Mockingbird - szkolenia i warsztaty dla szkół

Rok szkolny za chwilę się zaczyna, organizacja jest już niemal zamknięta, ale przed dyrektorami zostaje jeszcze statut szkoły. Które zmiany trzeba wprowadzić przed 1 września, a które mogą poczekać?

W ostatnich miesiącach zmieniło się kilka przepisów dotyczących funkcjonowania szkół, a 20 sierpnia Minister Edukacji podpisała dodatkowo nowelizację rozporządzenia o ocenianiu. Nie oznacza to jednak, że każda szkoła musi teraz w pośpiechu nowelizować cały statut.

Na 23 sierpnia 2026 r. sytuacja wygląda znacznie bardziej konkretnie: tylko w jednym przypadku ustawodawca wprost nakazał szkołom dostosowanie statutu i wyznaczył na to termin. Pozostałe zmiany trzeba przeanalizować pod kątem tego, co szkoła ma już zapisane w swoim statucie.

📱 Telefony i urządzenia elektroniczne

To najważniejsza zmiana, bo tutaj ustawodawca wprost nakazał dostosowanie statutów.

Od 1 września zaczynają obowiązywać nowe przepisy dotyczące korzystania przez uczniów z telefonów i innych urządzeń elektronicznych.

Szkoły nie muszą jednak zdążyć ze zmianą statutu do 1 września.

📅 Termin na jego dostosowanie upływa 31 grudnia 2026 r.

Do tego czasu mogą obowiązywać dotychczasowe statutowe zasady dotyczące telefonów – nie dłużej jednak niż do końca roku.

📝 Ocenianie, zachowanie i prace domowe

Tutaj sytuacja jest inna.

20 sierpnia 2026 r. Minister Edukacji podpisała nowelizację rozporządzenia o ocenianiu, klasyfikowaniu i promowaniu uczniów. Większość zmian zacznie obowiązywać już 1 września.

Dotyczą one m.in. kryteriów oceny zachowania oraz prac domowych w klasach IV–VIII.

A ponieważ szczegółowe zasady oceniania wewnątrzszkolnego znajdują się właśnie w statucie, szkoły powinny sprawdzić, czy ich dotychczasowe zapisy nadal są zgodne z rozporządzeniem.

Szczególnie warto przejrzeć:

✅ kryteria oceniania zachowania,

✅ zasady dotyczące prac domowych,

✅ zapisy, które wprost powtarzają dotychczasowe regulacje rozporządzenia.

Tutaj nie ma dodatkowego terminu do 31 grudnia – nowe przepisy obowiązują od 1 września, więc statut nie powinien być z nimi sprzeczny.

🏫 Świetlica

Od roku szkolnego 2026/2027 zmieniają się także przepisy dotyczące świetlicy.

W szkołach podstawowych lub szkołach prowadzących kształcenie specjalne liczących nie więcej niż 70 uczniów będzie można objąć zajęciami świetlicowymi również dzieci z oddziału przedszkolnego.

Czy każda szkoła musi przez to zmieniać statut? Nie.

Trzeba natomiast sprawdzić, czy obecne zapisy dotyczące organizacji świetlicy, osób z niej korzystających i godzin jej pracy są zgodne z nowymi regulacjami.

🍽️ Żywienie

Zmiana jest szczególnie ważna dla szkół podstawowych prowadzących oddziały przedszkolne.

Od nowego roku szkolnego szkoła będzie zapewniała jeden gorący posiłek również dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w tej szkole.

Jeżeli statut mówi obecnie o żywieniu wyłącznie uczniów, taki zapis będzie wymagał dostosowania.

🧩 Do sprawdzenia mogą być też inne części statutu

Zmiany dotyczą również możliwości organizowania klas łączonych w oddziałach specjalnych oraz nowych regulacji dotyczących spółdzielni uczniowskich.

Nie oznacza to jednak obowiązku zmian w każdej szkole. Znaczenie ma to, czy dana szkoła rzeczywiście prowadzi takie oddziały albo posiada już w statucie własne regulacje dotyczące spółdzielni uczniowskiej.

Co więc faktycznie powinien zrobić dyrektor przed rozpoczęciem roku?

📌 sprawdzić zapisy o ocenianiu, zachowaniu i pracach domowych przed 1 września,

📌 zaplanować dostosowanie zasad dotyczących telefonów najpóźniej do 31 grudnia 2026 r.,

📌 zweryfikować świetlicę i żywienie, jeżeli zmiany dotyczą organizacji szkoły,

📌 nie zmieniać statutu automatycznie tylko dlatego, że pojawiła się nowelizacja przepisów.

I to jest najważniejsze: w tym roku nie chodzi o wielką nowelizację statutu od pierwszej do ostatniej strony. Chodzi o sprawdzenie konkretnych obszarów i poprawienie tych zapisów, które po zmianach prawa przestały być aktualne.

👉 W artykule dokładnie omawiamy, które części statutu trzeba sprawdzić przed rokiem szkolnym 2026/2027, gdzie ustawodawca wyznaczył termin oraz kiedy zmiana statutu rzeczywiście jest konieczna.

