Nguyễn Công Bình

Tôi hay hỏi các bạn nhỏ một câu: "Điều gì làm con vui nhất hè này?"
Năm ngoái có một bé 8 tuổi trả lời không cần suy nghĩ: "Buổi sáng con được nằm dài không làm gì ạ."🙃
Mẹ bé ngồi cạnh, cười ngượng: "Thầy thấy không, đăng ký học hè đủ thứ mà nó không nhớ cái nào."
Lịch hè của bé hôm đó tôi được xem qua: tiếng Anh thứ Hai - Tư - Sáu, toán tư duy thứ Ba - Năm, bơi lội cuối tuần, thêm lớp vẽ chiều thứ Bảy.
Mẹ bé lên lịch đó từ tháng Tư. Kỹ lưỡng, chu đáo, xuất phát từ tình thương.
Nhưng bé nhớ nhất buổi sáng được nằm dài.
Không phải vì bé lười. Mà vì cả năm học, không có buổi sáng nào như vậy - và mùa hè, đó là thứ duy nhất bé thực sự được chọn cho bản thân mình.
Có một điều nghiên cứu tâm lý trẻ em nhắc đi nhắc lại mà bố mẹ thường bỏ qua: trẻ con cần thời gian không có cấu trúc để học cách tự chơi, tự nghĩ, tự giải quyết buồn chán. Đó không phải thời gian lãng phí - đó là lúc trí tưởng tượng và khả năng tự điều tiết cảm xúc được luyện tập. Đặc biệt, mấy cô gái nhà mình có rất ít đồ chơi từ xưa đến giờ. Điều này khiến các con phải sáng tạo và tưởng tượng ra đủ thứ từ mấy cái gối, cái bút màu hay thậm chí cả mấy cái dép😆
Một mùa hè dày đặc lịch học không lấy đi cơ hội học của con. Nó lấy đi thứ khác - thứ chỉ có ở tuổi thơ và không mua lại được.
Hè này, thử để trống vài buổi sáng cho con.
Không kế hoạch. Không màn hình. Không hỏi "Con định làm gì đó?"
Chỉ để con ngồi với sự buồn chán một lúc - rồi xem con tự tìm ra điều gì

Một người mẹ gọi cho tôi lúc 10 giờ sáng.
Nền phía sau là tiếng la hét của hai đứa trẻ.
Chị nói, giọng gần như van lơn: "Anh ơi, hè mới được 3 tuần mà em muốn phát điên rồi. Hai đứa cãi nhau từ lúc thức dậy đến lúc đi ngủ. Đứa lớn 9 tuổi, đứa nhỏ 6 tuổi. Em can không được, la cũng không xong."
Rồi chị thở dài: "Em thấy mình thất bại khi không dạy được hai con thương nhau."

Tôi muốn nói thẳng với chị - và với bất kỳ bố mẹ nào đang đọc bài này:
Hai đứa trẻ cãi nhau không phải vì bạn dạy sai. Mà vì chúng đang bị nhốt chung một không gian, không có cấu trúc, suốt nhiều giờ liên tiếp.
Người lớn làm thế còn cáu, huống gì trẻ con.
Mùa hè không có thời khóa biểu là môi trường lý tưởng để xung đột nổ ra - không phải vì các con ghét nhau, mà vì não chúng không biết phải làm gì với quá nhiều thời gian tự do.
Một thay đổi nhỏ có thể giảm cãi nhau rõ rệt:
Chia không gian và thời gian - không phải chia tình thương.
Ví dụ đơn giản: 9-10h sáng mỗi đứa chơi riêng một góc nhà. 10h mới được chơi chung. Có ranh giới rõ ràng, não trẻ bớt va chạm hơn hẳn.
Không cần can thiệp mọi cuộc cãi. Chỉ cần thiết kế ngày hè có nhịp - giống như lịch học, nhưng nhẹ nhàng hơn.

Nhà bạn hè này có mấy "chiến binh"? 😅

Hè năm nay, một người mẹ nhắn cho tôi:
"Anh ơi, con em nghỉ hè được 2 tuần. Ngày nào cũng nằm xem YouTube từ sáng đến tối. Em rủ đi bơi không đi, rủ ra công viên không thèm. Em không biết phải làm gì nữa."

