Cộng đồng hen suyễn Việt Nam

Những sai lầm thường gặp trong điều trị bệnh hen suyễn.

Theo các thống kê gần đây, tại Việt Nam có gần 4 triệu người mắc hen phế quản, trong đó có đến 60% bệnh nhân chưa kiểm soát tốt bệnh. Hiện nay, tỷ lệ tử vong do hen chỉ đứng sau ung thư. Chi phí điều trị, chăm sóc cho người mắc hen rất tốn kém, đặc biệt chi phí cấp cứu, nghỉ làm, nghỉ học,…

Chi phí điều trị bệnh và tỷ lệ tử vong do mắc hen ngày càng tăng cao nguyên nhân chủ yếu là do những sai lầm trong điều trị:

- Chỉ sử dụng thuốc cắt cơn:
Đây là sai lầm thường gặp nhất, bệnh nhân chỉ dùng thuốc cắt cơn khi có triệu chứng mà không sử dụng thuốc dự phòng, dễ dẫn tới nhờn thuốc và những cơn hen kịch phát, nguy hiểm đến tính mạng.

- Sử dụng thuốc dự phòng nhưng không đúng chỉ dẫn:
Hiện nay, điều trị dự phòng hen bao gồm 2 thuốc chính: thuốc Tây và thuốc thảo dược
Thuốc Tây trong điều trị dự phòng hen thường là các thuốc chống viêm, tuy nhiên, khi sử dụng thuốc Tây bệnh nhân thường mắc các sai lầm:

+ Sử dụng không đúng hoặc không đủ liều
+ Sử dụng không đúng cách:

Phổ biến nhất là các thuốc chứa corticoid. Corticoid được ví như con dao hai lưỡi, bên cạnh tác dụng điều trị là vô số các tác dụng phụ không mong muốn khi sử dụng sai chỉ dẫn. Corticoid chỉ sử dụng đường uống (toàn thân) trong điều trị các đợt cấp dưới sự theo dõi của bác sĩ. Trong dự phòng hen thường sử dụng tại chỗ (hít, xịt) tuy nhiên, do thiếu hiểu biết, thói quen, giá rẻ,…rất nhiều bệnh nhân đã lạm dụng và tự ý sử dụng đường uống (toàn thân) dẫn đến các tác dụng phụ và biến chứng nguy hiểm. Một sai lầm nữa là bệnh nhân sử dụng thuốc hít và xịt không đúng hướng dẫn hoặc được hướng dẫn không đầy đủ nên thực hiện sai thao tác, thuốc hít không đủ sâu, không phát huy được hết tác dụng.

Hiện nay, các sản phẩm thảo dược được tin dùng bởi tính an toàn, không có tác dụng phụ và hiệu quả trong dự phòng, điều trị bệnh hen.
Người bệnh có thể kết hợp sử dụng thuốc Tây cùng các thuốc thảo dược hoặc chỉ sử dụng thảo dược (trong trường hợp bệnh

Sử dụng thảo dược có đặc điểm tác dụng lâu bền, tác động vào tận gốc căn nguyên gây bệnh nhưng hiệu quả thấy chậm hơn thuốc Tây nên nhiều người bệnh không kiên trì sử dụng, ngừng sử dụng khi thấy cải thiện chậm hơn thuốc Tây. Vì vậy, người bệnh cần có sự kiên trì và sử dụng đúng liệu trình khi lựa chọn các Đông y liệu pháp hay sản phẩm thảo dược.

Hen phế quản là bệnh mạn tính không thể chữa khỏi hoàn toàn, mỗi đợt cấp của bệnh để lại di chứng nặng nề, thậm chí không thể cứu vãn, việc dự phòng tránh tái phát cơn hen câp là cần thiết và thảo dược là một lựa chọn đáng tin cậy.

Hen phế quản – Căn bệnh của thời đại công nghiệp hóa

Đặc điểm khí hậu gió mùa kết hợp với môi trường ô nhiễm trầm trọng của xã hội công nghiệp hóa làm cho tỉ lệ người mắc bệnh đường hô hấp ngày càng phổ biến, trong đó hen phế quản (hay còn gọi là hen suyễn) chiếm tỷ trọng lớn.

Ở Việt Nam, hen phế quản chiếm 5% dân số và có xu hướng ngày càng tăng.

Tỷ lệ mắc hen phế quản ngày càng tăng

Trước đây, hen phế quản thường gặp vào mùa lạnh hay khi thời tiết giao mùa. Nhưng hiện nay ngay cả khi thời tiết đã sang hè, hen phế quản vẫn gây phiền toái cho nhiều người.

Tại Việt Nam, hiện có khoảng 4 triệu người bị bệnh hen, chiếm tới 5% dân số. Điều đặc biệt đáng lo ngại là trẻ em là đối tượng dễ mắc hen phế quản nhất và có tỷ lệ đông đảo nhất. Tỷ lệ trẻ em Việt Nam ở độ tuổi 12-13 có tỷ lệ mắc bệnh hen phế quản cao nhất Châu Á.

Trong đó, TPHCM được gọi là "thủ đô" của bệnh hen phế quản tại Châu Á với tỷ lệ cứ 10 trẻ thì có 3 em bị mắc bệnh hen phế quản. Bệnh hen là nguyên nhân hàng đầu làm cho trẻ em nghỉ học và bỏ học, làm mất đi khoảng 10 triệu ngày học hàng năm của học sinh.
Ở người lớn, hen phế quản gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh, người bệnh phải nghỉ học, nghỉ việc, giảm năng suất lao động, tàn phế, thậm chí có thể tử vong bất cứ lúc nào. Hen gây ra gánh nặng lớn cho người bệnh, gia đình và xã hội.

