Dr Mama Logopeda

💥 MIĘSIEŃ BRÓDKOWY (Mentalis) pod kontrolą 💥

Mięsień bródkowy odpowiada za unoszenie i wysuwanie dolnej wargi oraz stabilizację dolnego piętra twarzy. Fizjologicznie wykazuje niewielką aktywność i nie powinien dominować podczas mowy ani połykania.

Problem pojawia się wtedy, gdy zaczyna przejmować funkcję innych struktur. Wzmożone napięcie w obrębie brody najczęściej oznacza zaburzoną funkcję i obecność kompensacji.

⚠️ Nieprawidłowy obraz:
• napięcie i marszczenie brody,
• charakterystyczne zagłębienia („dołeczki”),
• nadmierna aktywność dolnej wargi,
• trudność w utrzymaniu rozluźnienia w spoczynku,
• współwystępujące napięcie szyi.

💡 Kierunek postępowania:
• przywrócenie prawidłowej funkcji warg,
• reedukacja wzorca połykania,
• poprawa koordynacji oddech–język–wargi,
• redukcja nadmiernego napięcia.

Ćwiczenia powinny być wykonywane w sposób kontrolowany, bez nadmiernego angażowania mięśnia bródkowego. Kluczowe znaczenie ma precyzja ruchu, utrzymanie rozluźnienia oraz prawidłowa stabilizacja warg i żuchwy. Regularna kontrola napięcia mięśniowego pozwala utrwalać prawidłowe wzorce.
--------------------------------------------------------------------------------
Grafiki mają charakter edukacyjny i poglądowy.
W celu dokładnego zapoznania się z anatomią oraz przebiegiem mięśnia zaleca się korzystanie z profesjonalnych atlasów anatomii (np. Bochenek, Sobotta, Netter).

📌JĘZYK - gdzie anatomia spotyka mowę 🗣️👅

Anatomicznie język zbudowany jest z mięśni poprzecznie prążkowanych, które dzielą się na:
✔️mięśnie wewnętrzne (podłużne górne i dolne, poprzeczne, pionowe) – odpowiedzialne za zmianę kształtu języka (spłaszczenie, unoszenie, wydłużanie, zwężanie);
✔️mięśnie zewnętrzne (m.in. bródkowo-językowy, gnykowo-językowy, rylcowo-językowy, podniebienno-językowy) – warunkujące pozycję języka w jamie ustnej oraz jego ruchy globalne.

⚠️Kluczową rolę ruchową pełni nerw podjęzykowy (XII), który odpowiada za aktywność większości mięśni języka. Jego prawidłowa funkcja warunkuje:
- symetrię ruchów języka,
- odpowiednie napięcie spoczynkowe,
- szybkość, precyzję i płynność ruchową.

⛔Zaburzenia w obrębie nerwu XII (o charakterze centralnym lub obwodowym) mogą skutkować dysartrią, trudnościami artykulacyjnymi, zaburzeniami połykania oraz nieprawidłową pozycją spoczynkową języka, co ma bezpośrednie przełożenie na rozwój mowy, funkcje prymarne i stabilizację układu stomatognatycznego.
-------------------------------------------------------------------------------
Źródło:
Bochenek, Reicher – Anatomia człowieka (tom: Głowa i szyja).
Bear, Connors, Paradiso – Neuroscience: Exploring the Brain
Netter. Atlas anatomii człowieka

🗣️ PARAFUNKCJE – małe nawyki, duże konsekwencje❗️

Ssanie kciuka, nagryzanie warg i policzków, obgryzanie paznokci czy zgrzytanie zębami często traktowane są jako „niewinne przyzwyczajenia”. Tymczasem ich długotrwałe utrzymywanie może prowadzić do poważnych konsekwencji rozwojowych, takich jak:
➡ wady zgryzu
➡ zaburzenia artykulacji
➡ nieprawidłowe połykanie
➡ trudności z oddychaniem
➡ asymetria twarzy

Dodatkowo parafunkcje mogą wpływać na koncentrację dziecka, jego komfort w nauce i codziennym funkcjonowaniu, a także powodować bóle mięśni twarzy czy żuchwy.

