23/06/2026
Жаргалант уулчдын клубын гишүүд, авиралтын багт ордог ээлжит хичээлүүдээс та бүхэнд сонирхуулья.
—-Өндөр уулын багийн ахлагчийн зан төлөв —-
—- Ямар нэгэн ажил үйлст багийн ажиллагаа тэр дундаа багийн манлайлагч нарын хүчтэй үйлдлүүд эерэг нөлөө үзүүлж бусдыгаа дагуулж байдаг.
-Улс төр, бизнес, найз нөхөд, сургууль, анги, салбар, сонирхолын бүлгүүдийн үйл ажиллагаанууд ч хамаарна.
-Өндөр уулын хөтөч эсвэл авиралтын багийн ахлагч гэдэг нэр нь харагдаж байдаг ч гавьяа болон гайг нь үүрч, хариуцлага хүлээж байдаг субьектийн тухай товч бичих гэж оролдьё.
-Тэд ямархуу нөхцөлд үйл ажиллагаа явуулдаг, ямар эрх эдлэж, үүрэг хариуцлага үүрч байдаг гээд аялалын болон авиралтын багуудын зан төлөвшил хэр байх, хууль дүрмэнд нийцэж байдаг эсэх талаар маш олон коммент, бичвэр бичмээр байдаг.
—- Юуны өмнө уулын өндрийн нөхцөл гэдэг нь хүний бие махбод, сэтгэлзүй, ур чадварыг зэрэг сорьдог онцгой орчин юм. Агаарын даралт багасах, хүчилтөрөгчийн хэмжээ буурах, цаг агаарын огцом өөрчлөлт, бартаатай зам зэрэг нь аливаа үйл ажиллагааг эрсдэлтэй болгодог. Мэдээж баг маш сайн эсвэл тодорхой түвшний бэлтгэл хангагдсан гэж үзсэн нөхцөлд.
-Ийм нөхцөлд багийн ахлагчийн үүрэг, зан төлөв онцгой ач холбогдолтой болдог.
1. 🗻Уулын өндрийн багийн ахлагч нь өндөр хариуцлагатай байх ёстой. Ахлагчийн гаргасан нэг шийдвэр багийн бүх гишүүдийн аюулгүй байдалд нөлөөлдөг. Жишээлбэл, цаг агаар муудах үед үргэлжлүүлэн авирах эсэх, эсвэл буцах шийдвэр гаргах нь амь насны асуудал ч болж болох юм. Иймээс ахлагч аливаа нөхцөл байдлыг олон талаас нь нягталж, эрсдэлийг зөв үнэлэх чадвартай байх шаардлагатай.
Ямар замаар хэдэн цаг, яаж явах, авирах тухай.
2. 🗻Тайван , тогтвортой зан чанар бол сайн ахлагчийн үндсэн шинж юм. Хүнд нөхцөлд хүмүүс сандарч, айдаст автах нь элбэг. Харин ахлагч тайван байж чадвал багийн гишүүдэд итгэл төрүүлж, нөхцөл байдлыг хяналтдаа байлгаж чадна. Харизм сайн уу? муу юу? гэдэг асуулт өндрийн багт тавигдаж байдаг. Багийн ахлагч харизмтай гишүүнийг илрүүлэх, нөхцөл байдлыг зөвөөр ойлгуулах, бүр эцэст нь тусгаарлах ажиллагаа хийж байх ёстой. Гэхдээ багийн тайван байдлыг алдаглуулсан үед ийм арга хэмжээг авна. Тайван байдал нь зөв шийдвэр гаргах үндэс болдог.
3. 🗻Шуурхай бөгөөд оновчтой шийдвэр гаргах чадвар маш чухал. Ууланд удаан бодож, эргэлзэх боломж хомс байдаг. Зарим үед секунд, минут ч үнэтэй байдаг. Багийн ахлагч маш туршлагатай байх ёстой. Зарим шийдвэрийг бодохоос өмнө булчингийн ой санамжаар автоматаар гүйцэтгэх хэмжээнд хүртлээ боловсрох ёстой гэсэн үг. Олон нөхцөл байдлууд дундаас багийн ахлагч хурдан сэтгэж, нөхцөл байдлыг зөв үнэлж, хамгийн хамгийн хувилбарыг сонгох чадвартай байх ёстой.
4. 🗻Багийн сэтгэлзүйг дэмжих ур чадвар чухал байр суурь эзэлдэг. Урт хугацааны авиралт, хүнд нөхцөлд багийн гишүүд ядарч, урам зориг нь буурах, заримдаа айдас төрөх нь хэвийн үзэгдэл юм. Энэ үед ахлагч урам өгч, зоригжуулж, эерэг уур амьсгалыг хадгалах хэрэгтэй. Хошигнол ч гэсэн багийн ахлагчийн чадварыг харуулж байдаг. Сайн ахлагч багийн гишүүдийн сэтгэлзүйн байдлыг мэдэрч, зөв цагт нь дэмжлэг үзүүлж, шаардлагатай үед нь дарамтыг мэдрүүлж сахилга батыг хангуулж байх ёстой .