Hen phế quản – căn bệnh của thời công nghiệp hóa

Theo một nghiên cứu mới đây, hen phế quản hiện không ngừng gia tăng, đặc biệt ở các thành phố lớn. Vì sao lại vậy?
Đầu tiên là do khí hậu ngày càng ô nhiễm, nhất là ở các thành phố lớn nơi tập trung nhiều nhà máy, lưu lượng xe có động cơ cao. Một nghiên cứu gần đây cho thấy 90% mẫu kiểm tra không khí tại TP.HCM không đạt tiêu chuẩn cho phép, luôn ở mức nguy hại cao cho sức khỏe, trong đó lượng bụi lơ lửng đang là nhân tố gây ô nhiễm nghiêm trọng hàng đầu trên địa bàn.

Ô nhiễm môi trường làm khởi phát các cơn hen phế quản cấp tính, nếu không được xử lý kịp thời, người bệnh có thể tử vong bất cứ lúc nào. Chưa kể, nếu làm việc sinh hoạt lâu trong môi trường khói bụi ô nhiễm, nguy cơ mắc hen phế quản cũng có thể đe dọa bất cứ ai.

Thay đổi thời tiết là một trong những nguyên nhân làm hen phế quản ngày càng khó kiểm soát. Các chuyên khoa hô hấp cho biết: “Khi không khí chuyển lạnh đột ngột, độ ẩm tăng cao làm cho cơ thể của bệnh nhân hen không thích ứng kịp, tình trạng viêm mạn tính của đường thở trở nên trầm trọng hơn, biểu hiện ra ngoài thành các cơn hen phế quản. Các cơn hen phế quản này, theo thời gian sẽ diễn biến từ nhẹ sang nặng, từ ít cơn hen đến nhiều cơn hen trong một khoảng thời gian nhất định. Về lâu dài, sẽ gây tàn phế hô hấp và gây mất thời gian, tốn kém tiền bạc, ảnh hưởng đến công việc cũng như sinh hoạt hàng ngày”.

Ngoài ra, nhiệt độ môi trường thay đổi đột ngột cũng dễ kích ứng hen phế quản. Điều này lý giải vì sao các nhân viên văn phòng thường xuyên ngồi trong môi trường máy lạnh, sau đó đột ngột tiếp xúc với không khí nóng bức bên ngoài rất dễ xuất hiện các triệu chứng của cơn hen cấp tính: ho, khò khè, nặng ngực, khó thở.

Các bác sĩ chuyên khoa hô hấp cũng cho biết thêm, những người hút thuốc lá cũng có nguy cơ mắc hen phế quản hay kích phát cơn hen phế quản cao hơn mức bình thường.

Các loại hen suyễn.

Bệnh suyễn được xếp chung nhóm với các bệnh do “tác nhân gây bùng phát” gây ra các triệu chứng hen suyễn hay cơn hen suyễn. Bất kể bạn bị loại hen suyễn nào, điều trị đúng cách có thể góp phần kiểm soát được căn bệnh.
Hen suyễn gồm có các loại sau:

Hen suyễn dị ứng:

Hen suyễn dị ứng bị gây ra do phản ứng dị ứng với các dị ứng nguyên như phấn hoa hay vảy da của thú vật. Một cách điển hình, người bị loại hen suyễn này có tiền sử cá nhân hay tiền sử gia đình bị bệnh về dị ứng, như viêm mũi dị ứng hay sốt cỏ khô, và/hoặc chàm (những bệnh da gây ngứa, nổi ban đỏ và đôi khi có b**g nước nhỏ).

Hen suyễn theo mùa, một dạng của hen suyễn dị ứng, có thể bị gây bùng phát bởi cây cỏ, hoặc hoa phóng thích phấn hoa vào không khí. Ví dụ như, một số người thấy rằng bệnh hen suyễn của họ thường trở nên tệ hại hơn vào mùa xuân khi cây cỏ nở hoa. Một số người khác lại thấy rằng họ bị nặng hơn vào cuối mùa hạ hay đầu mùa thu khi cúc dại (cỏ phấn hương) và nấm mốc từ lá cây có thể là nguyên nhân gây cơn hen suyễn.

Hen suyễn không thuộc dạng dị ứng

Những người này xảy ra cơn hen suyễn không đi kèm với dị ứng. Mặc dù những người này bị cùng những triệu chứng và các thay đổi tương tự trên đường dẫn khí cũng như những đối tượng bị hen suyễn dị ứng, cơn hen suyễn của những người này không bị gây ra bởi các dị ứng nguyên. Tuy nhiên, cũng giống như bất kỳ người bị bệnh suyễn nào, các cơn hen suyễn có thể bị gây bùng phát hay nặng hơn khi có một hay nhiều hơn các tác nhân gây cơn không thuộc loại dị ứng bao gồm những chất (chất kích ứng) trong không khí bạn thở, như khói thuốc lá, khói đốt gỗ, những chất khử mùi dùng cho phòng ở, mùi ống dẫn gas, mùi sơn mới, các sản phẩm lau nhà, mùi nấu ăn, nước hoa và ô nhiễm không khí bên ngoài. Các viêm nhiễm đường hô hấp như cảm lạnh thông thường, cúm hay nhiễm khuẩn mũi xoang cũng có thể gây ra các triệu chứng. Cuối cùng là vận động thể lực nặng, không khí lạnh, thay đổi đột ngột nhiệt độ không khí, và thậm chí hồi lưu thực quản dạ dày (ợ nóng) có thể là các tác nhân gây cơ hen suyễn đối với những bệnh nhân hen suyễn dị ứng hoặc không do dị ứng.

