Học viện kỹ năng mềm Viet Elegant

Bức thư gửi con!
“Ngày bố mẹ già đi, con hãy cố gắng kiên nhẫn và hiểu cho bố mẹ. Nếu như bố mẹ ăn uống rớt vung vãi… Nếu như bố mẹ gặp khó khăn ngay cả đến cái ăn cái mặc… Xin con hãy bao dung! Con hãy nhớ những ngày, giờ mà bố mẹ đã trải qua với con, để dạy cho con bao điều lúc thuở bé. Nếu như bố mẹ cứ lặp đi lặp lại hàng trăm lần mãi một chuyện, thì đừng bao giờ cắt đứt lời bố mẹ… mà hãy lắng nghe!

“Ngày bố mẹ già đi, con hãy cố gắng kiên nhẫn và hiểu cho bố mẹ. Khi con còn ấu thơ, con hay muốn bố mẹ đọc đi đọc lại mãi một câu chuyện hằng đêm cho đến khi con đi vào trong giấc ngủ… và bố mẹ đã làm vì con. Nếu như bố mẹ không tự tắm rửa được thường xuyên, thì đừng quở trách bố mẹ và đừng nên cho đó là điều xấu hổ. Con hãy nhớ… lúc con còn nhỏ, bố mẹ đã phải viện cớ bao lần để vỗ về con trước khi tắm.
Khi con thấy sự ít hiểu biết của bố mẹ trong đời sống văn minh hiện đại ngày hôm nay, đừng thất vọng mà hãy để bố mẹ thời gian để tìm hiểu. Bố mẹ đã dạy dỗ con bao điều… từ cái ăn, cái mặc cho đến bản thân và phải biết đương đầu với bao thử thách trong cuộc sống.
Nếu như bố mẹ có đãng trí hay không nhớ hết những gì con nói… hãy để bố mẹ đôi chút thời gian để suy ngẫm lại và nhỡ như bố mẹ không tài nào nhớ nổi, đừng vì thế mà con bực mình mà tức giận… vì điều quan trọng nhất đối với bố mẹ là được nhìn con, được gần bên con và được nghe con nói, thế thôi!

Nếu như bố mẹ không muốn ăn, đừng ép bố mẹ!… vì bố mẹ biết khi nào bố mẹ đói hay không. Khi đôi chân của bố mẹ không còn đứng vững như xưa nữa… hãy giúp bố mẹ, nắm lấy tay bố mẹ như thể ngày nào bố mẹ đã tập tành con trẻ những bước đi đầu đời.
Và một ngày như một ngày sẽ đến, bố mẹ sẽ nói với con rằng… bố mẹ không muốn sống, bố mẹ muốn từ biệt ra đi. Con đừng oán giận và buồn khổ… vì con sẽ hiểu và thông cảm cho bố mẹ khi thời gian sẽ tới với con. Hãy cố hiểu và chấp nhận, đến khi về già, sống mà không còn hữu ích cho xã hội mà chỉ là gánh nặng cho gia đình!… và sống chỉ là vỏn vẹn hai chữ “sinh tồn”.
Một ngày con lớn khôn, con sẽ hiểu rằng, với bao sai lầm ai chẳng vướng phải, bố mẹ vẫn bỏ công xây dựng cho con một con đường đi đầy an lành. Con đừng nên cảm thấy xót xa buồn đau, đừng cho rằng con bất lực trước sự già nua của bố mẹ.

Con chỉ cần hiện diện bên bố mẹ để chia sẻ những gì bố mẹ đang sống và cảm thông cho bố mẹ, như bố mẹ đã làm cho con từ khi lúc con chào đời. Hãy giúp bố mẹ trong từng bước đi vào chiều… Hãy giúp bố mẹ trong phút sống còn lại trong yêu thương và nhẫn nại… Cách duy nhất còn lại mà bố mẹ muốn cảm ơn con là nụ cười và cả tình thương để lại trong con. Thương con thật nhiều…

🤔Người ngoài và người thân: Chúng ta có đang thiên vị?
Có thể bạn không nhận ra, nhưng hầu hết tất cả chúng ta đều có xu hướng đối xử với người thân, hay nói rộng ra là những người yêu thương mình tuỳ tiện hơn so với những người không thân thiết. Ta thường cư xử nhẹ nhàng, lịch sự với người ngoài nhưng lại thiếu kiên nhẫn và hay cáu kỉnh với người thân của mình. Có một lần, đứa bạn thân của tôi đã nói rằng: “Tao không bao giờ bao giờ nặng lời với ai trừ mày, đủ hiểu độ yêu quý nhé”.

