Fudbalski klub Lovćen

rvo stoljeće, koja svjedoči o sportskoj i institucionalnoj veličini našeg „Lovćena“, začelo je dvadeset osnivača. Začetnici fudbalskog pokreta - mladi cetinjski intelektualci i sportisti, bili su vođeni Šilerovom idejom da je potpun čovjek samo tamo đe se igra. To su znali najistaknutiji osnivači kluba, Luka Milunović - prvi predsjednik, kapiten i fudbalski sudija u Crnoj Gori i njegov mlađi brat Milo, istaknuti sportista i slikar svjetskog renomea, dobitnik Francuskog ordena Legije časti. Njima se uskoro pridružuju - Mijat Bastać, Blažo Gvozdenović, Momir Glomazić, Radovan Dožić, Mišo Dragović, Lazar Zlatičanin, Jefto Jauković, Aleksa Markuš, Vojislav Pekić, Arso Pešukić, Đuro Piletić, Jakov Radonjić, Milo Seferović, Dušan Popović, Đuro Spasić, Kosto Čufka i Marko Cvjetković. Od samog početka nastupilo je vrijeme Lovćenovih trijumfa i pune afirmacije u takmičenju sa inostranim ekipama. Prve pobjede postignute su u susretima sa albanskim, austrijskim, mađarskim i francuskim klubovima. Lovćen već 1914. godine postaje pobjednik prvog fudbalskog takmičenja u Crnoj Gori – Sportske olimpijade. U sačuvanim memoarima prvih igrača, zabilježeno je da ih je i gledao i sam crnogorski Gospodar, kralj Nikola. Novčanim prilogom od pet napoleona u zlatu, kraljev sin knjaz Mirko, postao je prvi zvaničnii donator kluba. Prvi svjetski rat donio je prekid takmičarskih aktivnsti, pa su mnogi prvotimci fudbalsku loptu zamijenili puškom. Čim su utihnule ratničke trube, iznova je počeo fudbalski život „Lovćena“, kao prestižnog simbola i vjesnika crnogorske slobode. Njegovi najistaknutiji pojedinci iz prve generacije, igraju u najvećim evropskim klubovima tog vremena. Mišo Vuković postaje član praške Slavije, Mihailo Pajović bečkog Rapida i Admire, Milovan Lopičić italijanske Ferare, a Jakov Radonjić - vodećih praških klubova. U jugoslovenskoj državi, nastaloj poslije rata, „Lovćen“ se i dalje nalazi u ulozi misionara crnogorskog fudbala. U tom periodu, teče proces daljeg jačanja kluba. Lovćen postaje prvak Crne Gore, a kao radnički klub i meta nenarodnog režima. Titule cetinjskog kluba, počev od 1921. i 1922. godine, ređaju se jedna za drugom. Igrači „Lovćena“ čine jezgro gradske reprezentacije Cetinja, a na njihovoj sportskoj zastavi uz slogan „volite i pomažite sport“ stoji i zavjet – širite ljubav prema crnogorskoj domovini i vlastitom narodu. Sa novoformiranim rivalima, naročito onim podržavanim od ondašnjeg nenarodnog režima kakav je bio cetinjski „Crnogorac“ i podgorički „Balšić“, uspostavlja se tradicija beskompromisne konkurencije i nemilosrdne borbe za prestiž. Jedna od najvećih pobjeda iz perioda poslije prvog svjetskog rata, bio je „Lovćenov“ trijumf nad praškom „Spartom“ 1921. godine na Cetinju, a kroz nekoliko godina i nad pobjednikom tadašnjeg engleskog FA Kupa - „Kardifom“. U to doba, „Lovćen“ predvodi državni reprezentativac Milan Becić, a kraće vrijeme u klubu je nastupao i austrijski reprezentativac Štajner. Tadašnji „Lovćen“ daće i još jednog reprezentativca – Predraga Radovanovića, a u dresu cetinjskog sastava nastupaju i Eđidio Martinović, Veljko Poduje i Branko Bakotić. Jednako istaknuta imena bili su i Boško Strugar, Savo i Milan Kršić, Aleksandar Zlatarov i drugi. Priču o uspjesima „Lovćena“ između dva svjetska rata, međutim, nasilno prekida tadašnji režim Jugoslovenske