03/10/2026
@ រលឹកដឹងសភាវៈនៃអង្គឈានទាំង៥...
ពិចារណា÷ ហេតុអ្វី យោគី ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ត្រូវតែរលឹកដឹង នូវសភាវៈនៃអង្គឈានទាំង៥?
ការដែលព្រះយោគី (អ្នកប្រតិបត្តិធម៌) ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន (ឈានទី១) ត្រូវតែរលឹកដឹង និងស្គាល់ច្បាស់នូវសភាវៈនៃអង្គឈានទាំង៥ គឺព្រោះតែហេតុផលសំខាន់ៗ ដូចខាងក្រោម៖
១. ដើម្បីកម្ចាត់នីវរណធម៌ (ធម៌រាំងស្ទះចិត្ត)
អង្គឈានទាំង៥ មានតួនាទីផ្ទាល់ក្នុងការបង្ក្រាប និងកម្ចាត់កិលេសរំខានចិត្ត ដែលហៅថា នីវរណធម៌៥ ឱ្យស្ងប់រំងាប់ទៅ៖
• វិតក្កៈ (ការលើកចិត្តឡើងកាន់អារម្មណ៍)៖ ជួយកម្ចាត់ ថីនមិទ្ធៈ (សេចក្ដីងងុយដេក ធុញទ្រាន់)។
• វិចារៈ (ការពិនិត្យ ពិចារណាអារម្មណ៍)៖ ជួយកម្ចាត់ វិចិកិច្ឆា (សេចក្ដីសង្ស័យ)។
• បីតិ (សេចក្ដីឆ្អែតកាយឆ្អែតចិត្ត)៖ ជួយកម្ចាត់ ព្យាបាទ (សេចក្ដីខឹងក្រោធ គុំកួន)។
• សុខៈ (សេចក្ដីស្រួលកាយសប្បាយចិត្ត)៖ ជួយកម្ចាត់ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ (សេចក្ដីរវើរវាយ អន្ទះអន្ទែង)។
• ឯកគ្គតា (ភាពមានអារម្មណ៍មូលតែមួយ)៖ ជួយកម្ចាត់ កាមច្ឆន្ទៈ (សេចក្ដីតម្រេកក្នុងកាម)។
២. ដើម្បីពិនិត្យមើលភាពត្រឹមត្រូវនៃឈាន (ឈានលក្ខណៈ)
ការរលឹកដឹងជួយឱ្យយោគីដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរបស់ខ្លួនបានសម្រេចដល់បឋមជ្ឈានពិតប្រាកដមែន ឬក៏គ្រាន់តែជាសមាធិថ្នាក់ទាប (ឧបចារសមាធិ)។ បើខ្វះអង្គណាមួយ ឈានទី១ មិនអាចបង្កើតឡើង ឬរក្សាដួងចិត្តឱ្យនឹងន៎បានឡើយ។
៣. ដើម្បីចម្រើន «វសីភាព» (ភាពស្ទាត់ជំនាញ)
ក្នុងការប្រតិបត្តិសមថកម្មដ្ឋាន យោគីត្រូវតែមាន វសីភាព ៥យ៉ាង (ភាពស្ទាត់ជំនាញ ក្នុងការរលឹក ក្នុងការចូល ក្នុងការពិនិត្យ ក្នុងការអធិដ្ឋាន និងក្នុងការចេញ)។ ការរលឹកដឹងនូវអង្គឈាន (បច្ចវេក្ខណវសី) គឺជាការស្ទាត់ជំនាញក្នុងការពិនិត្យមើលឡើងវិញ នូវអ្វីដែលចិត្តទើបតែបានឆ្លងកាត់ ដែលជាគ្រឹះក្នុងការឈានទៅរកឈានថ្នាក់ខ្ពស់ៗ បន្តទៀត (ទុតិយជ្ឈាន, តតិយជ្ឈាន...)។
៤. ដើម្បីអភិវឌ្ឍទៅជាវិបស្សនាបញ្ញា
នៅពេលយោគីស្គាល់សភាវៈច្បាស់លាស់ថា វិតក្កៈ វិចារៈ បីតិ សុខៈ ឯកគ្គតា គ្រាន់តែជា នាមធម៌ (សភាវៈដឹង) ដែលកើតឡើង ដឹងខ្លួន និងរលត់ទៅ វានឹងក្លាយជាបច្ច័យជួយឱ្យយោគីអាចញែករូបនិងនាមដាច់ពីគ្នា (នាមរូបបរិច្ឆេទញាណ) ដែលជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃវិបស្សនាញាណ ដើម្បីកាត់ផ្តាច់កិលេស តាមលំដាប់នៃវិបស្សនាញាណបាន។