Hen suyễn do vận động thể lực

Hen suyễn do vận động thể lực, đơn giản nói về các triệu chứng hen suyễn bị kích phát do vận động thể lực hoặc các hoạt động gắng sức. Các triệu chứng này thường được ghi nhận trong hay ngay sau khi vận động. Vận động ngoài trời vào mùa đông dường như là đặc biệt tệ hại đối với những bệnh nhân bị loại hen suyễn này. Tuy nhiên, vận động cũng có thể gây ra các triệu chứng ở những người bị các loại hen suyễn khác.

Hen suyễn về đêm

Hen suyễn về đêm có thể xảy ra ở bệnh nhân mắc bất kỳ loại hen suyễn nào. Loại hen suyễn này là các triệu chứng hen suyễn dường như trở nên tồi tệ hơn vào giữa đêm, điển hình là giữa 2-4 giờ sáng.
Tác nhân gây triệu chứng hen suyễn trở nên nặng hơn vào ban đêm có thể bao gồm nhiễm khuẩn xoang hay chảy mũi sau gây ra bởi các dị ứng nguyên như vi trùng trong bụi bặm hay vảy ra của thú vật. Đồng hồ sinh học của bạn có thể cũng sẽ giữ một vai trò nào đó: nồng độ của các chất mà cơ thể bạn sinh ra như adrenaline và corsticosteroid, cả hai chất này đều bảo vệ cơ thể chống lại bệnh suyễn, là thấp nhất trong khoảng thời gian từ nửa đêm đến 4 giờ sáng làm cho người bị hen suyễn dễ xảy ra các triệu chứng trong lúc này.

Hen suyễn trong thai kỳ

Phụ nữ có thai bị hen suyễn có tỷ lệ biến chứng liên quan đến thai kỳ cao hơn. Trong số những bệnh nhân có thai bị hen suyễn, một phần ba sẽ thấy có cải thiện chứng hen suyễn, một phần ba vẫn duy trì tình trạng cũ, và một phần ba sẽ bị hen suyễn nặng hơn. Cải thiện việc kiểm soát hen suyễn trong thai kỳ đi kèm với tỷ lệ thấp hơn các biến chứng liên quan đến thai kỳ.

Hen suyễn do nghề nghiệp

Người bị hen suyễn nhạy cảm với các cơn bùng phát bệnh khi tiếp xúc với hơi khói hay bụi gây kích ứng trong mội trường làm việc. Tuy nhiên, bệnh suyễn do nghề nghiệp là nói về chứng hen suyễn mới mắc gây ra bởi sự tiếp xúc với một chất (như hóa chất, protein động vật, …) tại nơi làm việc. Giảm nồng độ trong không khí của các tác nhân gây kích ứng qua việc kiểm soát tốt hơn bụi bặm có thể giảm thiểu được tỷ lệ cơn hen suyễn và giảm bớt sự nhạy cảm.

Hãy thảo luận về chứng hen suyễn của bạn với bác sĩ để xác định loại hen suyễn bạn có thể đang bị. Một lần nữa xin nhắc rằng, dù bạn bị bất kỳ loại hen suyễn nào, điều trị đúng cách có thể kiểm soát được chúng.

Chế độ ăn cho người bị hen suyễn sau sinh con.

Câu hỏi:

Bác sĩ cho hỏi: nhà em bị bệnh hen suyễn vừa mổ đẻ em bé, bé gái nặng 2,5 kg. Vậy em nên cho mẹ em bé ăn món gì và kiêng những thứ gì?

Trả lời:

Chế độ ăn cho vợ em bị hen suyễn sau mổ đẻ là nên kiêng những thức ăn có thể gây dị ứng cho vợ em. Còn chủ yếu vợ em nên tuân thủ chế độ ăn của người sau mổ đẻ. Mổ lấy thai là một vết thương lớn. Sau khi sinh, áp lực trong ổ bụng bị giảm áp lực đột ngột làm giảm cơ bụng, nhu động ruột chậm lại, dễ bị táo bón vì vậy sau phẫu thuật trong 6 giờ đầu không nên ăn gì, khi ruột đã dần dần khôi phục chức năng mới nên ăn uống. Nếu vợ em quá đói thì chỉ nên ăn nhẹ bằng các thức ăn dễ tiêu như súp, cháo trắng để tăng dần nhu động ruột, thúc đẩy đánh hơi cũng như bài tiết dễ dàng. Sau khi sinh khoảng 1-2 ngày khả năng tiêu hóa còn yếu, nên ăn những loại thức ăn dễ tiêu hóa, không ăn thức ăn có dầu mỡ. Sau sinh 3-4 ngày không vội vàng ăn một lượng quá nhiều các món canh. Sau một tuần thì các mẹ có thể ăn bình thường. Khi có cảm giác ngon miệng hơn có thể bổ sung thêm trứng, thịt gia cầm...
Trong giai đoạn này, vợ em ít vận động, lại ăn nhiều chất dinh dưỡng nên dễ bị táo bón. Vì thế hãy lựa chọn các rau xanh có tính mát như rau ngót, mướp, rau mồng tơi... bổ sung thường xuyên vào bữa ăn của vợ em. Sau phẫu thuật nên tránh các loại thực phẩm dễ dàng lên men khí như đường, sữa đậu nành, tinh bột... để ngăn ngừa đầy hơi. Không ăn đồ tanh. Vợ em nên tránh những món ăn có tính hàn như cua, rau đay, đồng thời cũng không nên ăn quá sớm những thức ăn tanh như cá, ốc bởi chúng sẽ ức chế sự ngưng tụ của máu, không có lợi cho việc đông máu sau khi mổ, khiến vết thương lâu lành, có thể gây dị ứng làm bệnh hen tái phát hoặc làm bệnh nặng lên.
- Trong giai đoạn sản dịch đang ra rất nhiều,vợ em cũng nên ăn nhiều chất có tác dụng co hồi tử cung giúp đẩy nhanh chất dịch ứ đọng trong buồng tử cung.
Những cấm kỵ ăn uống sau khi sinh mổ
- Vợ em có vết mổ nhưng việc kiêng khem chỉ thực hiện với một số thức ăn không tốt cho quá trình lành sẹo như: đồ nếp, rau muống, lòng trắng trứng gà... những thức ăn làm tăng quá trình tạo mủ viêm, hay gây ra sẹo lồi, những thức ăn có thể gây dị ứng...
- Không ăn thức ăn nhiều dầu mỡ, thức ăn đặc.
- Tránh các thực phẩm gây ra sắc tố đen để tránh vết sẹo sâu hơn. Không nên dùng các thực phẩm có tính kích thích như cà phê, chè, hạt tiêu hay rượu vang..

