27/08/2026
❗Nowość wydawnicza. Wnikliwa i szczodra Lemma, a tematyka bardzo współczesna.
Kończą się wakacje i urlopy, a my, jak zawsze jesienią, przygotowaliśmy dla naszych Czytelników kilka ciekawych nowości. Książki dotrą do nas z drukarni w drugiej połowie września - będziemy informować.
Tymczasem - zapoznajmy się z tymi tytułami.
Książka Alessandry Lemmy ukazała się w czerwcu tego roku - udało nam się bardzo szybko przygotować polskie wydanie. Tłumacz – Antek Kaja – wykonał fantastyczną pracę, więc powinniście być zadowoleni. Korektorka nie mogła się oderwać od tekstu 🙂
"Psychotechniczne przemiany", bo tak brzmi tytuł tej książki, to rzecz o wyzwaniach pracy terapeutycznej w dobie AI i mediów cyfrowych.
Oto kilka zdań z Wprowadzenia samej autorki:
Dla młodszego pokolenia urodzonego w erze postinternetowej, w post-AI nie istnieje żadne „przedtem”, z którym mogłoby porównać swoje obecne życie. O ironio, większość moich kolegów po fachu, tak jak ja, szkoliło się przed pojawieniem się internetu. Teraz zaś pracujemy z pacjentami, na których psychikę wywiera przemożny wpływ technologia, która nie odgrywała prawie żadnej roli w naszym rozwoju. Zadanie analizy polega na traktowaniu techniki cyfrowej bez nostalgii czy uprzedzeń, szukaniu odpowiedzi na pytanie, jakie zmiany zachodzą w tych warunkach w życiu psychicznym człowieka i w jaki sposób powinniśmy adaptować się jako specjaliści do coraz większego zapośredniczenia tożsamości, pragnienia oraz żałoby.
(fragm. Wprowadzenia)
I kilka zdań ze Wstępu napisanego przez Petera Fonagy'ego:
Niewielu współczesnych analityków podchodzi do zmian związanych ze sferą cyfrową z równą dozą klarowności, odwagi i intelektualnej szczodrości co Alessandra Lemma. Psychotechniczne przemiany to dzieło przełomowe – nie tylko dla poruszanej tematyki, lecz także dla samej dyscypliny. Lemma raz jeszcze prowadzi psychoanalizę tam, gdzie powinna się znaleźć: w empatycznym, etycznie świadomym dialogu z ewoluującymi kryteriami bycia człowiekiem. Tym samym przypomina nam, że nie powinna być ona doktryną, lecz żywą praktyką interpretacji otwartą na nowe rodzaje psychicznego cierpienia pojawiające się w otaczającym nas świecie.[...]
Wywód autorki jest równie elokwentny, co zatrważający. Zestawiając ze sobą obserwacje kliniczne, filozofię technologii oraz teorię kultury, przedstawia, w jaki sposób architektura cyfrowego świata – jego natychmiastowość, interaktywność, nieustanna obecność – przekształca psychiczną ekonomię subiektywności. „Cyfrowy obiekt”, w przeciwieństwie do obiektu przejściowego Winnicotta, nie pozostaje bierny ani nie czeka, aż zostanie użyty. On antycypuje, przewiduje, a następnie udziela odpowiedzi. Okupuje potencjalną przestrzeń, gdzie dawniej odgrywały swą formatywną dialektykę iluzja z rzeczywistością. Staje się tym samym „przestrzenią okupowaną” – skolonizowanym polem psychicznym, w którym wszechmoc przynosi korzyści, zamiast zostać porzucona, zapewnia nam komfort pomimo zniewolenia.
Lemma nie ucieka się do kulturowego pesymizmu. Jest niezwykle skrupulatna w punktowaniu ambiwalencji sfery cyfrowej. Dostrzega, że ta sama „gładkość”, która przyczynia się do spłaszczenia afektu, zapewnia kruchemu self tymczasowy rodzaj pomieszczania; że interaktywne technologie służą za narzędzia do formułowania myśli, zanim nauczymy się radzić sobie z nimi w relacji. Kliniczne oko autorki nigdy nie daje się zaślepić urokom nowości. Wyróżnia ją niezłomność analitycznego dociekania: co się stanie ze zdolnością umysłu do myślenia, czekania, kochania, jeżeli obiekt nigdy nas nie opuści?
Książka ta posiada niesamowite walory konceptualne. W pierwszej części rozwijane są dwa zasadnicze pojęcia – technoplastyczność oraz psychotechniczne stawanie się – obrazujące, jak subiektywność współkonstytuuje się z technologią. Czerpiąc inspiracje z Simondona, Stieglera, Malabou, Deleuza oraz Heideggera, Lemma szuka nowego języka dla wzajemnego kształtowania się psyche i techniki. Według niej ta pierwsza ma charakter technoplastyczny: jest podatna na nadpisanie, algorytmiczne wpływy warunkujące uwagę, pragnienia, a nawet czasowość. W tych właśnie warunkach przeżywamy nasze psychotechniczne stawanie się – procesy rozwojowe zachodzące wewnątrz technologicznych środowisk. Wyzwania adolescencji, dawniej negocjowane w relacji z rodziną czy rówieśnikami, konfrontowane są teraz w algorytmicznej sali luster symptomatycznej dla kultury ery cyfrowej.
