25/09/2026
Đây là một trong những hình ảnh tư liệu đặc biệt ám ảnh về nạn đói Ất Dậu 1945: những đứa trẻ đói khát ngồi mút những chiếc vỏ ốc thối nhặt được trên đường phố Nam Định.
Bức ảnh do nhiếp ảnh gia Võ An Ninh ghi lại, khi nạn đói đang khiến hàng triệu người rơi vào cảnh cùng cực. Nhiều tư liệu và lời kể của nhân chứng cho biết người dân khi ấy phải tìm đến bất cứ thứ gì có thể ăn được để cầm cự qua ngày, từ rau dại, củ chuối, vỏ cây cho đến những thứ mà trong hoàn cảnh bình thường gần như không ai nghĩ tới.
Những chiếc vỏ ốc tưởng như chỉ còn là thứ bỏ đi, đối với những đứa trẻ trong bức ảnh lại có thể chứa chút thức ăn ít ỏi còn sót lại.
Chúng cúi xuống nhặt từng chiếc vỏ, đưa lên miệng mút từng chút một.
Không có bữa cơm.
Không có một chén cháo đủ đầy.
Chỉ còn lại những chiếc vỏ ốc và hy vọng mong manh rằng bên trong vẫn còn sót lại chút gì đó có thể nuốt được.
Theo các tư liệu về nạn đói năm 1945, thảm họa bắt đầu từ cuối năm 1944 và lên đến đỉnh điểm vào khoảng tháng 3/1945, diễn ra trên phạm vi rộng ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Thiên tai, mất mùa cùng những chính sách trưng thu và kiểm soát lương thực trong thời chiến của phát xít Nhật, đã đẩy một bộ phận rất lớn người dân vào cảnh thiếu đói nghiêm trọng.
Tại Nam Định, Thái Bình, Phủ Lý và nhiều địa phương khác, người đói phải rời quê đi tìm thức ăn. Có người nằm vật trên đường, có gia đình chết gần hết, thậm chí có những người chưa kịp nhận phần cứu tế đã gục xuống giữa dòng người chờ đợi.
Những bức ảnh của Võ An Ninh vì thế không chỉ đơn thuần là những tấm hình cũ.
Đó là những nhân chứng bằng hình ảnh của một trong những thảm họa đói kém khủng khiếp nhất trong lịch sử Việt Nam hiện đại.
Hơn 80 năm đã trôi qua.
Những đứa trẻ trong bức ảnh năm ấy có thể đã không còn trên đời, nhưng hình ảnh chúng ngồi mút những chiếc vỏ ốc thối vẫn còn đó, nhắc những thế hệ sau về một thời kỳ mà một miếng ăn để sống sót cũng trở thành điều xa xỉ.
📷 Ảnh: Nhiếp ảnh gia Võ An Ninh
Một bức ảnh cũ, nhưng phía sau nó là cả một ký ức đau buồn của dân tộc – để những gì đã xảy ra không bị lãng quên.
🇻🇳 những đứa trẻ mút vỏ ốc giữa nạn đói ất dậu 1945 – một bức ảnh khiến người xem ám ảnh.
