Η Ε.ΚΑ.Σ.Θ. ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 1976 και ήταν η πρώτη Ένωση που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα.
Το άθλημα της Καλαθοσφαίρισης μέχρι το 1965 υπαγόταν στον ΣΕΓΑΣ, ενώ από το 1965 – μέχρι την ίδρυση της Ένωσης λειτουργούσε ως Τοπική Επιτροπή Αθλοπαιδιών, στην οποία προήδρευσαν κατά διαστήματα οι κ.κ. Κωνσταντίνος Κοσμόπουλος, Γιώργος Παντελάκης, Δήμος Φυντανίδης, Τάκης Ταλιαδώρος, Άγης Κυνηγόπουλος.
Με πρωτεργάτες τα παρακάτω 30 ιστορικά Σωματεία της Θεσσαλονίκης (που δυστυχώς κάποια από αυτά δεν υπάρχουν πλέον) και με κίνητρο την μεγάλη και ανιδιοτελή αγάπη των παραγόντων τους για το Μπάσκετ, μπήκε σε μια οργανωτική δομή η αγωνιστική διάθεση και ο ενθουσιασμός των νέων καλαθοσφαιριστών της πόλης αρχικά και κατόπιν της περιφέρειας του Νομού Θεσσαλονίκης
Τα ιδρυτικά Σωματεία της Ένωσης ήταν: ΑΕΤΟΣ, Α.Ε. ΦΟΙΝΙΚΑ, ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, ΑΝΑΤΟΛΙΑ, ΑΠΟΛΛΩΝ, ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ, ΑΡΗΣ, ΑΡΙΩΝ,ΑΡΜΕΝΙΚΗ, Β.Α.Ο, ΓΑΛΑΞΙΑΣ, ΔΕΛΑΣΑΛ, ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Ε.Ο.ΣΤΑΥΟΥΠΟΛΗΣ, ΕΣΠΕΡΟΣ, ΗΡΑΚΛΗΣ, ΘΕΡΜΑΙΚΟΣ, ΙΚΑΡΟΣ, ΜΑΚΑΜΠΗ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ, ΜΑΡΑΘΩΝ, ΜΕΛΙΤΕΑΣ, ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΩΣ, Μ.Ε.Ν.Τ., ΝΕΣΤΩΡ, Π.Α.Ο.Δ., Π.Α.Ο.Κ., ΠΑΣΤΕΡ, ΦΙΛΙΠΠΟΣ και Χ.Α.Ν.Θ.
Το πρώτο Διοικητικό της Συμβούλιο υπό την προεδρία του Άγη Κυνηγόπουλου (διετέλεσε Πρόεδρος της ΕΚΑΣΘ) στην περίοδο 1976-1985), τότε Αντιπροέδρου της Ε.Ο.Κ, πρ. καλαθοσφαιριστή του Ηρακλή, προπονητή, και διεθνή διαιτητή αποτελούσαν οι εξής:
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ Α΄ Αντιπρόεδρος
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Β΄ Αντιπρόεδρος
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΔΕΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Γεν. Γραμματέας
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΣΚΛΗΡΗΣ Ειδικός Γραμματέας
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΚΟΡΔΗΣ Πρόεδρος Επιτροπής Πρωταθλημάτων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ Πρόεδρος Ε.Ο.Δ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ Πρόεδρος Ε.Ε.Ε.
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΠΑΧΑΡΟΓΛΟΥ Ταμίας
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΔΑΚΤΥΛΟΣ Πρόεδρος Π.Ε.Δ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΟΣΧΟΒΑΣ Πρόεδρος Επιτροπής Δημ. Σχέσεων
Το 1984 τα ηνία της Ένωσης –ως δεύτερος Πρόεδρός της- ανέλαβε ο Ηρακλής Κλάγκας ο οποίος υπήρξε μεγάλης αθλητής του Μπάσκετ, καθώς και Ολυμπιονίκης στην κωπηλασία. Διετέλεσε αθλητής του ΗΡΑΚΛΗ και του Π.Α.Ο.Κ. και Προπονητής και των τριών μεγάλων ομάδων της Θεσσαλονίκης και του ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ και Διεθνής Διαιτητής. Η θητεία του στην προεδρία της Ένωσης διήρκεσε 16 χρόνια, ήτοι από το 1984 μέχρι και το 2000, με αξιόλογο έργο σε όλους τους τομείς.
Από το 2000 την προεδρία της Ένωσης ανέλαβε ο Σάββας Λόρτος, γνωστός στον χώρο του Μπάσκετ ως Διεθνής Διαιτητής, αθλητής του ΟΛΥΜΠΟΥ και αργότερα του ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ όπου διετέλεσε και Έφορος αυτής, καθώς και Προπονητής του ΑΡΓΟΝΑΥΤΗ Καλαμαριάς.
