24/07/2026
Sporten tijdens de (peri)menopauze: train met je veranderende lichaam mee en blijf fit en sterk!
De (peri)menopauze: een periode van verandering.
Rond een bepaald moment in het leven kunnen vrouwen merken dat hun lichaam anders begint te reageren (op training, herstel en stress). Deze veranderingen hangen vaak samen met de perimenopauze: de overgangsfase voorafgaand aan de menopauze. Gemiddeld begint deze fase tussen het 40e-50e levensjaar, al kunnen de hormonale veranderingen soms al eerder optreden. Het moment waarop deze veranderingen en de mate waarin deze invloed hebben, verschilt namelijk sterk per vrouw. Tijdens deze perimenopauze neemt de productie van de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en progesteron geleidelijk af. Doordat de eisprong steeds minder regelmatig plaatsvindt, ontstaan grotere schommelingen in de hormoonspiegels. Een trainingsbelasting die jarenlang goed werd verdragen, kan hierdoor ineens anders aanvoelen. Ook kunnen spierpijn, herstel, slaapkwaliteit en energieniveaus veranderen. De menopauze zelf is geen langdurende periode, maar slechts één specifiek moment: de dag waarop een vrouw 12 maanden achter elkaar niet meer heeft gemenstrueerd. Gemiddeld geb***t dit tussen het 48e en 53e levensjaar. Daarna volgt de postmenopauze, waarin de hormoonspiegels blijvend laag zijn.
Wat geb***t er in het lichaam?
Oestrogeen is veel meer dan alleen een voortplantingshormoon. Het speelt een belangrijke rol bij spieropbouw en -herstel, botgezondheid, de energiestofwisseling, hersenfunctie en de cardiovasculaire gezondheid. Wanneer de oestrogeenspiegel daalt tijdens de (peri)menopauze, kunnen verschillende biologische processen veranderen:
Spiermassa, spierkracht en spiervermogen (‘’power’’) nemen gemakkelijker af
Botopbouw vertraagt, waardoor het risico op osteoporose toeneemt
Herstel na inspanning verloopt minder efficiënt
Insulinegevoeligheid vermindert, waardoor vetmassa gemakkelijker kan toenemen
Pezen, spieren en gewrichten kunnen stijver worden
Slaapkwaliteit kan verslechteren
Stressgevoeligheid kan toenemen
De klachten verschillen sterk per vrouw. Sommige vrouwen merken nauwelijks klachten, terwijl anderen veel hinder ervaren. Veelvoorkomende klachten zijn: een langer herstel na trainingen, vermoeidheid, spier- en gewrichtsstijfheid, langdurigere spierpijn, hoofdpijn, concentratieproblemen, stemmingswisselingen, opvliegers, nachtzweten en een verminderd energieniveau. Door een onregelmatige cyclus kunnen menstruaties tijdelijk juist heviger worden. Hierdoor ontstaat soms een ijzertekort of bloedarmoede, wat op zijn b***t ook weer kan leiden tot vermoeidheid, verminderde prestaties en een verminderd uithoudingsvermogen.
Wat betekent dit voor sporters?
De symptomen van de (peri)menopauze (zoals vermoeidheid, slechter herstel, spier- en gewrichtsklachten en prestatieverlies) kunnen soms lijken op overbelasting/overtraining. Hormonale veranderingen kunnen hierbij echter dus vaak een belangrijke rol spelen. Dit betekent niet dat sportprestaties tijdens/na de (peri)menopauze onvermijdelijk achteruitgaan. Veel vrouwen blijven juist op hoog niveau sporten en blijven nieuwe sportieve doelen behalen. Wel vraagt deze levensfase vaak om een andere benadering van training, herstel en belasting, dan in de voorgaande jaren. De sleutel ligt in het herkennen van signalen van het lichaam en het tijdig aanpassen van de trainingsbelasting wanneer dat nodig is. Door training slim af te stemmen op herstel, slaap, energieniveau en individuele klachten kun je juist in deze fase sterk, fit en duurzaam blijven sporten.
Waarom sporten juist nu zo belangrijk is
Hoewel hormonale veranderingen tijdens de (peri)menopauze uitdagingen met zich mee kunnen brengen, is er ook goed nieuws: bewegen/sport is één van de krachtigste middelen om zo gezond, sterk, fit en energiek mogelijk te worden én blijven. Regelmatig sporten helpt o.a. bij het behouden van spiermassa/-kracht en botdichtheid, ondersteunt de stofwisseling en cardiovasculaire gezondheid, verbetert slaap en draagt bij aan een betere mentale balans en cognitieve functies. Sport is daarmee niet alleen belangrijk voor prestaties, maar ook voor gezond ouder worden.
