27/05/2026
„Twoją wizją powinno być to, co jest dla ciebie najważniejsze, co uważasz za najbardziej fundamentalne, by – najlepiej jak potrafisz – być w pełnej zgodzie ze sobą.” (str. 81)
Od pierwszego wydania książki „Full Catastrophe Living. Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress, Pain, and Illness”, autorstwa prof. Jona Kabat-Zinna, mija w tym roku 36 lat.
„Zdrową alternatywą zamiast popadania w autodestrukcyjny schemat jest propozycja: przestańmy reagować na stres, zacznijmy nań odpowiadać.” (str. 348)
Profesor opisał metodę radzenia sobie ze stresem, którą ułożył w ośmiotygodniowy program redukcji stresu w oparciu o uważność (MBSR – Mindfulness Based Stress Reduction). Program, który od kilkudziesięciu już lat pomaga ludziom w wielu miejscach na świecie radzić sobie ze stresem, bólem, trudnymi doświadczeniami.
Program „opiera się na rygorystycznym i systematycznym szkoleniu uważności (mindfulness), formy medytacji, która najpierw rozwinęła się w buddystycznej tradycji Azji. Mówiąc najprościej, uważność to świadomość każdej chwili.” (str. 26)
Praktyka uważności wdrożona do programu MBSR to świecka forma medytacji i metoda redukcji stresu najlepiej na świecie przebadana naukowo (informacje o wynikach badań naukowych nad mindfulness gromadzi m.in. stowarzyszenie AMRA – American Mindfulness Research Association).
Ćwiczenie medytacji uważności – mindfulness przynosi m.in. takie korzyści, jak:
> lepsze radzenie sobie w sytuacjach stresowych oraz ze stresem chronicznym,
> podejmowanie bardziej świadomych decyzji w miejsce bezmyślnych automatyzmów,
> przeciwdziałanie rozproszeniom spowodowanym przez przebodźcowanie umysłu,
> poprawa nastroju oraz lepsze radzenie sobie z trudnymi emocjami,
> wieloaspektowo pozytywny wpływ na dobrostan i samopoczucie psychiczne i fizyczne człowieka.
Gdy opracowywałam koncepcję konstrukcji tego artykułu, wpadłam na pomysł, że wybiorę z książki kilka charakterystycznych cytatów, układających się w refleksje najbardziej warte przytoczenia. Pomysł ten porzuciłam jednak jeszcze szybciej niż go powzięłam – bowiem twierdzę, że prawie każde zdanie w tej książce stanowi taki cytat. Jest ich zatem więcej niż kilka, wybranych z trudem spośród innych doskonałych. Dzieło to niesie przesłanie zdanie po zdaniu: budujące, olśniewające, kojące, motywujące do trwałej zmiany swojego życia. Zmiany na życie świadome, zrównoważone i w pełni. Ostatecznie proszę o wyrozumiałość - cytatów jest sporo, a i tak z trudem powstrzymuję się przed przepisaniem całej książki.
Profesor opisuje wyzwanie, jakie jest stawiane uczestnikom zajęć w ramach Programu: „by cenili w życiu każdą chwilę, bo każda z nich jest ważna i można ją wykorzystać, nawet, jeśli jest to chwila bólu, smutku, rozpaczy czy strachu. To „wykorzystanie chwil” to przede wszystkim regularna, pełna dyscypliny praktyka świadomego przeżywania każdej chwili, czyli „uważna obecność” (mindfulness), pełne „posiadanie” każdej chwili naszego życia, dobrej, złej czy brzydkiej. To właśnie istota życia z pełną katastrofą.” (str. 38)
Pełna katastrofa to „smutna potęga naszych życiowych doświadczeń”, oddająca „coś pozytywnego na temat zdolności ludzkiego ducha do pokonywania największych trudności w życiu i do poszukiwania w nim miejsca, by móc rosnąć w siłę i mądrość”, a zmierzenie się z nią „oznacza odnalezienie i pogodzenie się z tym, co w nas samych najbardziej ludzkie”. (str. 31)
Jako fundamenty ćwiczeń uważnej obecności wskazane są nastawienia takie, jak przyjęcie nieosądzającej postawy, wykazywanie się cierpliwością i świeżym umysłem, budowanie zaufania do siebie oraz swoich uczuć, bezwysiłkowe bycie ze wszystkim, co się pojawia, akceptacja oznaczająca postrzeganie rzeczy takimi, jakie są w danej chwili i rozwijanie w sobie zdolności do odpuszczania, nieprzywiązywania się, na rzecz obserwacji.
„Wyzwanie polega na tym, by spokój, wewnętrzna równowaga i jasność widzenia stały się częścią codziennego życia.” (str. 187) „Kiedy ćwiczymy regularnie, uważność naturalnie rozlewa się na rozmaite elementy codziennego życia.” (str. 188)
W książce omawiane są praktyki medytacyjne, wchodzące w skład programu, temat stresu, zdrowienia, zmiany, bólu, emocji, pracy nad sobą i wiele innych wątków. Składają się one na przewodnik w podróży w głąb siebie, ku pogłębieniu świadomości i pełni życia.
Profesor Jon Kabat-Zinn z University of Massachusetts Medical School opracował program redukcji stresu oparty na uważności i w 1979 r. założył Mindfulness – Based Stress Reduction (MBSR) Clinic, a w roku 1995 The Center for Mindfulness in Medicine. Obie instytucje dziś przynależą do UMassMemorial Health. Profesor swoją pracą przyczynił się do rozpropagowania mindfulness na całym świecie i wdrożenia metody m.in. w takich obszarach, jak psychologia, opieka zdrowotna, neuronauka, szkolnictwo, biznes, wymiar sprawiedliwości, technologie, wojsko, zarządzanie i sport. Jest autorem wielu publikacji. Obecnie setki szpitali i centrów medycznych na całym świecie mają w swojej ofercie program MBSR.
Jeżeli chcesz wziąć udział w programie MBSR prowadzonym przez certyfikowaną nauczycielkę tej metody – zapraszam Cię serdecznie do wspólnego podążania ścieżką uważności w zgodzie ze sobą. Zapisy, szczegóły, regulaminy i polityka prywatności na mindfulhug.pl
O rezerwowaniu czasu na bycie Profesor napisał tak: „Póki się w to nie zaangażujemy, może się wydawać kolejną „rzeczą” do zrobienia. „Jakbym mało miał obowiązków i stresów w życiu, to jeszcze muszę znaleźć czas na medytację.” W pewnym sensie trudno z tym polemizować. Ale kiedy dostrzeżesz krytyczną potrzebę rozwijania własnego istnienia, chęć uspokojenia serca i umysłu, znalezienia wewnętrznej równowagi, dzięki której będziesz mógł stawić czoło życiowym burzom, wtedy naturalnie zaczniesz coraz częściej priorytetowo traktować zapewnienie sobie owego czasu i znajdziesz w sobie niezbędną dyscyplinę.” (str. 99)
Dbaj o siebie.
Agata Semplińska
W tekście wykorzystano fragmenty książki Prof. Jona Kabat-Zinna „Życie piękna katastrofa. Mądrością ciała i umysłu możesz pokonać stres, choroby i ból”, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2014, Wydanie II.