De Wereld Morgen

Latijns-Amerika wordt overspoeld door een reeks rechtse verkiezingsoverwinningen. Maar achter die ruk naar rechts schuilt minder ideologische bekering dan woede, angst, onzekerheid en een diepe crisis van de democratie.

Is Latijns-Amerika in de ban van extreemrechts?

De uitreiking van de Prijs van de Democratie vormt een van de hoogtepunten van de Gentse Feesten, waar naast muziek ook maatschappelijke thema’s centraal staan. Dit jaar gaat de prijs naar zes organisaties die fors of volledig werden gekort op hun subsidies, hoewel ze bijdragen aan een democratisch middenveld: Vrede vzw, Vredesactie, Climaxi, HOTM, LABO vzw en DeWereldMorgen. Dit is de motivatie van de jury.

De Vlaamse regering bespaart 3,6 miljoen op subsidies voor het middenveld. Zes ‘linkse’ (volgens de Vlaamse regering “extreemlinkse”) organisaties betalen het gelag, als pasmunt voor de drooglegging van enkele organisaties uit de Vlaams-nationale zuil.

Sinds twee jaar zijn alle ogen gericht op de brutale afbraak van de democratische rechtsstaat in de VS onder het steeds meer autocratische autoritaire regime van Trump, de techmiljardairs en zijn MAGA-stormtroepen. Onze verontwaardiging is daarbij terecht groot.

Maar wanneer intussen hetzelfde dicht bij ons gebeurt, blijft het onwezenlijk en onwaarschijnlijk stil. Geen rumoerig verzet, geen solidariteitbetogingen, eventjes mediagerimpel en daarna stilte. Een beangstigende stilte. Toch worden ook hier democratische rechten en vrijheden ontmanteld via de verlamming van een belangrijk deel van ons kritisch middenveld.

Eind 2025 zette Vooruit-minister van Cultuur Caroline Gennez en de Vlaamse regering de botte bijl in de subsidies voor Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk voor 2026-2030. Om een politiek compromis binnen de Vlaamse regering mogelijk te maken, moesten zes ‘linkse’ middenveldorganisaties een (soms forse) korting op hun subsidies slikken en sommigen werden zelfs totaal zonder subsidie gezet.

De bevoegde minister van Cultuur, Caroline Gennez, wilde initieel de vooropgestelde 3,5 miljoen euro in het sociaal-cultureel volwassenenwerk besparen op organisaties die een slechte evaluatie kregen van de externe beoordelingscommissies. Toevallig ging het om een aantal klassiek 'Vlaamse' organisaties met een negatief advies, zoals de Vlaamse Volksbeweging. In de plaats zette de N-VA haar zinnen op de financiering van “extreemlinkse” organisaties die (onbewezen) banden zouden hebben met het burgerlijke ongehoorzaamheidsplatform Code Rood.

Het resultaat van een rondje achterkamertjespolitiek is dat organisaties van beide artificiële kampen subsidies moesten inleveren. Opvallend is dat dit compromis ook de financiering van zes organisaties met een positieve evaluatie (deels) afneemt, een beslissing zonder feitelijke of juridische basis. En dat waren dus 'toevallig' linkse, kritische en progressieve organisaties. De minister verklaarde het achteraf met: “Het is een compromis, maar een goed compromis”.

Van de zes organisaties die getroffen zijn, is LABO vzw de grootste verliezer. De Gentse organisatie zet zich naar eigen zeggen in voor kritisch burgerschap. LABO vzw kreeg in 2025 nog 212.660 euro van de Vlaamse overheid. De beoordelingscommissie adviseerde om dat bedrag in 2026 op te trekken tot 328.562 euro. Maar de regering herleidt het tot 0 euro.

In een persbericht stelt minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) dat dit gebeurt omdat LABO vzw “betrokken is of niet ondubbelzinnig afstand neemt van gewelddadig extremisme”. Het persbericht draagt voor die aantijging geen verdere argumentatie aan. De Vlaamse regering had om een inschatting gevraagd aan het OCAD, het coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse, maar dat ging daar niet op in.

