De Uitvaartzorg

Of ik hen wilde begeleiden nu hun vader is overleden. Natuurlijk. Laat op de avond regel ik de eerste dingen. De volgende morgen zitten we aan tafel.
Ze hebben een naturaverzekering.
Zoals altijd bespreken we samen wat de verzekering vergoedt en wat onze begeleiding zou kosten. Wanneer een familie voor ons kiest, betekent dat soms dat er een bedrag bijbetaald moet worden. Daar wil ik graag open over zijn. In hun situatie gaat het best om een groot bedrag.
"Waar zit het verschil dan in?" vragen ze. Een goede vraag.
Want ook via de organisatie van de verzekering krijgen families deskundige begeleiding van een uitvaartverzorger. Dat staat voor mij niet ter discussie.
Het verschil zit vooral in de manier waarop wij werken.
De eerste avond waren we er om voor hun dierbare te zorgen.
De volgende dag zaten we aan tafel. Niet om meteen alle keuzes vast te leggen, maar om te kijken wat er nodig was. Om te luisteren naar verhalen. Om te horen wat belangrijk was voor deze familie. Aan het einde van dat gesprek besluiten ze dat wij hen verder mochten begeleiden.
De dagen daarna zagen we elkaar regelmatig.
We maken samen de rouwkaart. Niet door een voorbeeld uit een map te kiezen, maar door woorden, foto's en details te zoeken die pasten bij hun man, vader en opa.
We zoeken naar muziek.
We bekijken foto's.
We maken samen de presentatie.
We stemmen teksten af.
We dachten na over de bloemen.
Niet alleen over wat mooi zou zijn, maar over wat iets zou oproepen. Een herinnering. Een gevoel. Een stukje herkenning.
Ook bij de catering stelden we dezelfde vraag.
Wat past bij deze familie?
Wat brengt mensen met elkaar in gesprek?
Wat helpt om herinneringen te delen?
Wat mag er voelbaar zijn op deze dag?
Zo ontstond het afscheid niet in één gesprek, maar in meerdere ontmoetingen.
Steeds een volgende stap.
Steeds opnieuw kijken wat nodig was.
Soms ging het over praktische zaken.
Soms over verdriet.
Soms over twijfel.
En soms zaten we gewoon samen aan tafel omdat het fijn was dat er iemand meedacht.
Morgen hoeven ze even niets.
Even geen keuzes.
Even op adem komen.
Dinsdag lopen we nog één keer samen alles door.
En woensdag weten zij dat degene die hun verhaal heeft gehoord, die de foto's heeft gezien, die de teksten heeft gelezen en die de keuzes met hen heeft gemaakt, er ook zal zijn om hen door de dag heen te begeleiden.
Misschien zit daarin wel het verschil.
Niet in hoeveel er geregeld wordt.
Maar in de ruimte die er mag zijn voor alles wat afscheid nemen met zich meebrengt.
Voor herinneringen.
Voor verdriet.
Voor liefde.
Voor het leven dat geweest is.
En voor de mensen die daarna weer verder moeten.

foto gemaakt door Stil Afscheid voor onze nieuwe huisstijl

Zo’n twee weken na de uitvaart praten we samen na.
Ik had haar immers beloofd een beetje op haar mannen te letten.
Dus ga ik zonder verder ander doel naar hen toe. Om te luisteren, te horen en voelen wat er nodig is misschien.
We hebben samen een fijne week gehad tussen overlijden en uitvaart. Ik weet zeker dat zij, de spil van het gezin zo trots op hen zou zijn.
En midden in dat gesprek vertellen ze hoe stil het is. Want het gaat best, ze zoeken en vinden hun ritme, werken voorzichtig weer wat of al wat meer. Ze koken, wassen en poetsen, zoals ze al langer deden toen zij het niet meer kon. Maar die stilte...

In de stilte
in de leegte
in onuitgesproken zinnen.

In de stilte
van de vragen
die niet meer worden gesteld.

In de stilte
als je vertellen wil,
nog even delen,
over je dag, de kaarten die blijven komen,
of over je missen, je tranen en verdriet.

In de stilte
ben jij
overal waar je was.
Zo stil
zo jij
zo ver weg
zo dichtbij.

