26/06/2025
NHÀN CƯ VI...THIỆN
Người xưa có câu "nhàn cư vi bất thiện", người nay cũng có câu vần vần, vui vui là "rảnh rỗi sinh nông nỗi".
Ý những câu này khuyên người ta không nên ở không vì dễ sinh ra những điều tiêu cực. Mình thấy nói như vậy thì hơi "oan" cho sự rảnh rỗi. Rảnh rỗi không có tội mà cái Tâm Trí mỗi người lúc rảnh rỗi như thế nào mới là vấn đề. Khi rảnh rỗi, người ta thường thấy buồn chán, thế là Tâm Trí không ngừng nảy sinh vô vàn ý nghĩ để tìm vui hoặc nghĩ về những điều mình không mong muốn để tìm cách né tránh. Tâm tham và sân cứ theo những dòng suy nghĩ mà sinh sôi như cỏ dại. Những ý nghĩ bất thiên được "tiếp lửa" liên tục đến khi đủ "chín" thì phát ra lời nói và hành động tương ứng. Ý nghĩ bất thiện được nuôi dưỡng thì hành động theo sau cũng bất thiện, và ngược lại.
Mình rất thích ngồi không vì những lúc như vậy mình thấy rõ những ý nghĩ của mình. Có khi là thiện cũng có khi là bất thiện. Nhưng dù là thiện hay bất thiện, khi mình đơn thuần nhận biết thì những ý nghĩ đó chỉ là ý nghĩ, từng ý nghĩ nảy sinh rồi tan biến nhưng những con sóng biển, không đồng nhất mình với những ý nghĩ đó, không phán xét, đánh giá bản thân xấu hay tốt chỉ vì những ý nghĩ đó. Khi sự Biết có mặt thường trực thì tâm bất thiện trở nên suy yếu rồi tan biến đi, tâm dần trở nên nhẹ nhàng và bình an. Tâm bình an là tâm thiện.
Nhiều người cảm thấy ngồi không là phí thời gian. Còn mình thì thấy ngồi không giúp mình sáng suốt hơn, nhìn mọi việc rõ ràng hơn, nhờ đó mà có thể làm việc hiệu quả hơn, đưa ra quyết định chuẩn xác hơn. Như cố tổng thống Mỹ Abraham Lincoln từng nói "nếu cho tôi 6 giờ để chặt cây, tôi sẽ dành 4 giờ để mài rìu". Dựa theo ý này, mình có thể nói rằng "nếu cho tôi 6 giờ để giải quyết một việc nào đó, tôi sẽ dành 4 giờ để ngồi không".
Tóm lại, "nhàn cư vi bất thiện" khi mình thiếu vắng sự hay biết về tâm mình. Khi mình biết những gì đang diễn ra trong tâm, và không đồng nhất mình với những ý nghĩ thì "nhàn cư vi thiện"
11/12/2024