A Fitness Enjoyer

Nơi lảm nhảm của một người tận hưởng rèn luyện thể chất~

18/02/2026

[Musings on "fortune"]

One way to define something is by its opposite.

Fortune, good luck, as opposed by misfortune and bad luck.
The former hinges upon the desire that whatever you do, things will go in your favor.
Borne out of the concern that there's non-zero chance that things will go tits-up.
Uncertainty.

This reminds me
Routine is built on expectation of certainty.
Whatever you do, will lead to a consistent and reproducible outcome.
With that already settled, you can let automation take over.
On the base of that, we humans can dedicate more resources to living and growing.

On the contrary, without that, life is chaotic.
Since things can go south on a dime. No certainty, no planning, no future.
Life turns into merely survivng moments by moments.
In the past, many things we cannot control, due to lack of information, lack of understanding, lack of resources.. Fog of war.
Even now, even with greater control over a lot more variables and greater access , there's always a degree of uncertainty and unpredictability. After all, that's just being human.

That's why luck and fortune .... @$ #@$ # #$ # #
===
nói về chuyện may rủi, một bài viết của một ông anh (mà mình coi là thầy) lại gợi cho mình câu chuyện lời chúc ngày lễ tết.

Cá nhân mình thì kiệm lời chúc. Mọi lời chúc. Sinh nhật, năm mới, tết, v.v.
Nhưng từ câu chuyện ở trên

Như trong bài viết của anh này, mình trích đại ý:
chúng ta thường chúc nhau điều mà bản thân coi trọng.

Liên hệ với câu chuyện mình lảm nhảm bằng một thứ tiếng khác ở trên
We wish - for others and ourselves - things that often are still out of reach, or at least not fully within our grasp...
Of course you can define differently, whether the object of the wishes is goal-related or process related.
Regardless... still things whose achievement is still not guaranteed. Still more or less left to chances.
Things we want, but still out of reach.

Otherwise, platitudes and clichés. Meaningless.

[nhân 45 phút thất thểu dắt cái xe thủng săm về nhà 🫠]

11/02/2026

[Kích thích không cùng loại nhưng cùng hướng thì vẫn có ích]

Cơ thể làm gì biết đọc tạ hay đang chạy pace mấy
Nó chỉ biết áp lực nó phải đương đầu.
Áp lực đúng và đủ liều lượng, cơ thể tự khắc sẽ buộc phải thích nghi.

Còn, thích nghi càng chuyên biệt sẽ đòi hỏi kích thích cụ thể hơn.
Cơ mà nếu vượt qua được cái áp lực phải tuân theo khuôn mẫu hay chạy số, thực chất có khá nhiều cách để tạo ra cùng một loại sờ-ti-mù-lớt lại.
Xào nấu Sets, Reps, hoạt động, v.v.

Tất nhiên, biểu hiện của kích thích có thể không phải lúc nào cũng giống nhau.
Phong độ trồi sụt theo ngày.
Có hôm cảm giác cân được cả thế giới. Hôm khác thì lê lết.
Không phải hôm nào cũng là ngày đẹp trời để tiến bộ, hay thậm chí là ngày có thể ép bản thân cố đạt được một chỉ tiêu cụ thể.
Tạ nặng như cả tấn, chân nặng như chì, mới dạo đầu đã thở dốc, mặc dù "mọi khi mức này vẫn làm được cơ mà" 🫠

Đó lại là những lúc cần ứng biến chương trình cho phù hợp.
Có tập vẫn hơn không tập. Quan trọng vẫn là duy trì đều đặn và nhất quán.
Kể cả không cùng loại, nhưng cùng hướng thì kích thích vẫn có ích.

Tạ nặng hết sức không được thì tạ nhẹ, nắn nót hơn.
Sức mạnh không được thì bơm cơ.
Chạy nhanh không được thì chạy chậm.
Chạy không được thì đạp xe
Tăng cơ vẫn đóng góp cho sức mạnh dài hạn, tích lũy Volume nhẹ nhàng vẫn tạo nền cho Thể lực sức bền.
v.v.
(kiểu thế)

Còn nếu không tập được thì nghỉ tập hôm đó thôi 🥹

===
(nói chung là gần Tết rồi, việc bận một chuyện nhưng phòng lại cũng sắp đóng cửa nữa, ace ráng mà duy trì tập.
Còn xõa cũng được thôi, đừng xõa quá 🤣 trở lại mệt hơn đấy)

11/01/2026

Một buổi Push-Pull vừa tập vừa nghịch và 3 💭

[1] bài chính của buổi xếp ở vị trí cho phép thực hiện nó tốt nhất, vì vậy không phải lúc nào cũng cần ở đầu
thử nghiệm với cách sắp xếp bài trong buổi hơi ngược chút, dựa vào logic trên.