Foto door (instagram)

Vanmorgen in de tuin
gaan mijn gedachten terug
naar die ochtend 33 jaar geleden.
Na maanden van zorgen,
met niet weten, zoeken en verdwalen,
was het al een paar dagen stil
op de slaapkamer van mijn moeder.
Ze was in een diepe slaap.
Vroeg niet meer – onder de invloed van medicijnen-
op de meest vreemde tijden om de meest vreemde etenswaren.
De avond ervoor hadden we adressen verzameld,
postcodes erbij gezocht in het dikke boek dat je daarvoor had.
Het was nog vroeg,
mijn vader kleedde zich aan om te gaan werken,
ik lag nog op het bed naast mijn moeder.
Opeens veranderde er iets in haar ademhaling dat me alert maakte,
ik ging bij haar staan en zei dat het goed was,
dat wij ons wel zouden redden.
De hersentumor had alles overgenomen en legde haar uiteindelijk stil.
25 mei 1993
De dag die mijn leven op zoveel manieren veranderde.
Rauwe rouw werd liefdevol missen.
De scherpe randen kwamen nog wel eens terug,
waar het nu toch echt zachter is en iets van lang geleden.
Toch voelt het goed om er even bij stil te staan,
bij de weg daarna, langs verlangen om er ook niet meer te zijn,
naar zelf moeder en stiefmoeder worden.
Terug naar het gezin wat er ooit was
en hoe ook dat niet meer bestaat.
‘Van je wond je wonder maken’ is wat Wibe Veenbaas me leerde.
Elke dag weer, in iedere opdracht en afscheid verweven.

Nel Aerts - van Bergen 1940 - 1993

Liefde zit in de details.

Er was twijfel of ze de kist wilden beschilderen. Waarop ik zei; alleen de dopjes is ook een idee .
Die wilden ze wel eerder hebben.
Dus reed ik op en neer naar het uitvaartcentrum en haalde ze.

Met het sluiten van de kist zijn 6 in haar lievelingskleur en 2 in de kleuren van de vlag van haar land.

Het ontroert in alle eenvoud.

Geen foto. Zie het maar voor je.
Liefde zit in de details.

Het eerste wat ik doe na een overlijden, is niets.
Dat klinkt misschien vreemd
voor een uitvaartondernemer.
De schouwarts is net geweest.
De deur valt dicht.
En dan komt vaak het telefoontje.
“De arts is net geweest…
wat moeten we nu doen?”
Veel mensen denken dat er meteen van alles moet gebeuren.
Dat er gebeld moet worden.
Dat er keuzes gemaakt moeten worden.
Dat de uitvaartondernemer direct moet komen.
Maar vaak stel ik eerst een andere vraag.
“Willen jullie dat ik nu kom?
Of is het misschien fijn om nog even samen te zijn?”
Want de eerste uren na een overlijden
zijn geen uren van organiseren.
Het zijn uren van aankomen.
Aankomen in het land van afscheid.
Nog even naast het bed zitten.
Een hand vasthouden.
Misschien een raam openzetten.
Of gewoon samen stil zijn.
De wereld buiten gaat door.
Maar in dat huis ontstaat een andere tijd.
Een zachtere tijd.
Soms kom ik meteen.
Soms kom ik een paar uur later.
En beide zijn goed.
Want afscheid begint niet met regelen.
Afscheid begint
met er zijn.
Wat was voor jullie helpend
in die eerste uren van afscheid?

Josephine Aerts
De Uitvaartzorg – met Liefde voor Afscheid

De afgelopen week voerde ik meerdere nazorg-gesprekken.
Soms twee weken na een afscheid, dan weer 2 maanden. Het is verschillend wanneer een familie er behoefte aan en ruimte voor heeft.

Deze gesprekken zijn zowel rauw als mooi.
Na de drukke dagen tussen overlijden en uitvaart, is er nu de leegte, het missen, het zoeken naar hoe verder. Soms ook zoeken naar jezelf, wie ben je zonder die ander in je leven, in je dagelijkse dingen.

Na misschien een intense periode van zorg, kan er vermoeidheid zijn en ook hoor ik over opluchting, voor de ander, voor jezelf.

Er zijn mensen die weer aan het werk zijn, of die er nog niet aan moeten denken. Er zijn vakanties die worden geboekt of juist afgezegd.

Het zijn altijd bijzondere gesprekken. Samen terugkijken op het afscheid, voorzichtig vooruit naar wat komt. En ook en vooral; even stilstaan bij wat is.

Voor mij ook een moment om te kijken of er meer nodig is; kom ik terug als rouwbegeleider, verwijs ik door, beveel ik een boek, een rouwreis of iets anders aan.

Meestal is het geen afsluiting, de lijn blijft open. Een appje, voor een vraag of een ervaring die gedeeld wil worden; het mag.
Op social media blijven we soms lang verbonden, een familie zag ik mede daardoor na 11 jaar weer terug; we hadden elkaar al die jaren af en toe online voorbij zien komen waardoor het gevoel van verbinding bleef.

Zoals de maan vol was gisteren, zo was ik het ook toen ik weer naar huis reed. Vol van dankbaarheid voor het werk dat ik mag doen.