Pełne omówienie zmian z w artykule poniżej.

https://mockingbird.pl/jakie-zmiany-w-statucie-szkoly-trzeba-wprowadzic-od-1-wrzesnia-2026-r/

Od 1 września 2026 r. edukację zdrowotną będzie mogła prowadzić szeroka grupa nauczycieli. A po zmianie ogłoszonej 20 sierpnia do tego katalogu dołączą także nauczyciele edukacji dla bezpieczeństwa.

Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało 20 sierpnia 2026 r. o podpisaniu nowelizacji rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Jedna z najważniejszych zmian dotyczy właśnie edukacji zdrowotnej.

🩺 Kto będzie mógł uczyć edukacji zdrowotnej od września?

Kwalifikacje posiadają m.in.:

✅ nauczyciele biologii,

✅ nauczyciele przyrody,

✅ nauczyciele wychowania fizycznego,

✅ nauczyciele psycholodzy posiadający wymagane kwalifikacje,

✅ osoby po odpowiednich studiach w zakresie edukacji zdrowotnej,

✅ osoby po innych studiach, które ukończyły studia podyplomowe z edukacji zdrowotnej i posiadają przygotowanie pedagogiczne,

✅ wskazani w przepisach przedstawiciele zawodów medycznych, m.in. lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci czy ratownicy medyczni, jeżeli posiadają przygotowanie pedagogiczne,

✅ osoby po studiach z zakresu zdrowia publicznego, dietetyki lub żywienia człowieka, posiadające przygotowanie pedagogiczne.

Uprawnienia do nauczania edukacji zdrowotnej zachowały również osoby, które na podstawie wcześniejszych przepisów posiadały kwalifikacje do nauczania wychowania do życia w rodzinie.

📌 I właśnie tutaj pojawia się nowość z 20 sierpnia.

Od 1 września 2026 r. edukacji zdrowotnej będą mogli uczyć również nauczyciele posiadający w danym typie szkoły kwalifikacje do nauczania:

✅ edukacji dla bezpieczeństwa,

✅ kształcenia obronnego.

To istotne rozszerzenie katalogu, które może ułatwić dyrektorom obsadzenie godzin edukacji zdrowotnej w roku szkolnym 2026/2027.

Jest jednak ważne zastrzeżenie.

❤️ Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne

Od września pojawi się także odrębny, fakultatywny przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne.

Tutaj katalog kwalifikacji nie będzie identyczny.

Przedmiot będą mogły prowadzić m.in. osoby posiadające dotychczasowe kwalifikacje do edukacji zdrowotnej, czyli nauczyciele biologii, przyrody, wychowania fizycznego, nauczyciele psycholodzy oraz inne osoby spełniające wymagania określone w przepisach.

Uprawnienia będą miały również osoby, które przed 28 sierpnia 2025 r. posiadały kwalifikacje do nauczania wychowania do życia w rodzinie.

⚠️ Natomiast nauczyciel, który uzyska możliwość nauczania edukacji zdrowotnej wyłącznie dlatego, że posiada kwalifikacje do EDB albo kształcenia obronnego, nie będzie z tego tytułu mógł prowadzić edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego.

Czyli w praktyce:

📌 nauczyciel EDB → od 1 września 2026 r. może uczyć edukacji zdrowotnej,

📌 nauczyciel EDB → nie uzyskuje automatycznie kwalifikacji do edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego.

🌿 Zmiany dotyczą również przyrody.

Od 1 września kwalifikacje do nauczania przyrody w szkole podstawowej będą mieli także nauczyciele:

✅ biologii,

✅ geografii,

✅ fizyki,

✅ chemii.

Dla dyrektorów najważniejsze jest więc prawidłowe rozróżnienie kwalifikacji przy przygotowywaniu przydziałów na rok szkolny 2026/2027. Szczególnie w przypadku edukacji zdrowotnej trzeba sprawdzić nie tylko, czy nauczyciel może prowadzić EZ, ale również czy posiada odrębne kwalifikacje wymagane do fakultatywnego przedmiotu dotyczącego zdrowia seksualnego.

👉 Pełne omówienie zmian i podstaw prawnych znajdziesz w artykule poniżej.

https://mockingbird.pl/kto-moze-uczyc-edukacji-zdrowotnej-i-przyrody-od-1-wrzesnia-2026-r-nowe-kwalifikacje-nauczycieli/

Program wychowawczo-profilaktyczny nie może być już tylko kalendarzem apeli, warsztatów i akcji tematycznych. Reforma26. Kompas Jutra przesuwa uwagę z liczby zorganizowanych wydarzeń na to, czy szkoła rzeczywiście wpływa na bezpieczeństwo, relacje, dobrostan i sprawczość uczniów.

Ośrodek Rozwoju Edukacji opublikował informator pokazujący, jak powiązać założenia reformy z codziennym funkcjonowaniem szkoły. Nie chodzi o dopisanie kilku nowych tematów do dotychczasowego programu. Potrzebna jest spójność między diagnozą potrzeb uczniów, dokumentami szkoły, pracą nauczycieli, współpracą z rodzicami i oceną efektów podejmowanych działań.