Kraljevine, koji u cetinjskom klubu vidi jednu od velikih prepreka za ostvarenje svoje dominacije nad Crnom Gorom na planu razvitka sporta i fizičke kulture. Nemoćan da na terenu zaustavi dominaciju „Lovćena“, vladajući administrativni aparat 1936. godine izriče strogu zabranu rada cetinjskog radničkog kluba, a žrtve tog nasilja postaju i fudbaleri podgoričke „Budućnosti“. Zabrana rada tih klubova, postaje i jedan od motiva velikih demonstracija na Belvederu, u kojim je poginulo šest, a ranjeno više od trideset učesnika. U prohujaloj epohi, rezime „Lovćenovih“ uspjeha može se sažeti u pet naslova prvaka Crne Gore - 1922, 1927, 1928, 1929. i 1935. Istovremeno, „Lovćen“ je bio osvajač Zetske olimpijade 1926. i 1927. godine i Sportskih dana Crne Gore 1928. i 1929. Drugi svjetski rat donosi nastojanja „Lovćenovih“ fudbalera i članova uprave da povrate svoje izvorno i tradicionalno sportsko ime, a u logorima i zatvorima zatočeni sportisti nastavljaju aktivnosti pod „Lovćenovim“ znamenjem. Za doprinos oslobodilačkoj borbi i revoluciji, deset „Lovćenovih“ fudbalera i članova uprave postali su narodni heroji. Bili su to Peko Dapčević, Niko Strugar, Vladimir Popović, Filip Bajković, Petar Jovićević, Stanko Martinović, Špiro Mugoša, Vlado Božović, Gojko Kruška i Vojo Biljanović. Mnogi prvotimci i članovi rukovodstva dali su i svoje živote u borbi za slobodu. Cetinje je od okupatora oslobođeno 13. novembra 1944. godine, a do obnove Fudbalskog kluba „Lovćen“ prošla su još četiri mjeseca. Naime, najstariji crnogorski sportski kolektiv reaktiviran je u februaru 1945, i to pod nazivom „13. jul 1941“. Nakon kraćeg vremena, a uoči odigravanja prvih utakmica, klubu je vraćeno staro ime – „Lovćen“. Kako je to bilo i uoči rata, cetinjski „Lovćen“ ubrzo postaje centralni fudbalski klub i sportsko društvo Narodne republike Crne Gore. U tadašnjem timu, kao predvodnici prve poslijeratne generacije izdvajali su se golgeter Mišo Pajević, istaknuti strijelac Đoko Latković, italijanski reprezentativac Tomazeo Maestreli, budući državni reprezentativci Miljan Zeković, Božidar Pajević i Božidar Bjelojević, albanski reprezentativac Doda Tahiri, predratni reprezentativac Predrag Radovanović i čitav niz crnogorskih reprezentativaca poput Spasoja Abramovića, Milog Latkovića, Đorđa Muhadinovića, Gojka Kršića, Ilije Jovićevića, Branka i Đorđija Vujovića, Jovana Ražnatovića, Đola Bujišića i drugih. U godinama poslije rata, „Lovćen“ je pripadao eliti jugoslovenskih klubova, nalazeći se konstantno pred vratima Prve savezne lige. Prvi put, za najjači rang, cetinjski klub konkurisao je već 1946. godine, da bi narednog ljeta osvojio i prvo državno omladinsko prvenstvo Jugoslavije. Bila je to prva titula državnog prvaka, koju je Crnoj Gori nakon rata donio jedan njen klub. Cetinjski klub tada je bio poznat po izuzetnoj solidarnosti, često ustupajući pojedince, pa i čitave timove svojim sportskim rivalima. Tako je 1946. godine, sedam prvotimaca „Lovćena“ nastupalo i za titogradsku „Budućnost“, a samo nekoliko godina kasnije isti broj ih je igrao i u kotorskom „Bokelju“. Time naš klub nije samo doprinosio stvaranju i jačanju rivalskih kolektiva, već i formiranju crnogorske lige. A to je, ujedno, i najbolja potvrda da su za „Lovćen“ opšti interesi napretka crnogorskog fudbala i sporta uvijek bili ispred ličnih, klupskih i takmičarskih ambicija.

