ศูนย์การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ดาราศาสตร์เทศบาลนครหาดใหญ่

07/10/2026

ดาวศุกร์อาจเคยมีดวงจันทร์

ดาวศุกร์อาจเคยมีบริวารก็ได้ แต่บริวารดวงนั้นสูญสลายไปแล้ว ไม่ได้หลุดหายไปไหน แต่ตกลงสู่ดาวศุกร์และแตกส...

04/10/2026

น้ำพุจากอวกาศ

04/10/2026

ปฏิทินดาราศาสตร์ประจำวัน
4 ตุลาคม 2569
#ดาวเสาร์ใกล้โลกที่สุดในรอบปี



ขอขอบคุณ🙏🏽 และขออนุญาตแชร์ข้อมูลเพื่อการศึกษา เพื่อการเรียนรู้และเพื่อการประชาสัมพันธ์ครับ

ปฏิทินดาราศาสตร์ประจำวัน
4 ตุลาคม 2569
ดาวเสาร์ใกล้โลกที่สุดในรอบปี

ดาวเสาร์จะโคจรมาอยู่ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (Saturn Opposition) หมายถึง ดวงอาทิตย์ โลก และดาวเสาร์ เรียงกันในแนวเส้นตรง โดยโลกอยู่ระหว่างดวงอาทิตย์และดาวเสาร์ ส่งผลให้ดาวเสาร์มีระยะใกล้โลกที่สุดในรอบปี ห่างจากโลกประมาณ 1,261 ล้านกิโลเมตร หรือ 8.43 หน่วยดาราศาสตร์ วันดังกล่าวจะเริ่มสังเกตเห็นดาวเสาร์ทางทิศตะวันออก หลังดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า ปรากฏสว่างเด่นชัดบนท้องฟ้า ชมได้ตลอดทั้งคืนจนถึงรุ่งเช้า

สำหรับคืนวันอาทิตย์ที่ 4 ตุลาคม 2569 NARIT เตรียมจัดกิจกรรมสังเกตการณ์ “ดาวเสาร์ใกล้โลกที่สุดในรอบปี” และวัตถุท้องฟ้าที่น่าสนใจ ตั้งแต่เวลา 18:00 - 22:00 น. ณ จุดสังเกตการณ์หลัก 4 แห่ง ได้แก่ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร อ. แม่ริม จ. เชียงใหม่ หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา ขอนแก่น นครราชสีมา และสงขลา เข้าร่วมฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย หรือชมถ่ายทอดสดได้ทางเฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ https://www.facebook.com/NARITpage

หมายเหตุ : หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา ฉะเชิงเทรา อยู่ระหว่างพิจารณาการจัดกิจกรรมตามสถานการณ์น้ำท่วมในพื้นที่

03/10/2026

ดวงจันทร์เกี่ยวข้องกับน้ำท่วมอย่างไร



ขอขอบคุณ🙏🏽และขออนุญาตแชร์ข้อมูลเพื่อการศึกษา เพื่อการเรียนรู้ และเพื่อการประชาสัมพันธ์ครับ

ดวงจันทร์เกี่ยวข้องกับน้ำท่วมอย่างไร

จากน้ำฝนปริมาณมากที่โถมกระหน่ำกรุงเทพมหานครมาตั้งแต่วันที่ 24 กันยายน 2569 ที่ผ่านมานี้ ทำให้กรุงเทพมหานครกำลังประสบปัญหาอุทกภัยอย่างหนัก ประชาชนจำนวนมากกำลังพยายามประคับประครองสถานการณ์ ขณะที่ทางการกำลังพยายามระบายมวลน้ำปริมาณมากลงแม่น้ำเจ้าพระยาเพื่อลงสู่อ่าวไทยต่อไป

แต่ทราบหรือไม่ว่า มีอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้การระบายน้ำท่วมออกไปต้องเกือบหยุดชะงักโดยสิ้นเชิงเป็นประจำเกือบวันละสองครั้ง เนื่องมาจาก "ดวงจันทร์" ที่อยู่ลอยอยู่เหนือโลกของเรานั่นเอง

แล้วดวงจันทร์ที่อยู่เหนือท้องฟ้าห่างจากโลกออกไปกว่า 4 แสนกิโลเมตร ส่งผลต่อน้ำท่วมใต้เท้าเราได้อย่างไร?