Punktem odniesienia ma być Profil absolwenta i absolwentki. Szkoła powinna jednak odczytać go przez pryzmat własnej społeczności, a nie przepisywać jako gotowy wzorzec. Rada pedagogiczna musi odpowiedzieć sobie na konkretne pytanie: jakich wartości, kompetencji i doświadczeń najbardziej potrzebują nasi uczniowie?

📌 Podstawą programu nadal pozostaje coroczna diagnoza potrzeb rozwojowych uczniów, czynników chroniących i czynników ryzyka.

🔎 Diagnoza powinna obejmować nie tylko zachowania problemowe, ale również poczucie bezpieczeństwa i przynależności, jakość relacji, obciążenie uczniów, doświadczenia związane z ocenianiem, funkcjonowanie w środowisku cyfrowym oraz dostępność pomocy.

🧩 Dopiero na podstawie zebranych informacji szkoła wybiera priorytety na dany rok. Nie powinny one wynikać z mody, gotowego scenariusza czy listy ogólnopolskich akcji, lecz z rzeczywistych potrzeb uczniów.

👩‍🏫 Wychowanie i profilaktyka nie są zadaniem wyłącznie wychowawcy, pedagoga lub psychologa. Każdy nauczyciel wpływa na rozwój ucznia poprzez sposób formułowania wymagań, udzielania informacji zwrotnej, reagowania na błędy, rozwiązywania konfliktów i organizowania pracy zespołowej.

Szkoła wychowuje także przez swoje zasady oceniania, procedury, język komunikacji, relacje między dorosłymi a uczniami oraz sposób reagowania na trudne sytuacje. Nawet najlepiej napisany program nie będzie skuteczny, jeżeli codzienna praktyka szkoły będzie z nim sprzeczna.

Ważną rolę zachowują rodzice. Rada rodziców nadal uchwala program w porozumieniu z radą pedagogiczną. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte w ciągu 30 dni od rozpoczęcia roku szkolnego, program ustala dyrektor w uzgodnieniu z organem nadzoru pedagogicznego.

📊 Zmienia się również sposób patrzenia na skuteczność programu. Samo przeprowadzenie warsztatów, spotkania czy kampanii nie oznacza jeszcze, że cel został osiągnięty.

Szkoła powinna sprawdzać nie tylko, czy dane działanie się odbyło, ale również czy poprawiło poczucie bezpieczeństwa, jakość relacji, frekwencję, gotowość uczniów do zgłaszania problemów, zaangażowanie w życie szkoły lub współpracę z rodzicami.

Najważniejszy wniosek jest prosty: program wychowawczo-profilaktyczny ma być żywym narzędziem pracy całej szkoły, a nie dokumentem aktualizowanym raz w roku i odkładanym do segregatora.

👉 Pełne omówienie założeń informatora ORE i zmian związanych z Reformą26. Kompas Jutra znajdziesz w artykule poniżej.

https://mockingbird.pl/reforma26-kompas-jutra-a-program-wychowawczo-profilaktyczny-jak-szkola-powinna-przygotowac-sie-do-zmian/

Układanie planu lekcji już ruszyło czy w Waszej szkole ten temat czeka jeszcze na sierpień? 📅

Kto zajmuje się tworzeniem planu lekcji: dyrektor, wicedyrektor, informatyk, a może nauczyciel, który od lat próbuje pogodzić wszystkie szkolne ograniczenia?

W tym roku, oprócz standardowych kwestii związanych z dostępnością nauczycieli, salami, podziałem na grupy czy zajęciami międzyoddziałowymi, trzeba uwzględnić również zmiany obowiązujące od września 2026 r.:

🌿 przyrodę organizowaną w blokach obejmujących co najmniej dwie kolejne godziny,

🛠️ zajęcia praktyczno-techniczne układane w blokach dwugodzinnych,

❤️ obowiązkową edukację zdrowotną,

🧩 równoległe funkcjonowanie nowych i dotychczasowych ramowych planów nauczania w różnych klasach.

A przecież nawet dobrze przygotowany plan może rozsypać się w ostatniej chwili. Wystarczy zmiana przydziałów, rezygnacja nauczyciela, nowe zatrudnienie pod koniec sierpnia, urlop osoby odpowiedzialnej za plan albo konieczność ponownego podziału godzin.

Napiszcie w komentarzach:

✅ macie już gotowy plan czy dopiero zaczynacie,

✅ kto odpowiada za jego przygotowanie,

✅ co w tym roku sprawia Wam największą trudność.

Jeżeli okaże się, że potrzebujecie wsparcia, możecie skorzystać z naszej usługi układania planu lekcji.

Jak to wygląda?

Przekazujecie nam przydziały, informacje o klasach, nauczycielach, salach oraz najważniejsze wytyczne organizacyjne. My na tej podstawie przygotowujemy kompletny i czytelny plan dopasowany do realnych potrzeb Waszej szkoły.

