Wielkopolskie Centrum Ratownictwa Medycznego - szkolenia

26/09/2026

🚑 RKO u pacjenta z otyłością.

Otyłość może znacząco utrudniać skuteczne prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Dotyczy to nie tylko jakości uciśnięć, ale również organizacji pracy zespołu, wentylacji oraz wykorzystania sprzętu.

Najważniejsze praktyczne zasady:
🔴 Nie przerywamy RKO tylko po to, aby przenieść pacjenta z łóżka na podłogę.
Jeżeli pacjent znajduje się na stabilnym łóżku lub podłożu umożliwiającym skuteczne uciskanie klatki piersiowej, przenoszenie go może opóźnić rozpoczęcie lub spowodować niepotrzebne przerwy w RKO. Ciężki tułów pacjenta zapada się w materacu, ograniczając jego możliwość przemieszczenia podczas uciśnięć klatki piersiowej. Przy przemieszczaniu ciężkiego pacjenta istnieje również ryzyko urazu zarówno pacjenta, jak i członków ZRM.
🔴 Głębokość uciśnięć pozostaje kluczowa.
U dorosłego pacjenta należy dążyć do głębokości 5–6 cm, unikając przekraczania 6 cm. U pacjenta otyłego uzyskanie odpowiedniej głębokości może być trudniejsze, dlatego szczególnie przydatne mogą być urządzenia zapewniające informację zwrotną dotyczącą jakości RKO, jeśli są dostępne.
🔴 Nie czekamy na standardowe 2 minuty, jeżeli ratownik nie jest już w stanie utrzymać jakości uciśnięć.
U osoby otyłej uciskanie może powodować szybsze zmęczenie ratownika. Jeżeli głębokość lub tempo uciśnięć zaczynają się pogarszać, zmiana osoby wykonującej uciskanie powinna nastąpić wcześniej, najlepiej przy najbliższej możliwej przerwie związanej np. z analizą rytmu.
🔴 Urządzenia do mechanicznego uciskania klatki piersiowej?
Można rozważyć ich zastosowanie, szczególnie gdy długotrwałe prowadzenie wysokiej jakości manualnej RKO jest trudne. Trzeba jednak pamiętać, że otyłość może ograniczać możliwość prawidłowego założenia urządzenia. Duży obwód klatki piersiowej oraz jej kształt mogą uniemożliwić prawidłowe dopasowanie pasa lub elementów urządzenia.

🧠 I jeszcze jedna ważna rzecz
U pacjenta otyłego problemem nie jest wyłącznie „większa masa ciała”.
Możemy mieć jednocześnie:
➡️ trudniejszy dostęp do klatki piersiowej,
➡️ trudniejszą wentylację,
➡️ problemy z uzyskaniem prawidłowego ułożenia elektrod,
➡️ konieczność wykorzystania większej liczby osób do bezpiecznego przemieszczania pacjenta.

Dlatego RKO u pacjenta z otyłością wymaga przede dobrej organizacji pracy zespołu.
🚑 Dla ZRM typu P ma to szczególne znaczenie, ponieważ przy dwuosobowym składzie zespołu odpowiednie rozdzielenie zadań może być kluczowe dla utrzymania wysokiej jakości RKO.

14/09/2026

🚑 Zatorowość płucna.

Zatorowość płucna (PE) pozostaje jednym z trudniejszych rozpoznań w medycynie ratunkowej. Jej obraz kliniczny może być bardzo różnorodny – od niewielkiej duszności aż po NZK.
Na PE należy szczególnie zwrócić uwagę u pacjenta z nagłą lub szybko narastającą dusznością, zwłaszcza gdy nie znajduje się oczywistego wyjaśnienia w postaci choroby układu oddechowego czy serca.

🫁 Na co zwrócić uwagę?
Do częstych objawów zatorowości płucnej należą:
🔹 nagła duszność,
🔹 tachypnoë,
🔹 ból w klatce piersiowej – często o charakterze opłucnowym,
🔹 tachykardia,
🔹 omdlenie lub przejściowa utrata przytomności,
🔹 kaszel,
🔹 krwioplucie,
🔹 hipoksemia.
Szczególnie istotnym elementem badania jest poszukiwanie objawów zakrzepicy żył głębokich, zwłaszcza jednostronnego obrzęku, bólu, tkliwości lub zwiększonego ucieplenia kończyny dolnej.

📌 Pamiętajmy jednak: brak hipoksemii nie wyklucza PE. Podobnie prawidłowa saturacja czy brak klasycznych objawów nie powinny całkowicie odsuwać tego rozpoznania.

