Noorderzon ritueelbegeleiding - Iris van Noorden

17/09/2026

Volgende week 𝘇𝗮𝘁𝗲𝗿𝗱𝗮𝗴 𝟮𝟲 𝘀𝗲𝗽𝘁𝗲𝗺𝗯𝗲𝗿 is er een bijzonder evenement in de binnenstad van Maastricht: 𝗙𝗲𝘀𝘁𝗶𝘃𝗮𝗹 𝗩𝗼𝗼𝗿 𝗠𝗶𝗷𝗻 𝗗𝗼𝗼𝗱.
Op verschillende locaties rondom het Vrijthof zijn er lezingen, workshops, muziek, film, dialoog en theater rondom dit onderwerp.
Alles is gratis toegankelijk.

Nieuwsgierig naar het programmaoverzicht? Ga dan naar: https://stervenrouwlimburg.nl/festival-voor-mijn-dood/festival-voor-mijn-dood-2026/

Keuzestress?
Kom zeker naar de bijzondere 𝗼𝗽𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴 𝗶𝗻 𝗱𝗲 𝗦𝗶𝗻𝘁 𝗝𝗮𝗻 𝗼𝗺 𝟭𝟬 𝘂, waarbij Theo Bovens (Voormalig Gouverneur) met een klein ritueel het festival opent, en Bert Keizer (arts, schrijver, filosoof) ons zal prikkelen met zijn lezing 'Het zelfgewilde levenseinde'.

