KUCI BABA

e kafshës është për atë që bie në pus, kur nuk mundet t`i afrohet qafës së saj që të theret sipas regullimit.” Jezid b. Ekziston mendim se ky regull ka të bëjë me rastin kur njeriu nuk është në gjendje që të there sipas regullit.”

Është pyetur i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, se a mund të hahet apo duhet të largohet fryti në mitrën e deves, lopës ose deles. Ka thënë: “Nëse doni, hani. Therja e nënës së tij konsiderohet edhe therja e tij” [Ahmedi nr.10867]

Ky qëndrim përgënjeshtron komentimin e atyre të cilët pohojnë se i vogëli në mitrën e nënës theret ashtu siç theret nëna, e pastaj të hahet. I urdhëroi që të hanë dhe i lajmëroi se therja e nënës mjafton edhe për të vogëlin e saj në mitër, sepse ajo është pjesa e saj. Për këtë, nuk ka nevojë që të theret veçmas. Hadixh r.a. e ka pyetur të Dërguarin e Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem: “Ne nesër do të ballafaqohemi me armikun, ndërsa nuk kemi thikë për therjen e kafshëve të tyre; a mundemi me kallam sheqeri?”
I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem ka thënë:“Gjithçka që shkakton daljen e madhe të gjakut dhe gjatë therjes të së cilës përmendet emir i Allahut, hane atë! Ndërsa therja nuk kryhet me dhëmbë dhe me thonj. Dhëmbi është asht, ndërsa thonjtë janë thika habeshiane?” (Mutefekun alejhi)

Është kërkuar mendimi prej të Dërguarit të Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem lidhur me delen e cila ka qenë duke ngordhur dhe një robëreshë e ka marë një gur dhe e ka therur. Ka lejuar që mishi i saj të hahet. [Buhariu, 9/544]

Është kërkuar mendimi nga i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem për delen të cilën ujku e ka kafshuar me dhëmbët e syrit të tij dhe të cilën pastaj e kanë there me thikë të llojit merve. I Dërguari i Allahut ua lejoj që ta hanë. [Nesaiu, 7/225]

Është pyetur i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem për lejimin e ngrënies së baleens të cilën e ka hedhur deti në breg. I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem ka thënë: “Hani furnizimin të cilën ua ka dhënë Allahu dhe na jepni edhe neve nëse ka mbetur diçka te ju.” (Mutefekun alejhi)

Ebu Tha`lebe el-Husheni r.a. e ka pyetur të Dërguarin e Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem: “Jetojmë në token e gjuetisë dhe unë gjuaj me shigjetë dhe me qenin tim të dresuar e të padresuar; për atë na njfoto se çka kemi të lejuar? “I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem u përgjigj: “Për atë që qëllon me shigjetën tënde, thuaj Bismil-lah dhe ha. Ndërsa atë që e gjuan me qenin e dresuar, thuaj Bismil-lah dhe ha. Ndërsa çka gjuan me qenin jo të dresuar, nëse arrinë që atë gjah ta therësh para se të ngordhë, haje (Mutefekun alejhi)

Në këtë hadith qartë tregohet se Besmelja është kusht për lejimin e ngrënies së gjahut, ndërsa argumenti për këtë është shumë më i qartë sesa argumenti i ndalesës së gjahut të cilin e sjell qeni jo i dresuar. Adij b. Hatimi r.a. i tha të Dërguarit të Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem: “Unë i dërgoj qentë e mi të dresuar dhe më sjellin (gjahun) e pastaj them: Bismil-lah! “I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem tha: “Kur ta dërgosh qenin tend të dresuar dhe të thuash: Bismil-lah, dhe nëse gjuan diçka, haje atë.”
Pyeti: “E çka nëse ai (qeni) e ngulfatë gjahun?” I tha: “Edhe nëse e gulfatë, nëse nuk kanë marrë pjesë edhe qentë tjerë.” I tha: “Une e hedhi shtizën dhe gjuaj!”
I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem tha: “Nëse gjuan me shtizë dhe e qëllon me tehun, atë mundesh me e ngrënë. Nëse e qëllon me anën e shtizës, e jo me host dhe e vret, mos e ha.” [Mutefekun alejhi]

Në disa pjesë të hadithi: “Përveç nëse qeni ka ngrënë diçka prej saj, ndërsa nëse ka ngrënë, mos e ha, kam frikë se ai nuk e ka gjuajtur vete. Nëse përskaj qenit tënd gjendet te gjahu edhe ndonjë qen tjetër, mos ha prej tij, sepse ti ke përmendur besmelen për atë që ka gjuajtur qeni yt e jo edhe tjetri.”