🎯 Rola logopedy w pracy z parafunkcjami oralnymi jest kluczowa. Obejmuje ona:
✔ dokładną diagnozę i obserwację codziennych nawyków,
✔ edukację dziecka i rodziców, aby uświadomić skutki utrzymywania parafunkcji,
✔ wygaszanie nieprawidłowych nawyków poprzez ćwiczenia, zabawy i techniki zastępcze,
✔ terapię miofunkcjonalną – normalizację napięcia mięśni twarzy, warg i języka,
✔ naukę prawidłowych wzorców oddychania, połykania i gryzienia
✔ profilaktykę nawrotów i monitorowanie postępów.

PRZYCZYNY:
-napięcie emocjonalne lub stres,
-potrzeba stymulacji oralnej (zwłaszcza u dzieci młodszych),
-nuda lub brak zajęcia dla rąk,
-nieprawidłowe napięcie mięśni warg, języka i policzków.

💡 Wczesna interwencja logopedyczna (często też psychologiczna) ma ogromne znaczenie – im szybciej podejmie się działania, tym większa szansa, że dziecko rozwinie prawidłową mowę, unikając problemów z zębami, artykulacją czy oddychaniem.

⛔️KAŻDA KROPLA ALKOHOLU TO RYZYKO🤱⛔️🍷

⚠️FAS (Fetal Alcohol Syndrome – Płodowy Zespół Alkoholowy) jest najcięższą i najlepiej zdefiniowaną postacią zaburzeń wynikających z prenatalnej ekspozycji na alkohol. Alkohol, jako silny teratogen, wpływa na prawidłowy rozwój struktur i funkcji ośrodkowego układu nerwowego.
Obraz kliniczny FAS obejmuje charakterystyczną triadę objawów: zahamowanie wzrostu prenatalnego i/lub postnatalnego, specyficzne cechy dysmorfii twarzy oraz uszkodzenia OUN.

⚠️FASD (Fetal Alcohol Spectrum Disorders – Spektrum Poalkoholowych Zaburzeń Rozwojowych) jest pojęciem nadrzędnym, obejmującym szeroki zakres zaburzeń rozwojowych spowodowanych narażeniem płodu na alkohol etylowy. W ramach FASD mogą występować zaburzenia neurorozwojowe bez charakterystycznych cech dysmorfii twarzy czy zahamowania wzrostu, co często utrudnia prawidłową diagnozę.

TRUDNOŚCI ROZWOJOWE W FASD:
➡️Dzieci w wieku do 3 lat:
• zaburzenia cyklu snu i czuwania;
• wybiórczość/neofobia pokarmowa;
• opóźniony rozwój mowy i motoryki;
• nadpobudliwość, drażliwość, nadwrażliwość sensoryczna;
• problemy z codziennym funkcjonowaniem – ubieranie, karmienie, mycie.
➡️Dzieci w wieku 3–6 lat:
• opóźnienia w rozwoju mowy i komunikacji społecznej;
• impulsywność, wybuchy emocjonalne, agresja;
• niezdolność do przewidywania zagrożeń;
• trudności z koncentracją i przestrzeganiem reguł;
• potrzeba stałej rutyny.
➡️Dzieci w wieku 7–15 lat:
• trudności w nauce: czytania, pisania, matematyki;
• problemy z pamięcią operacyjną, skupieniem uwagi;
• słabe rozumienie pojęć abstrakcyjnych (czas, pieniądz);
• brak umiejętności generalizacji zasad i wyciągania wniosków;
• trudności w relacjach rówieśniczych, zachowania impulsywne;
• nadpobudliwość, trudności z przetwarzaniem bodźców.
➡️Nastolatki 16–19 lat:
• trudności edukacyjne, w tym przedwczesne przerywanie nauki wynikające z deficytów rozumienia i komunikacji;
• ograniczone myślenie przyczynowo-skutkowe, utrudniające przewidywanie konsekwencji działań i podejmowanie decyzji;
• zaburzenia kompetencji społecznych i moralnych, takie jak trudności z odpowiedzialnością i oceną sytuacji społecznych;
• skłonność do ryzyka, w tym konfliktów z prawem i niebezpiecznych zachowań seksualnych;
• deficyty organizacyjne obejmujące planowanie, zarządzanie czasem i finansami;
• niedojrzałość emocjonalna, obniżona samoocena i podatność na zaburzenia nastroju;
• stygmatyzacja społeczna wynikająca z błędnej interpretacji objawów.
---------------------------------
Źródła:
Fundacja mały książę -Kampania ;
M. Babiniec-Chmielewska: broszura FASD-Spectrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych w kontekście rozwoju mowy i komunikacji.