Cơ mà trong nhiều tình huống, kết quả vẫn thường là những bài chính nằm ở "đầu buổi", mặc dù "đầu buổi" ở đây với mình lại thường là sau một phần "khởi động" khá dài 🤣
miễn là phần "khởi động" này không đá phần tập chính sau đó, trong khi vẫn tạo ra kích thích mong muốn.

Về điều này, có vẻ kiểu ghép cặp hôm nay không phải là ổn lắm 🥹🫠 slow & deep từng bên ở góc nghiêng-> cũm slow slow và deep nhưng 2 bên và sau đó bỏ Eccentric. Cơ mà cũng không hẳn, vì dù sao Bench cũng là bài mình khá lỏ 🥹 nên chưa chắc liệu ghép cặp như trên nó có hiệu ứng pre-exhaust hay không.

Cơ mà một thứ tương đối chắc chắn là Row trước khi Bench có giúp mình đỡ phải nghĩ hơn khi xuống (dù hôm nay Row ở góc cao hơn nên + tay cầm rộng hơn nên cũng lại nghĩ nhiều hơn rầu 🥹)

nói chung vẫn là wip 🛠️
===

[2] Hyperextension xứng đáng được sử dụng nhiều hơn khi học cách Deadlift.

Mình nghĩ bài tập này không chỉ là một bài bổ trợ tốt cho Deadlift (vd: phát triển các cơ chuỗi sau, tập dạng chuyển động hinge nhưng với mức tạ nhẹ hơn) mà còn nên được sử dụng nhiều hơn trong quá trình học Deadlift.

Nó cô lập chuyển động của chuỗi sau - duỗi lưng của chuỗi dựng cột sống, và gập/duỗi Hông của chuỗi sau Thân dưới - vì vậy cho phép 1) tập trung luyện tập chuyển động Hip Hinge trong khi loại bỏ ảnh hưởng từ Hông trở xuống (không phải lo tạ đá gối hay quệt cẳng chân khi lên), 2) tập trung hơn vào những yếu tố khác như "pull slack" hay thậm chí là gồng Core, và 3) (nếu muốn) loại bỏ hoàn toàn pha Eccentric (thả tạ thôi).

Tất nhiên hạn chế của nó cũng nằm ở việc người mới tập có thể sẽ cảm thấy khá khó chịu với cảm giác căng Đùi sau 🫠 và đếch làm thứ nào trong 3 điểm mình kể trên (lý vs chả thuyết, phải thử đã 🫠) (thực ra, vấn đề về ROM có thể giải quyết bằng cách chi phối khoảng ROM, kê cho tạ cao/thấp hơn so với mặt đất là xong ý mà 🥹)
===

[3] cũng là nói về học Deadlift, Sled Pull lại là một chuyển động underrated khác.

Cụ thể là pull với dây thừng nhé, và KHÔNG phải là Row.

Một cái mình nghĩ Sled pull sẽ dạy về Deadlift là cách điều chỉnh tạo lực để 'pull slack". Tăng dần lực để kéo hét độ trễ của dây thừng (và của chính cơ thể, aka "dài cánh tay", "vươn bả vai nhưng giữ ngực thẳng"), trước khi thắng quán tính của sled và khiến nó di chuyển (và tăng lực để khiến nó di chuyển nhanh hơn, nói chung là bắt đầu chậm và tăng tốc, thay vì "giật").

Cơ mà tất nhiên, liệu điều này có là hệ quả của việc mình đã làm được mọi thứ kể trên ở Deadlift rồi đem ra ứng dụng với Sled Pull? 🫠🥹

Đù...

23/12/2025

Đôi ba điều mình muốn lảm nhảm trong quá trình mân mê với món chạy nước rút (sprint) bên cạnh chạy bộ và tập sức mạnh

1) Mình mãi về sau mới biết cách làm A-skip 😂
A skip nó thường được coi là một bài tập dạng drill cơ bản, gần như là vỡ lòng, cho chạy bộ và điền kinh. Cơ mà hồi trước mình làm nó đích thị là một bài tập tra tấn bắp chuối 🫠
Cơ mà sau hơn 1 năm chạy bộ và tương đối thành thạo các chuyển động dạng Plyometrics, A-skip (hay switch) nó lại trở nên tự nhiên hơn (mặc dù các thứ quái thai như B-skip, C-skip, hay cao cấp hơn là triple switch hay 7749 kiểu leg turnover khác của giới điền kinh thì mình chịu).

