19/03/2026
Deze week in de Heerenveense Courant een machtig artikel over onze broedzorgcoördinator en onze vogelwacht!
Van kievitseieren zoeken en beschermen tot nestkastjes plaatsen: broedzorgcoördinator Jens (25) geniet ervan
Het eerste kievitsei binnen de Heerenveense gemeentegrenzen is gevonden bij Aldeboarn en dat betekent dat het nu tijd is om voor de nazorg van deze toch wel bedreigde diersoort te zorgen. Jens Tamminga van Vogelwacht Heerenveen-Oranjewoud is één van die vrijwilligers. Daarnaast houdt hij zich als broedzorgcoördinator van de vogelwacht met vele diersoorten in zijn omgeving bezig. „Der moat wat barre, natoerbehâld giet net fansels.”
HEERENVEEN Naast het Klaverblad, ingeklemd tussen bedrijventerrein IBF, snelweg A7 en de bebouwing van Heerenveen, is Tamminga in een U-vormig gebied regelmatig aanwezig om te checken hoe het gaat met de zwaluwwand, de opgehangen nestkastjes, de eendenkorven en het aangelegde broedeiland. Hij vindt het mooi dat de natuur zich er toch nog behoorlijk kan handhaven. De grond is eigendom van de gemeente Heerenveen en wordt beheerd door de vrijwilligers van de vogelwacht. De vogelwacht heeft ongeveer 450 leden waarvan zo’n honderd actief zijn.
De zwaluwwand is onlangs met behulp van Aeres-leerlingen weer helemaal geprepareerd voor het nieuwe broedseizoen. De gaten in de wand zijn gevuld met zand, zodat de oeverzwaluwen in het zand hun eigen nestje kunnen graven zoals zij dat zo graag doen. Een ijsvogeltje heeft zo’n rond hol buisje in die wand alvast gekaapt voor een eigen nestje. Tamminga is er blij mee. „It is ek moaidat oare fûgels der gebrûk fan meitsje. Boppedat binnen beide fûgels net echt konkurrinten fan elkoar.” Al kan een ijsvogeltje – hoe mooi gekleurd die ook is – weleens een eitje meepikken uit het nestje van een oeverzwaluw. Dat de diverse dieren van groot tot heel klein elkaar opeten in de natuur, dat is iets dat eigenlijk ontzettend noodzakelijk is. „As de fûgels ferdwine, dan is der gjinien mear dy’t de miggen opyt en dan hawe wy grutte kâns op miggeplagen”, weet Tamminga.
„Wy moatte dêr as minsken wol rekken mei hâlde, dat der gjin disbalâns komt.” Mede daarom zijn vogelwachten overal al enkele jaren bezig met het stimuleren van vogelkastjes in woonwijken. Mensen klagen dan weleens over de vogelp**p op de straat, maar daar heeft hij een oplossing voor. „Ast in amer ûnder it kastje setst, fangst alle p**p op en dat kinst wer brûke as mest oer de blomkes en ierdbeikes. Moai no?” Zo kan ook de natuurlijke cyclus met fruit en groente en bloemen intact blijven op een leuke manier.
Want hoe je het ook wendt of keert: menselijke bebouwing gaat meestal ten koste van de natuur. Elke tuin is een postzegeltje in een groter geheel en als die allemaal worden betegeld, ontstaat een groot stenen tegelgebied waar de natuur nauwelijks kan overleven. „Dy natoer hawwe wy as minsken echt wol nedich hear”, weet de 25-jarige Heerenvener die er als ecologisch adviseur voor het bedrijf ATBK ook nog eens voor zijn beroep ontzettend veel van af weet. In de noordelijke provincies van Nederland adviseert hij bedrijven en instanties bij vraagstukken op het gebied van terrestrische ecologie.
Liefde voor de natuur is hem echt met de paplepel ingegoten door zijn vader en ook zijn pake. „Myn earste wurden doe’t ik prate koe, wiene heit, mem en fûgel. Dat kaam omt der in spantsje goudvinken by ús yn de foartún siet.”