Plan, który nie tylko dobrze wygląda w programie, ale przede wszystkim sprawdza się w codziennej organizacji pracy szkoły.

Mockingbird - szkolenia i warsztaty dla szkół

Prawo rodzica do informacji o dziecku jest szerokie, ale nie oznacza prawa do wydawania szkole wiążących poleceń.

Rodzic może składać wnioski, zadawać pytania, żądać wyjaśnień i korzystać z praw dotyczących oceniania oraz danych osobowych. Szkoła musi jednak za każdym razem ustalić, czego dotyczy żądanie i z jakiego przepisu miałby wynikać obowiązek jego spełnienia. 📚

1️⃣ Udostępnić sprawdzian — TAK

Sprawdzone i ocenione pisemne prace ucznia muszą być udostępniane uczniowi i jego rodzicom. Sposób ich udostępniania określa statut szkoły. Przepis mówi o udostępnieniu pracy, ale nie ustanawia automatycznego obowiązku przekazania jej kopii w każdej wskazanej przez rodzica formie.

2️⃣ Przekazać kopię dokumentu — TO ZALEŻY

Nie ma jednego przepisu, który dawałby rodzicowi prawo do kopii każdego dokumentu znajdującego się w szkole.

Dokumentacja dotycząca egzaminów klasyfikacyjnych, egzaminów poprawkowych, zastrzeżeń do ocen i oceniania ucznia jest na wniosek udostępniana do wglądu. Z kolei na podstawie RODO można żądać kopii przetwarzanych danych osobowych, ale — jak podkreśla UODO — kopia danych nie zawsze oznacza kopię całego dokumentu lub nagrania. Znaczenie mają również prawa i wolności innych osób. 📄

3️⃣ Zmienić ocenę — NIE NA SAMO ŻĄDANIE

Rodzic może żądać uzasadnienia oceny, a oceny ucznia są dla niego jawne. Może też skorzystać z określonego w statucie trybu otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej.

Jeżeli roczna ocena została ustalona z naruszeniem przepisów dotyczących trybu jej ustalania, uczeń lub rodzice mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora. Żaden z tych przepisów nie daje jednak rodzicowi prawa do zmiany oceny wyłącznie dlatego, że się z nią nie zgadza. 📝

4️⃣ Usunąć uwagę — CO DO ZASADY NIE

Samo żądanie rodzica nie powoduje usunięcia wpisu. Jeżeli rodzic kwestionuje jego prawdziwość, szkoła powinna wyjaśnić zdarzenie. Błędny wpis należy sprostować lub usunąć, ale wpis uznany po weryfikacji za prawidłowy może pozostać.

5️⃣ Zmienić nauczyciela — CO DO ZASADY NIE

Rodzic może zgłaszać dyrektorowi zastrzeżenia dotyczące pracy nauczyciela i oczekiwać rozpatrzenia konkretnego problemu. Nie ma jednak ogólnego prawa do wyboru nauczyciela ani do żądania jego zmiany według własnego uznania.

To dyrektor kieruje działalnością szkoły, sprawuje nadzór pedagogiczny i jako kierownik zakładu pracy podejmuje decyzje dotyczące zatrudniania i zwalniania nauczycieli. 👩‍🏫

6️⃣ Pokazać nagranie z monitoringu — TO ZALEŻY

Szkolny monitoring może być stosowany w celu zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i pracowników albo ochrony mienia. Nagrania można wykorzystywać wyłącznie do celów, dla których zostały zebrane, i co do zasady przechowywać nie dłużej niż trzy miesiące. 🎥

Rodzic nie ma automatycznego prawa do otrzymania całego nagrania tylko dlatego, że złoży taki wniosek. Prawo dostępu do danych osobowych nie może naruszać praw i wolności innych osób, a kopia danych nie musi oznaczać przekazania kopii całego nośnika lub filmu. Każdy wniosek wymaga więc oceny zakresu nagrania, celu jego udostępnienia i obecności na nim innych osób.

7️⃣ Udostępnić pełny protokół rady pedagogicznej — CO DO ZASADY NIE AUTOMATYCZNIE

Zebrania rady pedagogicznej są protokołowane. Jednocześnie osoby uczestniczące w zebraniu mają obowiązek nieujawniania spraw, które mogą naruszać dobra osobiste uczniów, rodziców, nauczycieli lub innych pracowników szkoły.

Nie oznacza to, że żaden fragment protokołu nie może podlegać udostępnieniu. Informacje dotyczące spraw publicznych mogą być rozpatrywane na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawo to podlega jednak ograniczeniu m.in. ze względu na prywatność osoby fizycznej i tajemnice ustawowo chronione. Rodzic nie ma zatem ogólnego prawa do otrzymania pełnego, nieograniczonego protokołu każdego posiedzenia.

Najważniejsza zasada?

📌 Żądanie rodzica nie może być ignorowane.

📌 Nie musi jednak zostać spełnione dokładnie w taki sposób, jakiego rodzic oczekuje.