Ook ik mag een lezing geven:
✨ 𝗘𝗶𝗴𝗲𝗻𝘁𝗶𝗷𝗱𝘀𝗲 𝘂𝗶𝘁𝘃𝗮𝗮𝗿𝘁𝗿𝗶𝘁𝘂𝗲𝗹𝗲𝗻 ✨
𝘙𝘪𝘵𝘶𝘦𝘭𝘦𝘯 𝘻𝘪𝘫𝘯 𝘣𝘦𝘵𝘦𝘬𝘦𝘯𝘪𝘴𝘷𝘰𝘭𝘭𝘦 𝘮𝘢𝘯𝘪𝘦𝘳𝘦𝘯 𝘰𝘮 𝘵𝘦 𝘨𝘢𝘢𝘯 𝘮𝘦𝘵 𝘥𝘳𝘦𝘮𝘱𝘦𝘭𝘮𝘰𝘮𝘦𝘯𝘵𝘦𝘯 𝘪𝘯 𝘩𝘦𝘵 𝘭𝘦𝘷𝘦𝘯, 𝘻𝘰𝘢𝘭𝘴 𝘣𝘪𝘫 𝘩𝘦𝘵 𝘰𝘷𝘦𝘳𝘭𝘪𝘫𝘥𝘦𝘯 𝘷𝘢𝘯 𝘦𝘦𝘯 𝘥𝘪𝘦𝘳𝘣𝘢𝘳𝘦. 𝘝𝘳𝘰𝘦𝘨𝘦𝘳 𝘸𝘦𝘳𝘥𝘦𝘯 𝘥𝘦𝘻𝘦 𝘳𝘪𝘵𝘶𝘦𝘭𝘦𝘯 𝘷𝘰𝘰𝘳𝘨𝘦𝘴𝘤𝘩𝘳𝘦𝘷𝘦𝘯 𝘥𝘰𝘰𝘳 𝘬𝘦𝘳𝘬 𝘦𝘯 𝘵𝘳𝘢𝘥𝘪𝘵𝘪𝘦𝘴, 𝘵𝘦𝘨𝘦𝘯𝘸𝘰𝘰𝘳𝘥𝘪𝘨 𝘻𝘰𝘦𝘬𝘦𝘯 𝘯𝘢𝘣𝘦𝘴𝘵𝘢𝘢𝘯𝘥𝘦𝘯 𝘯𝘢𝘢𝘳 𝘦𝘪𝘨𝘦𝘯 𝘮𝘢𝘯𝘪𝘦𝘳𝘦𝘯 𝘰𝘮 𝘶𝘪𝘵𝘪𝘯𝘨 𝘵𝘦 𝘨𝘦𝘷𝘦𝘯 𝘢𝘢𝘯 𝘳𝘰𝘶𝘸. 𝘜𝘪𝘵𝘷𝘢𝘢𝘳𝘵𝘦𝘯 𝘸𝘰𝘳𝘥𝘦𝘯 𝘴𝘵𝘦𝘦𝘥𝘴 𝘱𝘦𝘳𝘴𝘰𝘰𝘯𝘭𝘪𝘫𝘬𝘦𝘳, 𝘦𝘳 𝘻𝘪𝘫𝘯 𝘥𝘪𝘷𝘦𝘳𝘴𝘦 𝘮𝘰𝘥𝘦𝘳𝘯𝘦 𝘵𝘳𝘦𝘯𝘥𝘴 𝘻𝘪𝘤𝘩𝘵𝘣𝘢𝘢𝘳 𝘮𝘢𝘢𝘳 𝘫𝘦 𝘬𝘶𝘯𝘵 𝘫𝘦 𝘢𝘧𝘷𝘳𝘢𝘨𝘦𝘯 𝘰𝘧 𝘥𝘦 𝘥𝘪𝘦𝘱𝘦𝘳𝘦 𝘭𝘢𝘢𝘨 𝘮𝘦𝘵 𝘣𝘦𝘵𝘳𝘦𝘬𝘬𝘪𝘯𝘨 𝘵𝘰𝘵 𝘻𝘪𝘯𝘨𝘦𝘷𝘪𝘯𝘨, 𝘱𝘦𝘳𝘴𝘰𝘰𝘯𝘭𝘪𝘫𝘬𝘦 𝘸𝘢𝘢𝘳𝘥𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘣𝘦𝘵𝘦𝘬𝘦𝘯𝘪𝘴 𝘩𝘪𝘦𝘳𝘪𝘯 𝘵𝘰𝘵 𝘶𝘪𝘵𝘪𝘯𝘨 𝘬𝘰𝘮𝘵.
𝘞𝘢𝘵 𝘮𝘢𝘢𝘬𝘵 𝘦𝘦𝘯 𝘦𝘪𝘨𝘦𝘯𝘵𝘪𝘫𝘥𝘴 𝘳𝘪𝘵𝘶𝘦𝘦𝘭 𝘸𝘢𝘢𝘳𝘥𝘦𝘷𝘰𝘭? 𝘞𝘦𝘭𝘬𝘦 𝘳𝘰𝘭 𝘩𝘦𝘦𝘧𝘵 𝘥𝘦 𝘶𝘪𝘵𝘷𝘢𝘢𝘳𝘵𝘣𝘦𝘨𝘦𝘭𝘦𝘪𝘥𝘦𝘳 𝘰𝘧 𝘳𝘪𝘵𝘶𝘦𝘦𝘭𝘣𝘦𝘨𝘦𝘭𝘦𝘪𝘥𝘦𝘳 𝘩𝘪𝘦𝘳𝘪𝘯? 𝘛𝘪𝘫𝘥𝘦𝘯𝘴 𝘥𝘦𝘻𝘦 𝘭𝘦𝘻𝘪𝘯𝘨 𝘷𝘦𝘳𝘣𝘳𝘦𝘥𝘦𝘯 𝘸𝘦 𝘩𝘦𝘵 𝘱𝘦𝘳𝘴𝘱𝘦𝘤𝘵𝘪𝘦𝘧 𝘳𝘰𝘯𝘥𝘰𝘮 𝘳𝘪𝘵𝘶𝘦𝘭𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘨𝘢𝘢𝘯 𝘸𝘦 𝘥𝘪𝘦𝘱𝘦𝘳 𝘪𝘯 𝘰𝘱 𝘥𝘦 𝘷𝘦𝘳𝘴𝘤𝘩𝘪𝘭𝘭𝘦𝘯𝘥𝘦 𝘦𝘭𝘦𝘮𝘦𝘯𝘵𝘦𝘯 𝘥𝘪𝘦 𝘦𝘦𝘯 𝘳𝘪𝘵𝘶𝘦𝘦𝘭 𝘵𝘰𝘵 𝘳𝘪𝘵𝘶𝘦𝘦𝘭 𝘮𝘢𝘬𝘦𝘯.
Locatie: De Groote Sociëteit van 14.15 tot 15.15 uur

