Autisme Steunpunt

Een fotoboekje kan de nieuwe situatie na de vakantie voorspelbaar en vertrouwd maken. Door in de vakantie de foto's te blijven doornemen, ontstaat er meer rust bij de start van het schooljaar.

Afgelopen schooljaar startte er bij ons in groep 7 een nieuwe leerling.
Door een pestverleden maakte hij de overstap naar onze school. We zagen een jongen die zich onveilig voelde, beschadigd was en een hoge muur om zich heen had gebouwd. Hij reageerde impulsief en vond het lastig om zich op een passende manier te uiten.

𝘛𝘦𝘨𝘦𝘭𝘪𝘫𝘬𝘦𝘳𝘵𝘪𝘫𝘥 𝘻𝘢𝘨𝘦𝘯 𝘸𝘦 𝘻𝘪𝘫𝘯 𝘯𝘪𝘦𝘶𝘸𝘴𝘨𝘪𝘦𝘳𝘪𝘨𝘩𝘦𝘪𝘥 𝘦𝘯 𝘪𝘯𝘵𝘦𝘳𝘦𝘴𝘴𝘦 𝘪𝘯 𝘥𝘦 𝘸𝘦𝘳𝘦𝘭𝘥 𝘰𝘮 𝘩𝘦𝘮 𝘩𝘦𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘸𝘪𝘴𝘵𝘦𝘯 𝘸𝘦: 𝘩𝘪𝘦𝘳 𝘻𝘪𝘵 𝘻𝘰𝘷𝘦𝘦𝘭 𝘮𝘦𝘦𝘳 𝘪𝘯.

Samen met Yvonne van het Autisme Steunpunt, zijn we op zoek gegaan naar wat deze leerling écht nodig had. Ze keek met ons mee in de klas, observeerde, ging in gesprek met ouders en school en hielp ons om hem beter te begrijpen. We stelden een signaleringsplan op, waarin leerling, ouders en school nauw samenwerkten.

Door deze gezamenlijke aanpak, duidelijke structuur en passende uitdaging gebeurde er iets moois: stap voor stap groeide het vertrouwen. Zijn muur brokkelde af. Hij durft weer te geloven in zichzelf én in de mensen om hem heen.

De komende tijd bereiden we hem, met behulp van Yvonne’s tools, voor op de stap naar het voortgezet onderwijs. Een stap waar hij inmiddels vol vertrouwen en enthousiasme naar uitkijkt.

*𝘐.𝘷.𝘮. 𝘥𝘦 𝘱𝘳𝘪𝘷𝘢𝘤𝘺 𝘷𝘢𝘯 𝘥𝘦 𝘫𝘰𝘯𝘨𝘦𝘯 𝘸𝘰𝘳𝘥𝘵 𝘥𝘦 𝘴𝘤𝘩𝘰𝘰𝘭 𝘦𝘯 𝘐𝘉-𝘦𝘳 𝘯𝘪𝘦𝘵 𝘨𝘦𝘯𝘰𝘦𝘮𝘥.

Keedie, de hoofdpersoon in dit boek, is een meisje van 13 jaar met autisme

Keedie is een bijzondere leerling. Ze kleedt zich opvallend in haar eigen gemaakte kleding en spreekt zich uit tegen pesters op school. Ze richt zelfs 'Keedie Darrows Anti Bully-service' op, waar ze tegen betaling pesters duidelijk maakt dat ze de ander met rust moeten laten.

Keedie wordt gevraagd voor het toesprakentoernooi op school en houdt hier een prachtige toespraak die voor veel ophef zorgt. Ze is bezorgd over haar jongere zusje, die heel anders is en eigenlijk ook weer niet. De tweelingzus van Keedie gedraagt zich ook heel anders: zij is druk met groepsdruk en pubervriendschappen.

Het boek is geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar en en echte aanrader!

Voor sommige leerlingen kan de overgang van vakantie naar school best veel spanning geven. Het kan deze leerlingen helpen om in de laatste week van de schoolvakantie alvast een keer langs te gaan bij hun nieuwe juf en/of meester en nieuwe klas.

𝐌𝐞𝐞𝐫𝐭𝐚𝐥𝐢𝐠𝐡𝐞𝐢𝐝 𝐞𝐧 𝐚𝐮𝐭𝐢𝐬𝐦𝐞: 𝐯𝐚𝐧 𝐡𝐚𝐫𝐝𝐧𝐞𝐤𝐤𝐤𝐢𝐠𝐞 𝐚𝐚𝐧𝐧𝐚𝐦𝐞𝐬 𝐧𝐚𝐚𝐫 𝐧𝐢𝐞𝐮𝐰𝐞 𝐢𝐧𝐳𝐢𝐜𝐡𝐭𝐞𝐧

Onderzoek naar meertaligheid en autisme is jarenlang beperkt geweest. Daardoor is lang gedacht dat het leren van meerdere talen voor kinderen met autisme te belastend is: een extra taal zou zorgen voor verwarring of vertraging in de ontwikkeling.