Over de kosten voor een uitvaart, een crowdfunding en keuzes;

#uitvaart #overledenkind #crowdfunding #kosten #begroting #liefdezitindekleinedingen | Josephine Aerts 40 k voor een uitvaart. Met een crowdfunding wordt in 3,5 uur ruim 40000 euro opgehaald voor een uitvaart. Een geweldig resultaat voor de jonge vrouw die veel te vroeg moet nadenken over haar eigen afscheid en alles wat daarbij komt kijken. Ze gaat er onder andere over in gesprek met een uitvaartbeg...

Luisteren, vertalen en samen vormgeven.

De ouders van de 17- jarige Yorick vragen me mee te denken over een afscheid dat dichterbij komt.
Yorick heeft een aangeboren aandoening en de laatste jaren is daar epilepsie bijgekomen. Sinds het najaar eet hij steeds minder en lijkt hij met zijn gedrag op vele manieren te zeggen dat het genoeg is geweest voor hem.

Ze vertellen over hoe gevoelig hij is voor prikkels, zelfs van zijn eigen broer.
Hoe hij de laatste weken de wereld steeds kleiner maakt, afscheid neemt op zijn manier. En ook hoe zij hem daarin volgen.

Als het gaat over het afscheid komen eerst de reguliere opties voorbij. Een kleine ceremonie gevolgd door een samenzijn. We bespreken dat dit op allerlei locaties kan.

Iets verder in het gesprek vraag ik me hardop af, of het voor hem en hen niet beter zou passen het anders te doen. Eerst met het gezin de crematie en een paar dagen later rondom de urn een herdenking.
Dit kan als we de crematie in België laten plaatsvinden, daar kan je de as dezelfde of de volgende dag meenemen.
Meteen voelt het als een plan voor de ouders en we werken het samen uit in de dagen die volgen, de dagen waarin Yorick het leven langzaam loslaat.

Hij blijft na overlijden nog 4 dagen thuis in zijn eigen bed voor we hem samen naar Turnhout brengen. Een van zijn broers mag de rouwauto rijden en de andere broer en zus dragen hem daarnaartoe met de ouders.

Yorick ligt op een baar van takken. Takken waar hij zo dol op was.
De dag na de crematie doen we zijn as in een boomstam-urn gemaakt van taxus-hout.
De gasten brengen takjes mee, we luisteren naar liedjes, zien foto’s uit zijn leven en eten donuts, zijn lievelings.

In België is een dienst met de urn heel gewoon. Hier zien we het zelden. Maar het paste.
En was ontroerend mooi.

*geplaatst met toestemming van de trotse ouders van Yorick*

met Liefde- overbodig

Als uitvaartverzorger zie ik het als mijn taak een familie zoveel mogelijk en wenselijk te ontzorgen. Samen een pad uitstippelen en kijken wat er nodig is.

Dat is iets anders dan alles uit hun handen nemen.
Een familie kan ook veel zelf; naast hun verdrietige ik is er ook de bijvoorbeeld gezonde, daadkrachtige, regie-nemende, creatieve ik die er altijd al was.

Bij deze familie ontdek ik al snel dat ze samen de taken graag verdelen, dat iedereen een rol heeft, neemt of pakt en het een goed samenwerkend geheel is. Na de start en het aangeven van structuur en te maken keuzes, doe ik een stap terug.

Met af en toe een voorzichtige vinger aan de pols loop ik mee. Zorgend dat ze zelf niet met materialen naar de uitvaart komen, haal ik die een dag eerder op. Ik ga die dag ook beeld en geluid testen en zie in mijn mail een zorgvuldig draaiboek met veel sprekers, live muziek en twee foto-momenten. Inhoudelijk weet ik weinig, maar er is me verzekerd dat het in goede, ervaren en strakke handen is bij hen zelf.

De middag van de uitvaart zijn we op tijd om de zaal in te richten, stoeien we wat waar de kist, kaarsen en bloemen moeten staan voor de gasten komen.

En dan ontvouwt zich voor mijn en ieders ogen een uur vol sprekers die je hart en je lach raken. Eerlijke verhalen vol humor over hun dierbare volgen elkaar op. Dat een mooie hoge leeftijd is bereikt maakt het afscheid tot het vieren van het leven.

Ik zit aan de zijkant en geniet. Van het tempo, de zorgvuldige vlotte woorden, de moed om aan te raken wat ook wel eens wrong met een liefde en lichtheid die de scherpe randjes zachter maken. Van een kleinkind dat zingt, van een traan achter een zin.

Ja, hier kon ik met liefde overbodig zijn in dit moment. Twee keer klikken op een laptop en in de aanloop zorgen dat er voor de overledene werd gezorgd, er post werd verstuurd en een prachtige mand bezorgd.
Dat was genoeg, de rest konden ze prima zelf.