Long An Hoài Cổ

Nhờ fb lưu giữ tết covid 2022❤️❤️

Lịch sử lặp lại 2021

1 góc Tân An xưa..
Nguồn: sưu tầm

Tân an ngày xưa (sông Vàm Cỏ Tây và rạch Bảo Ðịnh)

Tọa lạc sát nách Sài Gòn, Tân An là một tỉnh cố cựu của Nam Kỳ, nằm lọt vào giữa lưu vực hai sông Vàm Cỏ Ðông và Tây với một phần lớn Ðồng Tháp Mười. Những ai sinh trưởng ở miền Nam, tôi chắc rằng thế nào trong đời cũng có nhiều lần đi qua lại tỉnh Tân An vì tỉnh nầy nằm trên lộ đường về miền Tây và ngược lại.
Hơn nửa thế kỷ trước, con đường quốc lộ số 4 còn phôi thai, các ghe thương hồ từ lục tỉnh lên Sài Gòn đều qua lại trên sông Tân An, sông Bến Lức, dập dìu ngày cũng như đêm giống như các tỉnh khác của Nam Kỳ. Tuy cấu tạo bằng đất phù sa, địa thế bằng phẳng, nhưng Tân An cũng có những giồng đất cao ráo như Thủ Thừa, Khánh Hậu (Cái Én, Cần Giuộc) và ruộng đất ở Tân An không phải hầu hết đều phì nhiêu, lý tưởng như đất đai ven sông Tiền, sông Hậu. Diện tích chung tỉnh Tân An đã thay đổi nhiều lần, nhưng trước “năm 1975” [chữ do BBT thay thế], Tân An rộng độ 1.640 km2.
Phía Ðông là quận Cần Giuộc nước mặn từng mùa từ biển Ðông tới. Phía Tây có quận Thủ Thừa nhiều phèn từ Ðồng Tháp Mười chảy ra.Mùa nắng, con sông Vàm Cỏ nước trong như mắt mèo, có chỗ nhìn thấy cá lội nhởn nhơ dưới đáy. Cũng vào mùa nắng nước sông Tân An, Bến Lức chia làm hai dòng trong (ở giữa) và đục (hai bên bờ). Nhiều nơi làm rớt cục xà bông xuống nước, hôm sau vớt lên cũng chưa tan. Những buổi trời quang mây tạnh, ngồi xe đò chạy ngang qua cầu Tân An, Bến Lức nhìn về hướng Tây Bắc, núi Bà Ðen như một vệt mờ xanh thẩm phía chân trời xa.
Ðịa danh Tân An xuất hiện lần đầu tiên năm 1779 khi chúa Nguyễn Ánh chiếm lại thành Gia Ðịnh. Lúc đó, Tân An là một tổng của châu Ðịnh Viễn, thuộc dinh Long Hồ. Phủ Tân An chính thức chào đời dưới triều vua Tự Ðức, gồm hai huyện Cửu An và Phước Lộc, bây giờ sát nhập vào Gia Ðịnh.
Chiếm được Nam Kỳ rồi Pháp chia miền Nam ra làm thành nhiều đơn vị hành chánh nhỏ để dễ kiểm soát. Từ 6 tỉnh dưới triều vua Minh Mạng [Biên Hòa, Gia Ðịnh, Ðịnh Tường, Vĩnh Long, An Giang, và Hà Tiên (1834)], Pháp chia làm 20 sổ tham biện, rồi sau đổi thành 20 tỉnh. Hủy bỏ tên tỉnh Ðịnh Tường, Pháp lập ra 3 tỉnh mới: Mỹ Tho, Tân An, Gò Công.
Năm 1899, tỉnh Chợ Lớn ra đời, lấy một phần đất của Tân An, gồm quận: Ðức Hòa, Gò Ðen (Châu Thành), Cần Giuộc, Cần Ðước. Chợ Lớn là tỉnh thứ 16 của Nam Kỳ, nhưng đến đầu thế kỷ thì bãi bỏ,một phần lớn đất đai nhập vào Tân An và Gia Ðịnh. Vào năm 1947, do yêu cầu về quân sự và an ninh, Pháp tách khu rừng Sác gồm 2 tổng An Thít và Cần Giờ, nhập với Vũng Tàu lập ra tỉnh Cap Saint Jacques.
Từ đó Nam Kỳ có 21 tỉnh.Lỵ sở Tân An đầu tiên đặt tại Châu Phê, nằm hướng Bắc sông Bảo Ðịnh. Vùng này do Vân trường hầu Nguyễn Cửu Vân có công khai khẩn, được chúa Nguyễn nhớ ơn, cấp cho một sở đất tự điền gọi là ruộng Châu Phê, nên dân chúng địa phương gọi vị trí đó là Châu Phê.Chỗ đó cũng còn gọi là chợ Cai Tài thuộc làng Huê Mỹ Thạnh. Ngày nay ở vùng này còn truyền tụng một câu hát xưa:
Bảng treo tại chợ Cai Tài,
Bên văn, bên võ (ai) có tài ra thi.
Năm sau, tỉnh lỵ Tân An dời về làng Nhựt Thạnh, nằm trên tả ngạn sông Vàm Cỏ Tây.
Ðến năm 1868, tỉnh lỵ Tân An được đổi một lần nữa về vị trí châu thành Tân An ngày nay.
Hồi trước, chỗ này có bến đò nối liền với các làng Nhơn Thạnh, Huê Mỹ, Nhựt Tảo, Bình Lãng bên kia sông. Ghe tàu từ lục tỉnh lên Sài Gòn thường đi qua châu thành Tân An. Ghe nhỏ, từ Mỹ Tho qua sông Bảo Ðịnh, tàu lớn vô vàm Kỳ Hôn qua kinh Chợ Gạo, để vào sông Vàm Cỏ, rồi qua sông Bao Ngược về Cần Giuộc, hoặc đi ngang Tân An lên Thủ Thừa, qua sông Bến Lức lên Ba Cụm

Nguồn:sưu tầm

Cầu đúc Tân An hướng ra rạp hát năm 1990.