Zijn pake leerde hem kievitseieren zoeken. „Ik bin in soad mei him it fjild yn west. Op myn sechde haw
ik it earste ljipaai foar jeugd fûn en dat kaam mei troch him. Ik kaam ek al frij gau by de jeugdfûgelwacht. Fan myn fjirtjinde ôf bin ik eventsjes stoppe, mar op myn santjinde bin ik werom kaam en net wer fuort gean.”
Hij staat als broedzorgcoördinator aan de basis van een grote groei aan nestkastjes in het gebied van de vogelwacht van Heerenveen en Oranjewoud. „Doe’t ik begûn wiene der 460 en no binne it der al 1400. Ik haw ek nije gebieten opsocht dy geskiktwiene foar nestkasten en sa it gebiet útwreide. Dit jier is der noch Nijskoat (Nieuweschoot) as nij gebiet mei fûgelkastjes bykaam, wêr in nije frijwilliger alles byhâldt.”
Nieuwe vrijwilligers zijn uiteraard altijd welkom. „Oait hie de fûgelwacht 1500 leden en it soe fansels moai wêze as dat werris slagje soe.” Het aantal actieve leden is de laatste jaren al gestegen, op zich gaat het al behoolijk goed. Hoe dat kan? „Der hinget in positieve sfear op de klup en dat lûkt ek wol wer oare minsken oan. Boppedat bin ik sels ek altyd aktyd op syk nei nije frijwilligers en bin ik sels ek altyd posityf nei minsken ta. Dat skeelt ek wol.”
Natuurbeheer gaat hem aan het hart, maar hij slaat er niet in door. Hij ziet bijvoorbeeld ook dat de natuur zich deels aanpast aan nieuwe gebouwen. „Sjochst bygelyks dat de strânljip op de grutte platte dakken by bedriuwenterreinen syn nestje boud. It liket wol wat op it platte lân dêr’t hy oars syn nêst hat en it is in bytsje feiliger foar rôfbisten op de grûn. Iten fine foar de pykjes is wol wer wat lestiger, dat wol.”
Iets ten zuiden van de rivier De Tjonger is de vogelwacht met het project ‘Tupoleum’ gestart, dat moet vierbenige roofdieren ertoe brengen bepaalde gebieden te vermijden zodat daar de kuikens van de weidevogels kunnen opgroeien. „Tupoleum jout in bepaalde brângeur en dat fine predatoren net noflik. Wy sette pealtjes mei deroan in koker mei tupoleum op de daam, wêrtroch it gebiet in soarte fan ôfskerme is. Wetter en dat tupoleum hâldt se dan tsjin. Allinich as de foks aaien of pyken rukt, dan wol dy noch wolris oerswimme. Wy binne no oan it ûndersykjen hoefolle effekt dat het op de greidefûgelstân.”
Via een app/systeem houden alle vrijwilligers zo exact mogelijk bij welke dieren en hoeveel dieren er zijn, welke nestkastjes, eendenkorven, zwaluwwanden en meer bewoond zijn en hoe het gaat met de dieren van groot tot klein in de natuur. Zo weet hij dat na de komst van nieuwbouwwijk Skoatterwâld het aantal kievit-paartjes van 150 gedaald is naar nul. Eromheen is uiteraard nog wel natuurlijke ruimte voor de vogels, maar het is oppassen geblazen voor de leefbaarheid van dieren en daarmee ook die van mensen. „Wy moatte der mei syn allen wol om tinken bliuwe, oars kinst bygelyks samar insektenplagen krije.
Een volwassen zwaluw eet bijvoorbeeld twee emmers aan insecten per week, voor zichzelf en om zijn jongen van eten mee te voorzien. Als die zwaluwstand niet wordt onderhouden, neemt de kans op insectenplagen toe. In het eigen verenigingsblad De Fûgelfreon wordt er volop over geschreven en de Bond van Friese Vogelwachten is volop bezig publiciteit voor de goede doelen voor elkaar te krijgen. Want niet alleen de gezondheid van mensen over de hele wereld is een goed doel, ook de natuur dichtbij huis is dat. „Der moat natoer bliuwe, dat is goed foar de minsk. Ast it ien kear kwyt bist, is it hiel dreech om it werom te krijen.”
Johan Vogelzang
Wy moatte derom
tinken bliuwe, oars kinst samar
insektenplagen krije
