28/10/2024
"QARABAĞ" MƏĞLUB OLMADI, UDUZAN UEFA OLDU!
“Qarabağ” təkcə Ağdamın və ya “Azərsun”un deyil, hamımızındır və o bizim qırmızı xəttimizdir!Təəssüf ki, bəzi ağzıəyrilər “Qarabağ”ı öz inhisarlarına almağa çalışırlar. Guya onun barəsində kimsə yaza, tənqid edə, qüsur göstərə, təklif verə bilməz, həm də ona görə ki, baş məşqçi Qurban Qurbanov hamıdan daha çox bilir.(!) Bu cür iddialarla “ətimizi tökənlər”in sanki İspaniyanın, İngiltərənin, İtaliyann, Almaniyanın, hətta Türkiyənin futbol cameəsindən heç xəbərləri yoxdur. Adlarını çəkdiyim və çəkmədiyim ölkələrdə futbolu həm də yazarların, ictimaiyyətin, sadə azarkeşlərin müdafiəsi, alqışı, eləcə də irad, etiraz və basqıları inkişaf etdirir. Futbol mövzusunu inhisara almaqla, “Qarabağ” baradə yazmağı tabuya çevirmək istəyilə əslində onlar balaca, cıqqılı rövnəqcikdən başqa bir şey olmayacaqlar.
Bütün bunlara rəğmən “Qarabağ”ın Niderlandın (Hollandiya demirəm, çünki Azərbaycanda bu ad haqlı olaraq heç yaxşı mənalar daşımır) “Ayaks” futbol klubu ilə UEFA Avropa Liqasının liqa mərhələsinin 3-cü turundakı görüşdə 0:3 hesab ilə məğlub olması nəhayət futbola realist nəzərlərlə baxılmasını diqtə etdi. Bu oyun çox böyük şübhələrə yol açdı. Və o şübhələrin yaranmasına səbəbkar heç də birbaşa bizim komandamız olmadı. “Qarabağ” son 4-5 oyundan fərqli olaraq “Ayaks”a qarşı çox güclü oyun göstərdi. “Bayer”ə qarşı da göstərmiş və sonda “qələbəni əlindən vermişdi”. Deməli, elə çıxır ki, super oynasan da, bəzi klubları udmaq olmaz! Niyə? Çünki futbol oyunları təkcə meydançada hakim tərəfindən deyil, həm də kənardan, yuxarıdan idarə olunur.Onu başlı-başına buraxarsan, dünyanın aparıcı, çoxmilyonlu azarkeş ordusu, böyük maliyyə qaynaqları olan ölkələr, klublar təsadüfən kənarda qala bilər. Bu isə yolverilməzdir! BMT dünya dövlətlərini (əslində ABŞ-in və masonun istədiyi kimi) idarə etmək istəyirsə, FİFA və ya UEFA dünya futbolunu nə üçün özü müvafiq hesab etdiyi kimi idarə etməsin?! ))) “Qarabağ”ın “Ayaks”la oyunu da azad idman yarışmasına oxşamırdı. 0:2 hesabından sonra bu oyuna sakit baxmaq tam dözülməz idi. Bir neçə gün əvvəl Mirşahin Ağanın xalqa bu oyunda təmkin göstərməklə bağlı möhtəşəm oktyabr tezislərini 0:2-dən sonra unutduq. Yəni o hesabdan sonra o müraciət bizim düşüncəmizdə getdi işinin dalıyca! Çünki bu, zəif oyuna görə yox, güclü oyunun müqabilində uğradığı acınacaqlı məğlubiyyətə görə idi. Bunu bəxtsizliyin kürəyinə yükləmək olmazdı. “Qarabağ” öz evində 10, sonra lap 9 nəfərlə qarşısındakı iki komandaya qarşı oynayırdı: “Ayaks”a və hakimlər komandasına qarşı! UEFA-nın yubkalılar ölkəsi Şotlandiyadan tapıb oyuna təyinat verdiyi baş (“boş” da oxuya bilərsiniz) hakim Nikolas Uolş qapımıza penalti təyin etməklə az qala şortikini də çıxardıb “Ayaks”ın tərəfindən çıxış edirmiş kimi görünürdü. Şotlandiyadan basa-basa gələn bu şotland gedəsi bizi – milyonlarla müsəlman azəri vecinə də almadan, nə istəyirdisə, necə istəyirdisə, o cür də hərəkət edirdi. Sanki biz futboldan Xaqani Məmmədov qədər də anlamırıq! Əgər bu Uolş oğlu Uolşun UEFA-dan zərrəcən çəkinəcəyi olardısa, o bu qədər arxayınçılıqla, yerli komandaya qarşı gü¬nah¬lar etməzdi. Mən qəsdən “səhvlər” və ya “qüsurlar” demirəm, Çünki səhv və qüsur bu cür olmur. Hər şeyin bir əndazəsi, ölçüləri, normaları var. Bu oyunda hakim bunu tamam unutmuşdu və ya unutdurulmuşdu. Aydın məsələ idi ki, “Qarabağ” artıq məğlubiyyətlərdən bezmişdi, sanki rəqiblərin qanına susamışdı və hök-mən bu rəqibi yenəcəkdi. Elə də oldu: ilk dəqiqələrdən komandamız çox istəkli, çox çevik və üstün oyun nümayiş etdirməyə başladı. Hiderland komandası oyunun təşəbbüsünü əldən verdi və ilk dəqiqələrdə qapısında qol gördü. Əla başlanğıc idi! Bu uğurun ardı hollandların Bakıda biabırçı məğlubiyyətinin əsasını qoyurdu. Buna imkan verərsənsə, “Qarabağ” ən azı sənə öz meydançanda 7 qol vura bilən komandadır! Bunu “Ludoqorest”lə oyunda görmüşdülər. Ona görə də hakim Nikolas Uolş bu qolu hesaba almadı. Guya oyundankənar vəziyyət vardı. Ancaq video-çəkilişin təkrarı heç avsayt göstərmirdi. Buna görə də şərhçi Şəmsəddin Abbasov öz heyrətində tam haqlı idi.VAR deyilən struktur o andaca yox, bir qədər gec və çətinliklə bizim oyunçunun bir neçə santimetr öndə olduğunu “düzəltdi”! Boş hakim və köməkçisi isə bunu o andaca avsayt hesab etmişdi. Əslində VAR-ın (guya elektron hakimliyin) təqdim etdiyi süjet topun ötürülmə anını deyil, bir neçə saniyə sonranı əks etdirirdi. VAR-da oturan “var-yoxlar”dan kimsə bizimki olmadığı üçün onun qərarı nüfuzlu və bizim üçün ədalətli sayıla bilməzdi. Təbii ki, əgər VAR-da bizimkilərdən, məsələn, Xaqani Məmmədov kimi sabiq hakimlərdən hər kimsə oturmazdısa. Sonradan düşünmək olardı ki, bu qol “Qarabağ”ın dişini göstərdiyi üçün hakimi tələsik hərəkətə keçməyə məcbur elədi. Adam əvvəlcə köhnə qumarbazlar kimi səxavətlə “Sarı kart” göstərməyə (paylamağa) başladı. 15-ci dəqiqədə isə guya ki, son ümid folunu işə salıb, Julio Romaonu birbaşa “qırmızı kart”la oyundan qovdu. Görünür onun oyun qurucusu olduğunu başa düşmüşdü. Halbuki o məqamı qarşılıqlı mübarizə kimi dəyərləndirə, ən p*s halda isə “sarı vərəqə” ilə cəzalandıra bilərdi. Ağlı başında olan hakimlər oyunda mübarizəni söndürməmək, intriqanı daha maraqlı məcraya yönəltmək üçün 1-ci hissədə şifahi xəbərdarlıqla kifayətlənir, 2-ci hissədə sərt qərarlara başlayır. Avropa hakimləri isə futbolun balet olmadığını daha yaxşı bilirlər, hər yıxılan qəza və cərimə hesab olunmur. Ayaq oyununda təbii ki, yıxılmalar çox olmalıdr. Nikolas Uolş isə sanki Avropadan yox, Fil Dişi sahillərindən gəlmişdi. Adam 1-ci hissədə Leandronun 100%-lik qolunu hesaba almır, 15-ci dəqiqədə komandamız hücumda ikən rəqib öz cərimə meydançasında Medinanı yıxır, hakim buna əhəmiyyət vermir, bizim oyunçular qərar gözləyir, ancaq həmin dəqiqələrdə fürsətdən istifadə edib əks-hücuma çıxan rəqibi yıxdığı üçün Romaoya birbaşa “qırmızı vərəqə” göstərir. Halbuki son ümid folu deyildi, arxadan Medina rəqibə çatmışdı. Avropa komandalarının oyunda bu hakim belə risk edə bilməzdi. Bakıda isə... Romao görünür bu hakimin əsas planlarına mane olurdu. Bunun nəticəsi olaraq oyun keyfiyyəti tədricən rəqibin əlinə keçdi. Nəticədə 36-cı dəqiqədə hollandiyalı Kennet Teylor hesabı açdı. Onu da deyim ki, adam qol sevincini tamaşaçılara hollandlara layiq tərzdə nümayiş etdirdi. Ləyaqətli hakim buna görə ona ən azı şifahi xəbərdarlıq edə bilərdi. Dəysin