„Lovćenov“ tim u poratnim vremenima trenirali su velikani jugoslovenskog sporta poput Miroslava Borozovića, Aleksandra Petakovića, Miša Pajevića i Milana Becića. Oni će utemeljiti sastav koji je, od 1950. do 1953, osvojio četiri uzastopna naslova pobjednika crnogorskog Kupa, i koji će sa uspjehom igrati prve sezone u Drugoj saveznoj fudbalskoj ligi. Sredinom pedesetih, tri p**a zaredom, „Lovćen“ konkuriše za prvoligaški plasman, no najznačajnije poglavlje pripada već dobro znanim prvoligaškim kvalifikacijama iz 1956. godine. „Lovćenu“, koji se već nalazio u predvorju elitnog ranga, u posljednjem kvalifikacionom susretu protiv „Vardara“, zbog političkoh ključa o zastupljenosti republika, oduzet je zasluženi plasman. Izvršilac te političke volje, sudija Leo Lemešić, kasnije će priznati sopstvenu ulogu u eliminaciji „Lovćena“ van terena. Naredne godine, na vratima prve lige „Lovćen“ je eliminisan od strane sarajevskog „Željezničara“. Plejadu iz pedesetih godina predvodili su državni reprezentativci Jugoslavije Mišo Pajević, Vasilije Ćiko Radović, Mirko Stojanović i Sreten Banović. Čast toj generaciji činio je tadašnji omladinski reprezentativac Đoko Mugoša, ali i Vito Marković, Đorđe Petrović, Vukašin Vujović, Rajko Ivanović, Veselin Vujović, Đorđije Lubarda, Milivoje Uljarević, Slobodan Zlopaša, Božidar Jovićević, Đurica Jabučanin, Mihailo Popović, Pavle Milić, Velimir Neradović, Sreten Begović, Božidar Vrbica, Đorđe Kusovac, Bato Mandić i brojni drugi prvotimci, najčešće i reprezentativci Crne Gore i Jugoslavije u različitim selekcijama. Tokom šezdesetih, „Lovćen“ je nastupao u Crnogorskoj republičkoj ligi, da bi već u drugoj polovini iste decenije postao standardan član saveznog fudbalskog ranga. Boje kluba, između ostalih, brane Milan Dragović, Ivan Kvesić, Božidar Đikanović, Jovan Kraljević, Danilo Matović, Radovan Mišo Martinović, Dimitrije Lekić, Jagoš Boljević, Đorđe Petrović, Vlatko Franović, Dušan Rašović, Aleksandar i Vojo Kljajević, Nikola Janković, Momir Laban, Rajko Špadijer, Svetozar Brajović, Danilo Delibašić, Momčilo i Branko Popović, Milisav Lisičić, Božidar Kasom, Dušan Milošević, Petar Kršić, Savo Zerbin, Dmitar Čogurić i mnogi drugi. Asovi iz ove generacije bili su Dojčin Dojo Perazić, Ivan Pejović i Petar Perica Marković. Generaciju je predvodio trener i bivši prvotimac „Lovćena“ Rade Đurović. Navedeni niz asova, naslijedila je generacija koja će s kraja šezdesetih i početka sedamdesetih biti afirmisana kao jedna od najboljih u istoriji Fudbalskog kluba „Lovćen“. Predvodili su je olimpijski reprezentativci Mojaš Radonjić, Nikola Đurković i Slobodan Ivanović, dugogodišnji kapiten, a kasnije i međunarodni sudija Veselin Noko Vujović, Čedomir Jovićević, Čedomir Milošević, Dragan Kaluđerović, Milo Radonjić, Ljupko i Veselin Spasić, Miodrag Jovetić, Slavko Stešević, Božidar Vujović, Rako Đurović, Dragoljub Nedović i drugi, među kojima naročito Risto Jovanović i Milorad Drašković. Riječ je o generaciji koja je u petogodišnjem razdoblju tri p**a osvajala Kup Crne Gore, često sloveći i za jednog od favorita za promociju u savezni prvoligaški rang. Istovremeno, golgeter Mojaš Radonjić nerijetko je proglašavan i najboljim centarforom u tadašnjoj Jugoslaviji. Smjena generacija donijela je nove zvijezde u redovima „Lovćena“, a trend nastupa u drugoligaškoj konkurenciji, uz čestu participaciju u završnici Kupa Jugoslavije, nastavljen je. Iz tog razdoblja, naročito se isticao Ljubomir Radanović, koji je u 35 navrata nastupao za reprezentaciju Jugoslavije, osvojivši olimpijsku medalju u Los Anđelesu i omogućivši svojim pogotkom u Splitu da naš nacionalni tim nastupi na Evropskom prvenstvu. Radanović je time nastavio hod svojih prethodnika - Pajovića i Becića, koji su decenijama prije njega svojim igrama i pogocima