Công bằng mà nói (vẫn về vụ A-Skip), mình vẫn có thể trở nên thành thạo hơn với cái drill này nếu như chú ý hơn 1 chút và tăng tiến phù hợp hơn (vd: bắt đầu với các kiểu March trước).
Cơ mà mình nghĩ cái này cũng minh họa cho một quan sát rằng: có nhiều hơn một cách để tiếp thu một kĩ năng mới.
Với mình đó là sau khi đã tương đối quen thuộc và thành thạo những kĩ năng xoay quanh tiếp đất và bật khỏi mặt đất, thông qua quá trình tập Plyometrics, nhảy nhót các kiểu, lẫn chạy bộ.

Có lẽ cũng vì tự ti về khả năng của bản thân, nên mình cực kì ghét mấy kiểu content dạng demo "bài tập bổ trợ" chỉ để trình diễn.
Drill thì không thiếu, vẽ ra nhiều đến mức không thể gọi tên nổi và nhìn rất là ảo.
Nhưng rốt cục, mục đích tập drill, hay tập luyện bổ trợ hoạt động thể thao nói chung, là nhằm phục vụ hoạt động tập luyện chính, chứ không phải chỉ là để tập cái drill đó tốt hơn.
Mình nghĩ đến đa số những cái drill được trình diễn trên mạng xã hội tự chúng chả giúp cải thiện cái mệ gì cho chính người đang thực hiện chúng; bản thân việc họ làm được là sự biểu hiện kĩ năng họ đã xây dựng từ những thứ khác, thay vì chứng minh cho việc cái drill đó nó có hiệu quả như được cổ súy.
Lại vòng lại câu chuyện "xây dựng thể chất", và "bộc lộ/trình diễn thể chất".

Giá trị của drill hay tập bổ trợ nó đến từ rèn luyện cái cơ chế đằng sau hoạt động chính.
Mình nghĩ tùy thời điểm hay đối tượng, cái thứ cần nhấn mạnh hay quan tâm hơn để cải thiện có thể khác.
Vì lí do này mà có lẽ mình cũng hiểu hơn lí do đằng sau quan điểm xoay quanh "lợi ích giảm dần" hay "tỉ lệ rủi ro vs lợi ích" (risk to reward ratio) mà tập luyện Sức mạnh mang lại cho mục tiêu cải thiện thành tích thể thao ở các bộ môn không liên quan đến sức mạnh. Đến một điểm nhất định, nâng được mức tạ nặng hơn không đem lại sự cải thiện vs thành tích trên sân/sàn tương xứng với rủi ro nó có thể đem lại, hay thậm chí có thể cản trở.
..
Cơ mà đấy là lo ngại dành cho giới "tinh hoa" 😂.
Đừng nghĩ mình đã đạt tầm "elite" để bỏ qua những thứ cơ bản.
Thậm chí hiện tại mình không thích các drill skip/switch bằng plyometrics thuần túy, mặc dù mình cũng biết rằng đến một thời điểm nào đó chúng sẽ có ích (vd: như đến khi đạt được trình độ cao nhất định, có khả năng tạo lực đủ mạnh khiến việc spam plyo nhiều hơn không còn có lợi). Cơ mà bây giờ chưa phải thời điểm đó.

===
[nhắc đến cơ chế của động tác]
2) Sử dụng "rào" để tạo ra hiệu ứng mong muốn.
Cái món sprint nó 2 khía cạnh (hay giai đoạn) chính: tăng tốc (acceleration/acel, như tên gọi, khiến cơ thể di chuyển từ trạng thái đứng im hay từ tốc độ chậm hơn tiến đến tốc độ tối đa) và tốc độ tối đa (top speed, khi cơ thể đạt được và duy trì vận tốc tối đa)
Trong khi top speed sẽ gần gũi hơn với chạy bộ thông thường - rõ nhất là với thân trên thẳng và vuông góc với mặt đất (kèm theo một số khác biệt nhỏ) - acel nó khác ở chỗ, nó đòi hỏi tạo lực rất lớn để đưa cơ thể chuyển động ở phương ngang (hay "horizontal projection"); điều này phản ánh bởi hình ảnh góc người nghiêng theo phương ngang trong khi toàn cơ thể phóng về phía trước của các vận động viên điền kinh chuyên nghiệp.

Cơ mà làm được nó méo dễ tí nào 🫠 Khi mới tập, gần như ai cũng sẽ thuận theo bản năng đạp xuống để đưa người lên của cơ thể, và đưa thân dựng lên thẳng đứng nhanh chóng (tư thế ở giai đoạn top speed).
Vì thế, bên cạnh cải thiện những thứ đóng góp vào sản sinh lực theo phương ngang, một thứ khác có ích để cải thiện giai đoạn tăng tốc là việc tạo điều kiện để cơ thể buộc phải phát lực theo phương ngang.
Ví dụ: kéo lốp/sled, buộc dây band kéo người lại, hoặc (ngon nhất) chạy lên dốc.
Cá nhân mình mới thử Sled/lốp và dây band, thấy rằng band có lẽ là lựa chọn tốt hơn bởi dải kháng lực nó mang lại khá mượt, thay vì như sled thường có cảm giác khựng lại khi bắt đầu (mặc dù Sled sẽ có tiềm năng tăng tiến kháng lực nhiều hơn, nhưng mà nó lại phục vụ mục đích khác rồi).