Në disa pjesë të hadithit: “Kur të dërgosh qenin tënd të dresuar, përmende Besmelen, ndërsa nëse e zë gjahun dhe e sjell të gjallë, atëherë there. Nëse e sjell të ngordhur dhe qeni nëse nuk ka ngrënë asgjë prej saj, atëherë ha prej saj. Nëse qeni e ka therë (ose në transmetimin tjetër: “Kur të hedhësh shigjetën tënde.”), atëherë përmende Allahun. Nëse gjahun s`e gjen dy ose tre ditë, e në të gjenë vetëm shenjat e shigjetës tënde, atëherë ha nëse do. Nëse e gjenë të përmbytur në ujë, atëherë mos e ha, sepse nuk e di se a është ngulfatur gjahu në ujë apo e ka vrarë shigjeta jote.”

Ebu Tha`lebe el-Husheni r.a. e ka pyetur të Dërguarin e Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem: “O i Dërguari i Allahut, unë kam qenë të dresuar, më jep shpjegim për gjahun e tyre?”
I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem i tha: “Nëse ke qenë të dresuar, hajde atë që ta gjuajnë.” Pyeti: “O i Dërguari i Allahut, edhe të therur edhe të patherur edhe nëse e kanë ngrënë qentë?” Ka thënë: “Po, madje edhe nëse kanë ngrënë.” “Pyeti: “O i Dërguari i Allahut, ndërsa ajo të cilën e vras me shigjetë apo me shtizë?” I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem ka thënë: “Ha atë që e qëllon shigjeta jote.” Pyeti: “Të therur apo të patherur?”
I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem u përgjigj: “Të therur e të patherur.” Pyeti: “Madje edhe nëse është larg meje?”
I Dërguari i Allahut sal-lallahu alejhi ve sel-lem u përgjigj: “Madje edhe nëse është larg teje ashtu që nuk e sheh, nëse te ajo nuk ka mbëri ndonjë shigjetë e huaj ose nëse nuk gjenë ndonjë shenjë të shigjetës.” [Ebu Davudi, nr.2855,2856]

Kjo nuk është në kundërshtim me hadithin e Adij b. Hatimit: “Nëse e ka ngrënë qeni (gjahun), mos e ha.”
Hadithin të cilin e transmeton Adij b. Hatimi ka të bëjë me ngrënien e mish*t me rastin e gjuetisë, sepse atëherë vepron në bazë të dëshirave personale, derisa hadithi i Ebu Tha`lebe ka të bëjë me ngrënien pas gjuajtjes, pra pasi që e ka sjellë te pronari i tij dhe më pastaj ka filluar të hajë. Kjo gjithashtu nuk është e ndaluar ashtu siç do të ishte, nëse do të hahej prej asaj ë ka ta there pronari i tij.

Është pyetur i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem se si të veprohet me gjahun e gjetur pas tri ditëve: (Në hadith vetëm se është përmendur “tre”, mirëpo me këtë mendohet në tre ditë.) “Ha nëse nuk i vie era.”

Në transmetimin e Ebu Davudit përmendet se një njeri me familjen e tij kishte shkuar në shkretëtirë dhe kishin takuar një njeri i cili iu kishte afruar dhe ju kishte thënë: “Devja ime ka humbur. Nëse e gjeni, ma ruaj.” Ai ia gjeti, mirëpo nuk e gjeti pronarin e saj. Në ndërkohë, devja u sëmur dhe gruaja e tij i tha: “There atë,” mirëpo ai refuzoi. Kur devja ngordhi, guraja i tha: “Rrjepe, pastaj të hamë dhjamin e saj dhe mishin.” “Jo derisa të mos e pyes për këtë të Dërguarin e Allahu, sal-lallahu alejhi ve sel-lem.”

Shkoi te Pejgamberi sal-lallahu alejhi ve sel-lem dhe e pyeti lidhur me këtë. “A ke aq sa të mjaftojnë për nevojat tua?” “Jo, nuk kam,” i tha. “Atëherë hani,” i tha Pejgamberi sal-lallahu alejhi ve sel-lem. Në fund erdhi pronari i saj dhe ai e njoftoi me të gjitha që i kishin ndodhur, ndërsa ai i tha: “Pse nuk e ke therë?” Ai iu përgjigj: “Kisha turp prej teje.” [Ebu Davudi, nr.3816, me zinxhirin e besueshëm të transmetuesve, prej Xhabir b.Samures r.a.]