Από την ίδρυση της Ένωσης μέχρι και σήμερα:
Α) διετέλεσαν Γενικοί Γραμματείς της Ένωσης με χρονολογική σειρά οι:
ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΔΕΙΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΣΚΛΗΡΗΣ
ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΒΟΥΓΙΟΥΚΑΣ
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΠΑΧΑΡΟΓΛΟΥ
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΘΥΜΙΑΚΗΣ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΟΣΧΟΒΑΣ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΤΣΙΑΝΗΣ
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ
ΦΩΤΗΣ ΣΕΡΑΦΙΔΗΣ
ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΑΥΡΟΓΕΝΗΣ
Β) πρόσφεραν από διάφορες θέσεις τα εκλεγμένα μέλη κατά αλφαβητική σειρά:
ΑΒΑΝΟΓΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ
ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ ΒΥΡΩΝ
ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΑΝΔΡΙΤΣΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΓΡΕΚ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΓΚΟΒΕΡΔΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ
ΓΟΥΣΙΟΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ
ΓΡΗΓΟΡΟΓΛΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΙΑΚΩΒΙΔΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ
ΚΑΖΑΚΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ
ΚΑΚΑΡΙΚΑΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ
ΚΑΤΣΑΠΗΣ ΣΩΤΗΡΗΣ
ΚΕΡΕΚΕΡΟΓΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΚΕΣΣΑΝΙΩΤΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ
ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΚΟΥΡΦΑΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΚΟΥΤΣΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ
π. ΚΡΗΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΛΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΝΑΘΑΝΑΗΛ
ΜΑΛΕΖΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ
ΜΑΝΙΑΤΗΣ ΑΝΤΏΝΗΣ
ΜΑΡΓΑΡΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΜΕΛΕΖΙΑΔΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ
ΜΙΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ
ΜΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ
ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ
ΜΠΑΣΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΝΙΚΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΝΥΦΟΥΔΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ
ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΣΤΑΘ.
ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΠΑΠΑΝΕΣΤΩΡΟΣ ΣΟΦΟΚΛΗΣ
ΠΑΡΙΣΗΣ ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ
ΠΟΛΥΜΕΝΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ
ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΟΜΗΡΟΣ
ΣΤΡΑΤΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
ΣΚΟΡΔΕΛΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ
ΤΑΛΛΗΣ ΝΑΟΥΜ
ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ
ΤΣΑΛΩΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΤΣΑΠΑΝΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΤΣΟΛΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ
ΧΑΛΒΑΤΖΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΧΑΛΒΑΤΖΟΓΛΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ
ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ
ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ
ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
Συμπληρώνοντας 40 χρόνια ζωής, η Ε.ΚΑ.Σ.Θ. δικαιούται επάξια να φέρει τον τίτλο της Μπασκετομάνας , αφού στα χρόνια αυτά γαλούχησε και ανάθρεψε δεκάδες καλαθοσφαιρικά ταλέντα του Νομού Θεσσαλονίκης, που στην συνέχεια εκπροσώπησαν την Χώρα μας σε Εθνικά αντιπροσωπευτικά συγκροτήματα.
Το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων της Ε.ΚΑ.Σ.Θ., αφορά στην διοργάνωση πρωταθλημάτων Ανδρών (Α-Β-Γ-και Γ1), Γυναικών, Κ/20, Εφήβων, Παίδων, Νεανίδων, Κορασίδων, ενώ διεξάγονται κάθε χρόνο τουρνουά Παμπαίδων- Παγκορασίδων και Μίνι Αγοριών-Κοριτσιών.
Στα πρωταθλήματα αυτά λαμβάνουν μέρος τα 170 Σωματεία του Νομού μας που αποτελούν σήμερα την δύναμη της Ένωσης, όπου σε κάθε αγωνιστική περίοδο πραγματοποιούνται περίπου 4500 αγώνες στα 60 και πλέον κλειστά γυμναστήρια του Νομού Θεσσαλονίκης και παίρνουν μέρος 10,000 αθλητές και αθλήτριες περίπου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον δείχνει η Ένωση στο Αναπτυξιακό τομέα καθώς και στα ηλικιακά πρωταθλήματα με όσο το δυνατόν περισσότερους και ποιοτικότερους αγώνες, από τους οποίους οι πρωταθλήτριες ομάδες της Ε.ΚΑ.Σ.Θ. πρωταγωνιστούν στα Πανελλήνια Πρωταθλήματα.
