30/05/2026
CÂU CHUYỆN VỀ XE ĐIỆN
" CÓ 1 anh hỏi:. Bên anh đầu tư nhà máy, đầu tư sản phẩm, tuyển đại lý liên tục. Chính sách cũng không phải tệ. Nhưng mở đại lý thì nhiều, giữ được đại lý lâu dài lại không bao nhiêu. Theo em vấn đề nằm ở đâu?"
Tôi đọc tin nhắn đó xong thì cười,
Không phải vì câu hỏi dễ, mà vì đây là câu hỏi tôi đã nghe rất nhiều lần trong nhiều năm làm nghề.
Thực tế, đây cũng không phải nỗi trăn trở của riêng các hãng. Nhiều đại lý cũng từng tâm sự với tôi những câu rất quen thuộc:
"Hãng không hỗ trợ."
"Hãng không bảo vệ thị trường."
"Hãng chỉ quan tâm doanh số."
Nghe nhiều rồi, tôi nhận ra một điều khá thú vị. Hãng và đại lý thường đang nói về cùng một vấn đề, nhưng lại đứng ở hai vị trí khác nhau để nhìn nó.
Hãng nhìn thấy sản phẩm, kế hoạch phát triển và các con số trên báo cáo. Đại lý lại nhìn thấy khách hàng, đối thủ cạnh tranh và những tình huống phát sinh ngoài thực tế mỗi ngày. Không ai sai cả. Nhưng nếu chỉ nhìn từ góc của mình, rất dễ cho rằng bên còn lại chưa hiểu những gì mình đang trải qua.
Nhiều người cho rằng: muốn xây một thương hiệu mạnh thì phải có sản phẩm mạnh. Điều đó đúng, nhưng vốn chưa đủ. Nếu chỉ cần sản phẩm tốt là thành công thì đã không có chuyện nhiều hãng sở hữu những mẫu xe rất ổn nhưng nhiều năm vẫn loay hoay với bài toán hệ thống. Ngược lại, có những thương hiệu chưa chắc nổi bật nhất thị trường nhưng mạng lưới đại lý lại ngày càng phát triển theo từng năm. Sau này tôi mới hiểu, khó nhất của một hãng xe không phải là sản xuất ra một chiếc xe. Mà khó nhất là, làm cho hàng trăm con người ở nhiều tỉnh thành khác nhau, cùng muốn bán chiếc xe đó trong nhiều năm liên tục!
Theo tôi, đây là điểm mà nhiều doanh nghiệp vô tình bỏ qua. Nhiều hãng đang đi tìm đại lý, nhưng thứ họ thực sự cần lại là những người đồng hành. Hai khái niệm đó khác nhau rất nhiều. Một đại lý có thể bán nhiều thương hiệu cùng lúc, nhưng sẽ chỉ thật sự dành tâm huyết cho số ít thương hiệu mà họ tin tưởng. Có những sản phẩm lợi nhuận không cao nhất nhưng đại lý vẫn chủ động giới thiệu cho khách. Có những thương hiệu không phải lúc nào cũng có chính sách tốt nhất nhưng khi có mẫu xe mới, đại lý vẫn ưu tiên dành vị trí đẹp nhất để trưng bày. Người ngoài nhìn vào sẽ nghĩ đó là câu chuyện của chiết khấu. Người trong nghề hiểu rằng phía sau đó là niềm tin được tích lũy theo thời gian.
Tôi nhớ có lần ngồi cà phê với một anh chủ đại lý ở miền Tây. Anh ấy nói với tôi một câu khá hay:
"Khoa biết không, có những hãng anh lời nhiều hơn. Nhưng cuối cùng anh vẫn tập trung bán hãng này."
Tôi hỏi: Vì sao?
Anh trả lời: "Vì a biết, khi khách cần phụ tùng, bên a gọi là có. Khi cần xử lý bảo hành, có người nghe máy. Khi vào mùa cao điểm, hàng vẫn có để bán. Và quan trọng nhất, a không phải mỗi sáng thức dậy rồi lo hôm nay hãng có phá giá mình hay không."