❗️💥CZY POZYCJA JĘZYKA PRZYSPIESZA STARZENIE?💥❗️
Wiele osób przez całe życie pozostaje w przekonaniu, że posiada „złe predyspozycje genetyczne”, ponieważ doświadcza przewlekłej sztywności mięśniowej, zwiększonej podatności na urazy oraz przyspieszonego starzenia tkanek w obrębie twarzy i szyi. Faktyczną przyczyną może być jednak niewydolność funkcjonalna języka, która wywołuje efekt kaskadowy w całym układzie mięśniowo-powięziowym.
👉Choć może to brzmieć zaskakująco - miejsce, w którym Twój język spoczywa przez większość dnia, wpływa nie tylko na wygląd twarzy, ale też na oddychanie, sen, napięcia mięśniowe i postawę całego ciała.⚠️
🔹 Co się dzieje, gdy język nie przylega do podniebienia?
– Brakuje wewnętrznego podparcia dla struktur twarzy – policzki i żuchwa tracą napięcie, owal staje się mniej wyraźny, może pojawić się „drugi podbródek” nawet u szczupłych osób.
Ponadto powstają tzw. zmarszczki palacza, pogłębione zostają bruzdy nosowo- wargowe i zmarszczki w okolicach oczu.
– Zaburzony odpływ limfy sprzyja porannym obrzękom i cieniom pod oczami.
– Podniebienie staje się wąskie i wysokie („gotyckie”), co może wpływać na wady zgryzu i oddychanie.
– Oddychanie przez usta prowadzi do wysuszenia śluzówek, chrapania, a nawet bezdechu sennego.
– Brak stabilizacji czaszki przez język wpływa na postawę – głowa wysuwa się do przodu, co obciąża kręgosłup.
🔹 Skąd bierze się problem?
Często z nieprawidłowych nawyków z dzieciństwa – przedłużone używanie smoczków, butelek, kubków-niekapków, miękkie jedzenie, które nie wymaga gryzienia. Język „nie pracuje”, a wzorzec prawidłowej pozycji się nie utrwala. Często winne są też ograniczenia anatomiczne (np. skrócone wędzidełko).
🔹 Czy można to naprawić?
Tak! Prawidłowej pozycji języka można się nauczyć. Wystarczy regularna praca:
– świadome ułożenie języka na podniebieniu w spoczynku i podczas jedzenia,
– terapia miofunkcjonalna z neurologopedą,
– masaże i ćwiczenia rozluźniające mięśnie twarzy, szyi i jamy ustnej,
– w razie potrzeby konsultacja z fizjoterapeutą lub chirurgiem stomatologiem.
-------------------------------------------------------------------------
Źródła:
Marchewka A, Dąbrowski Z, Żołądź J. Fizjologia starzenia się. Profilaktyka i rehabilitacja. Wydawnictwo PWN, Warszawa 2013
Foto: Evgeny-Atamanenko/shutterstock.com, P. Bejm-Walacik, Bioclinic.pl, Ostropia.pl, Werakso.pl

💥SKALA HALZELBAKER DO OCENY WĘDZIDEŁKA JĘZYKA💥

HATLFF (Hazelbaker Assessment Tool for Lingual Frenulum Function) to standaryzowane narzędzie opracowane w celu ilościowej oceny budowy i funkcji wędzidełka języka u noworodków i niemowląt.

CEL I ZASTOSOWANIE HATLFF
• Obiektywna ocena anatomiczna budowy wędzidełka języka.
• Ocena funkcjonalnych możliwości języka (np. unoszenia, ruchów bocznych).
• Pomoc w podejmowaniu decyzji o potrzebie wykonania frenotomii – zabiegu przecięcia wędzidełka.