başına! Əsas o oldu ki, “Qarabağ” toparlana bildi və 1-ci hissənin sonunda az qala hesabı bərabərləşdirəcəkdi. Hərçənd ki, baş hakim komandamıza qarşı hakim bicliklərindən istifadə edərək, öz incə basqılarını davam etdirırdi. Rəqib cəzalanmayacağına əminliklə komandamızın ən mahir digər oyunçularından biri olan Marko Yankoviçə qarşı çox sərt oyun göstərirdi. Meydançada 10 nəfər qalmış və 0:1 hesabı ilə uduzan “Qarabağ”ın çətinliklə qurduğu hücum planlarını hakimin gərəksiz fitləri pozurdu. Meydançada çoxdan görmədiyimiz əsl “Qarabağ” vardı! Bu cür əzmkar oyunla onun rəqibə uduzmayacağı aydın idi. Hakim artıq etdiyini etmişdi. Amma heç demə onun daha sərt edəcəkləri qabaqda imiş. 73-cü dəqiqədə Kevin Medina rəqiblə çiyin-çiyinə sərt mübarizə zamanı qalib ayrıldı. Rəqib fürsətdən istifadə edib özünü artistizmlə yerə atdı. Bu halda “Ayaks”ın 29 nömrəli oyunçusuna hakimi aldatmaq cəhtinə görə “sarı vərəqə” göstərilməli idi. Çünki o yerə yıxlaraq, çaşıb ayağını tutmuşdu. Halbuki onun ayağına zərbə olmamışdı. Amma mübariz Avropa futbolunun nümayəndəsi olan Nikolas Uolş “sarı vərəqə”ni Medinaya göstərdi və “penalti” təyin etdi. Avropa ölkələrində hakimin bu cür “12-ci oyunçu” funksiyalarını yerinə yetirməsinə görə ona tərəf müxtəlif əşyalar tullayır və fitə basaraq kəskin etiraz edirlər. Amma bizim azerkeş Mirşahinə xatir yerlərində faraqat oturmağa çalışdı. 74-ci dəqiqə və 0:2 hesablı məğlubiyyət! “Qarabağ” isə farağat durmaq fikrində deyildi. Komanda aşkar üstün oyun göstərir, daha çox Elvin Cəfərquliyev fərqlənirdi. Elə buna görə də Nikolas 79-cu dəqiqədə 0:3 hesabı ilə uduzdurduğu komandanın oyunçusuna qarşı daha bir sərt addım atdı: Elvinə 2-ci “sarı vərəqə” və “qırmızı kart” göstərdi. Birinci “sarı”nı hansı basa-basda vermişdi – heç yada düşmür. Yəqin hakimə tərs baxmış, ya da nəyisə bilmək istəmişdi. Bütün dünyaya "demokratiya" dərsi keməyə çalışan bir qərbi avropalı hakim özlərinin bizim işlərimizə burun soxan siyasətçiləri qədər gülünc görünürdü. Sanki bizim oyunçuların hakimdən nəsə soruşmaq və ya demək haqqı alınmışdı. Kəskin, qızışdırıcı, provakasiyalı, təhqiramiz, sərt sözlər demək, əl-qol atmaq başqa şeydir, hakimə öz heyrətini, təəccübünü mimika, jest və sözlərlə bildirmək tamam başqa şey. Futbol həm də emosiyalar oyunudur, burada şahmatçı təmkini ilə 90 dəqiqə susa və sürətli oyun göstərə bilməzsən. Elvin isə öz hirsini, qəzəbini soyutmaq üçün hakimin bu hərəkətini gülüşlə qarşıladı, hətta gedib onunla görüşdü də. Onun o cür görüşündə mövcud olan ironiyanı duymamaq mümkün deyildi. Amma Nikolas Uolş öz hərəkətinin psixoloji basqısı altnda olduğu üçün bunu sezə bilmədi. “Qarabağ” meydançada 9 oyunçu ilə qaldı. Belə hakimə qarşı onun öz dilində mübarizə aparmaq, mübahisəli daha 1-2 “qırmızı” almaqla dünya ictimaiyyətinin diqqətini bu oyuna cəlb etmək lazım idi. Onsuz da klub rəhbərliyi UEFA-ya şikayət etməyəcək və ya edə bilməyəcəkdi. Əsas o idi ki, “Qarabağ” yenə də öz mübarizə əzmini itirmir, hökmən qol vurmaq üçün rəqibi sıxışdırırdı. O gecə “Qarabağ” çox möhtəşəm idi! Amma hücumların birində rəqibə toxunmaqdan ehtiyatlandıqları üçün rəqib oyunçu Akpom uzun bir reyd eləmiş və qapımızdan 3-cü qolu keçirtmişdi.
