04/10/2026
⛵️ ||เรื่องเล่าขอบเรือ|| ⛵️เปิดมุมมองเบื้องหลังภารกิจของคนทำงานทะเล ผ่าน 12 เรื่องราวจากผืนน้ำ
มาติดตามเรื่องราวและภารกิจที่น่าสนใจไปด้วยกันนะคะ 🌊
Ep.2 นักวิจัย ทช. ไขความลับ ภารกิจตรวจสุขภาพ “วาฬบรูด้า” พ่อปู่แห่งท้องทะเล
รอยยิ้มใต้หมวกปีกกว้าง คือสิ่งที่สัมผัสได้ทุกครั้งเมื่อได้พูดคุยกับ "น้องอ้อ" พัชราภรณ์ เยาวสุต และ "หมอบี" สัตวแพทย์หญิง ราชาวดี จันทรา สองบัดดี้จากกลุ่มสัตว์ทะเลหายาก กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) ผู้ใช้เวลาเกินครึ่งชีวิตแล่นเรือท่องอ่าวไทย เพื่อตามสืบประวัติและดูแลสุขภาพของ "วาฬบรูด้า" ยักษ์ใหญ่ใจดีแห่งท้องทะเล
"อยู่มา 15 ปี ออกเรือกี่ครั้ง พอเจอตัวก็ยังอดกรี๊ดไม่ได้เลย“ พัชราภรณ์ เปิดบทสนทนาด้วยน้ำเสียงสดใส และแววตาเป็นประกาย
ภารกิจออกเรือเดือนละครั้ง เพื่อตรวจสุขภาพ และสำรวจประชากรวาฬบรูด้า คือการสานต่องานวิจัยทรงคุณค่าเป็นรุ่นที่ 3 นับตั้งแต่ยุคบุกเบิกของ ดร.กาญจนา อดุลยานุโกศล และนายสุรศักดิ์ ทองสุกดี
จนถึงปัจจุบัน ทีมวิจัยได้ระบุอัตลักษณ์ประจำตัว (Photo ID) และตั้งชื่อให้วาฬบรูด้าในอ่าวไทยไปแล้วมากกว่า 118 ตัว โดยใช้อัตลักษณ์ที่ไม่ซ้ำกัน เหมือนลายนิ้วมือคน ทั้งลักษณะครีบหลัง ลายขอบปากจุดใต้คาง รอยแผลเป็น และจุดดำในช่องปาก โดยในปีนี้ถือเป็นข่าวดีเมื่อพบสมาชิกใหม่เพิ่มถึง 7 ตัว แต่ก็มีเรื่องน่าใจหายเมื่อพบวาฬบรูด้าตายไป 6 ตัว โดยหนึ่งในนั้นคือ “เจ้ามาลี” ลูกของแม่กันยา วาฬบรูด้าในอ่าวไทยตายจากการถูกเรือชนอย่างรุนแรง
“งานสำรวจทะเลไม่ได้มีแค่ความสดใส การติดตามวาฬ สัตว์ทะเลหายากในผืนน้ำกว้างใหญ่เต็มไปด้วยความท้าทาย โดยเฉพาะเรื่องราวของ แม่พาฝัน แม่วาฬที่เคยสร้างรอยยิ้ม และให้กำเนิดลูกน้อยอย่าง "เจ้าอิ่มเอม-เจ้าเปรมปรีดิ์ " จนวันหนึ่งทีมงานพบว่าเธอเริ่มผอม และป่วย แม้จะพยายามใช้เครือข่ายช่วยกันติดตามอย่างสุดความสามารถ แต่สุดท้ายก็ได้รับรายงานข่าวร้ายว่าแม่พาฝันได้จากไป
🐳 ศิลปะการตรวจสุขภาพฉบับไร้หูฟัง
หนึ่งในภารกิจของเธอ และหมอบี จึงต้องตรวจสุขภาพวาฬบรูด้า การเช็กสุขภาพยักษ์ใหญ่กลางธรรมชาตินั้น สัตวแพทย์ และนักวิจัยต้องใช้การช่างสังเกตขั้นสูง
พัชรากรณ์ บอกว่า เธอและหมอบี ต้องสังเกตจากพฤติกรรมทั้งการเคลื่อนไหว การทรงตัว หรือแม้กระทั่งคอยฟังเสียงการหายใจ เพื่อบ่งชี้ความผิดปกติ วาฬปกติจะว่ายน้ำเอาครีบหลังขึ้น และรูหายใจอยู่ด้านบน แต่หากเริ่มว่ายตะแคง หงายท้องเป็นเวลานาน หายใจถี่ทั้งที่อยู่ในระยะพัก นั่นคือสัญญาณเตือนของความผิดปกติ