Me këtë hadith tregohet se është e lejuar mbajtja dhe shfrytëzimi i ngordhëtirës atij që është i detyruar në këtë. Një njeri e pyeti të Dërguarin e Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem: “A ka ushqim nga e cila ngurrojmë të mos hamë?” Ka thënë: “Mos të hyjë te ti asgjë që është cilësi e të krishterëve.” [Ahmedi, “Musned”, nr.21458,21459 dhe 5/226.]

Kuptimi i këtij hadithi, Allahu e di më së miri, është ndalesa e përngjasimit të krishterëve në ushqim. Dëshiron të thuhet: Mos dysho në të, por lëre. I dha përgjigje të përgjithësuar, posaçërisht i ndau të krishterët në raport me hebrenjtë, sepse të krishterët lejojnë të gjitha llojet e ushqimit. Të krishterët lejojnë të gjitha llojet e kafshëve, prej mizës deri te elefanti. Ukbe b. Amiri r.a e pyeti të Dërguarin e Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem: “O i Dërguari i Allahut, tip o na dërgon te populli i cili nuk na gostitë. Çka mendon për këtë?”
I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem i tha: “Kur të shkoni te ndonjë popull dhe ju ofrojnë ajo çka ju takon, pranoni ato. Mirëpo, nëse nuk veprojnë ashtu, atëherë merrni vetë të drejtën e cila u takon mysafirëve.” [Buhariu. 10/422]
Tirmidhiu përemnd: “Kalojmë përskaj popujve, ndërsa ata nuk na ofrojnë mikpritje e as që na japin të drejtën tonë e cila na takon prej tyre, e as që marrim ne diçka prej tyre.”
I Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem ka thënë: “Nëse refuzojnë, atëherë merrni vetë prej tyre të drejtën tuaj.” [Tirmidhiu, nr.1589; Hadithi është sahih, prej Ukbe b. Amirit r.a.]

Ebu Davudi përmend: “Nata e mysafirit është e drejtë e çdo muslimanit, e nëse në oborrin e pronarit nuk i shprehet mikpritja, atëherë ky është borxh i varur në qafën e tij. Nëse mysafiri dëshiron do ta kërkojë, e nëse jo do ta lërë ( do t`ia bëjë hallall.)”

Gjithashtu përmend: “Kush vjen në mesin e një populli le ta gostitin, e nëse nuk e gostitin ka të drejtë t`ia kthejë në të njejtën mënyrë.” [Ahmedi, 4/131]

Në këto është argumenti se mikpritja është e obligueshme. Mysafiri ka të drejtë që të shërbehet vetë dhe të marrë atë që i takon nëse nikoqiri ia shkurton të drejtën e tij. Me këtë hadith, lejohet marrja lirisht e të drejtës personale dhe nuk ka të drejtë të akuzojë atë që merr, ashtu siç kemi përmendur në rastin e Hindit dhe Ebu Sufjanit.

Është pyetur i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem për të drejtën e mysafirit dhe ka thënë: “Ai ka të drejtën në një natë dhe një ditë, derisa mikpritja zgjatë tre ditë. Gjithë çka është më shumë se kaq, i llogaritet sakada. Nuk e ka të lejuar që mysafiri të qëndrojë të vellai i tij aq shumë saqë me prezencën e tij ta shqetësoj atë.” [Mutefekun alejhi]

Fetvatë e Pejgamberit rreth Akika

I pyetur rreth akikas (kurbani për foshnje), i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem e ka qortuar këtë emërtim e pastaj ka thënë: “Kujt i lind fëmijë dhe dëshiron që për të të there diçka, le ta bëjë atë.” [Ahmedi]

Gjithashtu, Ahmedi transmeton se i Dërguari i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem është pyetur për akikën, ka thënë: “Allahu nuk e do padëgjueshmërinë ndaj prindërve.”
Ka urrejtur atë emërtim. I thanë: “O i Dërguari i Allahut, ne vetëm po të pyesim për këtë, kur dikujt prej nesh i lindë fëmijë, çka duhet të bëjmë?” Është përgjigjur: “Kur i lindë fëmijë, nëse do për të të there kurban le ta bëjë atë, për djalë dy dele të ngjashme, ndërsa për vajza një dele.” [“Muvet`a, 2/500, Ahmedi]

Akika është kafsha e cila theret në ditën e shtatë të lindjes së fëmijës

Marrë nga libri: Fetvatë e të Dërguarit të Allahut
Autori i Librit: Ibn Kajjim El Xheuzije