Ook de Brusselse cultuurorganisatie Headquarters of the Movement (HOTM), dat voor een eerste keer subsidies aanvroeg en na een positieve evaluatie 350.000 euro zou ontvangen, krijgt uiteindelijk niets. Vier andere ‘linkse’ organisaties krijgen alleen nog het wettelijke basisbedrag van 150.000 euro toegekend. Het gaat om Vrede, Vredesactie, Climaxi en GetBasic, de vzw boven nieuwssite DeWereldMorgen.

Getbasic verliest daarmee een kwart van zijn subsidie. Vredesactie, een pacifistische organisatie gesticht in 1968, ziet haar subsidie gehalveerd. De organisatie hield afgelopen zomer samen met onder andere 11.11.11 en de Liga voor Mensenrechten nog een wapentransport naar Israël tegen via de rechtbank. De rechter oordeelde toen dat Vlaanderen tekortschiet ten aanzien van de verplichtingen van de eigen wapenwetgeving.

Volgens de sociaal-culturele koepelorganisatie De Federatie argumenteerde de Vlaamse regering daarin dat zij "niet ondubbelzinnig afstand nemen van gewelddadig extremisme". Dat is een vage, feitelijk onbewezen en juridisch ongegronde redenering.

In het Vlaams parlement stelde minister-president Matthias Diependaele (N-VA) dan weer de geloofwaardigheid van de externe beoordelingscomissies openlijk in vraag. Nochtans werd het decreet Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk in 2023 aangepast door de vorige minister van Cultuur, Diependaeles partijgenoot Jan Jambon.

De partij van de minister-president stelde dus eerst zelf een decreet op, inclusief evaluatiecriteria voor de subsidiëring van organisaties. Maar trok achteraf diezelfde criteria en onafhankelijke beoordelingscommissies in twijfel toen de resultaten ongunstig bleken.

Zonder solide juridische basis is het label “extremisme” echter een gevaarlijk begrip. Deze initiatieven doen denken aan de beruchte anti-ngo-wetten in landen als Slovakije, Rusland en Hongarije, waar autocratische leiders aan de macht waren of zijn. Daar worden onder het mom van nationale veiligheid kritische stemmen en burgerrechten beknot. Ook op EU-niveau is de aanval op het middenveld - maar ook op de persvrijheid - volop aan de gang.

Het middenveld is een boeiende arena. Een arena waar elke mening aan bod mag komen, elk idee gehoord wordt en menig ideeënstrijd gestreden wordt. Het vormt de rijkdom van stemmen die vertrekken vanuit concrete acties en initiatieven in de samenleving. Het zijn geen pop-ups in een lege winkelstraat die even komen en dan weer in rook opgaan. Elk initiatief levert zijn bijdrage aan het grotere geheel van een democratische samenleving.

Maar de plek in de samenleving waar kritische stemmen mogen klinken, dreigt te verzanden in een holle doos. Enkel die stemmen die meewiegen op de tendensen van het beleid mogen blijkbaar nog aan bod komen. Pluralistische diversiteit wordt ontmanteld en vervormd tot eenstemmigheid die elke democratische vernieuwing en kritische reflectie uitsluit. De publieke ruimte wordt steeds killer en smaller en sociale, politieke, economische en ecologische problemen worden steeds meer gedepolitiseerd en tegelijkertijd geindividualiseerd.

Onderzoek naar autocratisering en democratische afbraak legt vaak dezelfde tendensen bloot, ongeacht of het gaat om Hongarije, de Verenigde Staten of Rusland. De rechterlijke macht wordt aan banden gelegd. De onafhankelijke pers en universiteiten geraken onder vuur. De civiele ruimte voor burgerengagement en -inspraak krimpt.

Onder het mom van nationale veiligheid worden organisaties en sociale bewegingen gestigmatiseerd en gecriminaliseerd. Kritische delen van het middenveld worden in twijfel getrokken, hun financiering wordt afgebouwd en ze worden steeds meer gecriminaliseerd. Het belangrijke principe van 'recht op protest', 'recht op verzet' en 'de stem van de straat', wordt bedreigd en beteugeld.

Autocratische autoritaire regimes komen niet zomaar uit de lucht vallen. De democratie wordt langzaam maar zeker afgebroken van binnenuit tot elke kritische weerstand ontmanteld, verdwenen of verboden is. Een kritisch en autonoom middenveld - waar het decreet Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk ook voor ijvert - is cruciaal om deze afbraak te bestrijden.