📌 Szkoła powinna wskazać właściwą podstawę prawną, rozpatrzyć zakres wniosku i chronić jednocześnie prawa ucznia oraz innych osób.

W wielu przypadkach odpowiedź nie brzmi więc wyłącznie tak albo nie. Najpierw trzeba ustalić, czego dotyczy dokument, ocena, wpis lub nagranie oraz jakie przepisy regulują dostęp do niego.

Które z tych żądań najczęściej pojawia się w Waszych szkołach? 👇

Mockingbird - szkolenia i warsztaty dla szkół

Samorząd uczniowski to nie tylko przewodniczący, zastępca, skarbnik i kilka osób wybranych w szkolnych wyborach.

To jedno z najczęstszych uproszczeń.

W wielu szkołach mówi się: „samorząd organizuje dyskotekę”, „samorząd przygotował apel”, „samorząd zgłosił pomysł”. I zwykle ma się wtedy na myśli grupę uczniów, która została wybrana do reprezentowania innych.

Tyle że z punktu widzenia Prawa oświatowego samorząd uczniowski to coś znacznie szerszego.

Samorząd tworzą wszyscy uczniowie szkoły lub placówki.

To krótkie zdanie zmienia bardzo dużo. Oznacza, że samorząd nie jest „kółkiem aktywnych uczniów”, nie jest dodatkiem do życia szkoły i nie jest wyłącznie grupą osób z plakatu wyborczego.

Wybrani uczniowie są organami samorządu. Reprezentują ogół uczniów, ale nie są całym samorządem.

Prawo oświatowe mówi też, że zasady wybierania i działania organów samorządu określa regulamin uchwalany przez ogół uczniów w głosowaniu równym, tajnym i powszechnym. Organy samorządu są jedynymi reprezentantami ogółu uczniów.

To oznacza, że wybory do samorządu uczniowskiego nie tworzą samorządu od zera. One wyłaniają jego przedstawicieli.

Samorząd istnieje dlatego, że uczniowie są częścią wspólnoty szkolnej. Wybory mają dać tej wspólnocie reprezentację.

To rozróżnienie jest ważne także dla dorosłych.

Jeżeli szkoła traktuje samorząd wyłącznie jako grupę uczniów „od wydarzeń”, łatwo sprowadzić go do funkcji organizacyjnej: gazetka, apel, konkurs, dzień bez plecaka, dyskoteka.

A przecież Prawo oświatowe wskazuje, że samorząd może przedstawiać radzie szkoły, radzie pedagogicznej i dyrektorowi wnioski oraz opinie we wszystkich sprawach szkoły lub placówki, w szczególności dotyczących realizacji podstawowych praw uczniów.

W przepisie pojawiają się między innymi: prawo do zapoznawania się z programem nauczania, prawo do jawnej i umotywowanej oceny postępów w nauce i zachowaniu, prawo do organizacji życia szkolnego, redagowania i wydawania gazety szkolnej, organizowania działalności kulturalnej, oświatowej, sportowej i rozrywkowej oraz prawo wyboru nauczyciela pełniącego rolę opiekuna samorządu.

Nie chodzi więc tylko o to, żeby uczniowie „coś zorganizowali”.

Chodzi o to, że uczniowie mają w szkole swoją reprezentację, a ta reprezentacja może zabierać głos w sprawach dotyczących uczniów.

Oczywiście regulamin samorządu nie może być sprzeczny ze statutem szkoły. Samorząd nie działa poza szkołą ani ponad jej prawem wewnętrznym. Ale nie jest też dekoracją.

Wniosek jest prosty: samorząd uczniowski to wszyscy uczniowie, a wybrani przedstawiciele są głosem tej społeczności.

Dlatego pytanie nie powinno brzmieć tylko: „kto jest w samorządzie?”, ale raczej: „czy uczniowie wiedzą, że samorząd to także oni?”.

Jak to wygląda u Was: uczniowie traktują samorząd jako swoją reprezentację, czy raczej jako kilka osób od szkolnych akcji?

Podstawa prawna: ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, art. 85.

Mockingbird - szkolenia i warsztaty dla szkół

1 września 2026 r. szkoły wejdą w reformę, która nie obejmie wszystkich klas naraz — i właśnie to może być największym wyzwaniem organizacyjnym.

W jednej placówce będą równolegle obowiązywać nowe i dotychczasowe podstawy programowe, różne ramowe plany nauczania oraz rozwiązania wdrażane według odrębnych harmonogramów. Do tego dochodzą obowiązkowa edukacja zdrowotna, nowe zasady żywienia, zmiany w pracy poradni, doradztwie zawodowym i szkolnictwie branżowym.

To nie będzie jednorazowa wymiana wszystkich programów od 1 września. Reforma została rozłożona na kilka lat i będzie wchodziła rocznikowo. 📌

1️⃣ Nowe podstawy programowe — ale nie we wszystkich klasach

Nowa podstawa wychowania przedszkolnego obejmie od września wszystkie dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach oraz innych formach wychowania przedszkolnego.

W szkołach podstawowych zmiana rozpocznie się natomiast tylko w klasach I i IV.