Hoe pas je je training aan?
Tijdens de (peri)menopauze is herstel minstens zo belangrijk als trainingsbelasting. Een mogelijk praktisch uitgangspunt is het zogenaamde 2:1-model: 2 weken met relatief veel trainingsprikkels. 1 week met nadruk op herstel. In zo’n herstelweek kan de trainingsomvang bijvoorbeeld met 20-30% worden verminderd en kunnen intensieve trainingen plaatsmaken voor rustigere vormen van bewegen, zoals duurtraining, wandelen, yoga of (rustig) zwemmen. Belangrijker dan een vast schema is het leren luisteren naar signalen van het lichaam. Op dagen met vermoeidheid, een slechte nachtrust of een lager energieniveau kan een rustige hersteltraining uiteindelijk meer opleveren dan een zware intervaltraining!
Welke trainingsvormen verdienen extra aandacht?
Tijdens de (peri)menopauze is een combinatie van verschillende trainingsvormen het meest effectief. Vooral krachttraining, duurtraining en intensieve inspanning verdienen extra aandacht, omdat deze gericht helpen bij het behouden van spiermassa, botdichtheid en fysieke belastbaarheid.
1. Krachttraining
Vanaf het 30e levensjaar neemt spierkracht geleidelijk af. Rond de menopauze kan dit proces versnellen. Krachttraining helpt onder andere om spiermassa en spierkracht te behouden, botten sterker te maken, de stofwisseling te ondersteunen, houding en stabiliteit te verbeteren en blessures te voorkomen. Streef idealiter naar minimaal 2 krachttrainingen per week van tenminste 30-60 min per keer, met oefeningen voor grote spiergroepen zoals squats, hipthrusts en deadlifts. Voeg daarnaast ook unilaterale oefeningen (oefeningen met één been of één arm) toe, bijvoorbeeld om links-rechtsverschillen te verbeteren, stabiliteit te trainen en te voorkomen dat één zijde het werk overneemt. Varieer hierbij niet alleen in gewicht, maar ook in snelheid en uitvoering. Explosieve bewegingen met een goede techniek kunnen helpen om het vermogen om snel kracht te leveren te behouden.
2. Intensieve intervaltraining (high-/sprint intensity intervaltraining)
HIIT/SIIT bestaat uit korte blokken van hoge intensiteit afgewisseld met herstelblokjes. Deze trainingsvorm kan bijdragen aan een betere VO₂max, insulinegevoeligheid, lichaamssamenstelling en cardiovasculaire gezondheid. Voorbeeld: 10 × 1 minuut op 85-90% van de maximale hartslag, afgewisseld met 1 minuut rustig herstel. Voor de meeste sporters is 1 HIIT-training per week voldoende.
3. Rustige duurtraining
Rustige duurtraining blijft belangrijk voor de aerobe basis, vetverbranding en het herstel. Denk aan wandelen, fietsen, zwemmen of hardlopen in een tempo waarop praten nog mogelijk is.
4. Mobiliteit en flexibiliteit
Mobiliteitstraining, zoals yoga, pilates en rek- en strekoefeningen kunnen helpen om soepel en belastbaar te blijven. 1-2 sessies per week kunnen een zeer waardevolle aanvulling zijn op de rest van de trainingsbelasting.
Tot slot
De (peri)menopauze betekent niet dat sportprestaties voorbij zijn. Het is juist goed om te blijven of gaan sporten. Wel vraagt deze levensfase om een andere verhouding tussen trainingsbelasting en herstel. Door krachttraining, intervaltraining, duurtraining, mobiliteit en voldoende herstel slim te combineren, kun je sterk, fit en energiek blijven.
Misschien wel het belangrijkste advies: blijf lekker bewegen, luister naar je lichaam en pas training aan waar/wanneer nodig. Niet iedere dag hoeft een topdag te zijn. Consistent blijven bewegen en plezier houden in sport zijn uiteindelijk de belangrijkste factoren voor gezondheid en prestaties op de lange termijn.
07/07/2026
12/06/2026
29/05/2026
26/05/2026
15/05/2026
06/04/2026
01/04/2026