04/10/2026
MEMORY LANE SPECIAL – TT ASSEN 1934
De dag die geschiedenis schreef
Op zaterdag 23 juni 1934 stond Assen volledig in het teken van de tiende Nederlandse TT, die dat jaar tevens de Grote Prijs van Europa vormde.
Dankzij een bijzonder origineel Shell-fotoalbum kunnen we deze historische TT bijna stap voor stap opnieuw beleven. Niet alleen de races, maar ook Assen, de enorme belangstelling, de fabrieksteams, de start, de strijd op het circuit en uiteindelijk de huldiging van de winnaars zijn in beeld vastgelegd.
Een uniek fotografisch verslag uit 1934.
MEMORY LANE SPECIAL
TT ASSEN 1934
DE DAG DIE GESCHIEDENIS SCHREEF
23 juni 1934 – de tiende TT, de Grote Prijs van Europa
Soms komt er een verzameling foto’s voorbij die een stukje geschiedenis niet alleen laat zien, maar het bijna weer tot leven brengt.
Dat gebeurde toen Marnix Cross deze bijzondere serie originele foto’s met Memory Lane deelde.
De foto’s zijn afkomstig uit een contemporaine Shell-reportage over de TT van 1934. Ze tonen niet alleen de winnaars, maar ook de sfeer van die historische dag: de coureurs, de machines, de start, de strijd langs het circuit, de finish en de huldiging.
Juist daardoor kunnen we de tiende TT van Assen vandaag opnieuw bekijken zoals men haar toen beleefde.
Assen maakt zich op voor een bijzondere TT
Op zaterdag 23 juni 1934 staat Assen volledig in het teken van de tiende Nederlandse TT.
Het is geen gewone jubileumrace.
De tiende TT krijgt dat jaar van de internationale federatie F.I.C.M. het predicaat Grote Prijs van Europa. Daarmee worden in Assen de Europese titels in de verschillende klassen beslist. De 16,5 kilometer lange omloop van het Circuit van Drenthe ontvangt een internationaal deelnemersveld van formaat.
Assen heeft zich voor de gelegenheid feestelijk aangekleed.
Erepoorten staan in de straten, vlaggen en versieringen hangen boven de wegen en het TT-monument dat ter gelegenheid van het jubileum wordt aangeboden, onderstreept het bijzondere karakter van deze tiende TT.
De TT is inmiddels uitgegroeid tot een groot publieksevenement. Volgens TT Historie kwamen er in 1934 ongeveer 60.000 bezoekers naar Assen.
De grote namen zijn er
Aan de start verschijnen coureurs uit verschillende Europese landen.
In de zwaarste klasse staan namen die iedere liefhebber van de vooroorlogse motorsportgeschiedenis bekend in de oren klinken:
Jimmie Guthrie.
Stanley Woods.
Ragnar Sunnqvist.
Bernd Rosemeyer.
Pol Demeuter.
Erik Haps – “Noir”.
Piet van Wijngaarden.
Arie van der Pluym.
En nog tientallen anderen.
De originele deelnemerslijst van de 500cc-klasse is daarmee veel meer dan alleen een startlijst. Het is een momentopname van de internationale top van 1934.
Maar achter die namen staan ook drie belangrijke fabrieksteams.
De drie grootmachten
FN.
Norton.
Husqvarna.
De oorspronkelijke Shell-reportage noemt ze de “drie grootmachten”.
Bij FN staan onder anderen Pol Demeuter, Erik Haps (“Noir”), André Milhoux en Maurice Flinterman. Bij Norton zien we onder anderen Jimmie Guthrie en Jimmie Simpson, terwijl Husqvarna vertegenwoordigd wordt door onder anderen Stanley Woods en Ragnar Sunnqvist.
En ergens daartussen staat de Nederlandse Husqvarna-coureur Arie van der Pluym.
De TT van Assen is daarmee geen nationale wedstrijd meer waarin alleen Nederlandse rijders de hoofdrol spelen.
Het is een internationale confrontatie tussen gerenommeerde fabrieksteams, topcoureurs en machines die speciaal voor dit soort wedstrijden worden ingezet.
