15/09/2026
Zi twenginin inu... Tawengint wis 10 x useqsi d wemnaɛ n umsagar n umussnaw ameqran n Tmaziɣt n Arrif Qadi Qeddur di Amsterdam lɛaṣima n Hulanda...
Tawengint wis 31 zegwami immut umussnaw n yiles d tussna n Arrif Cadi Kaddour (1952 - 1995)...
Aseqsi-a n umussnaw ameqran n Tmaziɣt n Arrif Kadi Kaddour x wemnaɛ n umelqi nnes ag Irifiyen n Hulanda di Amsterdam di tfeswin n 1995 drus n iyuren zdat i lmewt nnes, ɛad iqqim yennurẓem ar wass-a ur xes dd ijiweb ḥedd. Aseqsi-ya ɛad ittraja ljawab ar ass-a, kif kif am useqsi n wi inɣin Kadi Kaddour s laksida? Aqa aseqsi n Qadi Qeddur:
"Mayemmi ɣa ssiwleɣ danitta nnhar-a? Minzi tuɣa iggur ad iwqeɛ ijj n umelqi di Argan di Amsterdam, ur yewqiɛ, ɛad ur ssineɣ mayemmi?
U ssitimeɣ zeg yayetma i da yellan danita, d igrawen i day-iɛarḍen zi ljamiɛa n UVA d ACB ... ila axirih, ad ay-dd-inin ij n nhar mayemmi ur yewqiɛ umelqi-nni tuɣa di 22 abril 1995 di Argan?"
Ḥuma war nettettu yen yewcin tudart nsen i Tmaziɣt, ktar u ktar yenni ixeddmen x Tmaziɣt d Arrif d Tamazɣa uxa mmuten s laksidat, am Dris el Khattabi (10.10.1926 - 25.07.1980), d Mulud Mɛemmeri (28.12.1917 - 26.02.1989), d umeddukkel Cadi Kaddour i daneɣ yejjin am wass-an 15 cutenbir 1995, (15.09.1995 - 15.09.2026). Am wass-a ataf 31 iseggwasen zegwami yemmut umussnaw nneɣ ameqran n yiles d tussna n Arrif Cadi Kaddour deg ij n laksida deg-s aṭṭas n ɣubɣub, jar n Ṭanja d Fas...
Ammen kif kif i dasen tewqeɛ ula i Driss el Khattabi d Mouloud Mammeri, ila ixeddmen ura d netnin x Tmaziɣt. Dris El Khattabi, memmis n Abdelkrim El Khattabi, Arrayes n Arripublik n Arrif, ila ixeddem x umawal n Tmaziɣt n Arrif, zeg imezgura i ixedmen ag Mohamed Chafik, ggin aṭṭas d tizemmar marra x Tmaziɣt d tussna nnes. Mulud Mɛemmeri ixdem x Tjerrumt n Teqbaylit d usmuni n tira n Tmaziɣt, ḥuma ad teffeɣ zeg wawal ɣer tira. Kadi Kaddur netta ixdem x umyag di Tmaziɣt n Arrif d "syntaxe" n Trifit, maca ila ibda ixeddem ɛawed x uselmed n Tmaziɣt n Arrif i Irifiyen n weɛraq n Hulanda d Uruppa. .
Ad ten yarḥem Arebbi marra idsen.
Iqqar Qadi Kaddour deg ij n umelqi di Amsterdam di Tmurt Yudaren zdat i laksida nnes i das yewwin wuḥbel:
"Xseɣ ad iniɣ tnayen n tmeslayin qbel ma ad bdiɣ awal inu x Tmaziɣt. Tuɣa ssitimeɣ ad nessiwel jar-aneɣ. Ttexseɣ ad iniɣ belli ur din bu ca n umsawi jar isem inu d Tmaziɣt. Minzi necc teggwdeɣ cwayt zi ddeqeni umi qqaren «privatisation». Ittsemma bnadem ittili ittegg tameslayt uxa ittarra-tt nnes. Tmaziɣt ur teḥdijj bu ubuɣaw id as-neqqar necnin, ur teḥdijj bu lmuḥami. Tmaziɣt teddar, teddar deg umezruy. Yenni i daneɣ dd-issiwḍen ar lexxu nessawal zeg-s, d yenni i ɣa nqad ktar zi yenni i x-as i xeddmen lexxu.
Tameslayt-a n yiles ixessa ad x-as nekkes ur yettili bu d aceddi ittẓemma-yaneɣ ul. Nezmar ad nessiwel minzima, maca min dinni? iles nneɣ ixessa ur t-nettettu. Ammu i ttfekkareɣ necc. Imken ad nessiwel s Teglinzit, necc ur ssineɣ bu Thulandit, s Tefransist, s Tespanyut, niɣ s ta3rabt. Necc be3da ur ɣar-i bu uceddi ag yilsawen.
Mayemmi ɣa ssiwleɣ danitta nnhar-a? Minzi tuɣa iggur ad iwqeɛ ijj n umelqi di Argan di Amsterdam, ur yewqiɛ, ɛad ur ssineɣ mayemmi?
U ssitimeɣ zeg yayetma i da yellan danita, d igrawen i day-iɛarḍen zi ljamiɛa n UVA d ACB ... ila axirih, ad ay-dd-inin ij n nhar mayemmi ur yewqiɛ umelqi-nni tuɣa di 22 abril 1995 di Argan?
Xuyenni lexxu, tus-dd d wa d amkan d wa d lweqt mideg ɣa nessiwel cwayt."
Zi lmuḥaḍara n Cadi Kaddour "Ameddur n Tmaziɣt deg ussan-a d mammek das ɣa yemsar zi ssa ar tiwecca" i yegga di temdint n Amsterdam, lɛaṣima n Hulanda, deg ass n 27 mayu 1995...
Di zzman n Kadi Kaddour, ixazumacuqiyen d lmexzen, ila tteggen akeccud di tjarrayt n Tmaziɣt di Hulanda d Uruppa, lux di zzman-a, tteggen akeccud di tjarrayt n Tagrawla n Arrif.
Mohamed El Ayoubi
Amsterdam, 15 sep 2026.