Salai Bawi Nun Uk

🕊️ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ သေနတ်သံတိတ်ရုံတင် မဟုတ်ဘူး (Johan Galtung ၏ အမြင်)
ငြိမ်းချမ်းရေးအကြောင်း ပြောရင် ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင် Johan Galtung ကို ချန်ထားလို့ မရပါဘူး။ သူက အကြမ်းဖက်မှု (Violence) ဆိုတာကို ရေခဲတောင်တစ်ခုလို မြင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မျက်စိနဲ့ မြင်နေရတဲ့ ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်မှုတွေဟာ ရေပေါ်မှာ ပေါ်နေတဲ့ အဖျားပိုင်းလေးတင် ဖြစ်ပြီး၊ အောက်ခြေမှာ ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။

🔺 ၁။ အကြမ်းဖက်မှု တြိဂံ (The Violence Triangle)
Johan Galtung က အကြမ်းဖက်မှုကို (၃) မျိုး ခွဲခြားပြထားပါတယ် -

တိုက်ရိုက်အကြမ်းဖက်မှု (Direct Violence):

ဒါကတော့ မျက်စိနဲ့ မြင်ရတဲ့ အပိုင်းပါ။ ရိုက်နှက်တာ၊ သတ်ဖြတ်တာ၊ ဆဲဆိုတာနဲ့ စစ်တိုက်တာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ (Physical & Mental Harm)

ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု (Structural Violence):

ဒါကတော့ "စနစ်" ကနေ နှိပ်စက်တာပါ။ လူတစ်စုက အခွင့်အရေးရပြီး၊ လူတစ်စုကတော့ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး၊ ဆင်းရဲချမ်းသာကြောင့် ပညာသင်ခွင့်၊ ဆေးကုသခွင့်နဲ့ အလုပ်အကိုင်တွေ ခွဲခြားဆက်ဆံခံရတာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု (Cultural Violence):

ဒါက အန္တရာယ်အရှိဆုံး အခြေခံအလွှာပါ။ "ငါတို့ကသာ အမှန်၊ သူတို့ကတော့ အမှား/ရန်သူ" ဆိုတဲ့ မှိုင်းတိုက်မှုတွေ၊ အမုန်းစကား (Hate Speech) တွေနဲ့ အစွန်းရောက်ဝါဒတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအတွေးအခေါ်တွေကနေတစ်ဆင့် အထက်က အကြမ်းဖက်မှုတွေကို "မှန်ကန်တယ်" လို့ ထင်လာအောင် ပုံဖော်ပေးပါတယ်။

🔍 ၂။ ငြိမ်းချမ်းရေး (၂) မျိုး
အကြမ်းဖက်မှု (၃) မျိုး ရှိသလိုပဲ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးမှာလည်း (၂) မျိုး ရှိတယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

အနုတ်လက္ခဏာ ငြိမ်းချမ်းရေး (Negative Peace):
သေနတ်သံ တိတ်နေရုံသက်သက် အခြေအနေပါ။ စစ်မဖြစ်ပေမဲ့ လူတွေကြားမှာ အမုန်းတရားတွေ၊ မတရားမှုတွေ ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ (အပေါ်ယံ ငြိမ်းချမ်းရေး)

အပေါင်းလက္ခဏာ ငြိမ်းချမ်းရေး (Positive Peace):
စစ်မဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ လူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှာ တရားမျှတမှုရှိမယ်၊ အခွင့်အရေး တန်းတူရမယ်၊ အချင်းချင်း ယုံကြည်မှု ရှိမယ်။ ဒါမှသာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

