07/09/2026
🌀 เวียนหัว ภาพสั่น เดินแล้วรู้สึกพื้นไม่แน่นบางครั้งปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่คอ แต่อาจอยู่ที่ระบบ Vestibular
วันนี้ขอเล่าเคสหนึ่งครับ
👩🏻 สถาปนิกสาว อายุ 40 ปี
คนไข้มาด้วยอาการ เวียนศีรษะช่วงเช้าและกลางวัน
แต่สิ่งที่น่าสนใจมากกว่านั้นคือ
เวลาเล่นมือถือแล้วเลื่อนหน้าจอเร็ว ๆ ภาพเหมือนสั่น เวลาเดินรู้สึกเหมือนพื้นไม่แน่น มองป้ายหรือตัวหนังสือบางครั้งไม่ชัด ยิ่งเดินแล้วหันศีรษะไปมา ภาพยิ่งเหมือนสั่น
จากประวัติพบว่า เคยมี Vestibular Neuritis เส้นประสาทหูชั้นในอักเสบ
เราเลยไม่ได้ประเมินเพียงว่า เวียนหัวไหม? โดยเคสนี้ไม่มีอาการปวดคอนะครับ มีแค่ตึงบ่า
แต่ต้องหาคำตอบว่า ระบบ Vestibular ทำงานอย่างไร
🔺เราเริ่มประเมินอาการและผลกระทบต่อชีวิต
🔺DHI = 78/100 คะแนนอยู่ในระดับที่มีผลกระทบต่อการใช้ชีวิตค่อนข้างมาก
จึงต้องหาว่าอาการเวียนหัวและความไม่มั่นคงนี้ เกิดจากระบบใด และส่งผลต่อ function อย่างไร
🔺เริ่มตรวจ ตอนแรกขอแยก central กับ peripheral vestibular systemก่อน
พบ ว่า ทั้ง smooth persuit / Gaze-evoke / Saccadic ผล Negative
แปลอาจไม่ใช่เรื่องของ Central
🔺เริ่มตรวจ Vestibular VOR
-Head Impulse Test (HIT) พบ corrective saccade เมื่อหมุนศีรษะไปทางข้างขวา
แปลว่า VOR ของข้างขวาทำงานได้ไม่เพียงพอ เมื่อศีรษะเคลื่อนที่เร็ว ตาจึงรักษาภาพให้นิ่งได้ไม่ทัน
🔺Dynamic Visual Acuity (DVA)
พบว่า ความสามารถในการมองเห็นลดลงเมื่อศีรษะมีการเคลื่อนไหว ห่างกัน 4 บรรทัด จากการตรวจ จากChart R (ซึ่งปกติไม่ควรห่างเกิน2-3 บรรทัด
สอดคล้องกับอาการที่คนไข้บอกว่า เดินแล้วมองป้ายไม่ชัด หันหัวแล้วภาพเหมือนสั่น
นี่คือหนึ่งใน clue สำคัญของ VOR dysfunction
🔺ต่อมาเราตรวจ Balance & Gait
-mCTSIB
เมื่อเพิ่มความยากของ sensory condition พบว่า การควบคุม balance ลดลง
เมื่อข้อมูลจากการมองเห็น somatosensory ถูกลดลง ร่างกายต้องพึ่งพา vestibular input มากขึ้น
เมื่อไรที่หลับตา คนไข้จะเกิดการเซ โดยคนไข้ยืนหลับตาบนพื้นแข็ง 22 วินาที แล้วยืนบนพื้นโฟม ได้ 12 วินาที
-Tandem Gait
พบ การเดินต่อส้น ปลายเท้าไม่มั่นคง
สะท้อนปัญหาของ dynamic balance
-Fukuda Stepping Test
พบการ เบี่ยงไปทางขวา ข้างที่ตรวจพบ หมุนไป 27องศา ทางขวา
สามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบในการประเมินความไม่สมดุลของ vestibular system
เมื่อเอาทุกอย่างมารวมกัน
เราไม่ได้ดูแค่ คนไข้เวียนหัว แต่เห็นเป็น pattern ว่า
🤍✨สรุป
Head movement ส่งผลต่อ
VOR ทำงานไม่เพียงพอ ทำให้
ภาพไม่คงที่ ภาพสั่น มองไม่ชัด
ก็เลยทำให้ Dynamic balance ลดลง
ส่งผลต่อเดินและเคลื่อนไหวศีรษะได้ไม่มั่นใจ
เมื่อประกอบกับประวัติ Vestibular Neuritis และผลการตรวจ จึงเข้าได้กับ
ส่งผลต่อ Unilateral Vestibular Hypofunction
🔺✨แล้วเรารักษาอย่างไร
เป้าหมายไม่ใช่เพียง
ทำอย่างไรก็ได้ให้คนไข้ไม่เวียน
แต่คือการ กระตุ้นให้ระบบประสาทเกิด adaptation และสามารถใช้ vestibular information ได้ดีขึ้น
หนึ่งในหัวใจสำคัญคือ
VOR Adaptation Exercise
เริ่มจากระดับที่เหมาะสมกับคนไข้ เช่น VOR x1 และค่อย ๆ progression ตาม symptom และ functional capacity
โดยออกแบบทั้ง
ในเคสนี้วางโปรแกรมให้ฝึก VOR วันละ 3–5 ครั้ง โดยปรับความยากตามอาการและผลการประเมิน
และเริ่มฝึกรวมกับหารฝึกทรงตัว
เดินต่อเท้า เน้นทำน้อยๆแต่ทำบ่อยๆ
เพราะ Vestibular Rehabilitation ไม่ใช่แค่ จำ Testสิ่งสำคัญคือเราต้องตอบให้ได้ว่า
ตรวจเจออะไร
ผลนั้นหมายความว่าอะไร
อธิบายอาการของคนไข้ได้หรือไม่
แล้วเราจะเลือก Exercise อะไร
และจะ Progress อย่างไร
#เวียนศีรษะ
#บ้านหมุน
#ภาพสั่น
#ทรงตัวไม่ดี
#นักกายภาพบำบัด
#กายภาพบำบัด
