Παλαίμαχοι Ιππόδρομου Φαληρικού Δέλτα & Μαρκοπούλου

500π.Χ., όπως μας πληροφορούν ενεπίγραφες πινακίδες υπήρχαν ειδικοί στάβλοι, επαγγελματίες φροντιστές αλόγων και γυμναστές.
Αλλά αντίστοιχες αναφορές υπάρχουν για τη Βαβυλωνία και την Αίγυπτο κι όπως έχουμε ήδη σημειώσει και στον Όμηρο. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες γνωρίζουμε ότι απ’ τον 7ο αι. π.Χ. διεξάγονταν αρματοδρομίες με 2 και 4 άλογα και αργότερα αγώνες ίππων με αναβάτες (το στοιχείο του αναβάτη σε άλογο εντοπίζεται για πρώτη φορά το 1345 π.Χ. στην Αίγυπτο).
Στα νεότερα χρόνια, τα Μεσαιωνικά, οι ιπποδρομίες αναβιώνουν απ’ τους Άγγλους. Η σημερινή μορφή των ιπποδρομιών είναι υπόθεση καθαρά αγγλική. Αλλά μέχρι να φτάσουμε στην πιο σύγχρονη εποχή με τα computers, τα στοιχήματα, την τηλεόραση, τα φώτο φίνις, τη Χημεία και Φαρμακολογία, το γενετικό ρατσισμό των καθαρόαιμων, ημικαθαρόαιμων κι αραβικών ίππων, τα Πάντοκ και τα ούρα προς χημική διερεύνηση, τα πράγματα ήταν πιο γραφικά. Εικόνες Μεσαίωνα με πολύ πλούσιους πλούσιους και πολύ φτωχούς φτωχούς, με Ιππότες και πανοπλίες, με σπαθιά και κοντάρια συνοδεύουν την έναρξη των ιπποδρομιών στην Αγγλία στις αρχές του 12ου αιώνα μ.Χ.
Η ιππική τέχνη του Μεσαίωνα ήταν ενστικτώδης και άγρια χωρίς λεπτότητα και φινέτσα. Με την εφεύρεση της πυρίτιδας και την ανάπτυξη των πυροβόλων όπλων η αξία της ιπποτικής τεχνικής πολέμου παραμερίζεται. Οι Ιταλοί τον 16ο αιώνα δημιουργούν ακαδημία ιππασίας κι εμπλουτίζουν την τέχνη με πολλά στοιχεία. Οι Γάλλοι με τη σειρά τους παίρνουν για μεγάλο διάστημα (17ος- Ι 9ος αιώνας) τα πρωτεία της ιππικής τέχνης. Η αθλητική ιππασία που αναπτύχθηκε από τους αριστοκρατικούς κύκλους με το κυνήγι στην ύπαιθρο, έρχεται σα φυσιολογική εξέλιξη της σχέσης του ανθρώπου με το άλογο.
Αλλά πλέον μιλάμε για τους Άγγλους, οι οποίοι περισσότερο απ’ τον καθένα λάτρεψαν την ιππασία, το κυνήγι και τις ιπποδρομίες. Με ξεχωριστό πάθος και χαρακτηριστική μεθοδικότητα ασχολήθηκαν με τα άλογα και τους αγώνες και δημιούργησαν τη ράτσα των καθαρόαιμων αλόγων που, καθαρά ή διασταυρωμένα, καθιερώθηκαν κι εξαπλώθηκαν σ’ όλο τον κόσμο.
Μια πληροφορία αναφέρεται σε τακτικές εβδομαδιαίες ιπποδρομίες στο Smithfieldτο 1174, ενώ άλλες πληροφορίες μας εξηγούν τις προσπάθειες για βελτίωση της ποιότητας των αλόγων με εισαγωγή εκλεκτών επιβητόρων από την Αραβία, την Τουρκία και την Περσία και την διασταύρωσή τους με Αγγλικές φοράδες.