📌 Nói cách khác, xây "rào" (hay "constraints") để buộc cơ thể tạo ra chuyển động mong muốn. Cái này bảo thế chứ được ứng dụng suốt trong phòng gym mà.
Ví dụ: dạy Hinge thì lấy dây band kéo mông ra sau, squat thì nâng gót, còn tập với tạ truyền thống không ổn thì ném hết lên máy (ez 😂).
Cái mấu chốt là tìm được loại "rào" phù hợp cho thứ mình muốn đạt được. Điều này lại quay lại việc, phải hiểu cơ chế đằng sau chuyển động - hiểu thứ gì là nguyên nhân/gốc rễ/cốt lõi, còn cái gì chỉ là hệ quả/biểu hiện.

Liên hệ với điểm ở trên, các drill cũng có thể được sử dụng như một cách tạo "rào" để nắm bắt chuyển động, nhưng vẫn với mục đích cốt lõi là tạo điều kiện để nắm bắt thuận lợi nhất cơ chế của động tác.
Lỗi sai phổ biến nhất có lẽ vẫn là ngộ nhận "biểu hiện" thành "gốc rễ" (vốn không chỉ giới hạn trong tập luyện, cứ nhìn sang mảng dinh dưỡng - sức khỏe là hiểu... 🫠).
Một vấn đề từ trải nghiệm của mình là các drill khi được truyền đạt dễ khiến người tập hiểu sai về cái thứ cần tập trung vào.
Nhớ lại, một lí do vì sao hồi trước mình cực kì ghét A skip là bởi vì ấn tượng của mình là chỉ được chạm đất bằng mũi chân ("5 ngón", như gần đây mình được nghe). Trong khi sau này thứ giúp mình thực hiện được nó lại méo phải như vậy. Thay vì chỉ đơn thuần là nhún trên mũi chân, mục đích là tạo ra chuyện động duỗi Hông để đưa cơ thể đi lên và về phía trước; tiếp đất bằng mũi chân nó chỉ là "biểu hiện" (thậm chí nó còn phải là thứ nên làm).

Chọn đúng "rào", cơ thể sẽ tự tìm phương án đối phó để vận động trong giới hạn đó, và phương án nó tìm ra thường sẽ khá gần với phương án mong muốn.
Còn tất nhiên, nếu "rào" chưa đủ, vẫn có thể đưa thêm những chỉ dẫn mới, nhưng thường sẽ bớt hỗn loạn hơn là chú ý đến 7749 thứ trên cơ thể (nào "gối", nào "hông", nào "Core", nào "bàn tay" ...🫠).

===
3) Thi đua là động lực thúc đẩy tiến bộ
Nghe hơi giống văn cổ động, và ừ, cần gì thi đua với ai, thi đua với bản thân kia kìa, "tốt hơn 1% mỗi ngày", v.v. và mây mây.
Cơ mà nếu không có những điểm mốc bên ngoài, mình nghĩ nhiều người sẽ khó mà biết được bản thân đang ở đâu, và, cái này quan trọng, bản thân có thể cố được đến đâu.
Nghịch lý là, mặc dù hiểu những điều này, mình cực kì ghét đua tranh. Nên trải nghiệm sau đây mới thực sự kì lạ và đáng trân trọng.
..
Chả là hôm nọ là một buổi tập trên sân chạy của mình (gần nhà mình có cái đường chạy ở sân vận động ĐH Sư phạm), như dự định hôm đó sẽ là tập acel quãng ngắn (10-20m), sau đó chuyển dần sang fly sprint (~60m, bắt đầu với chạy đà quãng ngắn thay vì từ điểm cố định). Thì có hai bạn khác thấy mình tập ra bắt chuyện, hỏi thì biết hai bạn này trong tuyển điền kinh ở Đại học (mới năm nhất).
Xong một bạn thách mình đua 100m 😂 còn chấp là chỉ chạy một phần sức thôi.

