07/08/2026
NHỮNG MÔN VÕ CHỊU ẢNH HƯỞNG TỪ KARATE
Ngày nay, Karate được xem là một trong những môn võ có sức ảnh hưởng lớn trên thế giới. Giá trị của Karate không chỉ nằm ở số lượng người tập hay sự hiện diện trong các giải đấu quốc tế, mà còn ở việc môn võ này đã góp phần định hình sự ra đời và phát triển của nhiều hệ thống võ thuật hiện đại.
Sau khi được đưa từ Okinawa vào Nhật Bản và được chuẩn hóa trong các trường học, trường đại học, lực lượng cảnh sát cùng nhiều tổ chức võ thuật, Karate nhanh chóng thu hút võ sinh đến từ nhiều quốc gia. Khi trở về quê hương, họ mang theo những gì đã học, kết hợp với võ thuật bản địa để xây dựng hoặc hoàn thiện hệ thống võ thuật của riêng mình. Vì vậy, dấu ấn của Karate vẫn có thể nhận thấy trong nhiều môn võ ngày nay, mặc dù mỗi môn đều đã phát triển theo một hướng riêng.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Karate là nguồn gốc duy nhất của những môn võ này. Phần lớn đều được hình thành từ sự kết hợp giữa Karate với võ thuật bản địa, võ thuật Trung Hoa hoặc những hệ thống chiến đấu khác trước khi phát triển thành các môn võ độc lập.
1. TAEKWONDO (WT) VÀ TAEKWON-DO (ITF)
Khi nhắc đến ảnh hưởng của Karate, cần phân biệt rõ Taekwondo (WT) và Taekwon-Do (ITF) là hai hệ thống khác nhau, mặc dù đều có chung nguồn gốc từ các Kwan (võ quán) của Hàn Quốc sau năm 1945.
Sau khi Hàn Quốc được giải phóng khỏi sự cai trị của Nhật Bản, nhiều võ sư từng học Shotokan Karate tại Nhật trở về nước và thành lập các Kwan. Đây chính là nền tảng quan trọng cho sự hình thành võ thuật Hàn Quốc hiện đại.
Cũng cần lưu ý rằng không phải tất cả các Kwan đều chỉ chịu ảnh hưởng từ Shotokan Karate. Một số còn tiếp thu kỹ thuật từ võ thuật Trung Hoa và Taekkyeon. Tuy nhiên, Shotokan vẫn được xem là hệ thống có ảnh hưởng lớn nhất trong giai đoạn hình thành võ thuật Hàn Quốc hiện đại.
Trong số những người có vai trò quan trọng, tướng Choi Hong Hi là một nhân vật tiêu biểu. Ông từng học Shotokan Karate tại Nhật Bản và khi sáng lập Taekwon-Do (ITF) vào năm 1955 đã kế thừa nhiều nguyên lý của Karate như kỹ thuật cơ bản, đứng tấn, phương pháp phát lực, cách huấn luyện và cấu trúc bài quyền. Những bài Tul đầu tiên vẫn cho thấy nhiều điểm tương đồng với Kata của Shotokan trước khi được cải tiến để tạo nên bản sắc riêng.
Trong khi đó, Taekwondo (WT) được hình thành từ quá trình hợp nhất nhiều Kwan dưới sự điều phối của chính phủ Hàn Quốc. Qua nhiều thập kỷ, Kukkiwon và WT đã xây dựng hệ thống Poomsae mới, điều chỉnh kỹ thuật và hoàn thiện luật thi đấu theo hướng thể thao hiện đại. Chính quá trình này khiến dấu ấn của Karate trong WT giảm dần so với giai đoạn đầu.
Vì vậy, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng Taekwon-Do (ITF) vẫn lưu giữ nhiều đặc điểm của Shotokan Karate hơn Taekwondo (WT). Dù vậy, cả hai ngày nay đều đã trở thành những hệ thống võ thuật độc lập với bản sắc, triết lý và phương pháp huấn luyện riêng.
2. TANG SOO DO
Tang Soo Do (당수도, 唐手道) là môn võ của Hàn Quốc ra đời vào khoảng những năm 1940 và thường được gọi là "Karate Hàn Quốc" vì chịu ảnh hưởng rất mạnh từ Karate Okinawa và Karate Nhật Bản, đặc biệt là Shotokan. Sau này, Tang Soo Do còn tiếp thu thêm một số yếu tố từ võ thuật truyền thống Hàn Quốc và quyền pháp Trung Hoa.
Một chi tiết thú vị là Tang Soo Do (唐手道) chính là cách đọc tiếng Hàn của chữ Karate-do trước khi Nhật Bản đổi chữ 唐手 (Đường thủ) thành 空手 (Không thủ) vào năm 1936.