Làm gì khi gặp cơn hen suyễn cấp tính?

Không nên để quá trễ khi cơn suyễn đã diễn tiến khá lâu hoặc khi người bệnh không còn chịu đựng được nữa mới dùng thuốc.

Biểu hiện

Cơn suyễn có thể khởi phát một cách rầm rộ, đột ngột, cũng có thể diễn tiến từ từ, nặng dần lên. Cũng có trường hợp cơn suyễn như “hung thần bóng đêm”, đêm nào cũng xuất hiện phá vỡ giấc ngủ, “tác oai tác quái” vài giờ rồi đến khi mặt trời ló dạng thì dịu dần, người bệnh có thể đi học, đi làm bình thường rồi khi đêm đến, “hung thần” lại tái xuất hiện. Có 4 triệu chứng chính thường gặp trong bệnh hen suyễn:

Khó thở: Cảm giác ngộp, không thở được, “thiếu hơi”, không đủ hơi để thở. Khi cơn suyễn diễn ra rầm rộ, dữ dội, người bệnh có cảm giác bị bóp nghẹt như ai siết cổ không thở được.

Khò khè: Là tiếng rít đi kèm với nhịp thở, thường nghe thấy khi thở ra. Thở khò khè là triệu chứng thường gặp nhất của cơn hen.

Ho: Thường đi kèm với khó thở, xảy ra nhiều vào lúc nửa đêm về sáng hay khi gắng sức. Cũng có trường hợp người bệnh hen suyễn chỉ có mỗi triệu chứng ho khiến cho việc chẩn đoán bệnh khó khăn.

Nặng ngực: Cảm giác như có vật gì nặng đè lên ngực, đây cũng là một biểu hiện của khó thở.

Những việc cần làm

Để chặn đứng cơn khó thở cấp tính, bạn cần phải:

- Tránh xa ngay tác nhân gây khởi phát cơn hen cấp nếu nhận diện được chúng (tránh khói hoặc các loại hóa chất có mùi nồng gắt nếu lên cơn hen suyễn ngay khi ngửi chúng, ngưng gắng sức nếu hen do gắng sức, giữ ấm nếu hen do luồng khí lạnh…).

- Sử dụng thuốc đường hít sớm và đúng cách: Sử dụng thuốc đường hít tức là đưa thuốc trực tiếp vào đường hô hấp bằng các dụng cụ bơm xịt, bình hít bột khô hay máy phun khí dung. Các phương pháp đều có ưu điểm là giảm bớt khó thở nhanh chỉ sau 2-5 phút. Thuốc cần sử dụng trong trường hợp này là các loại thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn như Ventolin hoặc Berodual…Dùng thuốc đường hít nên được thực hiện sớm ngay khi có những triệu chứng đầu tiên. Không nên để quá trễ khi cơn suyễn đã diễn tiến khá lâu hoặc khi người bệnh không còn chịu đựng được nữa mới dùng thuốc. Để càng muộn thì khả năng cắt cơn suyễn thành công càng thấp. Khi đó lượng thuốc đi vào phổi đã giảm nhiều do các phế quản đã bị co hẹp một phần, đàm tiết ra nhiều gây bít tắc và người bệnh đã quá mệt không còn đủ sức để hít thuốc nữa.

Cũng cần lưu ý về kỹ thuật dùng thuốc đường hít sao cho thao tác nhuần nhuyễn để đạt được hiệu quả. Nếu thao tác sai thì lượng thuốc hít vào quá ít không đủ làm giãn phế quản và cơn khó thở sẽ không được giải quyết.

Liều thường dùng là 2 nhát hít thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn. Nếu chưa bớt khó thở, xịt lặp lại mỗi lần 2 nhát cách nhau khoảng 5-10 phút.

- Các biện pháp hỗ trợ khác: Nghỉ ngơi, nhấp nước hoặc chất lỏng ấm, ngâm chân nước nóng, ngồi khom người ra phía trước khuỷu tay chống gối hoặc tựa lên mặt phẳng…

- Nếu cơn khó thở chưa cải thiện: Nếu không có đáp ứng sau 8 lần xịt hoặc cơn suyễn chỉ lui tạm thời trong vài giờ rồi trở lại thì nên đi khám bác sĩ hoặc đến phòng cấp cứu ngay lập tức để được điều trị triệt để hơn.

NGƯỜI BỆNH HEN NÊN ĂN GÌ?
Với bệnh nhân hen, nên cung cấp ít nhất 1g đạm/kg thể trọng/ngày. Với bệnh nhân hô hấp kém, tỷ lệ chất béo trong khẩu phần có thể chiếm 40 - 45% tổng năng lượng cung cấp mỗi ngày. Hơn nữa, ăn chất bột đường sẽ làm tăng thông khí.

Chế độ ăn giàu chất béo omega-3 có thể làm giảm bớt tình trạng viêm. Trẻ ăn các hạt vốn giàu vitamin E (ít nhất 3 lần/tuần) cũng ít có nguy cơ bị thở khò khè. Cá hồi có thể phòng ngừa bệnh hen suyễn di truyền. Đối với trẻ trong gia đình có tiền sử mắc bệnh hen suyễn, nguy cơ phát triển bệnh rất cao.