⭐️TEST HATLFF⭐️
➡️OCENA WYGLĄDU JĘZYKA (appearance items) – obejmuje 5 parametrów:
• Długość wędzidełka przy podnoszeniu języka.
• Umiejscowienie przyczepu wędzidełka na języku.
• Umiejscowienie przyczepu wędzidełka na dnie jamy ustnej.
• Kształt końcówki języka.
• Elastyczność wędzidełka.
➡️OCENA FUNKCJI JĘZYKA (functional items) – obejmuje 7 parametrów:
• Unoszenie języka do podniebienia.
• Protruzja (wysuwanie) języka.
• Przemieszczanie języka na boki.
• Kształt języka przy płaczu.
• Ruchomość języka.
• Napięcie języka.
• Wydolność ssania.

Każdy parametr oceniany jest w skali punktowej. Maksymalna liczba punktów to 14 za wygląd i 20 za funkcję.
HATLFF znajduje zastosowanie głównie w neonatologii, laktacji, logopedii oraz stomatologii dziecięcej. Jest pomocny w decyzjach o interwencji chirurgicznej, ale również w monitorowaniu skuteczności terapii funkcjonalnej języka przed i po zabiegu.

⛔️TEST HATLFF ZNAJDUJE SIĘ W ZDJĘCIACH POSTU⛔️

Fotografia:
www primadent.pl

🌺ŚWIATOWY DZIEŃ ZESPOŁU DOWNA - 21.03🌷

To wyjątkowe święto ma na celu zwiększenie świadomości społecznej dotyczącej życia i praw osób z zespołem Downa oraz promowanie ich pełnego uczestnictwa w społeczeństwie.
Data nie jest przypadkowa – nawiązuje do trisomii 21. chromosomu, która jest przyczyną zespołu Downa. Osoby z tym zespołem mają trzy kopie chromosomu 21 zamiast dwóch, co wpływa na ich rozwój, ale nie definiuje ich możliwości ani wartości.

💥ROZWÓJ MOWY
Znaczna część dzieci z zespołem Downa w okresie 3.-5. roku życia nie osiąga rozwoju mowy i nie porozumiewa się w takim stopniu, jak w zakresie innych umiejętności. Należy podkreślić, że dzieci te w większości mają dobrze rozwinięte umiejętności niewerbalne (np. kontakt wzrokowy).
Konieczne zatem staje się włączenie wczesnej stymulacji mowy - najlepiej w pierwszych trzech latach życia dziecka. Badania R. Verasa i G. Domana udowodniły, że dzieci z zespołem Downa dorastające w odpowiednio wzbogaconym otoczeniu (stymulacja narządów zmysłu, rehabilitacja) mogą rozwijać się bardzo szybko, a nawet doganiać swoich rówieśników.

💥STYMULOWANIE ROZWOJU MOWY
Wspieranie mowy musi uwzględniać różnorodne i naprzemienne działania czynników motoryczno-funkcjonalnych i społeczno-poznawczych.
Można tutaj wyróżnić:
-ćwiczenia wspomagające rozwój mowy, które mają charakter zapobiegawczy i rozpoczynają się zaraz po urodzeniu;
-ćwiczenia zorientowane na rozwój mowy, które mają zadanie korygujące, wyrównujące i nadrabiające zaległości językowe.

📍W tabeli (na zdjęciu w poście) przedstawiono sposób terapii w zakresie rozwoju mowy u dziecka z zespołem Downa.

---------------------------------------------------
Źródła:
T. Kaczan, Śmigiel R., Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju u dzieci z chorobami genetycznymi. Wyd. Impuls, Kraków 2012, s.46-54.
https://wadowice.pl/swiatowy-dzien-osob-z-zespolem-downa-2/
Centrum medyczne Boramed -www.boramed.pl

💥PRAWIDŁOWE POŁYKANIE💥

W ujęciu logopedycznym prawidłowe połykanie jest procesem fizjologicznym. Polega on na odpowiedniej współpracy mięśni jamy ustnej, gardła i przełyku, zapewniającej bezpieczne i efektywne przemieszczanie pokarmu lub płynu z jamy ustnej do żołądka.