Nếu như bình thường mình sẽ tìm cách từ chối; vốn dĩ tính không thích những thứ bất ngờ, và cũng hơi rén vì sợ cố quá -> chấn thương. Cơ mà bằng một cách nào đó mình nhận lời 🤣
Kết quả, mình vẫn ổn, sau đó vẫn tập tiếp không xi nhê gì. Thành tích thì sao? Bạn kia về đích trước (một phần vì phản xạ nhanh hơn với tín hiệu xuất phát). Mình theo kịp được về tốc độ, cơ mà cũng phải cố vãi c** 🥲 liếc nhìn sang thấy thằng em nó chạy như bay mà mặt bình thản như chơi 🫠 (thực ra tối thứ 7 sân méo có đèn, tối om có nhìn thấy gì đâu, cơ mà thấy thằng em nó búng từng bước dài thong thả mà mình chạy hộc bơ nhưng vẫn không đuổi kịp mà 🥲 mà thực sự em nó méo phải chạy sprint lúc đó mà chỉ bound thôi)
Tóm lại là, nếu đua thật là mình hít khói.

Cơ mà trong cái chặng đó mình cũng đạt được top speed cao nhất đến hiện tại (có thể coi là PR) (và trộm vía chân cẳng vẫn ổn, chứng tỏ ít nhất cách mình đang tập hiện tại ít nhiều có hiệu quả 🫠).
Và nghĩ lại mình thích cái cảm giác đấy. Nhanh chóng nhận ra là mình ăn c** 💩 rồi, và quyết định mặc kệ và vẫn cố hết sức khi đó.
Đấy là một trải nghiệm đầy khiêm tốn, nhưng bằng một cách nào đó lại đầy khích lệ.

Mặc dù không mặn mà với nó, mình hiểu rằng "cạnh tranh" là cần thiết để phát triển. Điều này quá rõ trong mọi lĩnh vực khác của cuộc sống rồi, rèn luyện thể chất cũng không phải là ngoại lệ. Tuy nhiên thay vì đơn thuần là thi đấu thể thao để giật giải, mình chỉ muốn nói đến khía cạnh phát triển bản thân thôi.
Kể cả nếu không thi đấu, một chút cạnh tranh nó tăng cường trải nghiệm và hiệu quả của tập luyện lên rõ rệt, giống như một thứ doping tự nhiên vậy.
Không phải ngẫu nhiên mà giới Thể Hình hay tập Kháng lực nói chung thường lãng mãn hóa những buổi tập với "hội anh em", dí nhau tập dến lê lết. Điều tương tự cũng diễn ra ở các bộ môn sức bền, đi chạy hay đạp xe đều phải có hội có nhóm.
Không ai muốn mình tỏ ra kém hơn (ít nhất về mặt nỗ lực) nên ai cũng sẽ cố gắng cao hơn, và hệ quả thường là tạo ra kích thích lớn hơn lên cơ thể.

(tất nhiên, điều này là con dao hai lưỡi, dùng không cẩn thận vẫn đứt tay như
chơi 🫠)

26/11/2025

🌶
===
Chắc là bên cạnh những content mang tính hàn huyên tâm sự thì mình cũng phải đánh dấu những content ngoa hơn một chút🌶️

Tính mình không thích ngoa, vì cãi nhau mệt lắm, nhưng mà ấm ức trong người toxic lắm 😂

Bản thân mình không chủ động đi tìm những thứ này để chua để ngoa, cơ mà đập vào mắt thì cứ phải phản ứng thôi (và với thuật toán của anh Zuck hiện tại, nó nhiều lắm).

Chủ đề hôm nay là cái thứ fa.ke này.
===
Vì sao mình gọi là "fa.ke"?

Mình nghĩ nó không có thật. Không đến từ một thứ có thật, hay một vấn đề thật.
Cơ mà mình thì biết gì? Người ngoài mà 🙃 nên mình hoàn toàn chấp nhận khả năng (mình nghĩ là rất nhỏ) rằng cơ sở của nó là có thật.

Cơ mà mình nghĩ thứ thật hơn là Áp lực phải đẻ ra content.
Ừ thì đã làm KOL thì đó là câu chuyện mà.
Và content về bài tập nào tốt hơn là kiểu content dễ làm dễ ăn ở thời điểm hiện tại.
---
[Trưởng thành là gì?]

Tất nhiên là bạn có thể bảo rằng mục tiêu của tôi hiện không còn phù hợp với những bài tập đó nữa.
Nhưng với đủ thứ lí do mà bạn đưa ra, nó khá là sáo rỗng và chứng tỏ bạn chỉ đọc vẹt lại những lí do thường được viện dẫn. Và rốt cục cũng méo khớp với cái mục tiêu mà bạn tự cho là mình đang theo đuổi.

Nó giống như kiểu, bạn dành hơn chục năm tập tành mà éo khôn hơn tí nào ấy 🫠

Như kiểu bạn spam các bài tập mà bạn bỏ trong từng đấy thời gian, gặp từng đó vấn đề, rồi bạn bắt gặp đâu đó, hay ai đó bảo bạn rằng "đừng tập những bài X nữa, thay bằng những bài Y đi, hiệu quả không kém mà còn tránh được các vấn đề ABC".
À há, content.
Hoặc là bạn tập thật, ít gặp những vấn đề mà bạn tự liệt kê ra thật.