🫂Dit evenement is voor iedereen die ooit met de dood te maken krijgt.
Voor iedereen die zich bewust wil oriënteren of die per ongeluk voorbij loopt.
Voor zorgprofessionals, verpleegkundigen, thuiszorgmedewerkers, vrijwilligers in het hospice, uitvaartbegeleiders, dagjesmensen, mantelzorgers, en iedereen die iemand verloren is.



💡 PS: Welke lezing of workshop wil jij zeker gaan bezoeken? Ik hoor het graag 👇

13/09/2026

Nienke Blom van Libelle Levensafronding en Uitvaart was zo enthousiast over mijn boek ‘Rituelen beleven’, dat ze in haar nieuwste magazine een gehele pagina eraan heeft besteed!
En van die pagina heeft ze vervolgens een display laten bedrukken die ik van haar cadeau kreeg, toen zij meedeed aan mijn masterclass. Je snapt hoe trots en blij ik hiermee ben 😍

Haar magazine, de 4e die ze inmiddels heeft gemaakt, is trouwens echt een bijzondere en inspirerende glossy vol ervaringsverhalen en informatie rondom afscheid en rouw. Deze editie, waarmee ze het 10-jarige bestaan van haar bedrijf viert, heeft als thema ‘symbolen en rituelen’. Heel tof dat mijn boek hierin een plekje heeft gekregen.

Het magazine kun je gratis bestellen via: https://libellealkmaar.nl/inspiratiemagazine-aanvragen/

Mijn boek ‘Rituelen beleven- Een praktisch handboek voor het betekenisvol markeren van levensmomenten’ is te koop via: https://www.noorderzon-ritueelbegeleiding.nl/boek/rituelen-beleven/

01/09/2026

𝗪𝗶𝗹 𝗷𝗲 𝘇𝗲𝗹𝗳 𝘀𝗽𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻 𝗯𝗶𝗷 𝗱𝗲 𝘂𝗶𝘁𝘃𝗮𝗮𝗿𝘁?
Goed zo! Het kan zeker helend zijn om jouw eigen gedachten en herinneringen, jouw emoties bij dit afscheid, op papier te verwoorden tot een speech. Als je als familielid of vriend(in) zelf spreekt tijdens de uitvaart, maakt dat de bijeenkomst nog persoonlijker.
Maar zodra je voor een leeg vel papier zit, blijkt het vaak lastig om te bepalen wat je wilt vertellen. Waar begin je? Wat laat je weg? En hoe zorg je ervoor dat jouw woorden recht doen aan degene van wie je afscheid neemt?

Een goede afscheidsspeech hoeft geen complete levensbeschrijving te zijn en hoeft al helemaal niet perfect te zijn. Het gaat erom dat je de overledene voor even weer dichtbij brengt. Dat je iets laat zien van wie hij of zij was, zoals jij die persoon hebt gekend.