Về khía cạnh khoa học, có thể giải thích hiện tượng này là do trong xã hội có quá nhiều tình huống làm bạn tức giận nhưng không thể biểu lộ (nổi nóng với sếp, đồng nghiệp thì dễ dàng huỷ hoại mối quan hệ đó hay thậm chí ảnh hưởng đến công việc). Sự kiềm chế cảm xúc đó sẽ làm sự tức giận của bạn bị “tích tụ” hoặc “ức chế”, gây hậu quả lâu dài – sau này khi bạn gặp một chuyện không vừa mắt, bạn sẽ cảm thấy rất giận dữ và thể hiện nó ra mạnh mẽ hơn bình thường, đặc biệt là với người thân của mình. Bởi, bạn biết dù bạn có nặng lời, vô lễ hay nổi nóng vô cớ thì những mối quan hệ đó sẽ không rời bỏ bạn, gia đình của bạn sẽ luôn bao dung nhẫn nại.

Mối quan hệ càng khăng khít, ta lại càng có xu hướng trở nên suồng sã và ít chăm chút nó. Chính sự an toàn và chắc chắn của mối quan hệ là thứ làm chúng ta quên đi giới hạn và tự cho mình quyền được tự do hành động, nói năng và xúc phạm đối phương. Tuy nhiên, sức chịu đựng của mỗi người là có giới hạn. Nếu bạn vượt qua giới hạn đó, dù mối quan hệ có khăng khít đến đâu thì đổ vỡ là điều khó tránh khỏi.

Vậy làm cách nào kiềm chế cơn giận của mình và giải phóng những cảm xúc tiêu cực đúng nơi, đúng chỗ?

1. Giải phóng sự tức giận thông qua viết lách. Tay, chân, miệng và giọng nói là những phương tiện chính để đưa cảm xúc tiêu cực ra ngoài cơ thể. Vì vậy việc viết lách – hoạt động kết hợp giữa ngón tay và trí óc sẽ tạo điều kiện cho cảm xúc của bạn được giải toả rất dễ dàng, giảm tối đa hiện tượng sự nóng giận bị tích tụ và cần được “xả” lên người khác. Thêm vào đó, viết ra tất cả những gì bạn đang nghĩ là cách nhanh nhất để nhận ra thực sự điều gì đang diễn ra phía bên trong bạn.

2. Hét lên thật to (ở nơi vắng vẻ ít người). Sự giận dữ được tích tụ trong ruột, ngực và xung quanh vòm họng của chúng ta. Vì vậy, nếu bạn không đủ kiên nhẫn hay không thích viết lách, hãy để cảm xúc thoát ra ngoài thông qua giọng nói. Bạn có thể hét vào gối, vào đệm hay tập thể thao, chơi những trò mạo hiểm và hét thật to.

3. Chia sẻ vấn đề của bạn với người khác. Thay vì mong chờ người khác nhận ra vấn đề của bạn, hãy chủ động tìm đến người bạn tin tưởng và nói ra những khó khăn bạn đang gặp phải. Điều này không những thắt chặt mối quan hệ mà sự thông cảm và lắng nghe từ những người xung quanh còn làm sự bức bối hay tức giận của bạn dịu đi rất nhiều.

* Nếu người thân của bạn bỗng nhiên trở nên cáu kỉnh và khó chịu, có thể là do họ đang phải chịu tổn thương hoặc mang những nỗi niềm khó nói. Trở nên giận dữ chính là cách để họ phân tán bản thân ra khỏi những tổn thường mà mình đang chịu đựng. Vì vậy, cáu gắt đôi khi cũng là một tín hiệu cho thấy người đó cần được quan tâm hoặc được quan tâm chưa đủ.