🔍 Myśl różnicowo
Pacjent z dusznością i pogarszającym się stanem krążeniowo-oddechowym wymaga szybkiego poszukiwania odwracalnej przyczyny.
W zależności od obrazu klinicznego należy brać pod uwagę m.in.:
➡️ odmę prężną,
➡️ anafilaksję,
➡️ ostry zespół wieńcowy,
➡️ obrzęk płuc,
➡️ ciężkie zaostrzenie astmy lub POChP,
➡️ tamponadę serca.

🫀 A co, jeśli dojdzie do NZK?
W przypadku zatrzymania krążenia zatorowość płucna jest jedną z odwracalnych przyczyn, o których należy pamiętać.
Charakterystycznym rytmem jest PEA, chociaż mogą występować również inne rytmy.
Szczególnie ważny jest kontekst kliniczny:
nagła duszność → pogorszenie → utrata przytomności → PEA
powinien skłonić ZRM do poważnego rozważenia PE jako przyczyny NZK.

📉 Niskie ETCO₂ mimo prawidłowo prowadzonych uciśnięć klatki piersiowej może wspierać podejrzenie PE, ale nie jest objawem swoistym. Samo niskie ETCO₂ nie pozwala rozpoznać zatorowości płucnej.
Jeżeli dostępne są odpowiednie możliwości diagnostyczne, USG/echokardiografia przyłóżkowa może dostarczyć dodatkowych informacji, np. o przeciążeniu lub niewydolności prawej komory. Wyniki należy jednak zawsze interpretować w połączeniu z obrazem klinicznym.

⚠️ Uważajmy na wentylację mechaniczną
U pacjenta z ciężką PE prawa komora może być już znacznie przeciążona.
Wprowadzenie dodatniego ciśnienia w klatce piersiowej podczas wentylacji może:
⬇️ zmniejszyć powrót żylny,
⬇️ ograniczyć preload prawej komory,
⬇️ pogłębić jej niewydolność,
⬇️ doprowadzić do dalszego spadku rzutu serca.
Dlatego jeżeli konieczna jest wentylacja mechaniczna, należy stosować strategię ograniczającą jej niekorzystny wpływ na hemodynamikę, szczególnie unikać niepotrzebnie wysokich ciśnień i nadmiernej wentylacji.

🧠 Wywiad może być kluczowy
Przy podejrzeniu PE warto zapytać o czynniki zwiększające ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej:
🔸 przebyty epizod PE,
🔸 niedawny zabieg operacyjny lub hospitalizację,
🔸 unieruchomienie lub długotrwałą podróż,
🔸 chorobę nowotworową,
🔸 ciążę i okres poporodowy,
🔸 stosowanie estrogenów,
🔸 wcześniejsze epizody zakrzepicy w rodzinie,
🔸 przyjmowane leki, w szczególności leki przeciwkrzepliwe.

🚑 Dla ZRM najważniejsze jest jedno: zatorowość płucna nie zawsze „wygląda jak zatorowość płucna”. Czasami jedyną wskazówką jest nagła duszność, tachykardia i pacjent, który mówi, że „coś jest nie tak”.

31/08/2026

🚑 Stan przedrzucawkowy i rzucawka co warto wiedzieć ?

Stan przedrzucawkowy (PE) i rzucawka należą do najpoważniejszych powikłań nadciśnieniowych ciąży. Dla ZRM szczególnie istotne jest szybkie rozpoznanie pacjentki zagrożonej ciężkim przebiegiem choroby oraz niedopuszczenie do rozwoju rzucawki, obrzęku płuc czy innych powikłań narządowych.

📌 PE nie oznacza już wyłącznie „nadciśnienia + białkomoczu”.
Stan przedrzucawkowy rozpoznaje się po 20. tygodniu ciąży u pacjentki z nowo powstałym nadciśnieniem tętniczym, któremu towarzyszy białkomocz lub objawy dysfunkcji narządowej związanej ze stanem przedrzucawkowym np. małopłytkowość.
Dlatego ujemny test paskowy na białkomocz nie wyklucza PE.

⚠️ KIEDY ZRM POWINIEN ZACHOWAĆ SZCZEGÓLNĄ CZUJNOŚĆ?
Szczególnie niepokojąca jest ciężarna z ciśnieniem:
🔴 ≥160 mmHg skurczowego lub ≥110 mmHg rozkurczowego
zwłaszcza jeśli występują jednocześnie:
• uporczywy, silny ból głowy,
• zaburzenia widzenia,
• ból w nadbrzuszu lub prawym podżebrzu,
• nudności i wymioty,
• duszność,
• ból w klatce piersiowej,
• obrzęk płuc,
• zaburzenia świadomości,
• drgawki,
• skąpomocz,
• objawy niewydolności narządowej.
Silny ból głowy może przynieść duży problem. W takiej sytuacji trzeba również pamiętać o diagnostyce różnicowej, w tym o udarze mózgu, krwawieniu śródczaszkowym czy innych przyczynach neurologicznych

💡 Tutaj ważna rzecz – nie czekamy na rozwój rzucawki.
Ciężki stan przedrzucawkowy może wystąpić bez wcześniejszych drgawek, a nawet przy ujemnym teście paskowym na białkomocz (nie występuje standardowo w ZRM).