Het middenveld is de ruggengraat van de democratie en dat moet zo blijven, anders zijn we met z’n allen vogels voor de kat. Daarom heeft de jury voor de Prijs van de Democratie 2026 in stemming beslist de zes getroffen pijlers voor een democratisch middenveld - zijnde Vrede, Vredesactie, Climaxi, Get Basic, Headquarters of the Movement (HotM) en LABO vzw - te bekronen met de Prijs van de Democratie 2026.

De prijs wordt uitgereikt op 21 juli om 19u30 op het Walter De Buckplein (bij Sint-Jacobs) in Gent.

(Foto: Nacht van de Tegenmacht / Dieter Boone)

Voor Nilufar is het duidelijk dat Trump helemaal niet van plan is vrede te sluiten met Iran. Volgens haar dulden de VS en Israël geen ander machtscentrum in de regio en zullen ze er alles aan doen om Iran onder de knie te krijgen. "Als we er niet in slagen hen te stoppen, zullen ze de hele wereld om zeep helpen", aldus Nilufar, die zelf al ruim tien jaar op de barricaden staat.
---
“Ge moet kloppen, de bel doet het niet.” Nee, nee, we zijn niet bij Samson en Gert, maar op afspraak bij Nilufar Ashtari. De Antwerpse gaf tien jaar geleden haar job op om voltijds actie te voeren tegen de dreigende oorlog tegen Iran. Nilufar is een ware spraakwaterval. Ik slaag er amper in om vragen te stellen, zoveel heeft ze te vertellen. Voor we het weten, zijn we twee uur verder.

Nilufar: "Mijn vader kwam zestig jaar geleden aan in Antwerpen. Eigenlijk wilde hij naar Amerika, maar hij kreeg per vergissing slechts een visum voor één dag, en zo is hij in Antwerpen beland. Hij is niet gevlucht maar kwam uit economisch opportunisme en begon een zaak in Perzische tapijten: Ashtari Carpets. Dat is ondertussen een befaamde zaak geworden die nog steeds bestaat."

"Hij heeft hier een Vlaamse vrouw van over het water - uit de streek van Temse - leren kennen en voilà, zo zijn wij er ook gekomen. Mijn vader zat altijd gekluisterd aan zijn radio. Een beetje zoals ik nu met X bezig ben. Ik zit ook voortdurend achter mijn scherm of telefoon het nieuws te volgen. Mijn vader deed dat toen via de radio en volgde zo het nieuws uit Iran. Hij kookte ook af en toe Iraanse gerechten en er kwamen geregeld Iraanse familieleden op bezoek. Op die manier was Iran altijd aanwezig in ons gezin."

Ik zie jou al jaren op betogingen en acties met bordjes en slogans tegen een oorlog met Iran. Zelfs op de klimaatbetogingen was jij erbij met jouw bordje 'No War on Iran'.

"Ja, en ook: 'War Kills Climate' en 'War Kills the Planet'."

Waarom denk jij dat die oorlog al zo lang in de maak is?

"Iran heeft gigantisch veel grondstoffen. Het heeft niet enkel gas en olie, maar ook veel kritieke mineralen in zijn bodem. Die zijn vandaag wellicht nog belangrijker dan gas en olie. Men wil een regime dat toelaat die grondstoffen te plunderen."

"Maar het gaat ook over het inperken van een opkomende macht. Men wil in de regio maar één macht laten gelden, en dat is die van de VS, die samen met Israël een blok vormen. Als Iran zich ontwikkelt, kan het een tegenmacht vormen en kunnen Israël en de VS niet zomaar hun zin doen in de regio. Daarom willen ze Iran uitschakelen."

Lees het hele interview hieronder.

We moeten die oorlogsmachine stoppen, of ze helpen de wereld om zeep Voor Nilufar is het duidelijk dat Trump helemaal niet van plan is vrede te sluiten met Iran. Volgens haar dulden de VS en Israël geen ander machtscentrum in de regio en zullen ze er alles aan doen om Iran onder de knie te krijgen. "Als we er niet in slagen hen te stoppen, zullen ze de hele wereld o...