Μια ειδική εισαγωγή τριών επιβητόρων απ’ την Ανατολή, φαίνεται πως έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί κατά την παράδοση όλοι οι σημερινοί καθαρόαιμοι ίπποι των ιπποδρομιών στην Αγγλία κατάγονται απ’ αυτούς. Ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος (1189-1191) έτρεφε μεγάλη αγάπη για τα άλογα. Σε αγώνες με αναβάτες ιππότες και σε στίβο μήκους 3 μιλίων δόθηκε χρηματικό έπαθλο 40 χρυσών λιρών. Στα τέλη του 15ου αιώνα είχαν θεσπιστεί στο Chester ετήσιες ιπποδρομίες.
Ο Ερρίκος Η' (16ος αιώγνας) ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τους ιπποδρομιακούς αγώνες. Αλλά ο Κάρολος Α' (1625-1649) γνωστός και ως ο πατέρας των αγγλικών ιπποδρομιών, ιδιοκτήτης ο ίδιος 139 ίππων και επιδέξιος αναβάτης, θέσπισε “Βασιλικό Έπαθλο και καθιέρωσε το Newmarket σαν το κέντρο των ιπποδρομιών στην Αγγλία.
Αλλά πριν απ’ όλα βρίσκεται η ξεκάθαρη γενεαλογία των ίππων η οποία, επίσημα και ντοκουμενταρισμένα, καθορίζει την ίδια την ταυτότητα των νεογέννητων. Τα Stud books που τηρούνται από τον 18ο αιώνα με σχολαστικότητα και ευθύνη στην Αγγλία, είναι αντίστοιχα με τα μητρώα των ληξιαρχείων κάθε τόπου.
Στην Αγγλία η ρωμαϊκή παράδοση ήταν πάντα ζωντανή και ως εκ τούτου εισάγονταν άλογα από την Ευρώπη, την Εγγύς Ανατολή και την Αφρική. Οι πρώτοι αγώνες που ξεκίνησαν τον 12ο αιώνα μ.Χ. είχαν ως σκοπό εκτός της ψυχαγωγίας, την ανάδειξη αλόγων με ανθεκτικότητα στις μεταφορές και τα εμπόδια, στις μετακινήσεις, αλλά και με δυνατότητα προσαρμογής στις ανάγκες του στρατού.
Κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών, οι ιππότες διαπιστώνοντας την αξία των αραβικών ίππων, έφεραν μαζί τους στην Αγγλία εκλεκτούς επιβήτορες, τους οποίους δώρισαν στο βασιλιά της Σκωτίας.
Επί βασιλείας Ερρίκου Ζ', υποχρεώθηκαν όλοι οι Άγγλοι γαιοκτήμονες να διατρέφουν ίππους για την βελτίωση της εγχώριας ράτσας. Με τον καιρό κι αφού σιγά-σιγά οι ανάγκες αλλάζουν, περιορίζονται και καταργούνται οι αγώνες αντοχής (με την ιπποτική πανοπλία και τα όπλα) κι η προτίμηση στρέφεται στην ταχύτητα των αγωνιζομένων ίππων, πλεονέκτημα που είχαν τα Αραβικά άλογα. Έτσι αυξήθηκαν οι εισαγωγές εκλεκτών, ελαφριών και ταχύτατων ίππων απ’ την Αραβία.
Απ’ τις διασταυρώσεις των Αραβικών επιβητόρων με τις αγγλοϊρλανδικές φοράδες, προέκυψε η σημερινή γενιά τον καθαρόαιμων αγγλικών ίππων, οι οποίοι θεωρούνται διεθνώς οι καλύτεροι.