CECHY PRAWIDŁOWEGO POŁYKANIA:
1. Układ języka:👅
- W trakcie połykania język unosi się ku podniebieniu twardemu, a jego końcówka znajduje się za górnymi siekaczami.
- Nie dochodzi do wsuwania języka między zęby (brak tzw. połykania infantylnego).
2. Aktywność mięśniowa:👧
- Mięśnie warg, policzków i języka działają harmonijnie.
- Mięśnie okrężne ust i żuchwy są w stanie relaksacji (nie dochodzi do nadmiernego zaciskania warg czy szczęki).
3. Oddychanie:🫁
- W trakcie połykania oddech jest chwilowo wstrzymywany, co zapobiega przedostaniu się treści pokarmowej do dróg oddechowych.
4. Zamknięcie jamy ustnej:👄
- Podczas połykania usta są zamknięte, a warga dolna nie angażuje się nadmiernie w proces połykania.
5. Ruch żuchwy:🗣
- Żuchwa jest stabilna i nie wykonuje nadmiernych ruchów.

⛔️ZABURZENIA POŁYKANIA
Logopedzi szczególnie zwracają uwagę na połykanie infantylne (język wysuwany między zęby) lub dysfagię (trudności z połykaniem wynikające z zaburzeń neurologicznych, anatomicznych lub funkcjonalnych). Mogą one prowadzić do:
• Wad zgryzu.
• Niewłaściwego rozwoju mowy.
• Ryzyka aspiracji (przedostania się pokarmu lub płynów do dróg oddechowych).

🎯Terapia:
W przypadku nieprawidłowego połykania logopeda:
1. Diagnozuje problem, analizując funkcje połykania.
2. Prowadzi terapię ukierunkowaną na:
- Normalizację napięcia mięśniowego w obrębie jamy ustnej.
- Ćwiczenia pozycjonowania języka.
- Nauczanie prawidłowych wzorców połykania.
Terapia jest kluczowa szczególnie u dzieci, gdyż nieprawidłowe połykanie może wpłynąć na rozwój zgryzu i artykulację.

--------------------------------------------------------------------
Zdjęcie: strefalogopedy.pl
Mistal P. www.facebook/logopedyczna

💜DZIEŃ NAJMŁODSZYCH BOHATERÓW 💜🤱🚿

W Polsce co roku rodzi się przedwcześnie około 6-7% dzieci (czyli przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży), co daje około 26 tysięcy noworodków. Przedwczesne narodziny mogą mieć wpływ na zdrowie fizyczne, rozwój poznawczy, emocjonalny i społeczny dziecka. Z perspektywy logopedycznej wcześniaki są grupą o podwyższonym ryzyku wystąpienia opóźnień w rozwoju mowy oraz trudności komunikacyjnych.

➡️➡️➡️ ROZWÓJ MOWY U WCZEŚNIAKA
Ze względu na niedojrzałość układu nerwowego, wcześniaki mogą mieć trudności w zakresie:
• rozwoju motoryki aparatu artykulacyjnego,
• kontroli odruchów ssania i połykania,
• koordynacji ruchów i napięcia mięśniowego,
• rozwoju zmysłów słuchu i wzroku, które są istotne dla prawidłowego rozwoju mowy.
Nieprawidłowości w obrębie aparatu oddechowego i krążeniowego mogą wpływać na ich zdolność do skutecznego oddychania i fonacji. Zaburzenia w funkcji oddechowej mają natomiast kluczowe znaczenie dla rozwoju emisji głosu i intonacji, które kształtują się w początkowych latach życia.