Het debat over woonstbetredingen toont hoe sluipend autoritarisme niet alleen federaal vorm krijgt, maar ook lokaal wordt versterkt, ziet gemeenteraadslid Eva Vanhoorne (Groen) in Brugge.
---

Donderdag 2 juli verscheen op DeWereldMorgen de analyse van onderzoeker Pascal Debruyne over het sluipende autoritarisme in België. Zijn centrale stelling is even eenvoudig als verontrustend: de democratische rechtsstaat wordt vandaag niet alleen uitgehold door partijen die haar bewust willen afbouwen. Ze verzwakt ook doordat anderen meestappen, zwijgen of zich neerleggen bij de logica van de macht.

Terwijl ik zijn analyse las, moest ik voortdurend terugdenken aan wat zich de weken voordien had afgespeeld. Eerst in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken tijdens de behandeling van het wetsontwerp over de woonstbetredingen. Maar vooral aan wat zich twee dagen daarvoor had afgespeeld in de Brugse gemeenteraad, waar ik als gemeenteraadslid voor Groen een voorstel tot beslissing had ingediend naar aanleiding van datzelfde wetsontwerp.

Wat mij vooral trof, was hoe die gebeurtenissen elkaar versterkten. Het sluipende autoritarisme dat Debruyne beschrijft, manifesteert zich niet alleen op federaal niveau. Op lokaal niveau wordt het volgens mij zelfs versterkt, precies omdat de democratische tegenmacht er veel zwakker is.

Voor het eerst zou de overheid woningen kunnen binnentreden om iemand zonder wettig verblijf administratief aan te houden. Niet in het kader van een strafrechtelijk onderzoek naar een misdrijf, maar om een administratieve maatregel uit te voeren.

Net daarom botste het voorstel op fundamentele kritiek van onder meer juristen, onderzoeksrechters, mensenrechtenorganisaties en de Raad van State. Die kritiek ging niet over de vraag óf een overheid een migratiebeleid mag voeren. Ze ging over de grenzen waarbinnen dat beleid moet blijven functioneren.

Maar uiteindelijk verontrustte mij vooral wat er daarna gebeurde.

Nog vóór de Kamercommissie zich inhoudelijk over het wetsontwerp kon buigen, ontstond tijdens de zogenaamde regeling der werkzaamheden een merkwaardig debat.

Op dinsdag 16 juni besliste de commissie om hoorzittingen te organiseren. De dag nadien werd uren gediscussieerd over welke organisaties en experten daarvoor zouden worden uitgenodigd. Op donderdag 18 juni legde de meerderheid vervolgens een nieuwe lijst op tafel. Er was eigenlijk maar één verschil. CIRÉ, een van de belangrijkste Franstalige middenveldorganisaties rond vluchtelingen en migratie, was geschrapt. Niet wegens een gebrek aan expertise of relevantie, maar omdat een campagnefilmpje volgens de meerderheid een "rode lijn" had overschreden.

Dat lijkt misschien een procedurekwestie. Dat is het niet. Een democratie leeft niet alleen van verkiezingen en stemmingen. Ze leeft ook van de kwaliteit van het debat dat eraan voorafgaat. Van experten die gehoord worden. Van middenveldorganisaties die beleid kritisch kunnen bevragen. Van stemmen die machthebbers tegenspreken. Wanneer een meerderheid begint te bepalen welke kritische stemmen nog mogen deelnemen aan dat debat, wordt niet alleen de ruimte voor tegenspraak kleiner. Dan verzwakt ook een van de belangrijkste tegenmachten van een democratische rechtsstaat.

Precies daar moest ik opnieuw aan denken bij de analyse van Pascal Debruyne. Sluipend autoritarisme bestaat niet alleen uit wetten die grondrechten onder druk zetten. Het bestaat ook uit het langzaam verzwakken van de instellingen die die rechten bewaken: rechters, middenveldorganisaties, journalisten, adviesraden en oppositiepartijen.

Sluipend autoritarisme groeit ook – en misschien vooral – lokaal Het debat over woonstbetredingen toont hoe sluipend autoritarisme niet alleen federaal vorm krijgt, maar ook lokaal wordt versterkt, ziet gemeenteraadslid Eva Vanhoorne (Groen) in Brugge.