Nỗi sợ đó có lý.
Nhưng vấn đề không phải là YouTube. Vấn đề là YouTube đang thắng vì nó dễ hơn.
Dễ hơn cái nóng ngoài trời.
Dễ hơn việc phải nghĩ xem chơi gì.
Dễ hơn việc phải... nói chuyện với người lớn.
Não trẻ em luôn chọn con đường ít kháng cự nhất - đó không phải lỗi của con, đó là cách não hoạt động.

Vậy làm gì bây giờ?
Đừng cạnh tranh với YouTube bằng cách cấm. Hãy cạnh tranh bằng cách tạo ra thứ gì đó dễ hơn và thú vị hơn.
Thử thế này: Không hỏi "Con có muốn đi bơi không?" - vì não sẽ so sánh và chọn YouTube ngay.
Thay vào đó: "3 giờ mình đi bơi. Con mặc đồ sẵn nhé." - không hỏi, chỉ thông báo.
Nghe có vẻ cứng, nhưng thực ra là đang giúp não con khỏi phải "chọn" - thứ trẻ em mùa hè thường không muốn làm.

Đăng ký ngay khóa học Hết Lười Nhác - Con Tự Giác để mình có nhiều thời gian hơn bàn về vụ này nhé!

Link ở comment nha!

Tôi còn nhớ hồi học lớp 3, khi ấy ba tôi làm xa nhà, lâu lâu mới về một hai hôm. Vì thế nên mỗi khi ba về là tôi vui lắm suốt ngày cứ quấn quýt quanh chân ba.
Có một lần, vừa đi học về đến nhà đã thấy ba đang ngồi trong nhà rồi. Hôm đó lại có một bài tập "vẽ cảnh trường em theo mẫu trong sách giáo khoa", thế là tôi mang ra nhờ ba vẽ luôn. Trong bụng nghĩ rằng mai lên lớp sẽ được vênh mặt với mấy đứa bạn.
Thế nhưng, ba xem qua một chút rồi bảo "Con tự vẽ đi! Có thế này mà cũng nhờ ba! Tự làm đi cho quen!". Tự nhiên lúc đó, tôi òa khóc nức nở. Khóc mãi mà không dừng được.
Đến bây giờ, ký ức ngày hôm đó vẫn còn nguyên vẹn. Tôi vẫn nhớ lý do mình khóc. Không phải là khó quá, không làm được mà là sự ấm ức của một đứa trẻ không có ba bên cạnh. Mỗi lần thấy bạn bè khoe là "bố tao vẽ", "bố tao làm giúp",... là lại dâng lên sự tủi thân.
Làm nghề giáo nhiều năm, tôi vẫn nghĩ rằng ba tôi làm không sai bởi một đứa trẻ cũng cần phải học cách tự giải quyết vấn đề thay vì nhờ vả, ỉ lại. Tuy nhiên, vào khoảnh khắc đó, thứ đứa trẻ cần lại là sự kết nối với ba mình chứ không đơn giản chỉ là một bài tập vẽ.
Để hiểu con trẻ, đôi khi chúng ta cần lắng nghe và quan sát bằng trái tim hơn là chỉ dùng đôi tai và đôi mắt!

Chiều thứ Bảy, tôi đi mua đồ ở siêu thị.
Đang chọn rau thì nghe tiếng khóc.
Không phải khóc thút thít. Là gào.
Một bé gái khoảng 5 tuổi nằm lăn ra giữa lối đi đồ chơi, hai chân đạp xuống sàn, miệng hét to đến mức người đầu kia khu vực cũng quay lại nhìn.
Người mẹ đứng cạnh. Mặt đỏ bừng.
Không phải vì tức. Là vì xấu hổ.
Bà đứng đó, không biết làm gì — vừa muốn dỗ, vừa muốn la, vừa cảm thấy ánh mắt của hai mươi người xung quanh đang đổ dồn vào mình. Cuối cùng bà cúi xuống, thì thầm: "Thôi được rồi, mua cho con."
Tiếng khóc dừng lại ngay lập tức.
Như tắt công tắc.
Tôi không nhìn đứa bé lúc đó. Tôi nhìn người mẹ.
Bà cầm hộp đồ chơi lên, đi về phía quầy tính tiền. Mặt không biểu lộ gì. Nhưng tôi biết bên trong bà đang nghĩ gì — vì tôi đã nghe câu đó từ hàng trăm bậc phụ huynh ngồi trước mặt tôi:
"Mình vừa thua con rồi."