➡️➡️ ➡️STRATEGIE TERAPEUTYCZNE
Interwencje logopedyczne u wcześniaków są dostosowane do ich indywidualnych potrzeb oraz etapu rozwoju i mogą obejmować:
• Ćwiczenia stymulujące rozwój odruchów ssania i połykania – wspierające funkcje związane z karmieniem i przygotowujące aparat artykulacyjny do późniejszego mówienia.
• Trening wrażliwości sensorycznej – działania mające na celu zmniejszenie nadwrażliwości lub zwiększenie tolerancji na bodźce dotykowe w obrębie twarzy i jamy ustnej.
• Ćwiczenia oddechowe i fonacyjne – wspierające rozwój kontroli oddechu, potrzebnej do właściwej emisji głosu i intonacji.
• Stymulację słuchową – aktywności angażujące zmysł słuchu, które pomagają rozwijać zdolności przetwarzania bodźców dźwiękowych oraz wspierają późniejszy rozwój rozumienia i produkcji mowy.
• Wsparcie w zakresie komunikacji alternatywnej – w przypadkach poważniejszych opóźnień lub zaburzeń logopeda może rozważyć wprowadzenie prostych metod komunikacji wspomagającej, aby umożliwić dziecku wyrażanie potrzeb i budowanie relacji z otoczeniem.
------------------------------------------------------------------------
Fot. Pixabay.com

⚠️UDAR MÓZGU - WAŻNA KAŻDA SEKUNDA !🧠⏳

Udar mózgu, zwany również incydentem mózgowo-naczyniowym, to nagłe zaburzenie krążenia krwi w mózgu, prowadzące do uszkodzenia tkanki mózgowej.
❌Stan ten jest jednym z najczęstszych przyczyn trwałej niepełnosprawności oraz trzecią najczęstszą przyczyną zgonów na świecie!!!

📍RODZAJE:
• Udar niedokrwienny (około 85% przypadków) – wynika z zablokowania przepływu krwi w tętnicach mózgowych, najczęściej w wyniku zakrzepu, zatoru lub miażdżycy. W rezultacie dochodzi do niedotlenienia obszaru mózgu i uszkodzenia komórek.
• Udar krwotoczny (około 15% przypadków) – spowodowany jest pęknięciem naczynia krwionośnego i wylaniem krwi do tkanki mózgowej lub przestrzeni podpajęczynówkowej. Powoduje to gwałtowne uszkodzenie tkanek i wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego.

📍OBJAWY:
• utrata lub zaburzenia czucia, zwłaszcza po jednej stronie ciała,
• zaburzenia mowy (afazja) lub problemy z rozumieniem mowy,
• problemy z utrzymaniem równowagi,
• zaburzenia widzenia, podwójne widzenie,
• nagła asymetria twarzy, opadanie kącika ust,
• utrata świadomości lub przytomności,
• silny ból głowy (objaw charakterystyczny dla udaru krwotocznego),
• podwyższone ciśnienie tętnicze
• mogą pojawić się wymioty.

📍DIAGNOSTYKA:
• Tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) mózgu – pozwalają odróżnić udar niedokrwienny od krwotocznego,
• Angiografia – do oceny stanu naczyń mózgowych,
• Badania laboratoryjne – w celu wykluczenia innych przyczyn objawów i oceny czynników ryzyka.

📍LECZENIE:
• Udar niedokrwienny – stosuje się leczenie trombolityczne (rozpuszczanie zakrzepu) lub trombektomię mechaniczną (usunięcie zakrzepu).
• Udar krwotoczny – wymaga interwencji chirurgicznej, a w ciężkich przypadkach także obniżania ciśnienia wewnątrzczaszkowego.

📍ROKOWANIA:
Udar często prowadzi do długotrwałych następstw, takich jak niedowład, problemy z mową, pamięcią i codziennym funkcjonowaniem. Kluczowa jest intensywna rehabilitacja, obejmująca fizjoterapię i terapię neurologopedyczną.

---------------------------------------------------------------------
Bibliografia i zdjęcia:
Anna Członkowska, Niewiada: Udar mózgu. W: Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski: Interna Szczeklika 2017. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s. 2215-2224.
https:/poznan.wyborcza.pl/poznan/7,105531,21445499,uwaga-udar-jakie-sa-jego-objawy-i-jWytyczne
https:/udarymozgu.pl/wylew-a-udar-czym-sie-od-siebie-roznia/
https:/jbzd.com.pl/obr/2913040/ciekawostki-medyczne-2-udar-mozgu