10 procent langer werken voor hetzelfde loon, besparen op infrastructuur die nu al hopeloos verouderd is en 50.000 kinderen die hun gratis maaltijd verliezen. Leerkracht Sara vertelt hoe diep het ongenoegen in het Franstalig onderwijs zit. Sinds deze week is het zomervakantie, maar: "In deze omstandigheden kunnen we niet opstarten in september.”
---

Sara Vanobbergen is leerkracht Nederlands en geschiedenis, en ze geeft ook aardrijkskunde in het Nederlands (immersieonderwijs) aan het Atheneum Vauban in Charleroi. Ook is ze syndicaal afgevaardigde. We spreken haar op een actie van leerkrachten en scholieren tegen de besparingen in het Franstalig onderwijs op 30 juni in Charleroi.

Op de meeste scholen zijn leerkrachten die dag druk bezig met klassenraden en evaluaties. Toch zijn er honderden betogers komen opdagen. Een week later, 4 juli, zou de zomervakantie beginnen. “Ik heb die rust dringend nodig”, geeft ze aan. Maar ze vertelt ondertussen ook hoe ze al bezig zijn met het organiseren van acties voor de eerste schooldagen. “In deze omstandigheden kunnen we niet opstarten in september.”

Kan je ons eens vertellen waarom jullie hier vandaag staan? Aan Nederlandstalige kant weten we immers amper iets van jullie beweging. We horen er enkel over in onze media als er relletjes zijn in Brussel.

We voeren al een hele tijd actie. Al meerdere jaren. Ook onder de vorige regering. En het gaat al die tijd over de toestand van het onderwijs. Kort samengevat willen we kleinere klassen en meer middelen om onze leerlingen beter te begeleiden.

Die beweging voor een herwaardering van het onderwijs is al enkele jaren bezig. Maar nu is er een nieuwe regering waarin de MR (Franstalige liberale partij) en Les Engagés (Franstalige christendemocraten) een nieuw besparingsplan in het onderwijs hebben doorgevoerd. Met hun plannen willen ze 500 miljoen euro besparen tegen 2029. Voor wapens, raketten en F-35’s is er altijd geld, maar voor onderwijs niet.

Bij ons op school hebben we al 22 dagen actie gevoerd tegen die besparingsmaatregelen. Een van de belangrijkste maatregelen is de verhoging van het inschrijvingsgeld voor studenten in hogescholen en universiteiten. Voor een hogeschool stijgt dat van 350 euro naar 1.200 euro. Voor universiteiten was het al 850 euro, maar ook daar zal het nog stijgen.

Ze willen ook de werkingsbudgetten van scholen verlagen. We weten allemaal dat daardoor onder andere eten op school duurder zal worden. Ook zullen als gevolg bijvoorbeeld kopieerkosten voor leerlingen stijgen.

Lees het hele interview via onderstaande link op onze website.

Leerkracht Sara uit het Franstalig onderwijs: “In deze omstandigheden kunnen we niet opstarten in september” 10 procent langer werken voor hetzelfde loon, besparen op infrastructuur die nu al hopeloos verouderd is en 50.000 kinderen die hun gratis maaltijd verliezen. Leerkracht Sara vertelt hoe diep het ongenoegen in het Franstalig onderwijs zit. Sinds deze week is het zomervakantie, maar: "In deze omstand...

Meer dan 600 mensen protesteren tegen Israëlische vlag aan Antwerpse stadhuis

Na maanden van willekeurige betogingsverboden en de ernstige escalatie van politiegeweld, keerde de wekelijkse maandagactie van de Antwerpse Coalitie voor Palestina (ACP) gisteravond 6 juli officieel terug naar haar vaste locatie op de Suikerrui. Na een spoedoverleg tussen een delegatie van de ACP, de korpsleiding en het inlichtingenteam van de Politiezone Antwerpen, heeft de politie substantiële toegevingen gedaan omtrent het respecteren van het recht op protest.

De terugkeer naar de Suikerrui volgt op de brede publieke en politieke verontwaardiging na de actie van afgelopen maandag 29 juni. Toen sloeg de Antwerpse politie de vreedzame manifestatie met disproportioneel geweld uiteen en arresteerde ze twaalf betogers. Onder de arrestanten bevonden zich onder meer Groen-voorzitter Aimen Horch en onafhankelijk journalist Stef Arends die in een nekklem werd genomen. Een zwangere buurtbewoonster die herhaaldelijk aangaf niets te maken hebben met het protest en enkel thuis wou geraken, werd handhandig neergeduwd en was achteraf in shock.