Ο πρώτος που συνετέλεσε στη δημιουργία της νέας αυτής γενιάς ίππων ήταν απ’ τους Στιούαρτ, ο Ιάκωβος Α. Το 1607 καθιέρωσε ειδικά έπαθλα και με τον καιρό οι ιπποδρομίες από αγώνες σε αγροτικές περιοχές οργανώθηκαν σε κανονικές ιπποδρομίες, σε χώρους διαμορφωμένους και με υπολογισμό και των βαρών. Αναδείχτηκαν κι οι πρώτοι επαγγελματίες αναβάτες οι οποίοι ασκούνταν ειδικά για τη συμμετοχή τους στους ιπποδρομιακούς αγώνες.
Την ίδια περίοδο σημειώνει πρόοδο η προπονητική και διατροφική αγωγή των ίππων. ο Κρόμβελ ίδρυσε μεγάλο ιπποφορβείο εισάγοντας σημαντικό αριθμό τούρκικων, αραβικών και βερβέρικων αλόγων οι οποίοι αποδείχθηκαν εξαιρετικοί επιβήτορες, όπως ο Places Sh*te Turk πατέρας του σπουδαίου δρόμωνα και επιβήτορα Royal Oak, ο Helmsten και ο Fairfax Marokko Bard.
Επί βασιλείας του Γουλιέλμου Γ', εισάγονται στην Αγγλία οι δύο σπουδαίοι ίπποι Berley Turk και ο Darly Arabian οι οποίοι με τις διασταυρώσεις τους συγκροτούν δύο σκέλη πάνω στα οποία, κατά παράδοση, στηρίζεται η αγγλική παραγωγή ίππων. Σήμερα, τα άλογα τα οποία χρησιμοποιούνται διεθνώς στις ιπποδρομίες, προέρχονται κυρίως απ’ τα Αγγλικά καθαρόαιμα, τα οποία διακρίνονται για την ταχύτητά τους.

Οι προερχόμενοι από επιμειξία ίπποι ονομάζονται ημικαθαρόαιμοι ή μιγάδες. Οι ιπποδρομιακοί αγώνες που τελούνται στην Αγγλία είναι, κατά παράδοση, ένα κοσμικό γεγονός, χωρίς καμία ομοιότητα με τους αντίστοιχους αγώνες που διεξάγονται στην Ελλάδα. Τον Ι 8ο αιώνα οι ιπποδρομίες είναι πια πολύ δημοφιλείς στην Αγγλία. Ιδρύονται λέσχες φιλίππων κι αρχίζουν να τηρούνται τα ειδικά βιβλία γενεαλογίας καθαρόαιμων ίππων, τα γνωστά stud books. Απ’ την Αγγλία, το άθλημα μεταφέρθηκε σε άλλες χώρες της Ευρώπης και στην Αμερική.
Στη Νέα Υόρκη, ο πρώτος κυβερνήτης, Richard Nickols γνωστός και ως πατέρας των αμερικανικών ιπποδρομιών, απένειμε το 1665, το πρώτο αργυρό έπαθλο. Στη Γαλλία, οι ιπποδρομίες εμφανίστηκαν στα πλαίσια αγροτικών γιορτών τον 14ο αιώνα επί βασιλείας του Λουδοβίκου ΙΔ' (1643-1715), καθιερώνεται ο θεσμός των στοιχημάτων και επί Λουδοβίκου ΙΣΤ' (1774-1793) θεσπίζονται μερικές βασικές αρχές για το άθλημα κι οι ετήσιοι αγώνες του Σαμπλόν. Τέλος, ο Ναπολέοντας καθιέρωσε τοπικά χρηματικά έπαθλα και το εθνικό βραβείο “Γκραν Πρι’ του Παρισιού.
Στην Ελλάδα, οι ιπποδρομίες εισήχθηκαν επίσημα το 1925, όταν συστήθηκε η "Προνομιούχος Ελληνική Εταιρία Ιπποδρομιών". Ακολούθησε, το επόμενο έτος, η ίδρυση της “Φιλίππου Ενώσεως”, που είναι υπεύθυνη για την τέλεση και την εποπτεία των ελληνικών ιπποδρομιών, τη βελτίωση των ίππων και γενικά, την προαγωγή του σχετικού αθλήματος στη χώρα μας.