Dan valt de startvlag
De motoren worden gestart.
De vlaggen hangen boven het rechte stuk.
De tribunes zitten vol.
En dan maakt het lawaai van tientallen motoren een einde aan de spanning.
De oorspronkelijke reportage noteert:
“Direct sensatie: in Hooghalen is de Zweed Sunqvist (Husqvarna) aan den kop.”
Guthrie zet de achtervolging in.
Demeuter wil vanaf het begin zijn kansen verdedigen.
De strijd is begonnen.
En voorin rijden coureurs die later een onuitwisbare plaats in de geschiedenis van de motorsport zullen krijgen.
De strijd wordt hard
De foto’s uit het album laten prachtig zien hoe anders motorracen er in 1934 uitzag.
Geen brede uitloopstroken.
Geen moderne vangrails.
Geen veiligheidszones.
De coureurs rijden over een circuit dat grotendeels uit openbare wegen bestaat, met het publiek dicht langs het parcours.
Jimmie Guthrie behoort tot de grote favorieten.
Maar de race kent geen genade.
Guthrie komt ten val en ook Stanley Woods haalt de finish niet. Beide Britse favorieten vallen in de 500cc-race uit.
Daarmee verandert het beeld aan de kop van de wedstrijd.
De Belgische FN-coureurs Demeuter en Noir spelen een steeds belangrijkere rol, terwijl ook Arie van der Pluym zich nadrukkelijk in de strijd mengt.
Halfweg: de grote sensatie
De oorspronkelijke reportage noemt dit moment:
“Halfweg: De groote sensatie!”
Demeuter zit voorin.
Van der Pluym rijdt mee in de strijd.
En de race blijft voortdurend veranderen.
De Shell-reportage laat in deze reeks niet alleen de snelheid zien, maar ook de problemen en incidenten die bij het racen op het toenmalige Circuit van Drenthe hoorden.
Van der Pluym blijft overeind en houdt zicht op een historische klassering.
Het slot van een geweldige race
In de slotfase komt de strijd tot een dramatische ontknoping.
Erik Haps, die onder het pseudoniem “Noir” rijdt, ligt vooraan maar komt in de laatste ronde ten val. Hij weet zijn machine weer op te pakken en de race voort te zetten.
Daardoor kan zijn FN-teamgenoot Pol Demeuter de leiding hernemen.
Demeuter wint.
Haps wordt tweede.
En Arie van der Pluym rijdt naar een historische derde plaats.
Ook Piet van Wijngaarden komt sterk voor de dag: hij wordt vierde en is daarmee de tweede Nederlander in de 500cc-klasse.
500cc – Grote Prijs van Europa 1934
1. Pol Demeuter – FN – België
2. Erik Haps “Noir” – FN – België
3. Arie van der Pluym – Husqvarna – Nederland
4. Piet van Wijngaarden – Norton – Nederland
Van der Pluym staat daarmee als derde op het podium van de Europese titelstrijd. Demeuter wordt Europees kampioen 500cc; Haps eindigt als vice-Europees kampioen.
De winnaars worden gehuldigd
Demeuter wordt gehuldigd als winnaar van de 500cc.
Van der Pluym staat tussen de bloemen als derde.
Maar de tiende TT heeft meer winnaars en kampioenen opgeleverd.
De oorspronkelijke reportage zet vijf mannen apart:
Yvan Goor – winnaar 175cc
Walfried Winkler – winnaar 250cc
Jimmie Simpson – winnaar 350cc
Jaap Fijma – Nederlands kampioen 250cc
Jac. Schot – Nederlands kampioen 350cc
De Europese TT-winnaars van 1934 waren Goor, Winkler, Simpson en Demeuter. De Nederlandse kampioenschappen werden in deze periode gekoppeld aan de beste Nederlander in de betreffende TT-klasse. Daardoor werden Fijma en Schot Nederlands kampioen ondanks hun respectievelijk negende en achtste plaats in de internationale uitslag.
Een uitslag als historische reclame
Deze laatste Shell-pagina is interessant om als historische bron te bewaren.