Người Ngoài Và Người Thân: Chúng Ta Có Đang Thiên Vị?

Xem chi tiết tại:

Người ngoài và người thân: Chúng ta có đang thiên vị? - Tâm Lý Học Ứng Dụng Có thể bạn không nhận ra, nhưng hầu hết tất cả chúng ta đều có xu hướng đối xử với người thân, hay nói rộng ra là những người yêu thương mình tuỳ tiện hơn so với những người không thân thiết. Ta thường cư xử nhẹ nhàng, lịch ...

VĂN HÓA ĐỂ BỤNG (BỆNH THÙ DAI)

Ở đời, một trong những thứ phức tạp nhất đó chính là mối quan hệ giữa người với người, hay nói cách khác thứ khó nhất là làm sao để giao tiếp, làm việc với nhau. Một lẽ tất yếu, khi sinh ra chúng ta đã khác nhau rất nhiều (từ văn hóa, tính cách, giọng nói, kiến thức, trải nghiệm,...) cho nên khi làm việc với nhau, sự mâu thuẫn, xung đột xảy ra là điều đương nhiên không thể tránh khỏi. Thế nhưng, khổ nỗi có một thói quen không tốt mà nhiều người vô tình hay mắc phải, đó chính là thói quen để bụng, hay nói một cách dân dã là "bệnh thù dai".

VÌ SAO NGƯỜI TA DỄ ĐỂ BỤNG?

NGUYÊN TẮC ĐỘNG CƠ VÀ HÀNH ĐÔNG.Có những người, hành động thực hiện có thể rất xấu, nhưng lại xuất phát từ một động cơ tốt đẹp. Một tên tội phạm trong lúc cướp của, cầm cả con dao đâm chết một người là do có chủ ý từ trước. Nhưng một bác sĩ có thể vô tình do sơ ý trong phòng mổ để rơi dụng cụ y tế làm người bệnh bị chết. Cùng là hành động giết người nhưng chắc chắn động cơ của tên trộm và bác sĩ là khác nhau.

Tương tự như vậy, hàng ngày có nhiều chuyện làm cho chúng ta mâu thuẫn, khó chịu, gây tổn hại đến nhau. Thế nhưng, nhiều khi vô tình chúng ta hay đánh đồng hành động với con người. Ví dụ một người đi đường quẹt xe vào bạn, có thể là cố ý cũng có thể vô tình, nhưng ta lại thường mặc định rằng người ta có chủ ý. Hoặc khi phản ứng lại, nhiều người cũng dễ "đánh" vào con người của họ, dùng cả những lời khiếm nhã chẳng hạn như "Bị mù à", "Cái loại vô ý thức", văng tục, chửi bậy,... Thế rồi, khi bị phản ứng như vậy, phía người bên kia cũng bức xúc, khó chịu. Thế là hai bên cùng đánh đồng vào con người của nhau, ghim cảm xúc đó lại, và giữ cảm xúc đó ở trong lòng.

Sau khi ghim cảm xúc khó chịu về hình ảnh một ai đó trong lòng, ta chờ đợi một dịp nào đó mình phải trả đũa lại cho hả dạ, thế rồi cả hai bên, ai cũng "để bụng". Và rồi một ngày nào đó, có một chuyện cỏn con xảy ra, chúng ta cũng thấy người ta lăng mạ, chửi rủa, đánh nhau, lôi hết tất tần tật chuyện trong quá khứ ra,... Giây phút ấy, về mặt tâm lý chúng ta gọi là "giọt nước tràn ly". Cho nên, đó cũng chính là lý do vì sao ở ngoài đời chúng ta hay thấy những chuyện như kiểu vì làm đổ bát nước mắm mà hai vợ chồng li dị, vì "nhìn đểu" mà hai thanh niên đâm nhau, vì một câu nói mà mối quan hệ đổ vỡ,...

CHÚNG TA CÓ NÊN "ĐỂ BỤNG"?