Người sáng lập Hwang Kee đã đưa nhiều kỹ thuật và bài quyền Karate vào chương trình giảng dạy. Đến nay, người tập Karate vẫn có thể dễ dàng nhận ra những nét quen thuộc trong các bài quyền Heian (Pinan), Bassai hay Tekki được chuyển thể trong Tang Soo Do.
3. KUDO
Trong tiếng Việt, Kudo (空道) thường được dịch theo Hán Việt là Không Đạo. Đây là môn võ tổng hợp hiện đại của Nhật Bản do Azuma Takashi, một võ sư Kyokushin Karate, sáng lập.
Ông giữ lại nền tảng đối kháng đứng của Kyokushin Karate, đồng thời bổ sung các kỹ thuật quật ngã, khóa siết và khống chế của Judo và Jujutsu để xây dựng một hệ thống chiến đấu toàn diện.
Vì vậy, Kudo thường được xem là sự phát triển trực tiếp từ Kyokushin Karate theo hướng võ thuật tổng hợp. Mặc dù đã mở rộng đáng kể về kỹ thuật và chiến thuật, Kudo vẫn giữ nhiều nguyên lý của Karate như khoảng cách chiến đấu, phát lực, di chuyển và phương pháp huấn luyện.
4. AMERICAN KENPO
American Kenpo được võ sư Ed Parker phát triển tại Hoa Kỳ từ hệ thống Kenpo Hawaii. Môn võ này kế thừa nhiều kỹ thuật từ Karate Okinawa và Karate Nhật Bản, đồng thời kết hợp thêm quyền pháp Trung Hoa để xây dựng một hệ thống tự vệ phù hợp với môi trường đô thị hiện đại.
Dù đã phát triển theo hướng riêng, American Kenpo vẫn giữ nhiều nguyên lý của Karate về đòn đánh, khoảng cách và phương pháp luyện tập.
5. KICKBOXING NHẬT BẢN
Kickboxing Nhật Bản cũng có mối liên hệ rất mật thiết với Karate.
Vào thập niên 1960, nhiều võ sư và võ sĩ Karate mong muốn xây dựng một hình thức thi đấu thực chiến hơn nên đã kết hợp nền tảng Karate với các kỹ thuật của Muay Thai. Từ đó, Kickboxing Nhật Bản ra đời và nhanh chóng phát triển mạnh. Nhiều võ sĩ nổi tiếng trong giai đoạn đầu đều xuất thân từ Karate.
6. SHORINJI KEMPO
Shorinji Kempo được sáng lập năm 1947 bởi Doshin So sau khi ông trở về Nhật Bản từ Trung Quốc. Nền tảng của môn võ này chủ yếu bắt nguồn từ các hệ thống võ thuật Trung Hoa mà ông nghiên cứu, kết hợp với triết lý Thiền tông để xây dựng một phương pháp giáo dục con người thông qua võ thuật.
Mặc dù không có nguồn gốc trực tiếp từ Karate, Shorinji Kempo vẫn tiếp thu một số đặc điểm của võ thuật Nhật Bản hiện đại như hệ thống cấp đai, nghi lễ võ đường, một số kỹ thuật đấm, đá và phương pháp huấn luyện. Tuy nhiên, nền tảng kỹ thuật và triết lý của môn võ này vẫn chủ yếu bắt nguồn từ võ thuật Trung Hoa.
Lịch sử võ thuật chưa bao giờ là câu chuyện của những hệ thống phát triển hoàn toàn tách biệt. Sự học hỏi, kế thừa và đổi mới luôn là quy luật tự nhiên trong quá trình hình thành các môn võ.
Karate cũng không ngoại lệ. Từ nền tảng võ thuật Okinawa cùng những ảnh hưởng từ quyền pháp Trung Hoa, Karate được hoàn thiện tại Nhật Bản trước khi lan rộng ra khắp thế giới. Trong quá trình đó, Karate không chỉ phát triển thành nhiều trường phái khác nhau mà còn góp phần định hình nhiều hệ thống võ thuật hiện đại.
Điều đó không có nghĩa những môn võ này chỉ là sự kế thừa của Karate. Mỗi môn đều đã lựa chọn con đường phát triển riêng, bổ sung những kỹ thuật, triết lý và phương pháp huấn luyện phù hợp với bối cảnh lịch sử của quốc gia nơi chúng ra đời.
Chính sự giao thoa ấy đã làm cho thế giới võ thuật ngày càng phong phú và đa dạng, đồng thời khẳng định Karate là một trong những hệ thống võ thuật có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử võ thuật hiện đại.
Đặng Công Hùng.