💊 CO ZROBIĆ W ZRM?
ABCDE i monitorowanie:
• drożność dróg oddechowych,
• oddychanie i SpO₂,
• krążenie i powtarzane pomiary BP,
• stan neurologiczny,
• temperatura,
• glikemia.
Warto zabezpieczyć dostęp i.v., monitorować EKG i przygotować się na możliwość nagłego pogorszenia stanu pacjentki.
Utrzymujące się BP ≥160/110 mmHg jest stanem nagłym.
Celem jest szybkie, ale kontrolowane obniżenie ciśnienia tętniczego, aby zmniejszyć ryzyko powikłań mózgowych, sercowych i płucnych.
W ZRM typu P będzie to:
💉 Urapidilum we frakcjonowanych dawkach np. po 5 mg i.v. do momentu uzyskania efektu terapeutycznego najczęściej przy 10-25 mg i.v. Celem jest redukcja ciśnienia do wartości bezpiecznej a nie jego całkowita normalizacja.

MAGNEZ – pamiętajmy o nim!
Siarczan magnezu nie jest lekiem przeciwnadciśnieniowym.
Jego głównym zadaniem w ciężkim PE jest zapobieganie i leczenie drgawek w rzucawce.
U pacjentki z ciężkim stanem przedrzucawkowym z objawami neurologicznymi lub w rzucawce należy rozważyć jego zastosowanie w dawce nasycającej 4 g MgSO4 i.v. w ciągu 15-20 min następnie wlew podtrzymujący w dawce 1-2 g/h i.v.
Nie jest zalecana podaż leków z grupy benzodiazepin np. Relanium, to nie ten rodzaj drgawek.

Jeżeli dojdzie do zatrzymania krążenia u ciężarnej, postępowanie resuscytacyjne powinno być prowadzone zgodnie z algorytmem dla NZK w ciąży z uwzględnieniem specyfiki zaawansowanej ciąży.

📌 I jeszcze jedno. Pacjentki które są zakwalifikowane do grupy wysokiego ryzyka PE w okresie od 11-14 tygodnia ciąży powinny przyjmować kwas acetylosalicylowy (ASA) w dawce 150 mg na noc, co powinno ukierunkować ratownika medycznego, z jaką pacjentką ma do czynienia.

18/08/2026

🚑 Zatrzymanie krążenia w przebiegu anafilaksji.

Zatrzymanie krążenia (NZK) w przebiegu anafilaksji jest sytuacją szczególną, jednak samo postępowanie resuscytacyjne powinno opierać się przede wszystkim na standardowym algorytmie ALS, z jednoczesnym leczeniem przyczyny odwracalnej.

🔴 Najważniejsze elementy postępowania
W przypadku NZK w przebiegu anafilaksji należy:
• natychmiast rozpocząć wysokiej jakości RKO,
• prowadzić postępowanie zgodnie z algorytmem ALS,
• stosować adrenalinę i.v. zgodnie ze standardowym algorytmem NZK,
• zapewnić odpowiednią tlenoterapię i wentylację,
• rozważyć agresywną płynoterapię, ponieważ w anafilaksji dochodzi do znacznego rozszerzenia łożyska naczyniowego oraz zwiększenia przepuszczalności naczyń,
• poszukiwać i leczyć odwracalne przyczyny NZK,
• po ROSC zwracać szczególną uwagę na możliwość utrzymywania się głębokiego wstrząsu wazoplegicznego (rozszerzenie naczyń krwionośnych).

💉 Dlaczego płyny są tak istotne?
W anafilaksji dochodzi nie tylko do rozszerzenia naczyń, ale również do zwiększenia ich przepuszczalności. Skutkiem jest gwałtowny spadek efektywnej objętości krwi krążącej.
Dlatego u pacjenta z NZK w przebiegu anafilaksji płynoterapia jest jednym z kluczowych elementów leczenia przyczynowego.

⚠️ A co z uciskaniem klatki piersiowej?
W przypadku rozwiniętego NZK nie należy rezygnować z uciskania klatki piersiowej, to przecież oczywiste. Mimo że mechanizm zatrzymania krążenia w anafilaksji może być przede wszystkim związany z ciężką wazodylatacją i hipowolemią względną, standardowe zasady RKO nadal obowiązują.
Szczególnie interesujące jest natomiast pytanie dotyczące pacjentów ściśle monitorowanych, u których obserwujemy gwałtowne pogarszanie się krążenia w przebiegu anafilaksji. Moment rozpoczęcia uciskania klatki piersiowej w przypadku ciężkiej hipotensji, poprzedzającej NZK, pozostaje zagadnieniem wymagającym indywidualnej oceny klinicznej.