Hàng ngày, ai cũng đều phải ăn uống để tồn tại. Cho nên, về mặt nghĩa đen, chúng ta chỉ để bụng những thực phẩm, thức ăn, đồ uống sạch. Chứ chẳng có ai lại đi mang những thứ không vệ sinh, không sạch sẽ mà để vào bụng. Thế nhưng, một cách vô tình, chúng ta lại "để bụng" rất nhiều "món ăn tinh thần" không được sạch sẽ, không được vệ sinh. Chúng ta dễ để bụng cảm xúc khó chịu về một ai đó, chúng ta dễ để bụng cơn giận về một cuộc cãi vã, chúng ta dễ để bụng một hình ảnh, một khoảnh khắc một ai đó đối xử tệ bạc với mình. Có những người, một cách cực đoan còn thề thốt rằng cả đời không bao giờ quên "món nợ" hay "mối thù" đó. Chẳng phải thế mà người xưa còn nói "Quân tử trả thù mười năm chưa muộn", cho nên nói một cách hài hước thì "bệnh thù dai" là một yếu tố có sự di truyền.

Tức giận, căm thù, bực bội một ai đó giống như việc bạn uống vào người một ly nước độc nhưng lại muốn người đó bị trúng độc. Khi "để bụng", người đầu tiên thiệt thòi là chính bản thân chúng ta. Nếu một phút trôi qua, bạn đau khổ thì bạn vừa đánh mất 60 giây được sống hạnh phúc. Tương tự như vậy, mỗi giây phút trôi qua bạn dành thời gian cho những cảm xúc tiêu cực thì bạn không có thời gian cho những cảm xúc tích cực. Chưa kể, có những chuyện quá nhỏ, vì "để bụng" mà lâu dần tích tụ lại, chúng ta sẽ dễ cảm tính khi nhìn nhận về một người, có nhiều chuyện sẽ từ bé xé ra to, và chúng ta có thể đánh mất đi nhiều mối quan hệ tốt đẹp. Cho nên, "để bụng" vừa không tốt cho mình, vừa không tốt cho người khác.

"BỤNG CHỈ NÊN ĐỂ THỨC ĂN"

Nếu vậy thì cách chúng ta hành xử hàng ngày nên như thế nào cho phù hợp?

Một cách rất đơn giản, đó là hãy phản hồi chân thật.

Khi bạn không hài lòng với một người vì một chuyện gì đó, hãy phản hồi lại với họ. Tuy nhiên, một lưu ý đó là khi phản hồi, hãy miêu tả hành động, đừng ghim vào con người.

Chẳng hạn: bạn không hài lòng về việc một người đi trễ khi hẹn lịch, họ đi trễ 30 phút so với lịch hẹn. Nếu phản hồi, hãy miêu tả rõ hành động, ví dụ như tôi không hài lòng về việc bạn đi trễ 30 phút trong buổi hẹn A ngày B hôm trước. Đồng thời, hãy nói cho họ biết lý do vì sao bạn không hài lòng. Lý do tôi không hài lòng là bởi vì việc bạn đi trễ như này ảnh hưởng đến tôi như sau... Như thế người nghe cũng cảm thấy nhẹ nhàng, thay vì bạn phán xét, tôi không hài lòng về việc bạn thiếu ý thức và không có uy tín khi hẹn lịch người khác. Đồng thời, nếu bạn nào tế nhị hơn, hãy cho người ta cơ hội để nói lý do trước. Chẳng hạn, hôm trước tôi thấy bạn đi muộn 30 phút như này, có thể cho tôi biết chuyện gì đã xảy ra với bạn không?

Khi đó, nhiều khả năng là bạn sẽ biết được người đó vô tình hay cố ý. Có những chuyện, người khác vô tình làm nhưng họ không biết được hoặc không ý thức được là nó không tốt/ không phù hợp, cho nên bạn phải phản hồi người ta mới biết. Lấy một ví dụ, trong ăn cơm, có những vùng miền người ta tối kị việc một người ăn cơm có hành động ợ thức ăn, vì như thế bị coi là mất lịch sự. Nhưng ngược lại, có những vùng miền, việc một người có hành động ợ thức ăn thể hiện rằng họ đã ăn no và chứng tỏ là người nấu bữa chu đáo. Giả sử một người sống ở vùng miền có văn hóa "ở thức ăn" một ngày nào đó đến sống ở vùng miền có văn hóa "tối kị việc ợ thức ăn", nếu không được phản hồi họ sẽ không biết.