Vanuit mijn ervaring als ritueelbegeleider deel ik graag mijn tips met jou. Ik heb er een artikel over geschreven:
𝑻𝒊𝒑𝒔 𝒗𝒐𝒐𝒓 𝒉𝒆𝒕 𝒔𝒄𝒉𝒓𝒊𝒋𝒗𝒆𝒏 𝒗𝒂𝒏 𝒋𝒆 𝒆𝒊𝒈𝒆𝒏 𝒔𝒑𝒆𝒆𝒄𝒉 𝒃𝒊𝒋 𝒉𝒆𝒕 𝒂𝒇𝒔𝒄𝒉𝒆𝒊𝒅 𝒗𝒂𝒏 𝒆𝒆𝒏 𝒅𝒊𝒆𝒓𝒃𝒂𝒓𝒆

Je kunt deze blog hier lezen:
https://noorderzon-ritueelbegeleiding.nl/blog/tips-voor-het-schrijven-van-je-eigen-speech-bij-he

PS: Ik hoor graag welke tip voor jou het meest waardevol was 🫶

------------------------------------------------
✨ Iris van Noorden, register ritueelbegeleider en ceremoniemaker, trainer

✍ Schrijver van:
- Vakboek 'Rituelen beleven - Een praktisch handboek voor het betekenisvol markeren van levensmomenten'
- Kaartenset 'Nu ik er nog ben' - Gespreksvragen & fotokaarten
- Werkboek 'Nu ik er nog ben' - Kleine en grote levensvragen voor je eigen afscheid

26/08/2026

𝗞𝘂𝗻 𝗷𝗲 𝗲𝗲𝗻 𝗶𝗻𝗴𝗿𝗶𝗷𝗽𝗲𝗻𝗱 𝗹𝗲𝘃𝗲𝗻𝘀𝗺𝗼𝗺𝗲𝗻𝘁 𝗲𝗶𝗴𝗲𝗻𝗹𝗶𝗷𝗸 𝘄𝗲𝗹 𝘃𝗮𝗻𝗴𝗲𝗻 𝗶𝗻 𝗲𝗲𝗻 𝗶𝗻𝘁𝗲𝗿𝘃𝗶𝗲𝘄?
Als ritueelbegeleider, celebrant, ceremoniemaker of woorddienstbegeleider voer je veel gesprekken met de betrokkenen. We stellen vragen, luisteren naar verhalen en maken aantekeningen. Het interview is een waardevol en vertrouwd instrument.
Maar het interview doet vooral een beroep op het cognitieve: op wat mensen weten, zich herinneren en onder woorden kunnen brengen.
Terwijl een overlijden – en ook andere belangrijke overgangsmomenten in het leven – zoveel meer lagen raakt.
Het raakt aan emoties.
Aan relaties en identiteit.
Aan wat mensen ten diepste beweegt.
Aan vragen over betekenis en zingeving.
En soms aan een spirituele laag die zich helemaal niet zo gemakkelijk in woorden laat vangen.

𝗛𝗼𝗲 𝘇𝗼𝘂 𝗵𝗲𝘁 𝘇𝗶𝗷𝗻 𝗮𝗹𝘀 𝗷𝗲 𝗶𝗻 𝗴𝗲𝘀𝗽𝗿𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻 𝗺𝗲𝗲𝗿 𝗸𝘂𝗻𝘁 𝗮𝗳𝘄𝗶𝘀𝘀𝗲𝗹𝗲𝗻 𝗺𝗲𝘁 𝘃𝗲𝗿𝘀𝗰𝗵𝗶𝗹𝗹𝗲𝗻𝗱𝗲 𝗰𝗿𝗲𝗮𝘁𝗶𝗲𝘃𝗲 𝗺𝗲𝘁𝗵𝗼𝗱𝗶𝗲𝗸𝗲𝗻?
Methodieken die niet alleen het denken aanspreken, maar ook ruimte geven aan gevoel, verbeelding en symbolisch bewustzijn. Methodieken die de betrokkenen ook meer deelgenoot maken van het proces.