Oyundan sonra baş məşqçi komandasının oyunundan razı qaldığını bildirirdi. Əslində o bu dəfə haqlı idi. Amma onu Toral Bayramovu və Bəhlul Mustafazadəni start heyətə salmamaqda tam haqlı saymaq olmur. Nəriman Axundzadənin də çoxdan oynadılmaması anlaşılan deyil. Oyunda baş hakimin hər cür idbar hərəkətlərinə rəğmən komanda nə qədər əzmkar oyun göstərsə də və bəzən çox mahir görünsələr də, bizim bir çox əcnəbi oyunçularımızın artıq yorulduğu, bezdiyi, usandığı hiss olunmaqda idi. Bir neçə belə oyundan sonra əksəriyyətin əzələsi dartılar və ya öz qapısına qol vura bilər. Komandada yorulanlar sırasına Leandro Andradeni, Kaşuku, Addaini, Julio Romaonu, Patrik Andradeni, Aleksey İsayevi, Riçard Almeydanı, Mateus Silvanı, Marko Veşo-viçi, hətta zəhmətkeş insan Abdulla Zubiri də daxil etmək olar. Rəqiblər də bu oyunçuları çox yaxşı öyrənib və nə edəcəklərini əzbər bilirlər. Rəqiblər eyni zamanda baş məşqçinin əsas oyun dəsti-əttini də yaxşı öyrəniblər. Belə məqamda komandanın yenilənməsi, xüsusən qapıya və müdafiənin mərkəzinə daha çevik, güclü və mahir oyunçuların alınması çox vacib görünür. Əgər klub Səhmdar Cəmiyyət olardısa, əminəm ki, İdarə heyəti Klub rəhbərliyini də büs-bütün yeniləməli olardı. Heç nə əbədi deyil, hər şeyin bir sonu var. Bunu şəxsin özünün hiss etməsi və vaxtında hörmətlə getməsi yaxşıdır.
Keçək söhbətin əsas hissəsinə! Artıq bir müddətdir ki, “Qarabağ” Avropa futbolunun içərisindədir. Doğrudanmı bu qədər təcrübə Avropada futbolun təkcə idman olmadığını anlamağa əsas vermir? Orada çempionatlar biznes və siyasi məqsədlər üzrə idarə olunur, azarkeş kütləsinə, maliyyə kapitalına və korporativ maraqlara görə klubların yeri qabaqcadan müəyyən edilir, sonra çempionat ona uyğun tənzimlənir. Bəzən klub rəhbərlikləri, federasiya prezidentləri, baş məşqçilər, bukmeyker kontorları və əlbəttə ki, Hakimlər Komitəsi bu gizli oyunun içərisində olur. Onlar bəzi aparıcı futbolçuları və hakimləri də bu “oyuna” qoşurlar. Avam azarkeş və milli təssübkeşlər stadionda, televizor qarşısında sadəlövhcəsinə əsəb-stres yaşayır, min bir azzara düşür, işbazlar isə böyük pullar qazanır! Bunu çox böyük ustalıqla etsələr də onları ifşa edən faktlar, məhkəmə çəkişmələri, jurnalist araşdırmaları bütün aparıcı Avropa ölkələrində var. Bizdə isə durub “Qarabağ” futbol Klubunun oyunlarını bir azacıq tənqid edən kimi trollar, satqın Media və əlaqədar orqanlar səni çox asanlıqla “Vətən xaini” elan edir. Həm də bəzi yazarların “beyninə yerləşdirilmiş mikroçiplər”, yəni Avropaşüvənlik onlara Qərbi Avropa barədə hər hansı mənfi xüsusiyyətini qəbul edilməsində imkan vermir. Sanki rüşvətxor da, korrupsioner də, fırıldaqçı da, satqın da yalnız bizdə olurmuş və qərbi avropalılar süddən çıxmış ağ qaşıq imişlər. Bunun belə olmadığını FİFA-nın 2002-ci ildə Cənubi Koreya və Yaponiyada keçirtdiyi Futbol üzrə Dünya Kubokunun oyunları açıq-aşkar sübut elədi. Brazilyanın çempion ediləcəyi planlaşdırıldığı