Sau khi bạn phản hồi, có thể bạn sẽ gặp tình huống người nghe là người không chịu nhận phản hồi. Một cách rất dễ để nhận ra điều này, đó là nhóm người này có khuynh hướng đổ lỗi, họ không bao giờ chịu nhận họ sai. Họ hay đi tìm lý do ở bên ngoài, chẳng hạn tại cái nọ, tại cái kia, vô tình, không cố ý,... hoặc thái độ của họ khi nhận phản hồi là khuynh hướng không lắng nghe, hay cãi lại,... Những người này bạn chỉ cần phản hồi một vài lần, nếu thấy vẫn có dấu hiệu đó thì thực ra bạn cũng chẳng cần để bụng, và cũng chẳng cần phải tiếp tục mối quan hệ đó nữa. Chúng ta không cần và không thể chung sống với một mối quan hệ mà không chịu hợp tác với chúng ta.

Thêm vào đó, chính chúng ta cũng cần là người có thói quen nhận phản hồi. Việc nhận phản hồi không đồng nghĩa với việc chúng ta đồng ý với tất cả mọi ý kiến phản hồi. Nếu ý kiến phản hồi từ người khác không hợp lí, hãy bình tĩnh và giải thích lại cho họ. Thói quen hỏi phản hồi cũng là một thói quen tốt (nhất là với các mối quan hệ thân thiết), khi bạn hỏi phản hồi, việc này sẽ làm cho người đối diện dễ dàng mở lòng hơn. Từ đó, họ cũng khó có cơ hội "để bụng" hơn. Có một doanh nhân rất thành đạt, người đàn ông này có một thói quen là mỗi tháng đều dành ra một khoảng thời gian để hỏi vợ của mình, rằng "Em có điều gì không hài lòng về anh trong thời gian qua không, hãy nói cho anh biết!". Lý do mà ông ta đưa ra cho thói quen này đó là, "Nếu tôi không đi hỏi cô ấy, cô ấy sẽ không nói cho tôi. Thay vào đó, cô ấy sẽ đi nói cho bạn thân của cô ấy".

Ngày nay, một trong những tiêu chí quan trọng quyết định một người có thành công hay không đó chính là cách mà người đó phản ứng lại với những phản hồi, những lời nhận xét, những lời góp ý. Một người có lòng tự trọng cao thường là người không sợ những góp ý đúng. Họ cũng là người không sợ khi làm sai, và không sợ người khác biết mình sai. Với họ, quan trọng là sai ở đâu thì sửa ở đó.
VẬY NÊN SAU TẤT CẢ ,BỤNG CHỈ NÊN ĐỂ THỨC ĂN THÔI NHÉ!