Rau dền có chất oxy hóa cao giúp ngăn ngừa bệnh hen.

Tuy nhiên, khi trẻ còn là bào thai, nếu mẹ thường xuyên ăn cá hồi và các loại cá chứa dầu thì nguy cơ mắc bệnh trong 5 năm đầu đời có thể được hạn chế đáng kể.
Bệnh nhân hen cần được cung cấp đến khoảng 2g vitamin C mỗi ngày. Do đó, tăng cường ăn nhiều rau xanh củ quả, nhất là nguồn hoa quả có chứa nhiều vitamin C sẽ có lợi cho nhóm người mắc bệnh hen.

Một số loại thực phẩm giàu vitamin C như rau ngót, cần tây, ớt xanh to, bưởi, dền đỏ, rau đay, mồng tơi, ổi, cải xanh, cà chua, cam, chanh... Ăn cam, táo, cà chua và nho mỗi ngày giúp trị chứng thở khò khè và viêm mũi dị ứng nhờ vào lượng chất oxy hóa cao.

Thức ăn giàu bêta-caroten (có nhiều trong gấc, rau ngót, ớt vàng to, cà rốt...) và vitamin E (có nhiều trong dầu thực vật và các loại hạt) cũng có tác dụng bảo vệ và tăng cường chức năng hô hấp cho bệnh nhân hen.
Nên ăn nhạt, tức là kiểm soát lượng Natrium trong chế độ ăn vì nếu ăn quá nhiều sẽ gây ứ muối và nước, làm nặng thêm tình trạng khó thở. Natrium có nhiều trong gia vị (muối, bột ngọt, bột canh), các loại mắm, thức ăn khô (như các loại khô cá...), đồ hộp... Nên ăn dưới 6g muối/ngày (1 thìa cà phê nhỏ).

Bệnh nhân hen hay biếng ăn do ho, khò khè kéo dài, nhiễm trùng cấp, thở nông và mệt mỏi. Vì thế, hãy ăn nhiều bữa ăn nhỏ khoảng 6 bữa trong ngày. Bổ sung thức uống dinh dưỡng như sữa từ 400 - 600ml không những làm tăng được năng lượng nạp vào mà còn cải thiện được tình trạng dinh dưỡng cho bệnh nhân.

Tránh những thực phẩm sinh hơi, gây trướng bụng như thức uống chứa gas, táo, bơ, dưa hấu, đậu, bông cải xanh, bắp cải, ngô, hành, tiêu, rau cải ngâm giấm hoặc làm dưa chua...

Uống nhiều nước, từ 6 - 8 cốc nước/ngày. Không uống các thức uống chứa cafein, trà, thức uống chứa gas như các loại nước lên men, coca, pepsi... vì chúng có thể tương tác với một số thuốc điều trị.

Trường hợp có suy tim nên hạn chế lượng nước trong ngày theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị. Nếu đang được điều trị thuốc lợi tiểu, nên tăng lượng kalium trong ngày. Những thực phẩm chứa nhiều kali gồm đậu nành, đậu xanh, cam, chuối, khoai tây, cà chua, rau dền...
Theo ThS.KS Nguyễn Thị Quỳnh Hoa - Khoa học và Đời sống