De schokkende beelden van het geweld gingen de wereld rond. De Antwerpse politie nam contact op met ACP om via een gesprek de gemoederen te bedaren en tot een constructieve oplossing te komen. "De korpschef heeft moeten toegeven dat de repressie onhoudbaar was," zegt Annemarie Gielen namens de ACP. "Ons doorzettingsvermogen heeft gewerkt. Wij kwamen buiten met de erkenning dat ons vreedzaam protest rechtmatig is, en dat we mogen betogen op gehoors- en gezichtsafstand van de personen tegen wie ons protest gericht is."

Maandagavond verzamelden ruim 600 mensen in de Suikerrui in Antwerpen om te protesteren tegen de Israëlische vlag die nog steeds aan het stadhuis hangt. De bijeenkomst verliep vreedzaam en stond niet alleen in het teken van solidariteit met Palestina, maar ook van het recht op protest.

Een vertegenwoordiger van Amnesty International pleitte voor een hervorming van de protestregels. Volgens haar zou de huidige vergunningsplicht moeten worden vervangen door een meldingsplicht en zouden de zogenaamde “neutrale zones”, waaronder de Grote Markt, moeten verdwijnen. “Solidariteit is geen misdaad,” klonk het.

Tijdens de actie werden verschillende slogans gescandeerd en hield de menigte een minuut stilte ter herdenking van de Nakba van 1948. Die werd enkel doorbroken door het geluid van een politiedrone die boven de demonstratie cirkelde. Nadien zongen de aanwezigen gezamenlijk Mawtini, dat vaak als het Palestijnse volkslied wordt beschouwd.

Ook politici van Groen en PVDA namen het woord. Aimen Horch (Groen) benadrukte dat België volgens internationale verdragen een verantwoordelijkheid heeft om zich uit te spreken tegen ernstige schendingen van het internationaal recht. Jos D'Haese (PVDA) bekritiseerde het Antwerpse stadsbestuur vanwege zijn aanpak van protestacties en pleitte voor juridische vervolging van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu voor vermeende oorlogsmisdaden.

De bijeenkomst werd afgesloten terwijl op de achtergrond het wekelijkse beiaardconcert van start ging. Voor de organisatoren was de hoge opkomst een duidelijk signaal dat de steun voor Palestina én voor het recht op protest in Antwerpen blijft groeien.

Foto's: Han Soete

41 Belgische stemmen uit de cultuurwereld, medische sector, academische wereld en de politieke wereld, onder wie oud-premier Yves Leterme, auteur Heleen Debruyne, actrice Els Dottermans, ABVV-voorzitter Bert Engelaar en filmregisseur Koen Mortier, roepen de Belgische regering op actie te ondernemen tegen de middeleeuwse uithongeringspolitiek in Cuba. ‘Een bevolking doelbewust afsluiten van levensnoodzakelijke energie is ongezien.’ Dit is hun open brief:

De Amerikaanse energieblokkade drijft de Cubaanse bevolking momenteel in een humanitaire catastrofe. Als bezorgde burgers roepen wij de Belgische regering op om deze middeleeuwse uithongeringspolitiek te veroordelen en meteen diplomatieke actie te ondernemen.

Op 29 januari 2026 kondigde Donald Trump een energieblokkade tegen Cuba af. Voor zijn energievoorziening is het eiland sterk afhankelijk van ingevoerde petroleum. Bovenop de langstdurende economische blokkade uit de wereldgeschiedenis heeft deze maatregel de vorm aangenomen van een extreme, onrechtvaardige collectieve bestraffing van miljoenen onschuldige burgers.

De gevolgen zijn nu al rampzalig. De zuigelingensterfte is met 150 procent toegenomen, wat betekent dat 1.800 baby’s extra zijn gestorven door een gebrek aan basisvoorzieningen.

De gezondheidszorg kraakt onder de tekorten. Meer dan 100.000 noodzakelijke operaties zijn noodgedwongen uitgesteld, dialysepatiënten raken in gevaar en essentiële geneesmiddelen ontbreken. De overlevingskansen voor kinderen met kanker zijn dramatisch gekelderd van 85 procent naar amper 65 procent.