ดวงจันทร์ เช่นเดียวกับวัตถุทุกชนิดในเอกภพ ส่งแรงดึงดูดมวลเข้าหามัน แรงโน้มถ่วงนี้ไม่เพียงแต่ขึ้นอยู่กับขนาดของมวล แต่ยังขึ้นอยู่กับระยะห่างอีกด้วย หรือที่เรารู้จักกันในนามของ "กฎแรงโน้มถ่วงของนิวตัน" ในช่วงที่ดวงจันทร์อยู่เหนือศีรษะของเรา จะมีแรงดึงดูด ดึงเราเข้าไปหาดวงจันทร์ แต่ในปริมาณน้อยกว่าที่โลกของเราดึงดูดเราเป็นอย่างมาก เราจึงไม่ต้องกังวลว่าดวงจันทร์จะดูดเราหลุดออกไปจากโลกเร็ว ๆ นี้แต่อย่างใด

ลองนึกภาพว่าเรายืนอยู่บนโลกโดยมีดวงจันทร์อยู่เหนือศีรษะ ในตำแหน่งนี้ศีรษะของเราจะอยู่ใกล้ดวงจันทร์มากกว่าพื้นดินใต้เท้าเล็กน้อย จึงได้รับแรงโน้มถ่วงจากดวงจันทร์มากว่า แต่แรงโน้มถ่วงนี้มีปริมาณเพียงหนึ่งในสิบล้านล้านส่วนของแรงโน้มถ่วงที่โลกกระทำกับเรา เราจึงมักจะไม่สามารถสัมผัสได้ถึงความแตกต่างอันน้อยนิดนี้ อย่างไรก็ตาม เมื่อมองในระดับที่ใหญ่ขึ้น น้ำในอ่าวไทยที่เชื่อมต่อกับมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย มีระยะห่างจากดวงจันทร์แตกต่างกันกว่า 6000 กม. แรงโน้มถ่วงจากดวงจันทร์ที่แตกต่างกันส่งผลให้น้ำในมหาสมุทรไหลไปกองกันในบริเวณใกล้และไกลจากดวงจันทร์ ทำให้เกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า "น้ำขึ้น-น้ำลง" หรือ "แรงไทดัล" นั่นเอง

แต่ดวงจันทร์นั้นไม่ใช่เพียงวัตถุเดียวที่มีแรงไทดัลต่อมหาสมุทรบนโลก ดวงอาทิตย์ก็ส่งแรงไทดัลมาบนโลกเช่นกัน แม้ว่าดวงอาทิตย์จะมีมวลมากกว่าดวงจันทร์เป็นอย่างมาก แต่มันก็อยู่ไกลออกไปเป็นอย่างมากเช่นเดียวกัน ผลที่เกิดขึ้นจึงทำให้แรงไทดัลจากดวงอาทิตย์นั้นมีผลเป็นเพียง 1 ใน 3 ของแรงไทดัลจากดวงจันทร์ แรงไทดัลจากวัตถุทั้งสองนี้ส่งผลต่อกันในรูปแบบที่ค่อนข้างซับซ้อน แต่จะมาส่งเสริมกันมากที่สุดในช่วงจันทร์เพ็ญ และจันทร์ดับ ส่งผลให้เกิดกระแสน้ำขึ้น-น้ำลงสูงสุด เรียกว่า "น้ำเกิด" (spring tide) ในขณะที่ช่วงข้างขึ้นและข้างแรม 8 ค่ำจะหักล้างกัน ความแตกต่างระหว่างน้ำขึ้น-น้ำลงจึงไม่ได้มากนัก เรียกว่า "น้ำตาย" (neap tide)

แล้วน้ำขึ้น-น้ำลง เกี่ยวข้องกับอุทกภัยในกรุงเทพมหานครอย่างไร?