Από το βιβλίο του Τάκη Γεράρδη "Άλογα και Φίλιπποι εν Δράσει".
και αναδημοσίευση από το περιοδικό Ιππόδρομος του ΟΔΙΕ τεύχος 14, Απριλίου 2000.
Επιμέλεια - μετάφραση Μ. Γεριμόγλου
Είναι πολύ πιθανό οι αγώνες ταχύτητας μεταξύ των αλόγων να υπάρχουν από τα πρώτα χρόνια της εξημέρωσης του ζώου, αλλά οι πρώτες καταγραμμένες ιστορικά κούρσες μεταξύ έφιππων αλόγων πραγματοποιήθηκαν στους ελληνικούς αγώνες περίπου το 600 π.Χ.
Οι Ρωμαίοι αργότερα με την σειρά τους αγωνιζόταν έφιπποι και αυτοί και το σπόρ των ιπποδρομιών σε μηδενικό χρόνο απέκτησε δημοτικότητα και σε αγώνες με άρματα (αρματοδρομίες).
Οι αγώνες αλόγων - ιπποδρομίες - σαν σπόρ αναπτύχθηκαν στη Μεγάλη Βρετανία όπου το καθαρόαιμο άλογο ανατράφηκε, εξευγενίστηκε στην σημερινή του μορφή. Το “τρέξιμο των αλόγων” λάμβανε μέρος στο Rodee και στο Chester κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα. Οι νικητές έπαιρναν σαν έπαθλο ασημένιες ζώνες. Οι κούρσες αυτές διεξάγονταν σε πίστα από το New Tower ως την πόλη και εκεί εμφανίσθηκα για Πρώτη φορά οργανωμένες ιπποδρομίες. Στο μεταξύ καθιερώθηκαν ιπποδρομιακές συναντήσεις στο Chester 1554, στο Carlisle το 1559, στο Paisley το 1620 και στο Lunark το 1661.
Οι ελλανοδίκες μαζί με άλλους ιπποδρομιακούς παράγοντες έκαναν πολλά ώστε να κάνουν δημοφιλές τo σπόρ. Ο Τζέιμς ο 1ος, ήταν ο βασικός υπεύθυνος για τις συναντήσεις στο Enfield και στο Craydon, δύο πόλεις κοντά στο Λονδίνο όπου και ίδρυσε σταύλους κοντά στο παλάτι στο Newmarket. Αλλά ήταν ο Τσαρλς ο 2ος που έβαλε τα θεμέλια για τις μοντέρνες ιπποδρομίες. Ανέτρεφε σαν ιπποπαραγωγός άλογα στο Newmarket, καθιερώνοντας την πόλη αυτή σαν το σπουδαιότερο κέντρο ανατροφής αλόγων, μια τοποθεσία που εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να έχει αυτό το σκοπό. Το 1771 η Βασίλισσα ‘Αννα ίδρυσε μία ιπποδρομιακή συνάντηση στο Ascot που αργότερα έγινε η Μέκκα των ιπποδρομιών και το 1730 έλαβαν μέρος σε ιπποδρομίες για πρώτη φορά στο Epsom. Το έτος 1750 ιδρύθηκε το Jockey Club η Φίλιππος Ένωση όπου τα κεντρικά της γραφεία ήταν στο Star και Garter στο Pall Mall του Λονδίνου.
Το Jockey Club συναντήθηκε με τις άλλες αρχές που ήδη υπήρχαν και βαθμιαία αγόρασε γη μέχρις ότου απέκτησε αποκλειστικό έλεγχο. Ήδη το 1831 είχε αναγνωριστεί ως το κυρίαρχο σώμα των ιπποδρομιών. Σήμερα είναι η αδιαφιλονίκητη αρχή ιπποδρομιών στην Μεγάλη Βρετανία.
Το πρώτο από το πέντε κλασσικά έπαθλα που είχαν καθιερωθεί ήταν το St.