“หลับตาฟังเสียงการหายใจของวาฬ แทนการใช้หูฟังแตะที่อกแบบหมอ เพื่อที่จะสังเกตสุขภาพปอดของวาฬบรูด้า สำหรับวาฬ ถ้าสุขภาพดี เสียงหายใจแรงเร็วและเคลียร์ เสียงดังฟู่วจนคนบนเรือตกใจ แต่ถ้าวันไหนมีอาการป่วย อาจจะไม่ได้ยินเสียงหรือเสียงจะเปลี่ยนเป็นครืดคราด เหมือนคนมีเสลด”
เธอเล่าว่า ส่วนการประเมินความสมบูรณ์ของร่างกาย หรือความอ้วนผอมแบ่งเป็น 3 ระดับ โดยสังเกตจากด้านหลังของลำตัว หากผอมมาก ระดับ 1 จะเห็นแนวกระดูกสันหลัง สะบักและซี่โครงได้จากภายนอก แต่ถ้าสมบูรณ์ ระดับ 3 วาฬจะมีทรงโค้งกลมสวยงาม
นอกจากนี้ ทีมวิจัยยังเป็นผู้บันทึกพฤติกรรมการกินอันน่าทึ่งของวาฬบรูด้าในไทย ทั้งการตะแคงกิน การชูหัวอ้าปากกินเหนือผิวน้ำ การผสมพันธุ์ การสอนลูกกินอาหาร ไปกระทั่งชนิดพันธุ์ปลาที่กระโดดเข้าปากวาฬเป็นอาหาร ซึ่งความน่ารักที่แตกต่างกันในแต่ละตัวนี้เอง ได้ดึงดูดให้นักท่องเที่ยวและนักวิจัยทั่วโลกเดินทางมาสัมผัสด้วยตาตัวเอง
🐳 จาก "พ่อปู่" แห่งท้องทะเล สู่การอนุรักษ์เพื่อชุมชน
พัชราภรณ์ บอกถึงกรณีวาฬบรูด้าเริ่มว่ายขยับเข้าใกล้ชายฝั่งอย่างแถบบางแสนมากขึ้น ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นดัชนีชี้วัดความสมบูรณ์ของธรรมชาติ เพราะในอดีตชาวประมงขนานนามวาฬว่า "พ่อปู่" หรือ "ปลาเจ้า" เพราะหากเรือลำไหนเจอพ่อปู่ ถือเป็นโชคใหญ่ที่จะจับปลากลับมาได้เต็มลำ การปรากฏตัวของวาฬใกล้ฝั่งจึงยืนยันว่า ห่วงโซ่อาหารชายฝั่งกำลังฟื้นตัวอย่างดีเยี่ยม
ข้อมูลเชิงลึกเหล่านี้ถูกนำไปใช้ขับเคลื่อนการประกาศเขตอนุรักษ์ รณรงค์ชะลอความเร็วเรือ และสร้างการอนุรักษ์โดยชุมชน ซึ่งนอกจากจะช่วยให้แม่วาฬเลี้ยงลูกได้อย่างปลอดภัยแล้ว ยังสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงนิเวศให้ชุมชนอ่าวไทยตอนในสูงถึง 26.7 ล้านบาทต่อปี
🐳 ความรัก ความผูกพัน และเสน่ห์ของการรอคอย
นักวิจัยวาฬบรูด้า บอกด้วยว่า เสน่ห์ของการดูวาฬจริง ๆ ไม่ใช่เพียงการได้เห็นตัววาฬ แต่คือเสน่ห์ของการออกเดินทาง ตั้งแต่ปากแม่น้ำ ป่าชายเลน นกนานาชนิด ไปจนถึงวิถีชีวิตชาวประมงพื้นบ้าน ที่สำคัญที่สุดคือ "เสน่ห์ของการรอคอย" การแล่นเรือกลางทะเลกว้างใหญ่นับชั่วโมงเพื่อช่วยกันสอดส่อง แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ผืนน้ำแตกกระจาย แล้วยักษ์ใหญ่สีเข้มโผล่ขึ้นมาพ่นลมกลางแดดความเหนื่อยล้าจะหายไปทันที
วันนี้ ทีมวิจัยวาฬบรูด้า ยังต้องออกเรือเพื่อทำความรู้จัก และเฝ้าดูสุขภาพของวาฬทุกตัว เพราะทุกเสียงลมหายใจกลางคลื่นลม ไม่ใช่แค่ลมหายใจของวาฬ แต่คือสัญญาณชีวิตที่บอกว่า ท้องทะเลไทยยังสมบูรณ์ และเป็นบ้านที่ปลอดภัยของวาฬบรูด้า สัตว์สงวนลำดับที่ 16 ของไทย