Nhưng đây là điều tôi muốn nói với người mẹ đó, và với tất cả bố mẹ từng trải qua khoảnh khắc tương tự:
Bạn không thua. Bạn đang bị kiệt sức.
Có sự khác biệt rất lớn giữa hai điều đó.
Khi con ăn vạ nơi công cộng, não bố mẹ bị tấn công bởi ba luồng stress cùng lúc: tiếng khóc của con (bản năng muốn làm con nín), ánh mắt người xung quanh (áp lực xã hội), và sự mệt mỏi tích lũy của cả tuần. Trong trạng thái đó, "mua cho xong" là phản ứng hoàn toàn tự nhiên của não — không phải bằng chứng bạn là bố mẹ tệ.
Vấn đề chỉ xảy ra nếu điều này lặp lại thành quy luật:
Con học được rằng "Khóc to + Nơi đông người = Được điều mình muốn."
Một cách đơn giản để phá vỡ vòng lặp đó:
Trước khi vào siêu thị, nói với con một câu — chỉ một câu thôi:
"Hôm nay mình mua đồ ăn thôi nhé. Không mua đồ chơi. Con nhớ chưa?"
Rồi để con nhắc lại.
Khi con đã tự nói ra, não bé ghi nhận đó là cam kết của chính mình — không phải lệnh từ bố mẹ. Tỷ lệ ăn vạ giảm đi rõ rệt chỉ từ bước nhỏ này.
Không phải vì bé ngoan hơn. Mà vì bé đã được chuẩn bị.

Bạn đã từng "thua" ở siêu thị chưa? 😅
Kể tôi nghe — không ai phán xét ở đây đâu. 👇

Con không chịu ăn nếu không có điện thoại trên bàn
Hôm qua tôi ngồi trong một quán phở nhỏ, chờ người quen.
Bàn bên cạnh có một gia đình ba người — bố, mẹ, và một bé trai tầm 6 tuổi.
Mâm phở bưng lên. Thơm lắm.
Nhưng đứa bé không nhìn tô phở. Nó nhìn vào điện thoại đang phát hoạt hình. Tay cầm điện thoại, miệng há ra, mẹ đút từng thìa một.
Người mẹ đút một cách thuần thục — rõ ràng đây không phải lần đầu.
Rồi có lúc mẹ rút điện thoại ra để nhắn tin. Đứa bé lập tức ngậm miệng lại, mặt cau có, bắt đầu mè nheo. Người mẹ thở dài, trả điện thoại lại. Nó ăn tiếp.
Tôi không phán xét người mẹ đó.
Tôi hiểu cái thở dài đó là gì.
Đó là tiếng thở của một người đã thử mọi cách — năn nỉ, hứa hẹn, la mắng — rồi cuối cùng chọn cái gì "cho xong bữa". Vì con ăn được là mừng rồi. Vì cô ấy cũng mệt lắm rồi.
Nhưng có một điều mà hầu hết bố mẹ chưa biết:
Não trẻ em học cách "tôi chỉ làm X khi có Y".
Mỗi lần con ăn được nhờ điện thoại, não bé ghi lại: "Ăn cơm = cần có điện thoại." Lần sau không có điện thoại, não tự động báo: "Chưa đủ điều kiện."
Đây không phải con hư. Đây là não học đúng theo những gì chúng ta đã dạy — dù vô tình.
Muốn thay đổi, bắt đầu từ đâu?
Không phải cắt điện thoại đột ngột. Não bé sẽ kháng cự dữ dội.
Hãy bắt đầu bằng cách giảm dần sự hấp dẫn của màn hình trong bữa ăn: Chuyển từ hoạt hình (rất hấp dẫn) sang nhạc nhẹ không hình ảnh. Rồi sang im lặng. Rồi sang câu chuyện của bố mẹ.
Mỗi tuần một bước nhỏ.
Não bé cần thời gian để học lại rằng: Bữa ăn vẫn ổn mà không có màn hình.
Bạn có từng ở trong hoàn cảnh như người mẹ hôm qua không?
Kể cho tôi nghe ở phần bình luận. 👇

CÓ MỘT NGHỀ QUAN TRỌNG NHẤT, NHƯNG KHÔNG TRƯỜNG LỚP NÀO DẠY
​Chúng ta sống trong một xã hội mà mọi vị trí công việc đều yêu cầu bằng cấp. Muốn làm kỹ sư phải mất 5 năm, muốn làm bác sĩ phải mất ít nhất 7 năm, thậm chí một công việc phổ thông cũng cần thời gian thử việc. Chúng ta miệt mài tích lũy chứng chỉ, bằng cấp để chứng minh mình đủ năng lực cho một sự nghiệp rạng rỡ.