CÁC MẸ CÓ CON GÁI HÃY NHỚ DẠY CON NHỮNG ĐIỀU SAU ĐỂ BẢO VỆ CON NHÉ !
"Danh sách những điều cần dạy ngay khi con còn nhỏ"
1. Dạy con gái bạn không bao giờ được ngồi vào lòng của bất cứ ai, kể cả chú, bác.
2. Tránh thay đồ trước mặt một đứa trẻ khi con đã 2 tuổi
3 Không cho phép bất cứ người lớn nào gọi con của bạn là “vợ tôi” hay “chồng tôi”
4. Bất cứ khi nào con bạn đi ra ngoài chơi với bạn bè hãy chắc chắn bạn biết rõ con đang chơi gì. Vì những đứa trẻ bây giờ cũng rất có quan hệ tình dục lẫn nhau.
5. Đừng ép con gặp gỡ thăm hỏi bất cứ một người lớn nào mà con cảm thấy không thoải mái khi ở cùng hoặc phải nhận thấy được con bỗng dưng thân thiết gần gũi quá mức với một người lớn đặc biệt nào đó
6. Một khi một đứa trẻ đang lanh lẹ bỗng trở nên e dè thì bạn cần phải tìm cho ra lý do vì sao con như thế.
7. Hãy dạy cho con hiểu đúng về việc quan hệ tình dục. Nếu không , xã hội sẽ dạy con những điều sai trái về việc này.
8. Một việc vô cùng cần thiết là hãy xem trước nội dung của một quyến sách, phim hoạt hình hay băng đĩa dành cho trẻ con…trước khi đưa cho con bạn xem
9. Hãy chắc rằng truyền hình cáp nhà bạn có chức năng "parent control" và hãy khuyên bạn bè của bạn , nơi mà con bạn thường qua chơi cũng có chức năng đó.
10. Hãy dạy đứa bé 3 tuổi biết cách vệ sinh vùng kín và cảnh báo con không được cho phép bất cứ ai chạm vào vùng đó (bao gồm cả gia đình)
11. Lên danh sách đen những đồ đạc/ những liên kết mà bạn nghĩ rằng có thể đe dọa sự trong sáng của trẻ (gồm nhạc, phim, thậm chí cả gia đình, bạn bè)
12. Để trẻ hiểu rõ giá trị của bản thân giữa đám đông.
13. Một khi trẻ phàn nàn về một người nào đó, đừng im lặng bỏ qua. Hãy giải quyết vấn đề và cho trẻ thấy là bạn có thể bảo vệ trẻ.
Hãy nhớ , chúng ta là cha mẹ hoặc sẽ làm cha mẹ. VÀ hãy nhớ "NHỮNG VẾT THƯƠNG SẼ ÁM ẢNH SUỐT ĐỜI'
THÂN ÁI!

https://baomoi.com/s/c/25970605.epi

Dạy con biết cư xử tốt và tôn trọng mọi người Con đầu lòng của tôi mới 5 tuổi nhưng với tôi, dù con ở tuổi nào, tôi cũng sẽ dạy con gái theo quy tắc, đó là cư xử tốt và tôn trọng mọi người.