Wil je daar meer over leren? Schrijf je dan in voor de 𝗠𝗮𝘀𝘁𝗲𝗿𝗰𝗹𝗮𝘀𝘀 𝗠𝗲𝗲𝘀𝘁𝗲𝗿𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗠𝗲𝘁𝗵𝗼𝗱𝗶𝗲𝗸𝗲𝗻. Voor ervaren ritueelbegeleiders en ceremoniemakers die hun repertoire willen uitbreiden én met een nieuwe blik naar hun eigen vak willen kijken.

📅 vrijdag 11 september '26
📍 regio Eindhoven
👉 https://www.noorderzon-ritueelbegeleiding.nl/boek/rituelen-beleven/masterclasses

11/08/2026

Heb jij zin om je een hele dag onder te dompelen in je vak en je rituele vaardigheden aan te scherpen?
Vorig jaar waren de deelnemers razend enthousiast! Doe jij dit jaar mee?
Najaar 2026 organiseer ik wederom een drieluik van eendaagse masterclasses voor ritueelbegeleiders, ceremoniemakers, celebranten en/of woorddienstbegeleiders. Het boek 'Rituelen beleven' vormt de basis voor deze drie verdiepende masterclasses. Je gaat aan de slag met diverse oefeningen, waarbij je zelf kiest of je de focus legt op uitvaart-, relatie-, werk- of initiatieceremonies.

✨ Masterclass 1: Meesterlijke Methodieken – Meer verdieping in het gesprek met de betrokkenen – vrijdag 11 september

✨ Masterclass 2: Symbool en Ritueel – Betekenisvol vormgeven van het drempelmoment – vrijdag 9 oktober

✨ Masterclass 3: Sprankelend Schrijven – Van krachtig welkomstwoord tot inspirerende overweging – vrijdag 6 november

Je kunt je voor één losse masterclass inschrijven of voor een combinatie van meerdere.

Kijk hier voor meer info: https://www.noorderzon-ritueelbegeleiding.nl/boek/rituelen-beleven/masterclasses

Hartelijke groet,
Iris van Noorden (ritueelbegeleider en trainer)

13/07/2026

Terugblik
Een rituele workshop voor mantelzorgers in het thema ‘blijf nabij’… toen ik als ritueelbegeleider deze opdracht kreeg, begonnen de ideeën gelijk te stromen.
Ik wilde de deelnemers ook echt een stuk beleving meegeven. Erkenning geven, ruimte geven om stil te staan.
Dat deed ik niet alleen met woorden, maar ook het visuele aspect droeg eraan bij. De metafoor die ik gebruikte voor deze tussenfase waarin mantelzorgers zich bevinden, was de rivier tussen twee oevers. Vormgegeven met blauwe organza, riethalmen en stenen langs de oever. De rituele handelingen waren een uitnodiging om de verschillende fases te verinnerlijken en vooral ook te voelen welke innerlijke kracht je in je hebt.

Heel fijn om dit te mogen doen samen met Judith Kroon, die zowel als praktische als ook emotionele steun deze workshop meedroeg.

Deze workshop was onderdeel van het project “Leven tot het Laatst” van Stichting PZNL, dat hiermee aandacht vraagt voor het belang van palliatieve zorg.
Het reizende kunstwerk Blijf Nabij staat momenteel in de Stationsstraat bij station Maastricht, waar het nog te zien is tot en met 29 juli.

Kijk op de website Palliaweb voor meer activiteiten:
https://palliaweb.nl/netwerken-limburg/Blijf-nabij

07/07/2026

'𝗧𝘂𝘀𝘀𝗲𝗻 𝘁𝘄𝗲𝗲 𝗼𝗲𝘃𝗲𝗿𝘀'
𝐸𝑒𝑛 𝑟𝑖𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑤𝑜𝑟𝑘𝑠ℎ𝑜𝑝 𝑜𝑣𝑒𝑟 𝑛𝑎𝑏𝑖𝑗ℎ𝑒𝑖𝑑, 𝑣𝑒𝑟𝑙𝑖𝑒𝑠 𝑒𝑛 𝑘𝑟𝑎𝑐ℎ𝑡

Wanneer iemand van wie je houdt ernstig ziek is, verandert alles. Het gewone leven verschuift. Rollen veranderen. Zekerheden vallen weg. Hoe blijf je nabij, terwijl je zelf misschien ook laveert tussen hoop, zorg, verdriet en afscheid? Hoe blijf je in verbinding zonder jezelf te verliezen?