Hỏi & Đáp với Bác Sĩ - Những câu hỏi hay
Câu hỏi
Nhờ bác sỹ xem dùm kết quả đo Hô hấp ký của cháu xem có đúng là cháu bị Hen suyễn không?
(Ngọc Vinh)
Đáp
Hen suyễn được chẩn đoán dựa vào 4 yếu tố: (1) bệnh sử, (2) khám lâm sàng, (3) Xquang phổi, (4) Đo chức năng hô hấp (còn gọi là Hô hấp ký hay Phế dung ký). Trong đó quan trọng nhất là Bệnh sử & Khám lâm sàng. Một mình Hô hấp ký không thể quyết định chẩn đoán hen suyễn được. Người dân và thậm chí một số nhân viên y tế không phải chuyên khoa hô hấp thường ngộ nhận rằng Hô hấp ký như “chiếc đũa thần” trong chẩn đoán hen suyễn! Hoàn toàn không đúng như vậy. Nếu hen suyễn mới bắt đầu thì có thể Hô hấp ký vẫn còn bình thường. Ngược lại, khi người bệnh thực hiện Hô hấp ký không đúng, có biểu hiện tắc nghẽn phế quản trên Hô hấp ký nhưng có thể không bị hen suyễn.
Trường hợp con bạn, kết luận về Hô hấp ký là: “Tắc nghẽn nhẹ các nhánh phế quản nhỏ, có đáp ứng tốt với thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn”. Và, xin nhắc với bạn một lần nữa rằng, Hô hấp ký, một mình nó không thể kết luận có bị hen suyễn hay không!
Hỏi:
Thưa Bác Sĩ, tôi muốn hỏi: ông nội tôi bị hen suyễn ông cưới được 2 vợ ,vợ đầu sinh ba tôi và cô tôi, vợ sau sinh được mấy bà cô. Tôi muốn hỏi tại sao ba tôi không bị hen suyễn mà tôi lại bị, không những tui mà em trai song sinh của tui cũng bị giống tui nữa, theo tôi được biết bên bà vợ kế của nội tôi cũng sinh được mấy cô trong đó cũng có một cô bị hen suyễn giống tụi.Vậy xin hỏi Bác Sĩ hen suyễn có di truyền không và nó có ảnh hưởng gì tới trí tuệ không, nếu mắc bệnh di truyền này tôi có nên lập gia đình không. Mỗi lần lên cơn tôi thường uống ASMIN tôi cảm thấy sức khoẻ tôi ngày càng sa sút vậy bác sĩ có cách nào giúp tôi không ạ, tôi có nên uống thuốc đó nữa không, tôi nên uống nào cho hợp lý, tôi cũng hay sử dụng loại thuốc xịt nhưng nó không mấy hiệu quả tôi không biết phải làm sao cả. Xin Bác Sĩ hãy giúp tôi với. Cám ơn Bác Sĩ rất nhiều.
Đáp:
Trước hết xin trả lời với bạn rằng, cho đến nay Y học chưa chứng minh được hen suyễn có di truyền hay không. Tuy nhiên, Y học đã xác định hen suyễn có tính gia đình, nghĩa là trong gia đình có cha mẹ bị hen suyễn thì con cái dễ bị.
Tuy rằng Y học ngày nay chưa loại trừ được hen suyễn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nó. Người bị hen suyễn hoàn toàn có thể lập gia đình như người bình thường. Người bị hen suyễn khi được điều trị đúng và đầy đủ thì hoàn toàn không có ảnh hưởng đến trí tuệ.
Với những khuyến cáo hiện hành về hen suyễn của các tổ chức có uy tín, ASMIN không được dùng trong điều trị hen suyễn nữa.
Bạn hãy đến khoa hô hấp những bệnh viện đa khoa hay Phòng Khám Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch để có chẩn đoán và điều trị thích hợp.
Chúc bạn khỏe.
Hỏi:
Thưa Bác Sĩ , bệnh hen suyễn co lây qua đường ăn uống không ạ? Ăn chung uống chung chén bát có bị lây không? cảm ơn Bác sĩ !
honghanh
Đáp
Bệnh hen suyễn hoàn toàn không lây! “Trời cho ai người đó nhận”, và không thể lây lan cho ai khác.
Hỏi:
Con trai tôi 22 tháng, nặng 16 kg. Mấy thang nay, be lien tuc bi kho khẹ. Bac si chuan doan la Viem phe quan dang hen, hoac hen con. Xin bac si cho biet them cach cham soc be cung nhu phương phap phong ngua. Be thương dươc kê toa khang sinh. Ương khang sinh thương xuyen co hai gi khong. Xin cam on Bac Sị
trang…..com
Đáp
Bạn Trang thân mến,
Trẻ dưới 3 tuổi rất khó để chẩn đoán hen suyễn. Tuy nhiên, nếu cháu hay bị khò khè, khó thở, ho, và nghe phổi có âm thanh đặc trưng của hen suyễn (giống tiếng rên rĩ của con mèo) thì có thể điều trị như hen suyễn (dĩ nhiên việc này chỉ do bác sĩ chuyên khoa quyết định).
Tất cả các loại thuốc - kể cả thuốc bổ - nếu sử dụng không đúng, đều có thể gây hại. Tuy nhiên, khi cần thì cũng phải sử dụng, và bác sĩ của bạn sẽ giúp bạn cân nhắc giữa lợi ích có được và nguy cơ có thể gây ra của thuốc để quyết định loại thuốc, liều lượng & thời gian dùng thuốc.
Chúc bạn chăm con khỏe, dạy con ngoan.

ĐIỀU TRỊ HEN SUYỂN BẰNG LIỆU PHÁP TỰ NHIÊN
( Lương y Võ Hà )
Theo y học cổ truyền, hen suyển là một dạng bệnh do khí nghịch đờm hoả thượng xung, khí không được liểm nạp về Thận. Bệnh có liên quan đến ba tạng Tỳ, Phế, Thận. Tỳ Thận hư không liểm nạp được dương khí, nước nghịch lên thành đờm gây ủng tắc Phế khí.
Đây là 2 bài thuốc có tác dụng tốt cho Bệnh Hen Suyễn
Kim quỷ Thận khí hoàn
Thục địa 24gr
Hoài sơn 12gr
Trạch tả 08gr
Ngưu tất 08gr
Xa tiền tử 08gr
Phụ tử (chế) 08gr
Mẫu đơn bì 06gr
Nhục quế 04gr
Gọi là hoàn vì phương dược nầy thường được luyện với mật ong làm hoàn để tiện dụng. Bài thuốc nầy cũng có thể sử dụng như thuốc thang, sắc uống mỗi ngày một thang. Dùng 3 chén nước sắc còn hơn ½ chén. Lần thứ nhì đổ thêm 2 chén sắc còn ½ chén. Trộn đều 2 lần thuốc đã sắc. Chia làm 2 lần uống trong một ngày. Hâm nóng thuốc trước khi uống.
Lục vị gia Mạch môn, Ngủ vị.
Thục địa 16gr
Sơn thù 08gr
Hoài sơn 12gr
Phục linh 08gr
Trạch tả 08gr
Mẫu đơn bì 08gr
Mạch môn 08gr
Ngủ vị tử 08
Sắc uống như thang dược trên.
MỌI NGƯỜI CẦN KIÊN TRÌ ĐỂ CHỮA BỆNH !!
— tìm kiếm phương pháp tốt nhất tại Quận 9, Thành phố Hồ Chí Mi