📊 Co pokazują dane?
W jednej z serii przypadków dotyczących okołooperacyjnych zatrzymań krążenia związanych z anafilaksją:
➡️ 31 z 40 pacjentów (77,5%) przeżyło po zastosowaniu interwencji ALS.
Wśród pacjentów, którzy przeżyli, aż 67% wymagało po ROSC wlewu adrenaliny lub innego leku wazopresyjnego, co pokazuje, jak długo może utrzymywać się ciężka wazoplegia po przywróceniu spontanicznego krążenia.
Najczęstszym rytmem początkowym było:
🔹 PEA – 34 pacjentów (85%)
🔹 VF – 4 pacjentów (10%)
🔹 Asystolia – 2 pacjentów (5%).

To bardzo ważna obserwacja dla zespołów ZRM — NZK w anafilaksji najczęściej przebiega w rytmie niedefibrylacyjnym, dlatego kluczowe znaczenie mają szybkie uciski klatki piersiowej, adrenalina, odpowiednia wentylacja oraz jednoczesne leczenie ciężkiego wstrząsu.

Anafilaksja + NZK = ALS + leczenie przyczyny.
Nie skupiamy się wyłącznie na samej RKO. Równolegle trzeba myśleć o mechanizmie zatrzymania krążenia:
wazodylatacja + zwiększona przepuszczalność naczyń → względna hipowolemia → ciężka hipotensja → PEA/NZK.
Dlatego oprócz standardowego ALS szczególnego znaczenia nabierają adrenalina, płynoterapia, odpowiednia wentylacja i szybkie opanowanie przyczyny anafilaksji.

10/08/2026

Adrenalina w NZK po operacji kardiochirurgicznej – o czym warto pamiętać ?

W standardowym algorytmie ALS adrenalina ma swoje określone miejsce. Pacjent po niedawnej operacji kardiochirurgicznej jest jednak sytuacją szczególną, w której bezrefleksyjne zastosowanie standardowej dawki 1 mg może być potencjalnie niebezpieczne.
Dlaczego?
Po operacji kardiochirurgicznej przyczyną NZK mogą być m.in. tamponada serca, krwawienie, niedrożność pomostu, zaburzenia rytmu czy problemy związane ze stymulacją. Część z tych przyczyn może być szybko odwracalna dzięki defibrylacji, stymulacji lub – w odpowiednio wyposażonym i wyszkolonym ośrodku – wczesnej resternotomii.

💉 Dlaczego problemem może być 1 mg adrenaliny?
Adrenalina może gwałtownie zwiększyć ciśnienie tętnicze i obciążenie układu sercowo-naczyniowego. Jeżeli uda się szybko przywrócić krążenie, może dojść do ciężkiego nadciśnienia, nasilenia krwawienia lub uszkodzenia świeżo operowanych struktur i zespolonych naczyń.
Dlatego w wytycznych ERC dotyczących pacjentów po niedawnej operacji kardiochirurgicznej wskazano, że przy NZK, w którym defibrylacja i wczesna resternotomia (do 10 dni od zabiegu) mają realną szansę przywrócenia krążenia, należy unikać standardowej dawki 1 mg adrenaliny. W sytuacji zatrzymania krążenia można natomiast rozważyć mniejsze, titrowane (miareczkowane) dawki.

🫀 Co jest więc najważniejsze?
U pacjenta, który niedawno przeszedł operację kardiochirurgiczną i doszło u niego do NZK, nie stosuj:
„NZK → adrenalina 1 mg → kolejne dawki co 3–5 min”.
Trzeba pamiętać, że jest to szczególna sytuacja resuscytacyjna, w której priorytetem jest szybkie rozpoznanie i leczenie odwracalnej przyczyny.
⚡ VF/pVT → natychmiastowa defibrylacja.
🔋 Bradykardia/asystolia u pacjenta ze stymulacją pooperacyjną → należy uwzględnić możliwość wykorzystania czasowej stymulacji.
🫀 Podejrzenie tamponady, krwawienia lub innej przyczyny wymagającej otwarcia klatki piersiowej → w odpowiednio przygotowanym środowisku konieczne jest szybkie przygotowanie do resternotomii, po operacjach kardiochirurgicznych eksperci wskazują na konieczność bardzo wczesnego jej rozważenia, szczególnie w pierwszych dniach po zabiegu.

🚑 A co z ZRM?
To ważne rozróżnienie: zalecenia dotyczące wczesnej resternotomii odnoszą się przede wszystkim do odpowiednio wyposażonych i wyszkolonych zespołów w środowisku kardiochirurgicznym. I nie oznacza to, że ZRM ma wykonywać resternotomię w warunkach przedszpitalnych. Pacjent po zabiegu kardiochirurgicznym jest pacjentem zakwalifikowanym do dużego ryzyka i będzie przebywał na oddziale. Natomiast możemy napotkać takiego pacjenta w transporcie międzyszpitalnym, kiedy w wyjątkowych sytuacjach zostanie przekierowany do ośrodka o jeszcze wyższej referencyjności czy doświadczeniu kadry medycznej.