vodili Jugoslaviju na velike fudbalske šampionate. Novija poglavlja klupske istorije, koja obuhvata posljednje tri decenije, uz brojne prvotimce, obilježili su golmani Vukašin Petranović, Dragan Drašković, Boban Bajković, olimpijski čuvari mreže Božidar Vuksanović i Slavko Radović, te reprezentativni golman Jugoslavije Žarko Lučić. U različitim selekcijama Jugoslavije i Crne Gore nastupali su Žarko Belada, Radovan Kavaja, Nebojša Vojvodić, Esad i Seat Šabotić, Boško i Ivan Tatar, Miroslav Mićunović, Slobodan Đuretić, Zlatko Kostić, Đuro Mijušković, Ivan i Mladen Banović, Skender Bišević, Zoran Džankić, Rajko Boljević, Veselim Bogićević, Nenad Brajušković, Jovan Braletić, Radovan Bujić, Dejan Vujović, Predrag Vukotić, Žarko Vukčević, Zlatko Đurišić, Vukosav Zeković, Rajko Ivanović, Zoran Jabučanin, Boro Jovanović, Janoš Kato, Filip Radojičić, Balša Knežević, Veljko Korać, Branko Kostić, Branko Lasić, Neđeljko Martinović, Aleksandar Miljenović, Željko Radulović, Dragan Peraš, Jagoš Radović, Milutin Strugar, Filip Turčinović, Oskar Huter, Zoran i Slavko Heber, Nenad i Goran Čogurić i mnogi drugi. „Lovćenovi“ i rekorderi crnogorskog fudbala po broju golova na jednoj utakmici bili su Esad Šabotić sa devet i Aco Kljajević sa osam pogodaka na meču. Nastavljajući stazom prethodnika, brojne generacije fudbalera „Lovćena“ dale su izuzetan doprinos ideji o državnoj nezavisnosti, koja je ostvarena na referendumu 2006. A godinu kasnije, dogodio se novi momenat za istoriju – „Lovćen“ prvi put u klupskom životopisu postaje član prvoligaškog društva. Tokom svježije epohe, iz redova „Lovćena“ potekli su reprezentativci Crne Gore Nikola i Goran Vujović, a u crvenom dresu nastupali su i članovi drugih nacionalnih selekcija poput Luke Mirkovića, Mirka Radišića, Vuka Martinovića, Darka Vukašinovića, Aleksandra Šćekića, Denija Hočka, Dejana Bogdanovića, Miloša Stevovića, Balše Radovića, Luke Vušurovića, Ivana Pejakovića, Zijada Adrovića, Darka Markovića, Milana Đurišića, Marka Đurovića i drugih. Kao i danas, tim je predvodio kapiten Vanja Tatar, a među istaknutim igračima bili su Ivan Jablan, Blažo Perutović, Milan Mešter, Baćo Nikolić, Aleksandar Nedović i brojni drugi igrači. U početak novog, drugog stoljeća prvog, najstarijeg crnogorskog fudbalskog kluba, u crvenom dresu, kao članovi Prve Crnogorske fudbalske lige ulaze Andrija Dragojević, Mićo i Jovan Perović, Vuk i Ilija Martinović, Mirko Marković, Luka i Andrija Mirković, Miloš Radunović, Srđan Kosović, Jovan Bošković, Vanja Tatar, Marko i Nikola Draganić, Nenad i Predrag Vujović, Dejan Damjanović, Dejan Bogdanović, Alen Halilović, Nenad Brnović, Balša Radović, Milan Vušurović, Luka Vujanović, Blažo Perutović, Luka Merdović, Stefan Đorđević i Nenad Stojanović. Ekipu, koja uživa snažnu podršku gradske uprave i građana Cetinja, sa klupe vodi legenda „Lovćena“ Mojaš Radonjić.

„Lovćenov“ vijek ponosa, beskrajna je priča o trajanju i pobjeđivanju, usponima i padovima. „Lovćenova“ priča, pjesma je u slavu imena koje klub nosi. To je neprekidna vrpca na kojoj se smjenjuju stotine i hiljade zadlužnih imena velikih fudbalera, istaknutih sportista, neumornih radnika i posvećenika, revolucionara, narodnih heroja, generala, akademika, univerzitetskih profesora i akademskih građana. Onih, koji nijesu činili samo čast Prijestonici Cetinje i Crnoj Gori, već i bivšoj jugoslovenskoj državi, noseći njena najviša odličja i reprezentujući ne samo sport, već ljudsku misao i društveni humanizam. Zbog toga, nije čudo što su generacije fudbalera „Lovćena“ bile u prvim redovima društvenog progresa.

„Lovćenova“ priča nema kraja. Ona traje. Ona je inspiracija da buduće generacije nastave djela svojih prethodnika. Ona je znamenje kojim se ponose odani navijači i prijatelji kluba, građani Cetinja i Crne Gore.