De apotheken op het eiland zijn leeg. 300 van de 395 essentiële, lokaal geproduceerde geneesmiddelen zijn vandaag niet beschikbaar. Er is een acuut gebrek aan noodzakelijke chemische grondstoffen, omdat buitenlandse leveranciers die door de Amerikaanse sancties niet meer durven te leveren.

De voedselcrisis raakt de Cubaanse gezinnen elke dag dieper in hun overleving. Ruim 100.000 jonge kinderen onder de zeven jaar ontvangen niet langer hun dagelijkse gratis liter melk. Door zware logistieke problemen en geblokkeerde bankbetalingen bij de internationale inkoop van tarwe is bovendien het nationale broodaanbod gehalveerd.

Cuba vormt op geen enkele manier een militaire of economische bedreiging voor de Verenigde Staten. Toch blijft het een destructieve obsessie van opeenvolgende Amerikaanse presidenten om een regimewissel af te dwingen op het eiland. Het brute cynisme waarmee deze politieke strijd nu op de rug van de bevolking wordt uitgevochten, is onaanvaardbaar.

Een complete bevolking doelbewust afsluiten van levensnoodzakelijke energie is ongezien in de moderne geschiedenis. Het doet denken aan middeleeuwse uithongeringspraktijken. Zonder brandstof valt het vervoer stil, stokt de voedselbevoorrading, raken ziekenhuizen verlamd en wordt het dagelijkse leven ondraaglijk.

De Verenigde Naties trekken aan de alarmbel en waarschuwen formeel voor een naderende humanitaire ramp. Hulporganisaties botsen op de gevolgen van de sancties: betalingen worden geblokkeerd, transport wordt moeilijker en noodfondsen bereiken het eiland nauwelijks of veel te traag.

België heeft zich tegenover Cuba in het verleden nooit laten meeslepen door de haatpolitiek van Washington of vanuit conservatieve Europese kringen. Die waardevolle traditie van soevereine diplomatie moeten we in deze donkere tijden in ere houden.

De felle verontwaardiging van onze overheden over de Russische aanvallen op Oekraïense energiecentrales is terecht. Maar een VS-blokkade die de volledige bevolking van Cuba al een half jaar vrijwel zonder stroom zet, passeert voorlopig onder de radar. Het is dus hoogdringend dat de Belgische regering zich krachtig uitspreekt tegen deze Amerikaanse agressie.

We moeten er niet vanuit gaan dat we als klein land geen geopolitieke impact kunnen maken. In de zaak van de Cuban Five speelde de Belgische tussenkomst ooit een betekenisvolle rol, die mee heeft geleid tot een tijdelijke opening van de VS naar Cuba onder Barack Obama.

Dat de Belgische ambassade in Havana op 15 april 2026 definitief werd gesloten, is in de huidige context jammer en onbegrijpelijk. Net op het moment dat Cuba extreem kwetsbaar is, knipt België belangrijke diplomatieke banden door. Die sluiting geeft bovendien het verkeerde signaal. Het versterkt het idee dat Cuba geïsoleerd mag worden en geeft aan Amerikaanse haviken het foute signaal dat zij vrij spel hebben.

Naast diplomatieke druk is humanitaire hulp noodzakelijk. België kan medische apparatuur, geneesmiddelen, brandstof voor ziekenhuizen en voedselhulp leveren. Niet alleen in woorden, maar in daden. Het kan daarbij de voorbeelden van landen als Spanje en Mexico volgen.

De tijd tikt weg, terwijl de situatie angstaanjagend dringend is. President Trump heeft openlijk aangekondigd dat hij na zijn oorlog tegen Iran definitief zal afrekenen met Cuba. We kunnen niet lijdzaam afwachten, er is nu een luid en krachtig signaal nodig van de Belgische regering. De blokkade en de agressie tegen Cuba moeten onmiddellijk stoppen.