Op zondag 12 juli geef ik speciaal voor mantelzorgers en naasten een bijzondere rituele workshop.

Hierin staan we stil hoe deze ingrijpende levensfase voor jou is. We verkennen deze ruimte, staan stil bij verlies maar ook bij kracht en wat verbindt.

Voor meer informatie of aanmelden; kijk op: https://palliaweb.nl/netwerken-limburg/agenda/een-rituele-workshop-over-nabijheid,-verlies-en-kr

"Blijf Nabij", het project van Palliatieve Zorg Nederland rondom het kunstwerk van Saskia Stolz dat door diverse Nederlandse steden reist, biedt een interessant programma met diverse workshops, films en lezingen.

In regio Maastricht geef ik de workshop:
'𝗧𝘂𝘀𝘀𝗲𝗻 𝘁𝘄𝗲𝗲 𝗼𝗲𝘃𝗲𝗿𝘀'
𝐸𝑒𝑛 𝑟𝑖𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑤𝑜𝑟𝑘𝑠ℎ𝑜𝑝 𝑜𝑣𝑒𝑟 𝑛𝑎𝑏𝑖𝑗ℎ𝑒𝑖𝑑, 𝑣𝑒𝑟𝑙𝑖𝑒𝑠 𝑒𝑛 𝑘𝑟𝑎𝑐ℎ𝑡

Datum: zondag 12 juli 2026
Tijdstip: 14.00 -16.00 uur (inloop vanaf 13.45 uur)

Locatie: Het Ruweel Maastricht - Malbergsingel 62, 6218 AV Maastricht

Beschrijving:
Wanneer iemand van wie je houdt ernstig ziek is, verandert alles. Het gewone leven verschuift. Rollen veranderen. Zekerheden vallen weg. Hoe blijf je nabij, terwijl je zelf misschien ook laveert tussen hoop, zorg, verdriet en afscheid? Hoe blijf je in verbinding zonder jezelf te verliezen?

In deze rituele workshop verkennen we deze ingrijpende levensfase als een tussenruimte – een periode waarin het oude niet meer vanzelfsprekend is en het nieuwe zich nog niet laat kennen. Een overgang die veel vraagt, maar waarin ook betekenisvolle momenten van verbinding kunnen ontstaan.

Vanuit het perspectief van rituelen en symboliek biedt deze workshop geen pasklare antwoorden, maar wel een plek om stil te staan, te ervaren en woorden te vinden voor wat vaak moeilijk onder woorden te brengen is.

Deze workshop is bedoeld voor naasten en mantelzorgers, die zorgdragen voor een partner, familielid of vriend in de palliatieve fase.
Je hoeft niets te “kunnen” of te delen wat je niet wilt. Wel ben je welkom om even uit de dagelijkse zorgstand te stappen en ruimte te maken voor jouw eigen ervaring.

Extra informatie: Maximaal 20 deelnemers
Aanmelden kan via: https://palliaweb.nl/netwerken-limburg/agenda/een-rituele-workshop-over-nabijheid,-verlies-en-kr

Voor de complete agenda, zie:
https://palliaweb.nl/netwerken-limburg/blijf-nabij/agenda

16/06/2026

"Blijf Nabij", het project van Palliatieve Zorg Nederland rondom het kunstwerk van Saskia Stolz dat door diverse Nederlandse steden reist, biedt een interessant programma met diverse workshops, films en lezingen.

