20/07/2026
Η Δράση των Μοιρών Καταδρομών στην Κύπρο Ιούλιος 1974
του Μπαντέμη Παναγιώτη
Έφεδρος Λοχίας Καταδρομών
Πρόεδρος Κινήματος Εφέδρων Ειδικών Δυνάμεων «ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ»
Εισαγωγή
Τον Ιούλιο του 1974, η Τουρκία εκτέλεσε σχέδιο εισβολής στην Κύπρο, με πρόσχημα το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου και την ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Η τουρκική αποβατική δύναμη αποβιβάστηκε το πρωί της 20ής Ιουλίου στην ακτή Πέντε Μίλι, βόρεια της Κερύνειας.
Η Κυπριακή Δημοκρατία και ο Ελληνισμός γενικότερα, βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια αιφνιδιαστική, καλά οργανωμένη στρατιωτική ενέργεια.
Οι Μοίρες Καταδρομών, τόσο οι κυπριακές όσο και οι ελληνικές, αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της πρώτης αντίστασης, με επιχειρήσεις που άφησαν ιστορία.
Η δράση τους χαρακτηρίστηκε από αποφασιστικότητα, αυτοθυσία και υψηλό φρόνημα, κάτω από άνισες και εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Α’ Μοίρα Καταδρομών Με μια διμοιρία της Γ' Μοίρας Αμφιβίων Καταδρομών
Η Α’ Μοίρα Καταδρομών, με έδρα το Μάλεμε Κρήτης, ήταν η μονάδα που κλήθηκε εσπευσμένα να μεταφερθεί στην Κύπρο κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Η μεταφορά πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 21ης προς 22α Ιουλίου 1974 με την επιχείρηση «Νίκη». Συνολικά, 15 μεταγωγικά αεροσκάφη τύπου Noratlas απογειώθηκαν με πλήρωμα και καταδρομείς με αποστολή να προσγειωθούν στο αεροδρόμιο Λευκωσίας και να ενισχύσουν την άμυνά του.
Η αποστολή αυτή, λόγω απόλυτης μυστικότητας και κακής συνεννόησης, αντιμετωπίστηκε από τις κυπριακές δυνάμεις ως εχθρική, με αποτέλεσμα να ανοίξει πυρ η αντιαεροπορική άμυνα.
Ένα αεροσκάφος καταρρίφθηκε και άλλα υπέστησαν ζημιές.
Οι απώλειες ήταν βαριές.
Ωστόσο, οι καταδρομείς της Α’ ΜΚ κατάφεραν να εισέλθουν στη μάχη με άμεση ανάληψη θέσεων και με εξαιρετική δράση στην υπεράσπιση του Διεθνούς Αερολιμένα Λευκωσίας.
Υπό την ηγεσία του λοχαγού Γεωργίου Παπαμελετίου, η Α’ ΜΚ υπερασπίστηκε με επιτυχία τον χώρο του αεροδρομίου απέναντι σε συνεχή τουρκικά πλήγματα και αποπειρώμενες εισβολές.
Στην σχολείο Γρηγορίου πολέμησε και ο έφεδρος καταδρομέας Μανώλης Μπικάκης, ο οποίος, οπλισμένος με αντιαρματικό Π.Α.Ο εξουδετέρωσε ένα άρμα μάχης τ και καθυστέρησε σημαντικά την προέλαση των δυνάμεων του εχθρού.
Η δράση του αναγνωρίζεται ως ηρωική.
Αναφορά και μαρτυρία : ντοκιμαντέρ ήρωες χωρίς παράσημα το αναφέρει ο κοιμτζογλου που ήταν τότε στην Μοίρα.
Κυπριακές Μοίρες Καταδρομών (31η, 32η, 33η, 34η ΜΚΔ)
Οι κυπριακές Μοίρες Καταδρομών ήταν ήδη επιχειρησιακές από τη δεκαετία του 1960 και απαρτίζονταν κυρίως από Κύπριους στρατιώτες, με ελληνική στρατιωτική καθοδήγηση.
Τον Ιούλιο του 1974, συμμετείχαν σε καθοριστικές αποστολές ανάσχεσης, ανακατάληψης εδαφών και εφόδων σε τουρκικούς θυλάκους.