​Thế nhưng, có một "sự nghiệp" quan trọng nhất — thứ quyết định sự hạnh phúc của một gia đình và tương lai của một thế hệ — lại hoàn toàn vắng bóng trong các giáo trình đại học.
​Đó là: Làm cha mẹ.

​Thật nghịch lý khi chúng ta có thể bỏ ra hàng trăm giờ để học cách vận hành một phần mềm hay nghiên cứu thị trường, nhưng lại bước vào hành trình nuôi dạy một con người với hành trang duy nhất là... bản năng.

​Đa số chúng ta trở thành cha mẹ theo kiểu "vừa chạy vừa xếp hàng". Chúng ta dùng trải nghiệm cũ của thế hệ trước để áp dụng cho những đứa trẻ của thời đại mới. Chúng ta loay hoay giữa việc áp đặt hay buông lỏng, giữa việc thấu hiểu hay phán xét, và đôi khi vô tình để lại những vết sẹo tâm lý cho con chỉ vì chúng ta "chưa bao giờ được học".

​Nghề làm cha mẹ khó ở chỗ, "sản phẩm" là những tâm hồn sống động, không có cơ hội cho chúng ta làm nháp hay làm lại từ đầu. Mỗi lời nói lúc nóng giận, mỗi sự thiếu kiên nhẫn hay một định hướng sai lầm đều có thể thay đổi cả cuộc đời của một đứa trẻ.

​Suy cho cùng, chức danh cao nhất trên danh thiếp có thể thay đổi theo thời gian, nhưng danh xưng "Cha", "Mẹ" là sự nghiệp gắn liền đến hơi thở cuối cùng. Thành công của một con người, suy cho cùng, không nằm ở việc họ kiếm được bao nhiêu tiền, mà là họ đã để lại cho cuộc đời này những đứa con tử tế và hạnh phúc đến mức nào.

​Thế nhưng, giữa vô vàn trường lớp dạy cách làm giàu, vẫn chưa có ngôi trường nào dạy ta cách làm cha mẹ một cách trọn vẹn.

Mấy ngày cuối năm này, đi đâu cũng thấy tiệc tùng, tất niên rôm rả. Trên sân khấu đèn hoa rực rỡ, chúng ta xúng xính áo quần, nghe sếp vinh danh "Nhân viên xuất sắc", "Chiến thần doanh số", hay "Lãnh đạo của năm". Tiếng vỗ tay rào rào, bằng khen cầm đỏ tay, oai phong lẫm liệt lắm!

Nhưng mà này, tôi hỏi thật nhé...

Khi bước chân ra khỏi buổi tiệc, cởi bỏ bộ vest hay chiếc váy lộng lẫy, trở về với cái "tập đoàn" nhỏ bé nhưng quan trọng nhất đời mình, chúng ta có đạt được cái giải thưởng nào không?

Thử tự làm một bản "Tổng kết cuối năm" cho sự nghiệp làm cha mẹ xem sao:

🏆 Giải thưởng "Người mẹ bình tĩnh": Dành cho bà mẹ đã kìm nén được cơn hỏa nộ khi thấy con lôi thỏi son đắt tiền của mẹ ra vẽ "kiệt tác" lên tường phòng khách.
🏆 Giải thưởng "Chuyên gia đàm phán": Dành cho ông bố đã thuyết phục thành công "đối tác nhí" đi ngủ đúng giờ mà không cần dùng đến... roi mây.
🏆 Giải thưởng "Chiến thần kể chuyện": Dành cho người đã đọc đi đọc lại đúng một quyển truyện cổ tích suốt 365 đêm mà vẫn diễn sâu như lần đầu.
🏆 Giải "Hậu cần xuất sắc": Cho những bữa cơm tối vội vàng nhưng đủ chất, cho những chiếc áo được là phẳng phiu mỗi sáng con đến trường.

Cái "bằng khen" quý giá nhất không phải khung kính treo tường, mà là tiếng cười của con, là cái ôm siết cổ sau một ngày dài, là câu nói: "Con yêu bố mẹ nhất trên đời!" nghe mát cả lòng.