HƯỚNG ĐI NÀO CHO GIỚI TRẺ VIỆT TRONG TƯƠNG LAI?
Ở bài viết trước (Vì sao giới trẻ Việt ngày càng yếu đuối?chúng ta đã nói một cách chân thành về thực trạng của nhiều bạn trẻ qua góc nhìn tâm lý. Có nhiều bạn thấy thấm, có bạn thấy băn khoăn, có bạn không còn hy vọng vì thấy rằng đây là thực trạng của cả một hệ thống. Đồng thời, cũng có bạn mong muốn được quan tâm đến phần giải pháp để chúng ta sau khi đã có cái nhìn thực tế, thì có thể vững tâm hơn và nhất là thay đổi mô thức hành xử với chính mình và với lớp trẻ sau này. Cho nên, có thể coi bài viết này là phần 2 nối tiếp sau bài viết trước.
CHÚNG TA THƯỜNG HÀNH XỬ THEO MÔ THỨC
Về tâm lý, chúng ta thường có thói quen hành xử theo mô thức được lập trình sẵn. Dưới góc độ NLP (Lập trình ngôn ngữ tư duy), não bộ giống như một máy tính, và các siêu chương trình (Meta Programs) chính là phần mềm cài cho não bộ. Chúng ta cài phần mềm nào (Input) thì não bộ sẽ chạy phần mềm đó (Output). Giống như bạn đánh máy một văn bản nhưng bị sai lỗi chính tả, sau khi in ra thấy lỗi sai, bạn dùng bút xóa để tẩy lỗi sai trên tờ giấy. Rồi bạn lại in tiếp một tờ giấy khác, lỗi sai ấy lại tiếp tục hiện lên tờ giấy. Cuối cùng bạn nhận ra, thứ mình cần thay đổi phải là sửa lỗi ở trên máy chứ không phải là sửa lỗi trên tờ giấy. Câu chuyện về máy in thì đơn giản vì nó thuần là máy móc (Input - Output), nhưng kì thực với con người, chúng ta lại không giải quyết tận gốc rễ mà thường chỉ muốn thay đổi phần ngọn và hy vọng kết quả sẽ khác đi.
Các mô thức hành xử, khi lập đi lập lại sẽ tạo thành lối mòn tư duy và tạo thành phản xạ. Giống như trên con đường mòn, bởi vì có nhiều người, nhiều xe đi lại cho nên có một lối mòn ở giữa, lẽ thông thường những người đi sau cũng sẽ có khuynh hướng đi vào lối mòn đó, chỉ bởi vì đường đó đã có người đi. Về mặt con người, các mô thức được gọi là Pattern. Nếu muốn thành công, bạn phải có được mô thức thành công. Nếu muốn thế hệ sau này khác đi, thì thế hệ trước đó phải thay đổi. Hay nói cách dễ hiểu, nếu muốn có những thứ bạn chưa từng có, bạn phải làm những việc mình chưa từng làm. Nếu chỉ làm những việc mà ai cũng làm, bạn sẽ chỉ có những thứ mà ai cũng có.
KHI CHA MẸ ĐẶT ĐÂU CON NGỒI ĐẤY KHÔNG CÒN ĐÚNG NỮA
Khi con cái sinh ra, lẽ tự nhiên cha mẹ sẽ chọn tên cho con. Khi con còn nhỏ, cha mẹ chọn đồ ăn, thức uống cho con. Lớn lên một chút, cha mẹ chọn trang phục, chọn trường, chọn lớp cho con. Vô tình, khi con trưởng thành, nhiều cha mẹ vẫn theo thói quen cũ, chọn vợ, chọn chồng, chọn nghề nghiệp và thậm chí chọn luôn cả cuộc đời hộ con. Dĩ nhiên, không phải ai cũng như vậy, nhưng đó là mô thức lý giải câu nói "Cha mẹ đặt đâu con ngồi đó". Điều này khá phù hợp và khá đúng đối với bối cảnh ngày xưa, khi mà cuộc sống còn đơn giản, thời đại nền kinh tế lấy nông nghiệp làm trọng, người ta chỉ ăn với học để ra làm quan, thời đại mà từng có lúc 90% dân ta chưa biết chữ, khi ấy con cái đâu có biết gì, thầy u bảo sao phải nghe vậy.
Nhưng giờ đây là cách mạng 4.0, khi mà nền kinh tế bị làm phẳng, và nhân tố làm phẳng quan trọng là sự xuất hiện của Internet. Giờ đây, chưa bao giờ có một sự bình đẳng về mặt thông tin và kiến thức như vậy. Một đứa trẻ 5 tuổi cũng có thể truy cập được kiến thức giống như một giáo sư 60 tuổi chỉ cần nhờ Google. Giờ đây, kinh nghiệm không còn là thứ cực kì phát huy tác dụng như ngày xưa của thế hệ trưởng thành nữa. Những người trẻ tuổi, họ hoàn toàn có thể có được kinh nghiệm thông qua sách vở, thông qua google, thứ họ thiếu có chăng là trải nghiệm thực tế. Do vậy, nếu người trưởng thành không bắt nhịp kịp sự thay đổi của tương lai, đón đầu công nghệ, nắm bắt những yếu tố cần thiết của xã hội sau này mà vẫn tiếp tục dùng kinh nghiệm của mình để áp chuẩn cho thế hệ tiếp theo thì điều đó hết sức đáng tiếc.