Uczniowie klas II, III oraz V–VIII będą w roku szkolnym 2026/2027 nadal realizować dotychczasową podstawę programową. Oznacza to, że nauczyciele i dyrektorzy będą przez kilka lat pracować równolegle w dwóch porządkach programowych.

Wyjątkiem są uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym — w ich przypadku nowa podstawa obejmie od razu wszystkie klasy.

2️⃣ Nowe ramowe plany nauczania w klasach I i IV

Zmianom programowym towarzyszą nowe wymiary godzin.

📚 W klasie I liczba obowiązkowych zajęć wzrośnie z 20 do 21 godzin tygodniowo.

🌿 W klasie IV pojawią się trzy godziny przyrody.

🛠️ Zajęcia praktyczno-techniczne będą realizowane w wymiarze dwóch godzin tygodniowo.

Sposób ich organizacji również został określony. Zajęcia praktyczno-techniczne mają być układane w blokach dwugodzinnych, natomiast przyroda w blokach obejmujących co najmniej dwie kolejne godziny.

To istotne przy przygotowywaniu planu lekcji, obsady nauczycielskiej i organizacji pracowni. Nie wystarczy jedynie dopisać nowych nazw przedmiotów do dotychczasowego rozkładu. 🧩

3️⃣ Tydzień projektowy — jeszcze nie dla wszystkich obowiązkowy

W roku szkolnym 2026/2027 szkoła może przeprowadzić tydzień projektowy w klasach IV–VIII, ale nie ma takiego obowiązku.

Podczas tygodnia projektowego uczniowie zamiast zwykłych zajęć klasowo-lekcyjnych mają pracować w grupach nad projektami międzyprzedmiotowymi.

Obowiązek rozpocznie się dopiero od roku szkolnego 2027/2028 i początkowo obejmie klasy IV i V. W kolejnych latach będzie rozszerzany na następne roczniki, aż obejmie klasy IV–VIII.

Szkoła może więc potraktować rok 2026/2027 jako czas na przetestowanie organizacji takiego przedsięwzięcia, ale nie musi wprowadzać go od razu.

4️⃣ Edukacja zdrowotna staje się obowiązkowa

Od 1 września 2026 r. edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym w klasach IV–VIII szkoły podstawowej oraz w szkołach ponadpodstawowych.

W szkole podstawowej przewidziano jedną godzinę tygodniowo. Roczny wymiar zostanie jednak pomniejszony:

📌 o jedną godzinę w klasach IV–VI,

📌 o dwie godziny w klasach VII i VIII.

W klasie VIII zajęcia mają zakończyć się najpóźniej z końcem stycznia.

W liceach, technikach i branżowych szkołach I stopnia przedmiot będzie realizowany w dwóch klasach wybranych przez dyrektora spośród wariantów określonych w przepisach.

Od obowiązkowej edukacji zdrowotnej trzeba wyraźnie odróżnić nieobowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne. W tym przypadku rodzice ucznia niepełnoletniego albo pełnoletni uczeń mogą złożyć pisemną rezygnację.

Przed rozpoczęciem tych zajęć szkoła ma także zorganizować spotkanie informacyjne.

5️⃣ Nowe zasady żywienia w szkołach i przedszkolach

Od września zacznie obowiązywać nowe rozporządzenie dotyczące żywienia dzieci i młodzieży.

W szkolnych i przedszkolnych jadłospisach mają pojawić się m.in.:

🥗 w pełni roślinny posiłek obiadowy przygotowany na bazie nasion roślin strączkowych — co najmniej raz w tygodniu,

🥣 zupy na wywarach warzywnych — co najmniej dwa razy w tygodniu,

💧 woda jako napój pierwszego wyboru,

🌾 większy udział produktów pełnoziarnistych, sezonowych i lokalnych,

⚠️ ograniczona ilość cukru dodawanego do napojów przygotowywanych w stołówkach.

Zmiany obejmą także sklepiki i automaty vendingowe. Przepisy wprowadzają zamknięty katalog grup produktów, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży.

Dla szkół oznacza to konieczność sprawdzenia jadłospisów, umów z dostawcami, asortymentu sklepików oraz zasad funkcjonowania automatów.

6️⃣ Nowe zasady wydawania orzeczeń i oceny funkcjonowania ucznia

Od nowego roku szkolnego zmieni się sposób przygotowywania dokumentacji potrzebnej poradniom psychologiczno-pedagogicznym.

Przedszkola, szkoły i placówki zostaną objęte obowiązkiem przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz przekazywania poradni informacji o jego funkcjonowaniu. Informacje te będą wykorzystywane podczas diagnozy poprzedzającej wydanie orzeczenia.

Zmieni się również właściwość poradni w sprawach dzieci i uczniów niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Od 1 września orzeczenia i opinie będą wydawały publiczne poradnie właściwe ze względu na teren działania. Poradnie specjalistyczne zachowają taką możliwość, jeżeli organ prowadzący określi dla nich odpowiedni obszar działalności.