Sự nghiệp rực rỡ nhất của đời người không nằm ở tờ danh thiếp, mà nằm ở chính đôi mắt của những đứa trẻ.

🏅 Tết này, bố mẹ cũng đừng quên trao giải cho các con vì đã có một năm cố gắng làm con ngoan trò giỏi nha!

TÂM SỰ CỦA HỘI PHỤ HUYNH "HẾT PIN"

Thú thật đi các bố mẹ, có bao giờ bạn tự hỏi: "Rốt cuộc mình đang nuôi con hay đang tham gia một cuộc thi chạy marathon không hồi kết?" 🏃‍♂️🏃‍♀️

Chúng ta lo đủ thứ trên đời:
😱 Con ăn ít một miếng: Lo suy dinh dưỡng.
😱 Con ăn nhiều một miếng: Lo béo phì.
😱 Con nhà người ta biết đọc lúc 3 tuổi, con nhà mình 5 tuổi vẫn đang mải mê nghiên cứu xem con kiến đi đâu về đâu.

STOP! Dừng lại ngay khoảng chừng là 2 giây! 🛑

Chúng ta đang tự biến mình thành những "cố máy lo âu" chạy bằng cơm. Sự thật phũ phàng là: Bạn càng lo, con càng "lì". Bạn càng kiểm soát, con càng muốn "b**g lụa".

Giải phóng bản thân khỏi nỗi lo không phải là bỏ mặc con, mà là chấp nhận sự thật rằng: Chúng ta không phải siêu nhân, và con cũng không cần một người mẹ/người bố hoàn hảo.

Con cần một người mẹ vui vẻ (dù đôi khi hơi "điên" một tí), một người bố sẵn sàng lăn ra sàn chơi cùng (dù cái bụng hơi bia một tẹo).

✅ Hãy cho phép con được sai.
✅ Hãy cho phép nhà được bừa bộn một chút (đằng nào dọn xong 5 phút sau cũng như bãi chiến trường mà).
✅ Và quan trọng nhất, hãy cho phép bản thân được "xả vai" làm cha mẹ ít phút mỗi ngày để làm chính mình.

Nuôi con là một hành trình dài, đừng chạy nước rút ngay từ vạch xuất phát. Thở đều đi các đồng chí! 😮‍💨

CHA MẸ ĐỘC HẠI: "LIỀU THUỐC ĐỘC" NHÂN DANH TÌNH YÊU

Nhiều bậc cha mẹ vẫn tin rằng: "Càng khắt khe, con càng nên người". Nhưng có một sự thật đau lòng: Những lời mắng nhiếc, sự kiểm soát cực đoan hay những trận đòn roi không tạo nên một đứa trẻ mạnh mẽ, chúng chỉ tạo nên một đứa trẻ "vỡ vụn" từ bên trong.

Cha mẹ độc hại không phải là người không thương con, mà là người thương con sai cách. Một môi trường độc hại sẽ bóp nghẹt tương lai của một đứa trẻ như thế nào?

🙄1. Đánh mất lòng tự trọng: "Con là đứa kém cỏi"
Khi liên tục bị so sánh với "con nhà người ta" hoặc bị chỉ trích mỗi khi làm sai, đứa trẻ sẽ hình thành niềm tin rằng mình không bao giờ đủ tốt. Chúng lớn lên với nỗi sợ hãi thất bại và luôn cảm thấy mình là một "kẻ thất bại" ngay cả khi đã nỗ lực hết mình.

😧2. Ngục tù tâm lý: Sự lo âu và trầm cảm
Sống trong ngôi nhà mà cảm xúc của cha mẹ thay đổi như thời tiết, đứa trẻ phải học cách "nhìn sắc mặt" để sống. Sự căng thẳng kéo dài (Chronic Stress) làm tổn thương não bộ, dẫn đến các vấn đề về tâm lý, sự nhút nhát hoặc xu hướng bùng nổ hành vi khi trưởng thành.

👹3. "Lời nguyền" thế hệ: Những mối quan hệ đổ vỡ
Đứa trẻ lớn lên trong sự kiểm soát sẽ có hai xu hướng: Một là trở thành kẻ nhu nhược, luôn cố gắng làm hài lòng người khác; hai là trở thành kẻ độc hại tiếp theo, lặp lại đúng những gì mình đã trải qua lên bạn đời và con cái mình.