⚠️ Dla ratownika medycznego najważniejsze jest więc rozpoznanie, że pacjent po niedawnej operacji kardiochirurgicznej nie jest „zwykłym NZK”, wymaga szybkich interwencji w ośrodku posiadającym możliwość leczenia kardiochirurgicznego. Szczególna ostrożność dotycząca dawki adrenaliny, gdzie należy rozważyć pomniejszenie jej z 1 mg do dawki 0,05–0,1 mg iv. co wynika z sytuacji szczególnej.

03/08/2026

Kiedyś zajmowaliśmy się podobnym tematem o transporcie osoby bliskiej, dla zainteresowanych podajemy link.

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid033azRfvCHj9DSYQkocc6zkq85twG9XUbv7xfhrCz5wXaVx7oc8XeZWg86qzVzgPFdl&id=61575126808044

Zawsze przed zabraniem osoby wskazanej przez pacjenta musimy zadać sobie kilka pytań:
✔️ Czy obecność osoby bliskiej rzeczywiście przyniesie korzyść pacjentowi?
✔️ Czy nie utrudni prowadzenia medycznych czynności ratunkowych podczas transportu?
✔️ Czy w ambulansie jest wystarczająco dużo miejsca, aby zapewnić bezpieczny transport wszystkim osobom w wewnątrz ambulansu ?

Zgodnie z Ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, art. 21 ust. 1:
„Na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska”.
W dalszej części tego samego artykułu. Art. 21 ust. 2 stanowi:
Osoba wykonująca zawód medyczny może odmówić obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta. Odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

Dokumentację medyczną prowadzi wyłącznie kierownik ZRM, to on dokonuje w niej wpisów i bierze za nią odpowiedzialność. Dlatego to on wyłącznie podejmuje decyzję czy należy zabrać osobę bliską czy też nie. Każdorazowo rozważa kilka aspektów:
✅ bezpieczeństwo pacjenta,
✅ bezpieczeństwo członków ZRM,
✅ bezpieczeństwo osoby towarzyszącej,
✅ swobodna możliwość prowadzenia ewentualnych MCR podczas transportu.

Nie każda sytuacja będzie taka sama. Inaczej może wyglądać transport spokojnego pacjenta, a inaczej pacjenta w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wymagającego intensywnych działań medycznych.

A czy ratownik-kierowca może nie zgodzić się z decyzją kierownika ZRM i odmówić zabrania osoby biskiej ? Tak, ale musi potrafić się obronić ze swojej decyzji, mieć ku temu szczególne powody np. brak odpowiedniej ilości wolnych miejsc siedzących co zagrażałoby bezpieczeństwu osób przebywających w ambulansie. Ale nie możemy z góry zakładać, że którykolwiek kierownik ZRM chciałby podjąć tak nieodpowiedzialną decyzję.

A co z ewentualnymi roszczeniami podczas wypadku. Każdy dysponent jest zobligowany ustawowo do ubezpieczenia ambulansu wraz ze wszystkimi osobami znajdującymi się w miejscach do tego przeznaczonych. To ubezpieczyciel będzie pokrywał koszty ewentualnego odszkodowania czy to będzie dotyczyło personelu, pacjenta czy osoby bliskiej. Oczywiście jeśli dojdzie do wypadku z udowodnionej winy kierowcy, to zawsze osoba poszkodowana może dodatkowo z powództwa cywilnego domagać się dodatkowych roszczeń od sprawcy wypadku drogowego czy to będzie kierowca ambulansu czy innego pojazdu.

Te oraz inne zagadnienia związane z dokumentacją medyczną omawiamy podczas cyklicznych szkoleń „Dokumentacja w ZRM”. Zachęcamy to śledźcie naszego profilu.
„Szkolimy się razem” 🚑📘

Transport ambulansem a obecność osoby bliskiej.

👉 Czy kierownik ZRM powinien zabrać osobę towarzyszącą na prośbę pacjenta?
Często spotykamy się z sytuacją, w której członek rodziny pacjenta chce pojechać z nim karetką do szpitala. Standardową odpowiedzią bywa:
„Nie, nie zabieramy nikogo poza opiekunem prawnym”.
Czy takie postępowanie jest prawidłowe?
Przyjrzyjmy się przepisom prawa.

👉 Prawo pacjenta do obecności osoby bliskiej
Zgodnie z Ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, art. 21 ust. 1:
Na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska.
Czy medyczne czynności ratunkowe wykonywane w ambulansie są świadczeniami zdrowotnymi?