üçün Türkiyə ona uduzduruldu. Oyunu Rusiya üçün şərh edən məşhur futbol mütəxəssisi Vladimir Maslaçenko matçı şərh etməkdən imtina edərək, şərhçi kreslosunu boş buraxdı. İtaliya çempionatında “Yuventus”la bağlı qalmaqallar da hamının yadındadır. FİFA-nın keçmiş prezidenti Jozef Blatterin, UEFA-nn keçmiş prezidenti Mişel Platininin və digərlərinin adı ilə bağlı korupsiya qalmaqalları əgər kimlərinsə yadından çıxıbsa, internetdə axtarış aparsın. Elə “Avroviziya” musiqi yarışmasında yerləri kimlərin (hansı ölkələrin) tutacağı da qabaqcadan planlaşdırılır. “Əlisi dəli, Vəlisi dəli, qırılmışın hamısı dəli!” Bəlkə indi UEFA pak mələklər yığnağıdır?! Buna inanan yubka geyinməkdə ad çıxartmış şotlandiyalıların perspektivli sayılan gənc futbol hakim Nikolas Uolşun gününə düşsün! 2014-cü ildə “Qarabağ”ın Bakıda “Dnepr”lə oyunu da yəqin ki, yaddan çıxmayıb. “Qarabağ”ın təmiz qolu hesab edilmədi, Ukraynada guya demokratiya quran və ona rəğbət göstərən Avropa (UEFA) “Dnepr”i zorla qalib çıxartdı. Yarış-maların indi də idbar qaydalarla və hakimlərin əli ilə tənzimləndiyini və “Qarabağ”ın plana əsasən bu il uğur qazana bilməyəcəyini düşünməyə şübhələr var. “Ayaks”la oyun buna daha ciddi əsaslar verdi. Bəzən təkcə meydançada qalib gəlmirlər, qarşısına böyük uğurlar qazanmağı məqsəd qoyan hər hansı idman komandası pərdəarxası mübarizəni də nəzərə almalı, o oyunun iştirakçısı kimi çıxış etməli, ya da ona qarşı bir strateji, əks-plan qurmalıdır. Elə planlarda öncədən Media da, azarkeşlər də, siyasətçilər də fəal iştirak edir, hamı birlikdə 12-ci oyunçu kimi xidmət göstərir. Dünyada idman korrupsiyasına qarşı təcrübədən çıxmış çox anti-virus proqramları var. UEFA-nın dədəsi də gəlsə, hakim tumanını çıxardıb, özü top qovmağa çalışsa da, həmin anti-virusu adlaya bilmir. O halda qalib gələn təkcə güclü klub yox, bütövlükdə FUTBOL olur. “Ayaks”la oyunda məğlub tərəf heç də “ Qara¬bağ” olmadı. “Qarabağ” nəhayət ki, əsil kişicəsinə, cəsarətli və əzmkar futbol oynadı. Bizim istədiyimiz də bu idi: uduzursansa, kişi kimi oyna - uduz! Amma bu dəfə duzan tərəf məhz insanları futbolun səmimiliyindən, düzlüyündən, ədalətindən perikdirən UEFA idi. Təbii ki, futbol dünyasını biz düzəldə bilməyəcəyik, əgər biz ali futbol qurumlarının qurduğu oyunların gizli iştirakçısı deyiliksə, bizə belə hallar üçün layiqli “anti-virus” tədbirləri planlaşdırmaq düşər. Söhbət təkcə azarkeş coşqusunu yüksəltməkdən getmir. Hərçənd ki, “Ayaks”ın 450 nəfərlik azarkeş qrupu bizim 30 minlik tərəfdardan daha çevik, coşqulu və mübariz idi.
“Qarabağ” təkcə bu günün yox, həm də gələcəyin komandasıdır. Əgər öz sevgimizdə və mübarizəmizdə səmimiyiksə, biz özümüzün tədbirli və kəskin üzümüzü göstərməliyik! Ki, dünya futbol maxinatorlarının gözü qorxsun və bizə qarşı tam da olmasa, heç olmazsa qismən ədalətli olmağa məcbur qalsınlar.
Qələbəni vermirlər, həm də “çığırda-çığırda” alırlar!
Hafiz MİRZƏ
AYB və AJB üzvü, prezident mükafatçısı