💡 ကျွန်တော်တို့ ဘာလုပ်ကြမလဲ?
စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး (Positive Peace) ကို လိုချင်ရင် -
✅ လက်နက်တွေ ချရုံတင် မဟုတ်ဘဲ မတရားတဲ့ စနစ်တွေကို ပြင်ရမယ်။
✅ စိတ်ထဲက အမုန်းတရားနဲ့ အစွန်းရောက်ဝါဒတွေကို ဖယ်ရှားရမယ်။
✅ မတူကွဲပြားမှုတွေကို လက်ခံပြီး လူမှုသဟဇာတဖြစ်ရေး (Social Cohesion) ကို တည်ဆောက်ရမယ်။

"ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ပန်းတိုင်တစ်ခု မဟုတ်ဘူး၊ လျှောက်လှမ်းရမယ့် လမ်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်တယ်။"

Interfaith Dialogue (ဘာသာပေါင်းစုံ ဆွေးနွေးခြင်း) က ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ?🤝

ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်တဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ ယုံကြည်မှုတွေ၊ ဘာသာတရားတွေ မတူညီကြတာဟာ သဘာဝတရားတစ်ခုပါ။ ဒီမတူကွဲပြားမှုတွေကနေ ပဋိပက္ခတွေမဖြစ်ဘဲ သဟဇာတဖြစ်ဖို့အတွက် *Interfaith Dialogue* က အဓိက သော့ချက်ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ Interfaith Dialogue ဆိုတာ ဘာလဲ?

ဒါဟာ ကိုယ့်ဘာသာတရားကို စွန့်လွှတ်ဖို့ မဟုတ်သလို၊ ဘာသာတရားအားလုံးကို ရောနှောပစ်ဖို့လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ "မတူညီတဲ့ ယုံကြည်ချက်ရှိသူအချင်းချင်း အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရှိ စကားပြောဆိုပြီး နားလည်မှု တည်ဆောက်ခြင်း" သာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ ဘာကြောင့် သိထားဖို့ လိုအပ်တာလဲ?

*အထင်အမြင်မှားမှုတွေကို လျှော့ချနိုင်ခြင်း:* တစ်ဖက်ဘာသာဝင်တွေရဲ့ အယူအဆကို တိုက်ရိုက်မေးမြန်း နားထောင်ခြင်းဖြင့် ကြားဖူးနားဝ အမှားတွေကို ပယ်ဖျက်နိုင်ပါတယ်။
*ငြိမ်းချမ်းရေး တည်ဆောက်ခြင်း:* ပဋိပက္ခအများစုဟာ မသိနားမလည်မှုကနေ စတင်တာပါ။ ဆွေးနွေးမှုရှိရင် အဖြေရှာဖို့ ပိုလွယ်ကူပါတယ်။
*ဘုံရည်မှန်းချက်အတွက် ပူးပေါင်းခြင်း:* ဘယ်ဘာသာတရားမဆို မေတ္တာထားဖို့နဲ့ ကောင်းမှုလုပ်ဖို့ သင်ကြားပေးပါတယ်။ ဒီဘုံတူညီချက်ကိုသုံးပြီး လူမှုရေးလုပ်ငန်းတွေကို အတူတကွ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။

၃။ သိသင့်တဲ့ ကိုးကားချက် (Principles to Remember)

ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ "The Golden Rule" (ရွှေရောင်စည်းမျဉ်း) ကို မှတ်သားထားသင့်ပါတယ်။

"ကိုယ်ချင်းစာတရား - မိမိအပေါ် သူတစ်ပါးက မပြုစေချင်တဲ့အရာကို မိမိကလည်း သူတစ်ပါးအပေါ် မပြုလုပ်ပါနဲ့။"

ဒါဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်၊ အစ္စလာမ်၊ ဟိန္ဒူ စတဲ့ ဘာသာတရားအားလုံးမှာ တူညီတဲ့ အခြေခံတရားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ လက်တွေ့မှာ ဘယ်လိုစတင်မလဲ?