Tak — bez wątpienia.
Skoro tak, to dlaczego tak często odmawiamy zabrania osoby bliskiej, mimo że pacjent ma do tego prawo?
👉 Kiedy możemy odmówić?
Odpowiedź znajdziemy w dalszej części tego samego artykułu. Art. 21 ust. 2 stanowi:
Osoba wykonująca zawód medyczny może odmówić obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta. Odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej.
A więc:
• kierownik ZRM ma prawo odmówić zabrania osoby bliskiej,
• ale odmowa musi być uzasadniona (zagrożenie epidemiczne lub bezpieczeństwo pacjenta),
• i musi zostać odnotowana w dokumentacji medycznej.

👉 Dokumentacja – teoria a praktyka

I tu pojawia się pytanie:
ilu z nas faktycznie odnotowuje odmowę obecności osoby bliskiej w dokumentacji pacjenta?
Jeśli już taka informacja się pojawi, najczęściej zapewne uzasadnienie będzie: „ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta”.
Mamy do tego pełne prawo — jednak, kierując się zasadami profesjonalizmu i etyki zawodowej, warto każdorazowo rozważyć zasadność odmowy, a nie traktować jej jako automatycznego standardu.
Przypomnijmy, że zapisy Kodeksu Etyki Zawodowej Ratownika Medycznego już obowiązują i np.
w Art. 4 zapisano „Ratownik medyczny wykonuje zawód, kierując się zasadami bezstronności, uczciwości i profesjonalizmu, mając na uwadze, że życie, zdrowie i dobro pacjenta są nadrzędnymi wartościami wyznaczającymi kierunek jego działań”.

👉 Pamiętajmy, prawo pacjenta nas również obowiązuje, a nam powinno zależeć aby je:
• znać,
• stosować,
• i rzetelnie dokumentować.

👉 Takie oraz inne zagadnienia związane z dokumentacją medyczną w ZRM omówimy podczas szkolenia w dniu 12 marca 2026 r. „Dokumentacja w ZRM” na które już dziś serdecznie zapraszamy.

„Szkolimy się razem” 🚑📘

01/08/2026

🚑 Osoba bliska pacjenta chce jechać z pacjentem w ambulansie.

To sytuacja, z którą niemal każdy ZRM spotkał się na co dzień.
Pacjent wymaga transportu do szpitala, a członek rodziny lub osoba bliska zadaje pytanie:

Czy mogę jechać z pacjentem w karetce?

Zdarza się że odpowiedzi udziela ratownik medyczny prowadzący ambulans, który czuje się odpowiedzialny za osoby znajdujące się w ambulansie. Ale czy to właśnie on powinien wypowiadać się w tej kwestii ?
A co w przypadku wypadku drogowego i ewentualnych doznanych obrażeń a w następstwie roszczeń osoby bliskiej, kto będzie ponosił odpowiedzialność ?

🧐Kto powinien podjąć decyzję o zabraniu osoby bliskiej, ratownik-kierowca czy kierownik ZRM ?

👉Jest kilka pytań dlatego spróbujemy rozwiać wątpliwości w następnym poście 🙃

20/07/2026

💉🚑 Metoklopramid – czy na pewno możemy podać go każdemu pacjentowi z nudnościami i wymiotami?

Metoklopramid jest jednym z leków często stosowanych przez ZRM. Wykorzystujemy go między innymi:
✅ w leczeniu nudności i wymiotów,
✅ w ostrym napadzie migreny (jako lek przeciwwymiotny i wspomagający leczenie przeciwbólowe),
✅ w zapobieganiu nudnościom i wymiotom po zabiegach operacyjnych,
✅ w profilaktyce nudności i wymiotów wywołanych radioterapią.

Jednak zanim podamy ten lek, warto zadać sobie pytanie:
❓ Czy na pewno nie ma przeciwwskazań?
🚫 Niedrożność przewodu pokarmowego – jedno z najważniejszych przeciwwskazań
Metoklopramid pobudza motorykę górnego odcinka przewodu pokarmowego, przyspieszając opróżnianie żołądka i nasilając perystaltykę.
Dlatego jest przeciwwskazany u pacjentów z:
🔴 niedrożnością przewodu pokarmowego,
🔴 perforacją przewodu pokarmowego,
🔴 krwawieniem z przewodu pokarmowego.

Dlaczego?

Wyobraźmy sobie pacjenta z mechaniczną niedrożnością jelit, np. spowodowaną skrętem jelita. Podając lek pobudzający perystaltykę, zwiększamy siłę skurczów jelit, które próbują przepchnąć treść pokarmową/gazy przez miejsce niedrożności. Można to porównać do próby ciągnięcia sznura z mocno zaciśniętym węzłem – zamiast rozwiązać problem, zwiększamy napięcie i ryzyko powikłań.
Dlatego nie każdy pacjent z bólem brzucha i wymiotami powinien otrzymać metoklopramid.