Nghe xong tôi thấy câu trả lời đó đáng suy nghĩ hơn rất nhiều những bảng hợp đồng nguyên tác dài vài chục trang. Bởi sau cùng, điều giữ một đại lý ở lại không phải lúc thị trường thuận lợi. Mà là cách một hệ thống đối xử với nhau khi thị trường bắt đầu khó khăn!
Tôi từng thấy (và chính bản thân tôi cũng đã trải qua) có những đại lý rời bỏ một thương hiệu không phải vì sản phẩm kém, cũng không phải vì bán không được. Họ rời đi sau nhiều lần cảm thấy những phản hồi từ thị trường không còn được lắng nghe. Điều này khá đáng tiếc, bởi người tiếp xúc khách hàng nhiều nhất không phải nhà máy. Người nghe lời khen, tiếng chê đầu tiên cũng không phải nhà máy. Đại lý mới là người biết khách đang thích điều gì, chưa hài lòng điều gì và mong đợi điều gì ở sản phẩm tiếp theo. Có những thông tin không xuất hiện trong bất kỳ báo cáo nào, nhưng lại quyết định một mẫu xe thành công hay thất bại, bạn đồng ý chứ?
Ở chiều ngược lại, đại lý cũng không thể kỳ vọng rằng hãng sẽ làm thay phần việc của mình. Hãng có thể làm tốt sản phẩm, hỗ trợ kỹ thuật hay truyền thông, nhưng không thể thay đại lý phát triển thị trường, xây dựng đội ngũ và chăm sóc khách hàng mỗi ngày. Một hệ thống mạnh luôn là kết quả của sự nỗ lực từ cả hai phía.
Sau nhiều năm quan sát, tôi nhận ra những hệ thống phát triển bền vững thường có một điểm chung rất đơn giản: hãng và đại lý không xem nhau là người bán và người mua. Họ xem nhau là những người cùng làm một bài toán dài hạn. Khi hãng xây chính sách, họ nghĩ đến khả năng phát triển của đại lý. Khi đại lý phát triển thị trường, họ nghĩ đến giá trị của thương hiệu. Khi có vấn đề xảy ra, hai bên cùng tìm cách giải quyết thay vì tìm người để đổ lỗi. Nghe thì đơn giản, nhưng thực tế lại không dễ. Bởi xây một sản phẩm tốt có thể mất vài tháng, còn xây được một hệ thống mạnh thường cần rất nhiều năm.
Có lẽ vì vừa làm bán lẻ, vừa làm phân phối, vừa có cơ hội làm việc với nhiều hãng khác nhau nên tôi được nhìn câu chuyện từ nhiều góc độ hơn. Tôi hiểu áp lực của một nhà máy khi phải đầu tư sản phẩm, đầu tư hệ thống và phát triển thị trường. Tôi cũng hiểu áp lực của một đại lý khi phải cạnh tranh từng ngày để giữ khách hàng và duy trì hoạt động kinh doanh.
Càng làm nghề lâu tôi càng tin rằng một chiếc xe tốt có thể tạo ra doanh số. Nhưng một mối quan hệ tốt giữa hãng, nhà phân phối và đại lý mới tạo ra sự phát triển lâu dài. Đó cũng là lý do Smile luôn ưu tiên đồng hành với những đối tác có cùng tư duy phát triển bền vững, thay vì chỉ nhìn vào những cơ hội ngắn hạn.
Sau nhiều năm làm nghề, tôi càng tin rằng tương lai của ngành xe điện không nằm ở việc ai mở được nhiều đại lý hơn hay ai bán được nhiều xe hơn trong một mùa cao điểm. Nó nằm ở việc ai xây dựng được một hệ sinh thái mà trong đó hãng muốn đồng hành lâu dài, đại lý muốn phát triển lâu dài và khách hàng tiếp tục tin tưởng lâu dài.
Bởi suy cho cùng, sản phẩm có thể giúp một thương hiệu bước vào thị trường. Nhưng chính con người mới là thứ giúp thương hiệu đó
: Bán xe chính hãng, là tôn trọng khách hàng.