Cơ mà rốt cục lỗi nó không đến từ bài tập bạn chọn, mà là cách bạn sử dụng nó.
Một cái chính là liều lượng bạn sử dụng, và bạn thực chất éo cần tập nhiều như bạn từng tập, nhất là ở trình độ hiện tại của bạn.
Trưởng thành là biết cách sử dụng tốt hơn công cụ, chứ không phải là thay thế chúng dựa trên những lí do "văn mẫu".

Tóm lại là tập ngu đổ lỗi cho bài tập.
Cơ mà mình không nghĩ là bạn tập ngu đâu, dù sao đi giao du với hàng tá những cái tên máu mặt khác trong làng tập luyện để làm gì?
..

Cơ mà cứ phải đi theo cái "redemption arc" "cải tà quy chính", "giác ngộ" của giới KOL cơ 🙃😂
"Tôi đã sai"
"Tôi từng tập thế này, và rồi tôi thay đổi cách tôi tập thì điều này xảy ra"

Nghe quen không bro? 😂
Dù sao sự giác ngộ, thức tỉnh thường nhận dc tán dương mà 😇
--
có lẽ vì điều này mà mình k thực sự có duyên làm KOL như thường gặp bây giờ.

Mình hiếm khi đủ thấy tự tin hay chắc chắn về một điều gì để có thể tự tin dõng dạc bảo "cái này là chân lý, anh em nghe tôi =)))

Và mình nghĩ, mình hiếm khi sai (hoàn toàn, hay không thể cứu vớt được) khi mở miệng ra, một phần vì lí do trên, nhưng một phần khác vì mình đã hiểu trước và tự gạt đi những ý tưởng mình cho là không ổn, không phù hợp, hay xì-căng-đa-lớt 😂
nhưng không có nghĩa là mình sẽ im lặng mãi.

Và tất nhiên, sẽ luôn tồn tại rủi ro là mình chưa nhìn thấy được điều gì đó, và có lẽ đã tự tin thái quá khi thở ra những câu trên 🫠

S&S. Sống và sai thôi.

13/11/2025

(Lảm nhảm rất, rất dài, đốt trước khi đọc 🤪)
(Ảnh rất không liên quan 🫢🥲)
(⚠️You have been warned⚠️)
===
[Hiểu và giải thích đúng hơn]

Chủ đề này xoay quanh hai mẩu chuyện gần đây của mình.
===
[Xung đột nhận thức]

Cái này chợt khiến mình nhớ đến một cuộc nói chuyện hôm nọ ở studio ông anh mình với một anh bạn khác, xoay quanh massage, giãn cơ, trigger point hay các hình thức vật lý trị liệu khác.
Nghĩ lại 2 thứ mình rút ra từ câu chuyện này cũng là 2 câu hỏi: 1) chúng có hiệu quả "thực" không, và 2) hiệu quả đó đến từ đâu.
Dựa trên cảm nhận của không ít người, rõ ràng chúng có hiệu quả thực, cả tích cực (giảm đau mỏi nhanh chóng) lẫn tiêu cực (ra khỏi giường là què mất mấy ngày).

Vậy hiệu quả của chúng đến từ đâu?
Mình vẫn nghiêng về cách giải thích rằng, những hiệu quả đó đến từ tác động lên hệ thần kinh và não bộ 🧠: dù tác động dịu nhẹ hay mạnh, gây đau, khả năng là chúng đều khiến cơ bắp giãn ra.
Mặt khác, vì sao lại có thể xảy ra tình huống sau khi giãn cơ đau xong, đang nằm trên giường rất thả lỏng nhưng xuống giường là bị chuột rút?
Một lần nữa, mình nghĩ nguyên nhân vẫn đến từ hệ thần kinh, cụ thể là phản ứng của nó với áp lực bất ngờ.

Mình không có bằng chứng nào trực tiếp ủng hộ cho lập luận này, nhưng mình có cơ sở để tin rằng khả năng cao là nó là cách giải thích phù hợp.
Trước tiên, một điều có lẽ được chứng minh khá chắc chắn là, chả có thứ gì bạn làm trên giường (nghe sai sai nhưng kệ đi 🫠) có thể khiến đặc tính vật lý của mô cơ thay đổi cả. Các hình thức giãn cơ tĩnh - vốn thường được nghĩ là cải thiện linh hoạt bằng cách "khiến sợi cơ giãn ra" - chỉ có hiệu quả tạm thời, khi thay đổi về độ dài của cơ bắp (và nhờ đó sự cải thiện về độ linh hoạt) nhanh chóng trở về trạng thái ban đầu sau khi giãn.
Bên cạnh đó, trên thực tế bạn có thể gặp phải những tình huống cơn đau cấp tính khi vận động thể chất mà không xuất hiện tổn thương về cấu trúc.
Với những điều này, mình vẫn nghĩ não bộ và hệ thần kinh đóng vai trò trung tâm ở đây, chi phối biểu hiện cơ căng hay mềm, và cho bạn niềm đau hay không khi cơ thể tiếp xúc với một áp lực mà não bộ *nhận thấy* không sẵn sàng để tiếp xúc.
--
Cơ mà bài viết này không xoay quanh vấn đề giãn cơ, vậy đống lảm nhảm ở trên nó có ý nghĩa gì?