31η Μοίρα Καταδρομών
Η 31η ΜΚΔ ανέλαβε την κατάληψη του υψώματος Κοτζάκαγια, πάνω από τον Άγιο Ιλαρίωνα. Το ύψωμα ήταν στρατηγικής σημασίας, καθώς έλεγχε το πέρασμα προς την Κερύνεια.
Οι καταδρομείς της 31ης εκτέλεσαν άψογα την αποστολή, αντιμετωπίζοντας αντίσταση και διατηρώντας τον έλεγχο της θέσης μέχρι το τέλος των επιχειρήσεων της πρώτης φάσης.
32η Μοίρα Καταδρομών
Η 32η ΜΚΔ ενεπλάκη στις επιχειρήσεις στον τομέα της Αγύρτας και της «Άσπρης Μούτης», προσπαθώντας να ανακόψει τις τουρκικές δυνάμεις που προσπαθούσαν να συνδεθούν με την Κερύνεια. Οι συγκρούσεις ήταν σφοδρές, με απώλειες και από τις δύο πλευρές. Η νυχτερινή επίθεση στις 20 Ιουλίου απέτυχε λόγω σθεναρής άμυνας και σύγχυσης από την έλλειψη επικοινωνίας.
33η Μοίρα Καταδρομών
Η 33η ΜΚΔ φέρει τις βαρύτερες απώλειες από όλες τις μονάδες Καταδρομών. Ενεπλάκη σε μάχες στην περιοχή του Πενταδακτύλου και στην προσπάθεια ανάκτησης της διάβασης προς τη Λάπηθο και την Κερύνεια.
Οι άνδρες της πολέμησαν με αυταπάρνηση, όμως η αριθμητική υπεροχή και ο εξοπλισμός των τουρκικών δυνάμεων δεν κατέστησαν εφικτή την ολοκλήρωση της αποστολής.
Η 33η ΜΚΔ είχε περίπου 67 νεκρούς και αγνοούμενους.
34η Μοίρα Καταδρομών
Η 34η ΜΚΔ ήταν επιστρατευόμενη μοίρα και δημιουργήθηκε μέσα στην κρίση. Ενισχύθηκε με έφεδρους καταδρομείς και τοποθετήθηκε γρήγορα σε μάχιμες θέσεις. Συνεργάστηκε σε κοινές επιχειρήσεις με την ΕΛΔΥΚ και εκτέλεσε αποστολές στην ευρύτερη περιοχή Λευκωσίας – Αγύρτας.
Αν και επιστρατευμένη και λιγότερο εκπαιδευμένη, η Μοίρα ανταποκρίθηκε με τιμή.
Απολογισμός και Συμπεράσματα
Οι Μοίρες Καταδρομών, τόσο ελληνικές όσο και κυπριακές, επέδειξαν εξαιρετικό επαγγελματισμό και ηρωισμό κατά τη διάρκεια των κρίσιμων ημερών του Ιουλίου 1974.
Παρά την έλλειψη ενιαίου στρατηγικού σχεδιασμού και την παντελή απουσία αεροπορικής και ναυτικής υπεροχής, οι Καταδρομείς κατάφεραν να καθυστερήσουν και σε ορισμένες περιπτώσεις να αναχαιτίσουν την προέλαση των τουρκικών δυνάμεων.
Η Α’ Μοίρα Καταδρομών πολέμησε σε μια αποστολή θανάτου και εξασφάλισε την άμυνα του Διεθνούς Αεροδρομίου Λευκωσίας.
Οι κυπριακές Μοίρες Καταδρομών αντιστάθηκαν με πείσμα και θυσία στα κύρια περάσματα και στρατηγικά υψώματα της Κύπρου, ιδιαίτερα στον Πενταδάκτυλο και την Κερύνεια. Η δράση τους έσωσε θέσεις και δημιούργησε χώρο για την άμυνα, έστω και με κόστος αίματος.
Η μνήμη των νεκρών Καταδρομέων είναι ιερή.
Οι ενέργειές τους αποτελούν παράδειγμα πίστης, αποφασιστικότητας και ανδρείας. Το Κίνημα Εφέδρων Ειδικών Δυνάμεων «ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ» συνεχίζει να τιμά το έργο τους, διδάσκοντας την αληθινή έννοια του πατριωτισμού και της προσφοράς χωρίς όρους.
Τιμή και δόξα στους πεσόντες.
Αθάνατοι.