In regio Maastricht geef ik de workshop:
'𝗧𝘂𝘀𝘀𝗲𝗻 𝘁𝘄𝗲𝗲 𝗼𝗲𝘃𝗲𝗿𝘀'
𝐸𝑒𝑛 𝑟𝑖𝑡𝑢𝑒𝑙𝑒 𝑤𝑜𝑟𝑘𝑠ℎ𝑜𝑝 𝑜𝑣𝑒𝑟 𝑛𝑎𝑏𝑖𝑗ℎ𝑒𝑖𝑑, 𝑣𝑒𝑟𝑙𝑖𝑒𝑠 𝑒𝑛 𝑘𝑟𝑎𝑐ℎ𝑡

Datum: zondag 12 juli 2026
Tijdstip: 14.00 -16.00 uur (inloop vanaf 13.45 uur)

Locatie: Het Ruweel Maastricht - Malbergsingel 62, 6218 AV Maastricht

Beschrijving:
Wanneer iemand van wie je houdt ernstig ziek is, verandert alles. Het gewone leven verschuift. Rollen veranderen. Zekerheden vallen weg. Hoe blijf je nabij, terwijl je zelf misschien ook laveert tussen hoop, zorg, verdriet en afscheid? Hoe blijf je in verbinding zonder jezelf te verliezen?

In deze rituele workshop verkennen we deze ingrijpende levensfase als een tussenruimte – een periode waarin het oude niet meer vanzelfsprekend is en het nieuwe zich nog niet laat kennen. Een overgang die veel vraagt, maar waarin ook betekenisvolle momenten van verbinding kunnen ontstaan.

Vanuit het perspectief van rituelen en symboliek biedt deze workshop geen pasklare antwoorden, maar wel een plek om stil te staan, te ervaren en woorden te vinden voor wat vaak moeilijk onder woorden te brengen is.

Deze workshop is bedoeld voor naasten en mantelzorgers, die zorgdragen voor een partner, familielid of vriend in de palliatieve fase.
Je hoeft niets te “kunnen” of te delen wat je niet wilt. Wel ben je welkom om even uit de dagelijkse zorgstand te stappen en ruimte te maken voor jouw eigen ervaring.

Extra informatie: Maximaal 20 deelnemers
Aanmelden kan via: https://palliaweb.nl/netwerken-limburg/agenda/een-rituele-workshop-over-nabijheid,-verlies-en-kr

Voor de complete agenda, zie:
https://palliaweb.nl/netwerken-limburg/blijf-nabij/agenda

26/05/2026

Inspiratieochtend bij Het Moment. Ik was te gast als ‘ritueelbegeleider uit de praktijk’ in de lesgroep van mijn collega-trainer Marga Hooyman. Haar studenten, die bijna klaar zijn met de opleiding, hadden van te voren hun vragen ingediend. Het waren interessante onderwerpen om op te kauwen in de voorbereiding, zoals ‘prematie’ oftewel afscheidsdienst bij leven, zoals in BNNVARA tv-programma ‘Over mijn lijk’. Maar ook mijn mooiste voorbeelden van rituelen bij leven, omgaan met mensen die weerstand voelen bij symbolen en rituelen, en onzekerheden die ik zelf als starter heb ervaren.

Het was een heerlijke, interactieve ochtend met zeer enthousiaste studenten. Zij verrasten mij bij de afsluiting met een symbolisch cadeautje, de zonnevanger. Ik werd in het zonnetje gezet tijdens hun ritueel, waarbij ze woorden over de ochtend op linten schreven, die ze vervolgens aan de zonnevanger vastbonden.

O wat hou ik er toch van om de liefde voor dit vak te delen!

LBvR - Ritueelbegeleiders

05/05/2026

Samen met een groep bevlogen register ritueelbegeleiders (RR) besteden we deze week aandacht aan de kleine uitvaart. Want hoewel bij grote uitvaartorganisaties de gedachte leeft dat er bij een uitvaart in kleine kring geen behoefte is aan een ritueelbegeleider, willen wij met onze ervaringsverhalen laten zien wat juist daarin onze meerwaarde is.