To zmiana, która wymaga przygotowania nie tylko poradni, ale też szkolnych specjalistów, wychowawców i nauczycieli odpowiedzialnych za przekazywanie informacji o uczniu.

7️⃣ Doradztwo zawodowe obejmie sztuczną inteligencję

Zmieniają się również treści realizowane w ramach doradztwa zawodowego.

Uczniowie mają poznawać aktualne prognozy zapotrzebowania na pracowników, Zintegrowany System Kwalifikacji oraz cyfrowe narzędzia służące do wyszukiwania informacji o zawodach i ofertach pracy.

W programie pojawia się także wpływ nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zawody i formy zatrudnienia. 🤖

Szkoły powinny uwzględnić te zmiany w programie realizacji doradztwa zawodowego oraz w wewnątrzszkolnym systemie doradztwa zawodowego na rok 2026/2027.

Nie chodzi więc wyłącznie o dodanie jednych zajęć o AI. Zaktualizowania wymagają dokumenty, cele i sposób prowadzenia doradztwa.

8️⃣ Jedenaście nowych zawodów w szkolnictwie branżowym

Od 1 września klasyfikacja zawodów szkolnictwa branżowego zostanie rozszerzona o jedenaście nowych zawodów.

Wśród nich znalazły się m.in.:

🔧 monter optoelektroniki,

🔬 technik optoelektroniki,

👓 technik optyki okularowej,

🌱 agroogrodnik,

🌳 ogrodnik terenów zieleni,

🏞️ technik architektury krajobrazu i arborystyki,

🔐 technik cyberbezpieczeństwa.

Nowe podstawy programowe będą stosowane od klas pierwszych, a w szkołach policealnych od pierwszego semestru. Wyjątkiem jest technik aranżacji florystycznych, którego podstawa ma wejść w życie dopiero 1 września 2029 r.

Co z tego wynika dla szkół?

Największym błędem byłoby potraktowanie wszystkich zmian jak jednego pakietu obowiązującego od razu każdego ucznia.

Od września trzeba będzie precyzyjnie rozdzielić:

✅ które klasy realizują nową podstawę,

✅ które pozostają przy dotychczasowych programach,

✅ gdzie obowiązuje nowy ramowy plan,

✅ które rozwiązania są już obowiązkowe,

✅ a które dopiero fakultatywne albo wdrażane w kolejnych latach.

Najwięcej pracy organizacyjnej przyniesie równoległe funkcjonowanie starych i nowych podstaw, przygotowanie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, dostosowanie żywienia oraz aktualizacja dokumentacji związanej z doradztwem zawodowym i pomocą psychologiczno-pedagogiczną.

Reforma nie zacznie się jednym wielkim ruchem. Będzie wchodziła do szkół klasami, przedmiotami i kolejnymi obowiązkami — dlatego przygotowania wymagają przede wszystkim dobrego harmonogramu i uważnego czytania przepisów.

👉 Pełne omówienie znajdziesz w artykule: https://mockingbird.pl/najwazniejsze-zmiany-w-oswiacie-od-1-wrzesnia-2026-r-osiem-obszarow-do-ktorych-musza-przygotowac-sie-szkoly/

Mockingbird - szkolenia i warsztaty dla szkół

Dobra pracownia nie powstanie z samego katalogu sprzętu. W programie „Pracownie Kompas Jutra” liczy się szybka diagnoza potrzeb, współpraca z organem prowadzącym i kompletny wniosek — bo dyrektor może mieć tylko 14 dni na jego przygotowanie.

Szkoły podstawowe mogą otrzymać od 10 tys. do 30 tys. zł na wyposażenie lub doposażenie pracowni przyrodniczych oraz pracowni do prowadzenia zajęć praktyczno-technicznych. Nabory już ruszyły, ale nie obowiązuje jeden wspólny termin dla całej Polski. Każde województwo ogłasza go oddzielnie. 📅

Od dnia ogłoszenia naboru dyrektor ma 14 dni na przekazanie wniosku organowi prowadzącemu. Następnie organ prowadzący ma 21 dni na złożenie dokumentów wojewodzie.

To oznacza, że szkoła nie powinna czekać na osobne przypomnienie. Trzeba na bieżąco sprawdzać komunikaty właściwego urzędu wojewódzkiego, kuratorium oraz organu prowadzącego. Wniosek złożony po terminie, niekompletny albo przygotowany nieprawidłowo nie będzie kwalifikowany. ⚠️

Program potrwa do końca 2029 r., ale każda szkoła może otrzymać wsparcie tylko jeden raz w całym okresie jego realizacji. Dlatego decyzja o zakresie zakupów powinna być dobrze przemyślana. Jeżeli szkoła wykorzysta środki na niewielkie, przypadkowe doposażenie, nie będzie mogła wrócić po kolejną dotację w następnych latach.

Kto może skorzystać ze wsparcia?

🏫 publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe dla dzieci i młodzieży,

🎨 szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne na poziomie szkoły podstawowej,

📚 szkoły podstawowe działające w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich,

🧑‍🏫 wyłącznie w 2026 r. także publiczne placówki doskonalenia nauczycieli prowadzone przez samorządy.