BỆNH HEN Ở NGƯỜI CAO TUỔI
Hen là một bệnh mạn tính của đường hô hấp, không chừa một lứa tuổi nào, nhiều người lần đầu bị hen khi tuổi còn rất nhỏ, bệnh giảm dần khi trẻ lớn lên, nhưng có thể tái phát khi về già. Đôi khi người ta cũng có thể bị hen lần đầu tiên khi tuổi đã cao. Vì vậy, không có gì bảo đảm rằng khi bạn bị hen lúc còn trẻ thì bệnh sẽ không trở lại khi tuổi già.
Các yếu tố khởi phát: ở người cao tuổi có thể khác nhiều so với tuổi nhỏ.
Một số loại thuốc thường dùng có thể gây kích phát cơn hen hoặc làm triệu chứng hen nặng thêm: aspirin và các thuốc kháng viêm điều trị viêm khớp.
Theo dõi và đánh giá chức năng hô hấp: đây là yếu tố rất cần thiết, đặc biệt đối với người cao tuổi bị hen, bởi vì họ thường không nhận biết sớm triệu chứng cơn hen diễn biến xấu hơn, do đó không xử trí kịp thời. Một số bệnh nhân không được minh mẫn hoặc quá yếu không thể thực hiện thao tác trắc nghiệm. Khi đó, phải dựa vào sự cải thiện triệu chứng lâm sàng và nhờ vào sự nhận biết và đánh giá của người chăm sóc.
Điều trị hen cho người cao tuổi
Nói chung, cũng hiệu quả như ở người trẻ tuổi, tuy nhiên trong nhiều trường hợp việc điều trị gặp nhiều khó khăn phức tạp vì nhiều lý do:
Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh: đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim... nên hằng ngày vẫn dùng đều đặn nhiều thứ thuốc, đôi khi sự tương tác giữa các thuốc làm giảm hiệu quả và gây ra tác dụng phụ.
Người bệnh có thể quên uống thuốc hoặc bỏ thuốc làm tái phát cơn hen mặc dù đã được kiểm soát.
Người bệnh không nhận biết sớm các triệu chứng bệnh trở nặng, nên không thể xử trí kịp thời.
Người cao tuổi khó bỏ được các thói quen như hút thuốc, hoặc ăn những món ăn ưa thích là yếu tố kích phát cơn hen.
Do đặc điểm của cơ thể người cao tuổi, việc sử dụng thuốc thường dưới mức cần thiết nên hiệu quả điều trị thấp và chậm. Người cao tuổi dễ bị tác dụng phụ khi dùng thuốc hơn người trẻ.
Cấu trúc và chức năng của đường hô hấp bị biến đổi và suy giảm do quá trình lão hóa nên sự đáp ứng với thuốc cũng kém đi.
Người cao tuổi thường gặp khó khăn trong việc sử dụng các thuốc dạng hít và thiết bị máy móc.
Sự giúp đỡ, hỗ trợ của người thân hoặc người chăm sóc rất cần thiết và trong một số trường hợp còn có tính quyết định. Nhờ có người chăm sóc, các bệnh nhân già yếu không còn minh mẫn có thể dùng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ, theo dõi và phát hiện khi bệnh trở nặng cũng như những biến chứng do bệnh hoặc do thuốc gây ra.
Tóm lại, chăm sóc và điều trị hen ở người cao tuổi là một việc khó khăn, đòi hỏi rất nhiều sự kiên trì nhẫn nại và nhất là nhân viên y tế phải có những hiểu biết nhất định về lão khoa.

ỨNG PHÓ KỊP THỜI CƠN HEN

BỆNH HEN PHẾ QUẢN - CƠN HEN PHẾ QUẢN CẤP NẶNG
Là trường hợp mất bù hô hấp cấp trên nền SHH mãn điển hình.
I. ĐẶC ĐIỂM:
- Tăng phản ứng phế quản – hiện tượng viêm là yếu tố quan trọng.
- Biểu hiện bằng các cơn khó thở cấp, cường độ và thời gian kéo dài có thể dẫn đến cơn hen phế quản cấp nặng (cơn hen ác tính), một số trường hợp gây tử vong.
- Cơn hen phế quản cấp nặng gây hội chứng tắc nghẽn phế quản, có nhiều yếu tố đan xen: phù niêm mạc phế quản, các nút nhầy bịt tắt các tiểu phế quản và co thắt phế quản. Trong một số trường hợp, lòng phế quản bị hẹp đến nỗi gây nên đình chỉ hô hấp thật sự, nếu không điều trị thích hợp có thể dẫn đến nghẹt thở cấp và ngừng tuần hoàn.
- Thông thường, thiếy Oxy không đột ngột lắm, nhưng kéo dài, cường độ hoạt động các cơ thở tăng gấp bội, mệt mỏi và đòi hỏi phải thông khí nhân tạo.

II. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG CƠN HEN PHẾ QUẢN CẤP NẶNG:
- Hen phế quản nặng: Ý nghĩa bao hàm các triệu chứng “nặng”, “ tức thì”.
- Hen phế quản rất nặng: Bao hàm các triệu chứng suy hô hấp.
II.1. Các triệu chứng nặng tức thì: Hen phế quản nặng.
- Khó thở khi nằm, khó nói, khó ho.
- Tím tái, vật vã, vã mồ hôi.
- Tần số hô hấp > 30 lần / phút.
- Tần số tim > 120 lần / phút.
- Các cơ hô hấp phụ tham gia hoạt động (cơ ức – đòn…)
- Mạch đảo ngược.
- Lưu lượng đỉnh thở ra (debit expiratoire de pointe DEP) 150 lít/ phút hoặc không thực hiện được.
- PaCO2 bình thường hoặc tăng.
- Ngoài ra: PaO2 nhiễm toan phối hợp chứng tỏ giảm Oxy máu nghiêm trọng.
Chú ý:
- Trong hen phế quản cấp nặng, đặc điểm khó thở ra chậm của cơn hen thường không còn nữa.
- Mạch đảo ngược: biên độ mạch giảm khi thở vào (bình thường khi thở vào biên độ mạch tăng) do áp lực màng phổi trở nên âm tính nặng, gây trở ngại cho nhát bóp tâm thu ở thì thở vào.
II.2. Các dấu hiệu suy sụp hô hấp: sau một quá trình tiến triển hoặc ngay từ đầu
- Nghỉ thở từng lúc hoặc ngừng thở.
- Nghe phổi: im lặng.
- Giảm tri thức
- Thừa CO2 > 50 mmHg (6,6 Kpa).
II.3. Hoàn cảnh xuất hiện:
- Cơn HPQCN có thể đến đột ngột và gây tử vong trong vài phút do ngạt (thường ban đêm).
- Cần quan tâm đến các triệu chứng có thể dẫn đến cơn HPQCN, có tính chất đe doạ như:
+ Cường độ và thời gian kéo dài bất thường của cơn hen. Triệu chứng không chịu rút lui sau một giờ dưới tác dụng điều trị thông thường…
+ Tần số các cơn hen tăng trong một thời gian kéo dài nhiều ngày.
+ Các dấu hiệu co thắt phế quản kéo dài giữa các cơn.

III. BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ:
III.1. Oxy liệu pháp:
Theo dõi chặt chẽ về lâm sàng chỉ thở oxy qua đường mũi hoặc mặt nạ, lưu lượng cao hơn (5 – 6 lít), bất cứ nồng độ PaCO2 nào. Theo dõi SpO2 nếu có thể thực hiện được.
III.2. Beta cường giao cảm:
- Phun khí dung ngay từ sớm, trước khi tiêm TM.
- Khí dung Salbutamol: 1ml (= 5 mg) của dung dịch sương mù, hoà loãng trong 3 – 4 ml huyết thanh sinh lý, trong 10 – 15 phút. Mỗi giờ tiến hành phun 3 lần lúc ban đầu.
- Phối hợp với các thuốc chống Cholinergique như Bromured Ipratropium (Atrovent) để làm điểm tựa cho điều trị bằng khí dung Salbutamol, liều lượng 0,50 mg / 10 phút.
- Truyền TM Salbutamol: thường 0,1 – 0,2 mcg/kg/phút lúc hoặc tăng liều gấp đôi mỗi 15 – 20 phút tùy theo tiến triển. Với các thể nghiêm trọng, bắt đầu 0,25 – 0,50 mcg/kg/phút và tăng liều về sau nếu cần thiết. Tuy nhiên không nên > 2 mcg/kg/phút (8 mg/giờ) cho một bệnh nhân 60kg.
Theo dõi ECG là cần thiết để biết tần số tim và phát hiện rối loạn nhịp do điều trị.
III.3. Adrénaline:
Trong các thể tối cấp hoặc sau khi tiêm Salbutamol thất bại. Nhỏ giọt tĩnh mạch liên tục hay bơm tiêm điện (0,1 – 1 mcg/ kg/ phút).
III.4. Corticoides:
Chống viêm phế quản, củng cố tác dụng 2 cường giao cảm, tác dụng chậm (> 3 giờ) nên cần điều trị sớm Hémisuccinate Hydrocortisone: 400 mg TM, lặp lại 200 mg/ mỗi 6 giờ.
III.5. Aminophylline:
Chỉ dùng cho các trường hợp điều trị theo quy ước không kết quả. Bắt đầu liều thấp.
III.6. Thông khí nhân tạo:
Một số dạng nặng ngay từ đầu, hoặc trở nên nặng về sau, mặc dầu đã được điều trị, cần phải thông khí nhân tạo, tuy có khó khăn.
Đòi hỏi phải đưa bệnh nhân vào khoa hồi sức cấp cứu để quyết định các hình thức đặt nội khí quản, phương pháp thở máy, mục đích để tránh các biến chứng do áp lực cho phế nang, cũng như biến chứng tim mạch và huyết động lực.

THỞ MÁY CHO CƠN HEN PHẾ QUẢN NẶNG

1. Thở máy ngay từ đầu: Rất hiếm khi xảy ra.
2. Chỉ định thở máy:
- Điều trị bảo tồn đúng mức nhưng không hiệu quả.
- Kiệt quệ cơ hô hấp.
3. Nhiều tai biến khi đặt ống nội khí quản.
4. Kỹ thuật:
- Thuốc tiền mê: Midazolam
- Khởi mê: + Ketalar (2 mg/kg)
+ Etomidate (0,3 mg/kg)
- Phương thức thở máy:
+ Tần số hô hấp: 8 – 12 lần / phút
+ Thể tích thường lưu thấp
+ Ap suất thở < 50 cmH2O
+ Thở vào / thở ra: ¼
+ FiO2: bảo đảm PaO2 > 70 mmHg
Mục đích của phương thức: tránh các tai biến do áp lực gây tổn thương phế nang và rối loạn tim mạch + huyết động lực cho bệnh nhân.
Không làm giảm PaCO2, ngược lại PaCO2 có thể tăng > 60mmHg, nhưng có thể chấp nhận được (Hypercapnie permissive). Khi cơn hen đã rút lui bằng điều kiện bảo tồn, chức năng hô hấp sẽ được phục hồi và trạng thái tăng CO2 sẽ được thanh toán xuống mức tối ưu thường có ở bệnh nhân trước khi hen nặng xảy ra.
5. Kết luận:
Cơn hen phế quản cấp nặng rất nghiêm trọng bởi các yếu tố sau đây:
- Tiến triển không lường trứơc được: Trong các thể nguy kịch ngay từ đầu có thể :
+ Tiến triển thuận lợi xảy ra nhanh bằng O2 và khí dung Salbutamol, hoặc sau một thời gian từ 12 – 24 giờ mới đạt hiệu quả.
+ Xảy ra ngạt thở cấp và gây tử vong đột ngột.
+ Kéo dài thời gian và dễ bị nhiều biến chứng do thông khí nhân tạo (tràn khí phế mạc, bội nhiễm phế quản phổi), nhiễm khuẩn máu, suy kiệt.
Vì vậy: Bệnh nhân phải được điều trị tại một môi trừơng chuyên khoa về hồi sức hô hấp.
- Tỷ lệ tái phát không hiếm và cũng không lường trước được.
Khi có các dấu hiệu báo động, cần được khám và điều trị kịp thời.