Ondertekend door:

Sarah Neutkens (schrijver, componist en beeldend kunstenaar)

Alexander Deprez (auteur, filmmaker, beeldend kunstenaar en muzikant)

Réginald Moreels (humanitair chirurg, ex minister van Internationale Samenwerking)

Bert Engelaar (voorzitter ABVV-FGTB)

Koen Mortier (filmregisseur)

Katrien De Ruysscher (actrice)

Heleen Debruyne (auteur, columnist, presentatrice)

Brent Vanneste (muzikant)

Koen Bogaert (professor vakgroep Conflict- en Ontwikkelingsstudies UGent)

Teddy Tops (auteur)

Saskia De Coster (auteur)

Rik Pinxten (professor emeritus Antropologie UGent)

Yves Leterme (gewezen eerste minister)

Els Dottermans (actrice)

Daan Hugaert (acteur)

Johannes Genard (muzikant)

Johannes Verschaeve (muzikant)

Leen Dendievel (actrice en auteur)

Jonas Geirnaert (acteur, cabaretier, regisseur)

Hillal Sor (algemeen secretaris MWB van het ABVV-FGTB)

Geoffrey Goblet (algemeen secretaris van de Algemene Centrale van het ABVV)

Francine Mestrum (auteur en voorzitter Global Social Justice)

Lode Vanoost (journalist)

Rudy Sohier (ex-vormingswerker Algemene Centrale)

Marc Van Camp (ethicus, journalist)

Pieter De Vos (filmmaker)

Laura De Vos (universitair docent North American Studies)

Luc Vanheerentals (journalist)

Marc Vandepitte (filosoof, auteur)

Katrien Demuynck (auteur)

Charles Ducal (auteur, Dichter des Vaderlands 2014-2015)

Dominique Willaert (theatermaker, auteur)

Lebuïn D’Haese (beeldend kunstenaar, dichter)

Paul Trio (professor emeritus Geschiedenis KU Leuven)

Gregory Vandamme (acteur)

Jana Antonissen (auteur, journalist, columnist)

Inès Al Share (politicoloog, activist en dichter)

Gert Van Hecken (hoofddocent, Instituut voor Ontwikkelingsbeleid, UAntwerpen)

Nick Hannes (fotograaf)

Jasmien Vandermeeren (auteur)

Noortje Palmers (fotograaf)

Vandaag, op 4 juli is het 250 jaar geleden dat de onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde Staten werd ondertekend. De hele wereld lijkt wel fan te zijn van de VS, van Hollywoodfilms tot Taylor Swift. Maar 250 jaar VS is ook 250 jaar normalisering van vestigingskolonialisme.

Het is algemeen geweten en geaccepteerd dat de VS gebouwd is op genocide en slavernij van veel volkeren. Diezelfde principes die de eerste verovering van land en mensen structureerden en de VS creëerden in het land van honderden volkeren die er al duizenden jaren leefden, structureren het VS-imperialisme van vandaag.

Het kolonialisme van de beginperiode van de VS, waarbij de Inheemse bevolking massaal werd uitgemoord en verdreven was geen eenmalige historische gebeurtenis, maar is een diepgewortelde structuur die tot op de dag van vandaag doorwerkt.

Van de Onafhankelijkheidsverklaring waarin Inheemse en Zwarte mensen expliciet niet als volwaardig werden gezien, tot de massale deportaties en gedwongen sterilisaties in de twintigste eeuw: de logica van expansie en ontmenselijking is nooit verdwenen. Vandaag de dag zien we diezelfde dynamiek nog altijd terug in het agressieve Amerikaanse buitenlandbeleid en de economische sancties die worden ingezet om andere landen te onderwerpen.

Interessant is hoe deze koloniale drang zich in de loop der tijd heeft getransformeerd tot een modern, 'pointillistisch' imperium. In plaats van fysiek enorme gebieden te annexeren, controleert de VS de wereld nu van veraf via een netwerk van meer dan 800 militaire bases. Zelfs hedendaagse fenomenen zoals het recht op het dragen van wapens grijpen rechtstreeks terug naar de gewelddadige koloniale milities die vroeger de grens bewaakten en de Inheemse bevolking verdreven om plaats te maken voor het Amerikaanse kapitalistische systeem.

Toch is dit koloniale project nooit voltooid, omdat het Inheemse verzet – zoals de huidige Land Back-strijd – al eeuwenlang onafgebroken en met succes standhoudt. Door de wankele fundamenten van de supermacht bloot te leggen, herinnert dit artikel ons eraan dat er al tienduizenden jaren rijke culturen bloeiden ver vóór de oprichting van de VS, en dat er ook een toekomst mogelijk is na het imperium.

Lees het volledige artikel op DeWereldMorgen.