Przed podaniem leku należy dokładnie zebrać wywiad. Szczególną uwagę powinny zwrócić:
✔️ zatrzymanie gazów i stolca,
✔️ narastające wzdęcie brzucha,
✔️ bardzo silny ból brzucha,
✔️ wymioty.

⚡ Padaczka – drugie ważne przeciwwskazanie
Drugim często pomijanym przeciwwskazaniem jest padaczka.
Metoklopramid przenika do ośrodkowego układu nerwowego i blokuje receptory dopaminowe. W efekcie może obniżać próg drgawkowy, zwiększając ryzyko wystąpienia lub nasilenia napadów padaczkowych.
Z tego względu u pacjentów z rozpoznaną padaczką stosowanie metoklopramidu jest przeciwwskazane.

💉 Dawkowanie
Dorośli:
➡️ 10 mg dożylnie lub domięśniowo.
W przypadku podania dożylnego lek należy podawać powoli przez 1–2 minuty, ponieważ zbyt szybka podaż może prowadzić do działań niepożądanych, w tym przejściowego spadku ciśnienia tętniczego.
Maksymalna dawka dobowa wynosi:
✔️ 30 mg lub
✔️ 0,5 mg/kg masy ciała.
Dzieci po wyżej 1 roku życia
➡️ zalecana dawka wynosi 0,1–0,15 mg/kg masy ciała.
Dawkę można powtarzać maksymalnie trzy razy na dobę, z zachowaniem odpowiednich odstępów czasowych oraz maksymalnej dawki dobowej.

🧠 Wniosek dla ZRM
Metoklopramid jest skutecznym lekiem przeciwwymiotnym, jednak nie powinien być podawany rutynowo każdemu pacjentowi z nudnościami lub wymiotami. Dokładnie zebrany wywiad oraz badanie przedmiotowe mogą uchronić przed zastosowaniem leku u chorego z mechaniczną niedrożnością przewodu pokarmowego lub padaczką, gdzie jego podanie może przynieść więcej szkody niż korzyści.

📚 Pamiętajmy – leczymy pacjenta, a nie objaw. To właśnie właściwie przeprowadzony wywiad często decyduje o bezpieczeństwie farmakoterapii.

12/07/2026

💉🚑 P***a insulinowa – co ratownik medyczny powinien o niej wiedzieć?
Coraz częściej podczas wyjazdów ZRM spotykamy pacjentów leczonych za pomocą osobistej pompy insulinowej. Dla wielu ratowników urządzenie to nadal budzi pewne wątpliwości. Warto więc przypomnieć kilka najważniejszych informacji.

🔹 Czym jest p***a insulinowa?
To niewielkie urządzenie elektroniczne, które przez całą dobę podaje do tkanki podskórnej wyłącznie insulinę szybkodziałającą. Insulina trafia do organizmu za pomocą cienkiego drenu zakończonego kaniulą umieszczoną najczęściej na brzuchu, udzie lub pośladku.
P***a ma za zadanie możliwie wiernie naśladować fizjologiczną pracę trzustki.

🩺 Jak podawana jest insulina?
P***a pracuje w dwóch podstawowych trybach.
✅ Baza - to niewielkie dawki insuliny podawane automatycznie przez 24 godziny na dobę. Ich zadaniem jest pokrycie podstawowego zapotrzebowania organizmu na insulinę pomiędzy posiłkami i podczas snu.
Pacjent nie musi wykonywać żadnych czynności – p***a robi to samodzielnie według wcześniej zaprogramowanych ustawień.
✅ Bolus - jest to dodatkowa dawka insuliny podawana przez pacjenta przed posiłkiem lub w celu korekty zbyt wysokiej glikemii.
Nowoczesne pompy często same proponują wielkość bolusa po wpisaniu:
• aktualnej glikemii,
• ilości spożywanych węglowodanów,
• planowanego posiłku.

👶 U jakich pacjentów najczęściej możemy napotkać pompę insulinową?
Najczęściej są to:
✔️ pacjenci z cukrzycą typu 1,
✔️ dzieci i młodzież do 26 roku życia,
✔️ kobiety planujące ciążę oraz ciężarne,
✔️ osoby z dużą chwiejnością glikemii.

W Polsce leczenie pompą insulinową jest refundowane przede wszystkim u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 oraz dorosłych do ukończenia 26. roku życia. U części dorosłych możliwa jest również refundacja niektórych elementów terapii jak urządzenie do pomiaru wartości glikemii i odczytywania wartości glikemii za pomocą telefonów bez dokonywania nakłucia i poboru krwi na pasek diagnostyczny od gleukometru.