Shell presenteert de TT van 1934 nadrukkelijk als een groot succes voor zijn brandstoffen en olieproducten.
Dat is natuurlijk reclame, geen onafhankelijk technisch onderzoek.
Maar de uitslagen die op de pagina worden afgedrukt, zijn wel een mooie contemporaine registratie van de resultaten.
En juist daarom is deze pagina waardevol: we zien hier hoe de TT van 1934 op het moment zelf commercieel en journalistiek werd gepresenteerd.
Maar één foto krijgt achteraf een heel andere betekenis
En hier zou ik het verhaal bewust even laten vertragen.
Pol Demeuter.
De man die zojuist de Grote Prijs van Europa in de 500cc heeft gewonnen.
Erik Haps – “Noir”.
Zijn teamgenoot, die tweede werd.
En:
Arie van der Pluym.
De Nederlander die derde werd.
Drie mannen.
Eén podium.
23 juni 1934.
Op dat moment weet niemand wat er zal gebeuren.
Een week later
Op 1 juli 1934, tijdens de Duitse Grand Prix op het Badberg-Viereck bij Hohenstein-Ernstthal, komt Erik Haps – “Noir” in de 500cc-race dodelijk ten val. Hij is 24 jaar oud.
Wanneer het nieuws van Haps’ overlijden de FN-ploeg bereikt, probeert de wedstrijdleiding Pol Demeuter tot stoppen te bewegen. Demeuter begrijpt het signaal aanvankelijk niet en rijdt door.
Later komt ook hij ten val.
Zijn verwondingen blijken veel ernstiger dan aanvankelijk werd gedacht.
In de nacht verslechtert zijn toestand snel.
Op 2 juli 1934 overlijdt Pol Demeuter, 30 jaar oud.
De man die op 23 juni in Assen de Europese 500cc-titel had gewonnen, is negen dagen later dood.
En dan Arie van der Pluym
Nog geen twee weken later volgt een derde tragedie.
Op 15 juli 1934, tijdens de Grote Prijs van België in Spa-Francorchamps, verongelukt ook Arie van der Pluym.
Hij is 28 jaar oud.
De Nederlandse Husqvarna-coureur die in Assen nog als derde op het Europese podium stond, komt tijdens de 500cc-race bij de Côte de Burnenville ten val en overlijdt.
Daarmee krijgt die ene foto van de huldiging een betekenis die niemand op 23 juni kon voorzien.
Demeuter – winnaar.
Noir – tweede.
Van der Pluym – derde.
Alle drie zouden binnen 22 dagen na de TT van Assen bij race-ongevallen om het leven komen.
Dat is geen dramatisering.
Het is de historische werkelijkheid.
1934 door de lens van Marnix Cross
En daarom is deze special voor Memory Lane zo bijzonder.
Niet omdat we een oude uitslag opnieuw vertellen.
Maar omdat de foto’s die Marnix Crossmet ons deelde ons in staat stellen om de TT van 1934 bijna stap voor stap te reconstrueren.
We zien:
Assen in feesttooi.
De internationale deelnemers.
De drie fabrieksteams.
De start.
De strijd.
De valpartijen.
Van der Pluym in volle aanval.
Demeuter aan de leiding.
De finish.
De winnaars tussen de bloemen.
En pas wanneer we weten wat er daarna gebeurde, kijken we opnieuw naar die foto’s.
Dan zien we niet alleen coureurs.
Dan zien we drie mannen die op 23 juni 1934 samen op het Europese 500cc-podium stonden — en die 22 dagen later geen van drieën meer in leven waren.
Een bijzondere dank aan Marnix Cross
Deze bijzondere Memory Lane Special kwam tot stand dankzij Marnix Cross, die deze originele foto’s met ons deelde.
Zijn verzameling geeft ons de mogelijkheid om de TT van 1934 niet alleen aan de hand van uitslagen en verhalen te reconstrueren, maar ook aan de hand van beelden die de wedstrijd en de tijdgeest zelf hebben vastgelegd.
Daarvoor is Memory Lane hem bijzonder dankbaar.