Mình nghĩ rằng trong thực tế chúng ta sử dụng nhiều thứ để đem lại kết quả được kì vọng, nhưng dựa trên cách hiểu không đúng.
Low Carb hay Nhịn ăn gián đoạn dẫn đến giảm mỡ vì giúp kiểm soát Insulin (trong khi thực chất nó giúp bạn ăn ít hơn trong cả ngày), tập Reps cao khi siết cơ để lộ vân cơ (trong khi thực chất khả quan nhất là nó chỉ đóng góp vào tăng tiêu hao năng lượng), cơn đau đến từ tổn thương mô (trong khi thực tế nó còn chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm lý và/hoặc xã hội), v.v.

Nói cách khác, nhập công thức sai, ra đáp án đúng.
Mặt khác, những cách giải thích không đúng (hay không đầy đủ) lại thường là những cách giải thích lọt tai nhất.
Giữa việc "chắc bị căng cổ do ngủ hay ngồi sai tư thế, massage bấm huyệt giúp giải tỏa chỗ căng đó bằng cách khiến cơ mềm ra", và "hiện tượng căng cổ trước tiên có liên quan đến trạng thái căng thẳng chung trong cuộc sống của bạn gần đây, massage hay bấm huyết giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn vì nó đem lại cảm giác thư giãn và dễ chịu",
Một bên là một vấn đề cục bộ có một cách giải quyết trực diện cụ thể, bên còn lại là một vấn đề to đùng vẫn đang diễn ra và có nhiều góc độ cần giải quyết.
"Nắn bóp = cơ lỏng ra" nghe hợp lý hơn rất nhiều so với việc chỉ "thư giãn và giảm căng thẳng trong cuộc sống" (chắc đến khi có thể tiêu tiền không cần xem giá mới gọi là hết căng thẳng, nhở 🙃).

Thế nên là, việc tiếp thu cách giải thích chính xác hơn có thể không hề dễ.
Nó đòi hỏi ít nhiều sự can đảm, kiên nhẫn và cởi mở để đối diện với xung đột nhận thức bên trong. Một điều không hề dễ, đặc biệt nếu bạn đang tin sái cổ vào một giáo điều.
Rốt cục khi thế giới quan của bạn đang xoay quanh cái giáo điều đó, từ bỏ nó đồng nghĩa với thế giới quan của bạn sụp đổ. Một điều có lẽ đe doạ hơn cả cái (dấu) ch(ấm) (h)ết ☠️
Vì vậy khả năng cao phản ứng tự nhiên sẽ là kiên quyết bảo vệ nó

===
MIỄN LÀ CÓ HIỆU QUẢ?

Mẩu chuyện thứ hai này liên quan đến cuộc trò chuyện của mình gần đây với một cô bạn. Cô bạn này bán thực phẩm bổ sung kèm chế độ ăn giảm mỡ trong một hệ thống khá là máu mặt (bắt đầu bằng chữ U-).
Cái hệ thống này được cái rất bài bản, khi các chân rết đều áp dụng chung một phương pháp giảm mỡ: nhịn ăn gián đoạn (hay đúng hơn "giới hạn khung giờ ăn") kết hợp sử dụng với sản phẩm, với cơ sở xoay quanh một trong những hormone có lẽ bị lên án và đổ cho nhiều tội danh nhất trong lịch sử, bắt đầu bằng chữ I-.
Và cuộc nói chuyện sau đó có lẽ diễn biến theo một cách không thể giống mình hơn... 🫠

Nhìn lại, cuộc nói chuyện biến thành một cuộc tranh luận vòng vo.
Một bên là mình cố gắng chỉ ra những lỗ hổng trong những thông tin mà cô bạn này lan truyền trong content của mình.
Bên còn lại là cô ấy phản bác lại xoay quanh mấy điểm: 1) ông trình độ gì mà phán tôi, khi bên tôi cố vấn khoa học xịn xò thế này; 2) giải thích dài dòng như ông không nhét được vào content giựt giựt cho tiktok được; và 3) bọn tôi vẫn đem lại kết quả cho khách hàng, giúp họ sinh hoạt lành mạnh hơn mà.