Inmiddels groeit het wetenschappelijk bewijs dat meertalige kinderen met autisme geen nadelen ondervinden van hun meertaligheid. Er worden geen negatieve effecten gevonden op taalontwikkeling, sociale ontwikkeling, sociale aandacht of executieve functies. Sterker nog: sommige studies laten zelfs voorzichtige aanwijzingen zien voor positieve effecten van meertaligheid.

Voor de Brainportregio zijn deze ontwikkelingen extra relevant. De regio wordt steeds internationaler, waardoor scholen en zorgorganisaties vaker werken met meertalige gezinnen. Omdat zowel meertaligheid als autisme relatief veel voorkomen in deze regio, kan het zijn dat ook de combinatie van beide kenmerken vaker voorkomt.

Dagmar, orthopedagoog bij het Autisme Steunpunt, heeft n.a.v. inzichten tijdens de lezing op het Internationale Autisme Congres in Dublin een artikel geschreven met recente bevindingen uit onderzoeken van o.a. Dr. Bérengère Digard. 👇

https://www.autismesteunpunt.nl/meertaligheid-en-autisme-van-hardnekkkige-aannames-naar-nieuwe-inzichten

Voor sommige leerlingen is kiezen heel lastig: wat moet je kiezen en wanneer doe je het goed?

Zorg voor oefenmomenten, zodat ze kunnen leren kiezen. Een keuze uit twee of een keuze voor een volgorde waarin je een taak uitvoert, is al een mooie eerste stap.

𝐙𝐞𝐥𝐟𝐛𝐞𝐬𝐜𝐡𝐚𝐝𝐢𝐠𝐢𝐧𝐠, 𝐟𝐨𝐮𝐭𝐞𝐧 𝐯𝐞𝐫𝐦𝐢𝐣𝐝𝐞𝐧, 𝐬𝐨𝐜𝐢𝐚𝐚𝐥 𝐭𝐞𝐫𝐮𝐠𝐭𝐫𝐞𝐤𝐤𝐞𝐧… 𝐰𝐚𝐭 𝐯𝐞𝐫𝐭𝐞𝐥𝐭 𝐠𝐞𝐝𝐫𝐚𝐠 𝐨𝐧𝐬 𝐞𝐢𝐠𝐞𝐧𝐥𝐢𝐣𝐤?

Sandra Stultiens-Houben van het Autisme Steunpunt en Marleen Engels van de Externe Dienstverlening bezochten in Amsterdam het middagsymposium 'Autisme en veel voorkomende problematiek'. Een inspirerende middag waarin wetenschap, praktijk en onderwijs mooi samenkwamen.

Annelies Spek nam ons mee in het onderwerp 𝙖𝙪𝙩𝙤𝙢𝙪𝙩𝙞𝙡𝙖𝙩𝙞𝙚 𝙚𝙣 𝙨𝙪ï𝙘𝙞𝙙𝙖𝙡𝙞𝙩𝙚𝙞𝙩 𝙗𝙞𝙟 𝙢𝙚𝙣𝙨𝙚𝙣 𝙢𝙚𝙩 𝙖𝙪𝙩𝙞𝙨𝙢𝙚. Een belangrijke boodschap was dat gedrag vaak een functie heeft. Zelfbeschadiging ontstaat niet zomaar, maar kan bijvoorbeeld helpen om spanning, overprikkeling of overweldigende emoties te reguleren. Ook werd stilgestaan bij alexithymie: moeite hebben met het herkennen en verwoorden van emoties.

De vertaalslag naar het onderwijs is groot. Achter terugtrekken, boosheid, vastlopen of zelfbeschadigend gedrag zit vaak veel meer dan zichtbaar gedrag alleen. Dit vraagt van onderwijsprofessionals om niet alleen te reageren op gedrag, maar vooral te kijken naar wat een leerling probeert duidelijk te maken.

Jaap van der Meere vertelde over 𝙘𝙤𝙜𝙣𝙞𝙩𝙞𝙚𝙫𝙚 𝙛𝙤𝙪𝙩𝙚𝙣 𝙗𝙞𝙟 𝙖𝙪𝙩𝙞𝙨𝙢𝙚 𝙚𝙣 𝘼𝘿𝙃𝘿. Hij liet zien hoe verschillend mensen omgaan met fouten, tijdsdruk en automatiseren. Bij autisme zie je vaker dat fouten sterk vermeden worden, wat kan leiden tot traagheid, controle houden of spanning. Bij ADHD zie je juist vaker impulsiviteit en moeite met het aanpassen van gedrag na fouten.