Formalnym beneficjentem programu jest organ prowadzący, ale przygotowanie dokumentacji zaczyna się w szkole. Dyrektor składa wniosek do organu prowadzącego, a ten sprawdza jego kompletność i występuje o środki do wojewody.

Samo wskazanie listy zakupów nie wystarczy.

Podstawą wniosku musi być diagnoza potrzeb przygotowana przez nauczycieli prowadzących zajęcia przyrody i zajęcia praktyczno-techniczne. Powinna ona pokazywać:

🔎 jakie wyposażenie szkoła już posiada,

🔎 czego brakuje,

🔎 jakie zakupy są potrzebne do realizacji nowej podstawy programowej,

🔎 dlaczego wybrane pomoce i narzędzia są potrzebne właśnie tej szkole.

Diagnoza jest załącznikiem do wniosku, a jej podsumowanie oraz uzasadnienie konkretnych zakupów trzeba zamieścić również w samym formularzu.

Szkoła może wnioskować o wyposażenie:

✅ pracowni przyrodniczej,

✅ pracowni praktyczno-technicznej,

✅ obu rodzajów pracowni,

✅ jednej albo kilku sal, jeżeli wynika to z rzeczywistych potrzeb placówki.

Katalog zakupów jest szeroki i ma charakter otwarty. W pracowni przyrodniczej mogą pojawić się m.in. mikroskopy, preparaty, modele anatomiczne, zestawy do doświadczeń, stacje pogody, czujniki środowiskowe, mapy, odczynniki czy drony edukacyjne.

Pracownia praktyczno-techniczna może zostać wyposażona m.in. w stoły warsztatowe, szafy narzędziowe, narzędzia ręczne, maszyny do szycia, wiertarki, stacje lutownicze, wyrzynarki, szlifierki oraz wyposażenie służące bezpieczeństwu pracy.

Szkoła może zaplanować również zakup sprzętu niewymienionego wprost w rozporządzeniu, pod warunkiem że będzie on zgodny z celami kształcenia i potrzebny do realizacji nowej podstawy programowej. Nie chodzi więc o zakupy z zamkniętej listy, lecz o rozwiązania wynikające z dobrze opisanej diagnozy. 🧩

Wsparcie wynosi od 10 tys. do 30 tys. zł, ale program wymaga co najmniej 20 proc. wkładu własnego liczonego od całkowitej wartości zadania.

Przy maksymalnej dotacji w wysokości 30 tys. zł całe przedsięwzięcie musi być warte co najmniej 37,5 tys. zł. Minimalny wkład własny wyniesie wtedy 7,5 tys. zł.

Wkład może być:

💰 finansowy,

🪑 rzeczowy,

🔗 mieszany — częściowo finansowy i częściowo rzeczowy.

Wkładem rzeczowym może być m.in. sprzęt komputerowy, wyposażenie, pomoce dydaktyczne lub meble zakupione w roku składania wniosku, ale nie później niż do dnia jego złożenia.

To ważne: nie można najpierw wpisać do wniosku planowanego wkładu rzeczowego, a dopiero później kupić wskazanego wyposażenia. Jeżeli ma ono stanowić wkład, musi być zakupione przed złożeniem dokumentów.

Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie. Musi zostać podpisany:

📌 kwalifikowanym podpisem elektronicznym,

📌 podpisem zaufanym,

📌 albo podpisem osobistym.

Ministerstwo udostępniło formularze dla szkół, placówek doskonalenia nauczycieli i organów prowadzących. Przed rozpoczęciem pracy warto pobrać ich aktualną wersję bezpośrednio ze strony programu, ponieważ wzory mogą być aktualizowane.

Na tym etapie najważniejsze działania dla dyrektora są konkretne:

✅ sprawdzić, czy nabór w danym województwie już się rozpoczął,

✅ ustalić wewnętrzny termin przyjęty przez organ prowadzący,

✅ przeprowadzić diagnozę z nauczycielami,

✅ określić liczbę i rodzaj pracowni,

✅ przygotować uzasadnioną listę zakupów,

✅ potwierdzić możliwość wniesienia wkładu własnego,

✅ wypełnić aktualny formularz i podpisać go elektronicznie.

Program daje szkołom sporą swobodę w dopasowaniu wyposażenia do rzeczywistych potrzeb. Jednocześnie krótki termin, obowiązkowy wkład własny i zasada jednorazowego wsparcia sprawiają, że nie jest to nabór, do którego warto podchodzić w ostatniej chwili.

Najpierw diagnoza. Potem przemyślany zakres zakupów. Dopiero na końcu formularz.

👉 Pełne omówienie znajdziesz w artykule poniżej.

Nawet 30 tys. zł na szkolne pracownie z programu „Pracownie Kompas Jutra". Dyrektor ma tylko 14 dni na wniosek - Mockingbird Ruszyły nabory do programu „Pracownie Kompas Jutra”, z którego szkoły podstawowe mogą otrzymać środki na wyposażenie lub doposażenie pracowni przyrodniczych