💭 Ngẫm lại, điều này gợi cho mình câu hỏi ở đầu phần này: chỉ cần có hiệu quả, việc giải thích nó ra sao không quan trọng?
>
---
Mình thiên về quan điểm rằng, trừ khi hi hữu do bẩm sinh, cơ thể bạn chả có vấn đề mệ gì, và những vấn đề bạn gặp phải chỉ là phản ứng của cơ thể vs cách bạn đang sống và sinh hoạt.
Còn ở khía cạnh tích cực hơn, ai cũng sẽ có khả năng phát triển đúng với tiềm năng của bản thân khi "xuất xưởng" (chứ không phải là tiềm năng của người khác nhé).

Tất nhiên, điều này không nhằm phủ nhận ảnh hưởng của cơ địa hay hoàn cảnh có thể xô đẩy bạn,
nhưng quyền tự chủ của bạn nhiều hơn bạn nghĩ, dù trong nhiều tình huống cũng ít hơn bạn tưởng.
Thế nên, gốc rễ của nhiều vấn đề ít nhiều vẫn xuất phát từ bản thân trước tiên, trong khi vẫn có thể công nhận rằng có nhiều yếu tố khác ngoài ý muốn nhào nặn và xô đẩy quyết định của cá nhân (và sẽ đóng vai trò quan trọng khi đi tìm giải pháp cho vấn đề).

Điều không may là khá nhiều cách giải thích hiện tại dựa trên cái nhìn cực đoan, phiến diện.
Hoặc là "miễn trừ trách nhiệm cá nhân", outsource hết lỗi lầm cho những thứ như: nội tiết, môi trường, hay tệ hơn, việc "không làm một thứ cụ thể" (cho đến một ngày một nhà "hiền triết" nào đó chỉ ra cho bạn như vậy).
Hay, tự chịu trách nhiệm bằng mọi giá, "man the f- up", "pull yourself up with your own bootstraps", extreme ownership.

Nó lấy đi sự tự chủ và tự quyết của cá nhân (tất nhiên chúng ta có thể tranh luận từ giờ đến tận thế về việc liệu ý chí tự do có thực hay không), hoặc ngược lại, buộc cá nhân phải chịu trách nhiệm cho những thứ ngoài tầm kiểm soát của họ.
Những cách giải thích như vậy đẩy họ vào vị thế lệ thuộc.
Lệ thuộc vào một niềm tin không có cơ sở, một giáo điều, hay tệ hơn, một ai đó ở vị thế "nắm giữ bí quyết" và vì vậy nắm toàn quyền chi phối.
Hoặc, cảm thấy bản thân vô tích sự, bất lực, thù hằn với mọi thứ.

Nhưng rốt cục, kết quả cuối cùng vẫn là thứ quan trọng nhất?
"Nỗi sợ" và những cốt truyện tinh giản, cô đọng là những công cụ hiệu quả để giữ cho người ta đi đúng hướng.
Dù sao, miễn là người ta sống lành mạnh hơn, và trở nên khỏe mạnh hơn là được, nhở?
Nó bắt đầu giống tôn giáo hơn rồi đó...

>
===
Mình muốn tin rằng, có hiểu biết đầy đủ sẽ giúp mọi người cảm thấy tự do hơn.
Hiểu đúng hơn về một thứ có thể mở ra những cơ hội mới, và gỡ bỏ những rào cản đã tồn tại bấy lâu nay.
Còn một khi đã có đầy đủ thông tin - cả dữ kiện lẫn trải nghiệm - mà một người vẫn giữ nguyên lựa chọn của mình, đó là sự thực hành tự chủ khi đã nắm đủ thông tin trong tay.

Còn tất nhiên, nhắm mắt mà sống cũng là một lựa chọn. Và những ai chọn cách này thường sẽ khó chấp nhận thay đổi, và vì thế càng không phải là đối tượng độc giả để cố gắng thuyết phục.
Công sức bỏ ra sẽ hiệu quả hơn khi dành cho thuyết phục những người đang ở ngưỡng cửa, đang do dự.

Vì vậy mà, cố gắng giải thích tốt hơn một vấn đề hay hiện tượng lại càng có giá trị hơn. Tất nhiên nó sẽ tốn sức hơn, và kém hào nhoáng hơn, so với bịa ra một cái gì đó, hay nhại lại một giáo điều phổ biến.
Cơ mà đó là việc cần làm thôi.

(Ừ, cho đến khi lặn ngụp trong cơn trầm củm tiếp 🫠)

Claim ownership or report listing

Want your business to be the top-listed Gym/sports Facility in Hanoi?

Click here to claim your Sponsored Listing.

Location

Hanoi

Website

facebook.com

Address

468 Thụy Khuê
Hanoi
100000

A Fitness Enjoyer

Share

Location

Category

Website

Address