📲 P***a i system ciągłego monitorowania glikemii
Coraz więcej pacjentów korzysta z tzw. systemów hybrydowej zamkniętej pętli.
P***a komunikuje się z sensorem glukozy i na podstawie odczytów automatycznie:
✔️ zwiększa podaż insuliny,
✔️ zmniejsza podaż,
✔️ czasowo wstrzymuje podawanie insuliny, gdy przewiduje hipoglikemię.
Nie oznacza to jednak, że pacjent jest całkowicie zwolniony z kontroli leczenia.

🚑 Warto wiedzieć:
🔸 Pacjenci opuszczający szpital uczeni są w jaki sposób prawidłowo używać pompy insulinowej.
🔸 P***a insulinowa nie podaje glukagonu – podaje wyłącznie insulinę.
🔸 Awaria pompy lub zatkanie wkłucia może w ciągu kilku godzin doprowadzić do hiperglikemii i rozwoju cukrzycowej kwasicy ketonowej, ponieważ w pompie nie stosuje się insuliny długodziałającej.
🔸 U pacjenta nieprzytomnego lub w stanie zagrożenia życia najważniejsze pozostaje standardowe postępowanie zgodne z ABCDE w tym oznaczenie glikemii.
🔸 Nie należy bez potrzeby odłączać pompy. P***a może być podłączona przy prowadzeniu RKO i wykonywanych defibrylacjach. Jeżeli zachodzi konieczność wykonania pilnych procedur medycznych (np. USG) w miejscu założonego wkłucia lub istnieje podejrzenie, że p***a jest przyczyną zaburzeń metabolicznych, można ją zatrzymać lub nawet odłączyć.
🔸 W przypadku hipoglikemii leczymy pacjenta, a nie pompę. Nawet najbardziej zaawansowane urządzenie nie zastąpi właściwej oceny stanu klinicznego.

💉 Ciekawostka na koniec - koszt dobrej pompy insulinowej bez refundacji to wydatek dla pacjenta rzędu 12 000 - 25 000 zł. w zależności od zaawansowania technologicznego. Natomiast wzrost jakość życia oraz zmniejszone powikłania u takich pacjentów pozostają bezcenne.

***aInsulinowa

04/07/2026

💉🚑 Anafilaksja – czy pozycja pacjenta ma znaczenie? Zdecydowanie tak!

W leczeniu anafilaksji najwięcej uwagi poświęca się adrenalinie. Słusznie, ponieważ jest to lek pierwszego wyboru, który należy podać domięśniowo jak najszybciej po rozpoznaniu anafilaksji. Jednak równie ważna jest odpowiednia pozycja pacjenta, która może mieć wpływ na jego przeżycie.

📚 Analiza 214 przypadków zgonów z powodu anafilaksji zgłoszonych do koronerów w Wielkiej Brytanii wykazała, że u części pacjentów z objawami hipotensji doszło do nagłego zatrzymania krążenia po samodzielnym wstaniu, posadzeniu lub pionizacji przez osoby udzielające pomocy. Mechanizm ten powstaje na podstawie gwałtownego spadku powrotu żylnego do serca i może doprowadzić do nagłej zapaści krążeniowej.

🔴 Jaką pozycję powinien przyjąć pacjent z anafilaksją?
✅ Pacjent z hipotensją lub objawami wstrząsu
➡️ ułóż w pozycji leżącej na plecach.
➡️ jeśli nie ma przeciwwskazań, unieś kończyny dolne, aby zwiększyć powrót żylny.
✅ Pacjent z nasilonymi dusznościami
➡️ może preferować pozycję siedzącą lub półsiedzącą, ponieważ ułatwia ona oddychanie.
⚠️ Należy jednak zachować szczególną ostrożność, jeśli współistnieją objawy hipotensji.
✅ Pacjentka ciężarna
➡️ ułóż na lewym boku, aby ograniczyć ucisk ciężarnej macicy na żyłę główną dolną i poprawić powrót żylny.

💉 Adrenalina pozostaje lekiem z wyboru.
Podaj ją domięśniowo (0,5 mg i.m. u osoby dorosłej) w przednio-boczną część uda natychmiast po rozpoznaniu anafilaksji.

📌 Warto pamiętać, że 10–30% pacjentów wymaga podania drugiej dawki adrenaliny, jeśli objawy nie ustępują lub nadal się nasilają.
Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) kolejną dawkę adrenaliny podaną domięśniowo należy rozważyć po około 5 minutach, jeżeli nie obserwuje się wyraźnej poprawy stanu chorego.

🧠 Najważniejsze wnioski dla ZRM:
✔️ nie pionizuj pacjenta z hipotensją,
✔️ dobierz pozycję do dominujących objawów klinicznych,
✔️ nie zwlekaj z podaniem adrenaliny,
✔️ oceń skuteczność leczenia i w razie potrzeby podaj kolejną dawkę po 5 minutach.