Ook dit herkennen we dagelijks in de klas. Leerlingen die blokkeren zodra iets moeilijk wordt, blijven controleren, veel bevestiging nodig hebben of juist snel reageren zonder overzicht. Het onderstreept opnieuw hoe belangrijk veiligheid, voorspelbaarheid en afgestemde ondersteuning zijn.

Tim Ziermans sloot de middag af met een lezing over 𝙙𝙚 𝙤𝙫𝙚𝙧𝙡𝙖𝙥 𝙩𝙪𝙨𝙨𝙚𝙣 𝙖𝙪𝙩𝙞𝙨𝙢𝙚 𝙚𝙣 𝙥𝙨𝙮𝙘𝙝𝙤. Hij benadrukte hoe complex gedrag soms kan zijn en hoe symptomen elkaar kunnen overlappen. Sensorische informatieverwerking, sociale cognitie en ontwikkeling spelen hierin een belangrijke rol.

Voor het onderwijs is dit een belangrijke reminder om gedrag niet te snel vanuit één verklaring te bekijken. Achter sociaal terugtrekken, overprikkeling of opvallend gedrag kan veel meer schuilgaan dan op het eerste gezicht zichtbaar is.

𝘌𝘦𝘯 𝘸𝘢𝘢𝘳𝘥𝘦𝘷𝘰𝘭𝘭𝘦 𝘮𝘪𝘥𝘥𝘢𝘨 𝘥𝘪𝘦 𝘰𝘱𝘯𝘪𝘦𝘶𝘸 𝘭𝘪𝘦𝘵 𝘻𝘪𝘦𝘯 𝘩𝘰𝘦 𝘣𝘦𝘭𝘢𝘯𝘨𝘳𝘪𝘫𝘬 𝘩𝘦𝘵 𝘪𝘴 𝘰𝘮 𝘨𝘦𝘥𝘳𝘢𝘨 𝘵𝘦 𝘣𝘦𝘨𝘳𝘪𝘫𝘱𝘦𝘯 𝘷𝘢𝘯𝘶𝘪𝘵 𝘰𝘯𝘵𝘸𝘪𝘬𝘬𝘦𝘭𝘪𝘯𝘨, 𝘱𝘳𝘪𝘬𝘬𝘦𝘭𝘷𝘦𝘳𝘸𝘦𝘳𝘬𝘪𝘯𝘨, 𝘴𝘱𝘢𝘯𝘯𝘪𝘯𝘨 𝘦𝘯 𝘤𝘰𝘯𝘵𝘦𝘹𝘵. 𝘑𝘶𝘪𝘴𝘵 𝘥𝘢𝘢𝘳 𝘬𝘶𝘯𝘯𝘦𝘯 𝘰𝘯𝘥𝘦𝘳𝘸𝘪𝘫𝘴𝘱𝘳𝘰𝘧𝘦𝘴𝘴𝘪𝘰𝘯𝘢𝘭𝘴 𝘪𝘦𝘥𝘦𝘳𝘦 𝘥𝘢𝘨 𝘰𝘱𝘯𝘪𝘦𝘶𝘸 𝘩𝘦𝘵 𝘷𝘦𝘳𝘴𝘤𝘩𝘪𝘭 𝘮𝘢𝘬𝘦𝘯.

Een mindmap maken met een leerling is heel helpend. Het ordent het denken, is visueel, geeft letterlijk overzicht.

Én je kan als leerkracht heel makkelijk aanhaken bij wat een leerling al bedacht heeft.

Kortom: vooral doen!

Leerlingen hebben soms moeite met open opdrachten. Je kan er dan voor kiezen om meer verduidelijking te bieden.

Je kan er ook voor kiezen om de leerling te leren om zelf vragen te stellen. Wat heb je nu nodig om verder te kunnen met deze opdracht?

Bij het begrip neurodiversiteit gaan we ervan uit dat variaties zoals autisme, ADHD of dyslexie geen afwijkingen zijn, maar natuurlijke verschillen in hoe het brein werkt.

Voor het onderwijs betekent dit dat niet de leerling zich moet aanpassen aan een strak systeem, maar dat het systeem flexibel moet zijn om verschillende leerlingen tot hun recht te laten komen.

OnzeYvonne heeft haar inzichten van de lezing van Dr. Anna Cook voor je op een rijtje gezet:

https://www.autismesteunpunt.nl/sites/default/files/2026-05/Cullum%20Centres%20-%20Ruimte%20voor%20neurodiversiteit%20in%20het%20onderwijs.pdf