5. 🗻Сахилга бат, дүрэм журмыг чанд мөрдөх нь зайлшгүй шаардлага юм. Уулын орчинд жижиг алдаа ч том осол болж хувирах эрсдэлтэй. Иймээс ахлагч аюулгүй ажиллагааны дүрмийг өөрөө чанд мөрдөж, бусдаас ч адилхан шаардах ёстой. Сахилга батыг сахиулж чадаагүйгээс болж асуудал гарахад асуудлыг багийн ахлагч л үүрдэг. Нэг бол асуудал гаргасан гишүүн гэмтэж бэртэх улмаар амь насаа алдах эрсдэлтэй эсвэл багийн ахлагч өөрөө амь насаа алдах эрсдэлтэй учирдаг.
6. 🗻Бусдыг сонсох чадвар бол үр дүнтэй манлайллын нэг хэсэг юм. Заримдаа багийн гишүүд тухайн нөхцөл байдлын талаар өөр өнцгөөс харсан санал гаргаж болно. Ахлагч тэдгээрийг үл ойшоох бус, харин анхааралтай сонсож, зөв шийдвэрт ашиглах хэрэгтэй.
7. 🗻Өөрөө үлгэрлэн манлайлах чанар чухал. Ахлагч зөвхөн үгээр бус, үйлдлээрээ бусдад үлгэр болох ёстой. Багийн ахлагч бие физилогийн маш сайн бэлтгэлжилттэй мөн авиралтын бүхий л талын ур чадвартай, эрэмгий дайчин байх ёстой. Хүнд үед өөрөө идэвхтэй оролцож, бусдаасаа илүү хичээж ажиллах нь багийн итгэлцлийг бэхжүүлдэг.Бэлтгэл сургуулилтыг хамтдаа хийх нь бас багийн уур амьсгалд нөлөөлж байдаг. Гишүүд хэн хэн бэ гэдгийг мэдсэн байдаг.
8. 🗻Эрсдлийг урьдчилан тооцоолох чадвар нь ахлагчийн мэргэжлийн ур чадварын нэг хэсэг юм. Цаг агаарын мэдээ, маршрутын онцлог, багийн гишүүдийн биеийн байдал зэрэг олон хүчин зүйлийг урьдчилан харгалзан үзэх нь ослоос сэргийлэх чухал арга болдог.Багийн ахлагч өөрийн өгөгдлүүдээ маш сайн хөгжүүлсэн байх шаардлагатай.
—-Эцэст нь дүгнэж хэлэхэд багийн ахлагч нь зөвхөн удирдагч бус, найз нөхөр, халамжлан хүмүүжүүлэгч, багш, хариуцлагатай шийдвэр гаргагч, сэтгэлзүйн дэмжигч, манлайлагч хүн байдаг. Түүний зан төлөв, ур чадвар нь багийн амжилт, аюулгүй байдлыг тодорхойлдог хамгийн чухал хүчин зүйлсийн нэг юм.
100 удаа амжилттай явсан ч 1 алдаа таныг хаана ч хүргэж болох учир танаас дээрх зарчимууд , ёс зүй, энэрэнгүй, нигүүлсэнгүй, эрэмгий дайчин, эр зоригтой байхыг шаардаж байдаг.
—-🙏🙏Манай оронд дутагдаж байдаг хөтөч болон авиралт, аялал зохион байгуулагчдын харилцагчийн өмнө хүлээх үүрэг хариуцлага нь зарим улсад хүний амь нас, эрүүл мэнд гэсэн утгаар өөр байдалтай байдгийг товч сонирхуулья.
— Гадаадын зарим оронд өндөр уулын авиралт зарласан, зохион байгуулсан, хөтөч хийсэн хүмүүс нь хуулиар хариуцлагатай байхыг шаардсан хуулийн зохицуулалттай. Худал хэлж мөнгө авах, хүнд нөхцөлд хамтрагчаа орхих, өөрийн туршлага дутуугаас болж үйлчлүүлэгч амь нас, эрүүл мэндээр хохироход заавал хуулийн хариуцлага хүлээж байдаг.
—Өөр өөрийн тусгалаар ойлгохыг хүсье.
Анхаарал тавьсанд баярлалаа.
Амжилт хүсье.
Өндөр уулын ОУХМ. С.Ганхүү
Дараагийн бичвэр “ Ямар Хөтөчтэй ууланд явж болохгүй вэ” гэдэг сэдэв байх болно.