กรุงเทพมหานครนั้นตั้งอยู่ในที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ด้วยระดับความสูงจากระดับน้ำทะเลเฉลี่ยเพียง 1.5 เมตร ด้วยเหตุนี้ในช่วงที่ระดับน้ำทะเลขึ้นสูงสุด น้ำในแม่น้ำเจ้าพระยานั้นจะอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าอ่าวไทย จนในบางครั้งทะเลกลับไหลย้อนกลับขึ้นมาในแม่น้ำเสียด้วยซ้ำ และแม้ว่าในช่วงน้ำเกิดที่ระดับน้ำทะเลขึ้นสูงสุด จะตามมาด้วยระดับน้ำทะเลต่ำสุด แต่ระดับน้ำทะเลที่ลดลงนี้กลับไม่ได้ส่งผลเพิ่มอัตราในการระบายมากขึ้นเท่าใดนัก โดยรวมแล้วในช่วงน้ำเกิด จึงกลับทำให้การระบายโดยรวมของแม่น้ำเจ้าพระยาลดลงเป็นอย่างมาก

แม้จะเป็นที่ชัดเจนว่า ปริมาณน้ำฝนอันมหาศาลนั้นจะเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดอุทกภัยในครั้งนี้ แต่จันทร์เพ็ญในวันที่ 26 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา มีผลทำให้เกิดกระแสน้ำขึ้นสูงสุด (น้ำทะเลหนุน) ซึ่งในช่วงที่มีปริมาณมากที่สุดย่อมจะเป็นอุปสรรคต่อการระบายน้ำสะสมในกรุงเทพมหานครเป็นอย่างมาก และระหว่างที่ทางการกำลังระบายน้ำออกไปนี้ เฟสของดวงจันทร์ที่กำลังจะเข้าสู่ช่วงน้ำตายในวันที่ 4 ตุลาคม 2569 ก็จะช่วยให้การระบายน้ำลงสู่อ่าวไทยตามธรรมชาติของแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นไปได้ง่ายขึ้นเรื่อย ๆ และหวังว่าจะอุทกภัยในครั้งนี้จะผ่านพ้นไปเสียที

แต่ไม่ว่าอย่างไรก็ตาม นี่ก็เป็นอีกเหตุการณ์หนึ่งที่ยังเตือนให้เราระลึกเสมอ ว่า "ดาราศาสตร์" และการเคลื่อนที่ของวัตถุบนท้องฟ้า ก็ยังคงสามารถส่งอิทธิพลต่อชีวิตความเป็นอยู่ของมนุษย์บนโลกได้เสมอ

เรียบเรียง : ดร. มติพล ตั้งมติธรรม - นักวิชาการ NARIT

03/10/2026

ดาวพฤหัสบดี หน้าบึ้ง

นี่คือ 'ดาวพฤหัสบดี' แบบ ไม่รู้ไปโกรธใครมา ไม่พูดไม่จา ทำหน้าบึ้งตึง ที่ถ่ายจากกล้องบนยานอวกาศ Juno ของ NASA

ในภาพจะเห็นลักษณะของพายุสีขาวสองลูก และพายุแนวรีที่อยู่ในตำแหน่งเหมาะสม จนดูเหมือน 'ใบหน้า' ของดาวพฤหัสฯ แบบนี้

NASA ระบุว่าภาพดังกล่าวได้รับการประมวลผลโดย Jason Major นักวิทยาศาสตร์ภาคประชาชน ที่ร่วมประมวลภาพจากกล้อง JunoCam อย่างต่อเนื่อง โดยเป็นการหมุนรูปต้นฉบับ 180 องศา เพื่อให้ทิศใต้อยู่ด้านบนของรูปแทน

ภาพดังกล่าวถูกถ่ายเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2017 ระหว่างที่ยาน Juno บินเข้ามาเฉียดใกล้ ที่ความสูงเพียง 19,433 กิโลเมตรจากผิวเมฆของดาวพฤหัสบดี

ส่วนเพลงในย่อหน้าแรกนั้น มีอายุมากกว่าผู้เขียนอีกครับ...

#อวกาศน่ารู้

02/10/2026

เทศบาลนครหาดใหญ่ แจ้งเปลี่ยนแปลงเวลาการให้บริการแหล่งการเรียนรู้ สังกัดเทศบาลนครหาดใหญ่

🔭🪐 ศูนย์วิทยาศาสตร์ดาราศาสตร์ เทศบาลนครหาดใหญ่

เปิดให้บริการ ทุกวันพุธ - วันอาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา 09.30-17.30 น.
ปิดทำการวันจันทร์และวันอังคาร

02/10/2026

ดิถีจันทร์ เดือนตุลาคม

01/10/2026

What's up in the sky – October 2026 | ท้องฟ้าเดือนตุลาคม 2569



ขอขอบคุณ🙏🏽และขออนุญาตแชร์ข้อมูลเพื่อการศึกษา เพื่อการเรียนรู้ และเพื่อการประชาสัมพันธ์ครับ