*နားထောင်ပါ:* တုံ့ပြန်ဖို့ထက် နားလည်ဖို့အတွက် အရင်နားထောင်ပါ။
*မေးခွန်းထုတ်ပါ:* မသိတာကို ရိုင်းစိုင်းခြင်းမရှိဘဲ လေးစားစွာ မေးမြန်းပါ။
*တူညီတာကို ရှာပါ:* မတူတာတွေကို အငြင်းပွားနေမယ့်အစား လူသားချင်းစာနာမှုလိုမျိုး တူညီတဲ့ အချက်တွေကို အာရုံစိုက်ပါ။

နိဂုံးချုပ်
Interfaith Dialogue ဟာ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေမှ လုပ်ရမယ့်အရာမဟုတ်ဘဲ ကျွန်တော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီကနေ စတင်ရမယ့် အလေ့အထတစ်ခုပါ။ မတူကွဲပြားခြင်းဟာ လှပတဲ့ ပန်းခြံတစ်ခုလိုပါပဲ။ ပန်းရောင်စုံလေ ပန်းခြံက ပိုလှလေပါပဲ။ 🌸🌼🌹

Atheist (ဘာသာမဲ့) ဆိုတာ ဘာလဲ?
Atheist ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားဖူးပေမဲ့ သေချာမသိသေးတဲ့သူတွေအတွက် နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးချင်ပါတယ်။ အတိုဆုံးပြောရရင် Atheist ဆိုတာ "လောကကို ဖန်ဆင်းတဲ့အရှင် ဒါမှမဟုတ် တန်ခိုးရှင် နတ်ဘုရားတွေ ရှိတယ်ဆိုတာကို လက်မခံတဲ့သူ" ကို ဆိုလိုတာပါ။

၁။ Atheist တွေ ဘာကို ယုံကြည်သလဲ?
သူတို့ဟာ များသောအားဖြင့် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားကိုပဲ ဦးစားပေးလေ့ရှိပါတယ်။ "သက်သေမပြနိုင်ရင် မယုံကြည်ဘူး" ဆိုတဲ့ ခံယူချက်မျိုးပါ။ လောကကြီးရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုတွေကို သဘာဝတရားရဲ့ နိယာမတွေအတိုင်းပဲ ရှုမြင်ကြပါတယ်။

၂။ ဘာသာမဲ့ရင် ကိုယ်ကျင့်တရား မရှိဘူးလား?
ဒါက လူအတော်များများ အထင်မှားတတ်တဲ့ အချက်ပါ။ Atheist တွေမှာလည်း ခိုင်မာတဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့ ကျင့်ဝတ်ဟာ ဘာသာရေးကြောင့် မဟုတ်ဘဲ "လူသားချင်းစာနာမှု" နဲ့ "လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အကျိုး" အပေါ်မှာပဲ အခြေခံတာပါ။

၃။ Atheist နဲ့ Agnostic ဘာကွာသလဲ?

Atheist: "နတ်ဘုရား မရှိဘူး" လို့ တိတိကျကျ ခံယူထားသူ။

Agnostic: "နတ်ဘုရား ရှိ၊ မရှိ ဆိုတာကို ဘယ်သူမှ အသေအချာ မသိနိုင်ဘူး" လို့ ယူဆတဲ့ သံသယဝါဒီ။

နိဂုံးချုပ်
ဘယ်အရာကိုပဲ ယုံကြည်ယုံကြည်၊ အရေးကြီးဆုံးကတော့ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦးရဲ့ လွတ်လပ်စွာ တွေးခေါ်ခွင့်ကို လေးစားဖို့ပါပဲ။ အပြန်အလှန် နားလည်မှုရှိခြင်းကသာ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

#ဘာသာမဲ့ #အတွေးအမြင်

ဒီ၀ိညာဉ်က သန့်ရှင်းသော၀ိညာဉ်တော်က
လာတာလား ?
မိစ္ဆာပရောဖက် က​နေ လာတာလား?
ယုံကြည်သူ​တွေ သတိထားစရာ တစ်ခုဖြစ်တယ်။