Hoe geef je vorm aan een afscheid in kleine kring van 5 tot 20 naaste familieleden en vrienden? Je gaat misschien geen levensverhaal vertellen — dat kent iedereen al — maar wat dan wel? Kleine, persoonlijke herinneringen delen? Als je dat laat ontstaan op het moment zelf, kunnen mensen zich oncomfortabel voelen. Het kan onhandig of gemaakt aanvoelen om iets te zeggen. Niet iedereen kan dat.

Een ritueelbegeleider bedenkt samen met de naasten een vorm die past bij dit kleine afscheid. Wat hebben zij nodig om goed afscheid te kunnen nemen? Wat leeft er in de onderstroom? Juist in een klein gezelschap zijn er dingen mogelijk die in een grote setting niet kunnen. Meer beweging, interactie, en ook rituelen die de essentie van deze ene dierbare persoon vatten.

Een verhaal uit mijn praktijk:

Vorig jaar werd ik gevraagd om het afscheid van een 88-jarige dame te begeleiden. Haar wens was dat dit in haar eigen woonkamer zou plaatsvinden, omringd door al haar familieleden. Maar niet iedereen kon daarbij aanwezig zijn. Voor deze mevrouw was Moeder Maria een belangrijke inspiratiebron, een voorbeeld van vrouw-zijn, compassie en zorgzaamheid. Ze had meerdere Maria-beeldjes in huis. Er zou zeker een Onze Vader en Weesgegroet gebeden worden, maar de dochter zou daar wel iets meer mee willen doen, maar wist niet goed wat.
Ik stelde voor om het Mariabeeld een prominente plek te geven, met aan haar voeten papieren blaadjes in de vorm van tranen. Tijdens de inloop konden familieleden op deze blaadjes woorden schrijven die uitdrukten wat zij in hun moeder, oma, zus en tante waardeerden. Degenen die er niet bij konden zijn, hadden hun woorden vooraf aan mij doorgegeven; ik schreef ze op de blaadjes.

In het begin van de bijeenkomst gaf ik in mijn openingswoord de sfeer van haar leven weer en de intentie van dit samenzijn. Vervolgens haalde de dochter aan de hand van foto’s in bepaalde thema’s herinneringen op aan moeders leven. In mijn slotgedachte gebruikte ik de vier seizoenen als metafoor voor haar leven, met de bloem als haar symbool.
De blaadjes met de losse woorden werden één voor één voorgelezen en op een canvas geplakt. Waar de losse blaadjes de vorm van tranen hadden, vormen ze samen de vorm van een bloem. Een fragment van de woorden die ik hierbij uitsprak:

“Voor ons ligt nu een bloem, gevormd uit alle woorden die jullie hebben gegeven. Ieder blaadje draagt een herinnering, een gevoel, een kenmerk van jullie moeder, oma, zus en tante. Op zichzelf zijn het kleine stukjes, maar samen vormen ze één geheel – net zoals haar leven uit vele momenten bestond, en net zoals ieder van jullie een deel van haar in zich meedraagt.
De bloem die hier is ontstaan, laat zien dat liefde en herinnering niet verdwijnen. Ze veranderen van vorm, ze voegen zich samen, en zo bloeit zij door in jullie harten.
Moge deze bloem een symbool zijn van verbondenheid: van tranen die samenkomen, en van de schoonheid die ontstaat wanneer herinneringen elkaar raken.”

Hoe denk jij over 'de kleine uitvaart'?
Ik ben heel nieuwsgierig naar jouw gedachten over een afscheid in kleine kring:
Wat zou voor jou onmisbaar zijn in een afscheid in kleine kring?
Als er geen ritueel is, wat blijft er dan eigenlijk over van een afscheid?