Chẳng hạn như thời bây giờ là 4.0 mà vẫn có nhiều trường đại học, giảng viên dạy tin học cho sinh viên vẫn còn dạy word 2003, word 2007, windows 7, sinh viên có chứng chỉ tin học với những thứ kinh nghiệm lỗi thời đó liệu có thể dùng được cho tương lai? Chưa kể, chúng ta vẫn còn quá chú trọng đến việc dạy kiến thức, kiểm tra và đánh giá học sinh bằng cách ghi nhớ (nhớ kiến thức), trong khi một con robot có thể nhớ cả hàng triệu văn bản. Không chỉ cha mẹ, mà người trưởng thành nói chung, gia đình trường học đã đến lúc phải thay đổi cách giáo dục, cách định hướng và những gì cho thế hệ sau này học hỏi. Cụ thể, giới trẻ ngày nay rất cần học những thứ đặc biệt mà trường học không dạy nhưng trường đời lại rất cần.
HƯỚNG ĐI NÀO CHO TƯƠNG LAI?
Trong thời đại 4.0, như có phân tích ở bài trước, để thành công thì thế hệ trẻ phải có khả năng cạnh tranh được với sự thay thế của máy móc. Phải có khả năng vượt qua được sự cạnh tranh việc làm khủng khiếp, phải có sự năng động dữ dội và phải có được sự bứt phá ngoạn mục.
Thông thường, để tỏa sáng, có 3 yếu tố sau: LÀM THỨ MÌNH THÍCH, LÀM THỨ MÌNH GIỎI và LÀM THỨ XÃ HỘI CẦN. Vòng tròn giao điểm của 3 yếu tố này sẽ là thứ lý tưởng cho điều chúng ta cần tập trung. Nghịch lý nằm ở chỗ, hiếm khi chúng ta tìm được việc gì thỏa mãn cả 3 yếu tố đó, mà thường thiếu yếu tố nọ, yếu tố kia. Vậy, tập trung vào đâu là quan trọng nhất?
Nhiều người sẽ nghĩ là tập trung vào thứ xã hội cần. Có một thời người ta nói "Nhất Y, nhì Dược, tạm được Bách Khoa, thứ ba Sư Phạm". (Trường Y - Dược, trường Bách Khoa, trường Sư Phạm). Giờ đây trong cách mạng 4.0 điều này không còn đúng nữa. (Bạn nào rảnh thì đọc bài về thủ khoa trường sư phạm phải ở nhà chăn lợn). Giờ đây làm gì cũng được, miễn là phải giỏi và có những kĩ năng độc đáo (hiếm và khó có người cạnh tranh được). Những thứ xã hội cần sẽ liên tục thay đổi theo thời gian. Chẳng hạn, cách đây khoảng vài chục năm chúng ta thật quen thuộc với hình ảnh chiếc xe đạp, xe ngựa, xe bò. Giờ đây ô tô, máy bay, tàu điện ngầm xuất hiện dần thay thế phương tiện đi lại. Trong tương lai, ô tô bay xuất hiện sẽ thay thế ô tô thường. (Ô tô bay đã có ở Mỹ). Trước đây, bạn nào ở quê sẽ dễ bắt gặp hình ảnh những cái lò gạch nung lửa từ đất. Trong tương lai, công nghệ in 3D có thể in được cả một tòa nhà thay thế nhu cầu sử dụng gạch ngói như ngày xưa. Trước đây chúng ta thấy những miền ven làng quê có những vườn rau lớn, trong tương lai công nghệ Nanofarm sẽ đem đến cho mỗi gia đình một cái tủ như cái tủ lạnh, chỉ cần bỏ hạt giống loại rau vào, sau 1 tuần rau sẽ tự phát triển và thu hoạch được. Như vậy, thứ xã hội cần luôn thay đổi liên tục. Ví dụ kinh điển nhất có lẽ chính là huyền thoại Steve Jobs. Trước khi iPhone ra đời, xã hội cần những chiếc điện thoại nhiều nút, bàn phím đồ sộ. Khi Steve Jobs xuất hiện và khi xã hội thay đổi, giờ đây thứ xã hội sở hữu chủ yếu là những chiếc điện thoại chỉ có một nút hoặc là bàn phím Home ảo.
Yếu tố thứ hai nhiều người chọn là thứ mình thích. Đây cũng là một lựa chọn mang tính xác suất 50/50 giữa thành công và thất bại. Bạn thích nấu ăn không có nghĩa là bạn sẽ trở thành đầu bếp giỏi. Bạn thích hát không có nghĩa là bạn sẽ trở thành ca sĩ chuyên nghiệp. Bạn thích kinh doanh không có nghĩa là bạn sẽ trở thành doanh nhân thành đạt. Nếu bạn nào rảnh rỗi, có thể dành thời gian xem thử một vài video trên Youtube chương trình "Giọng ải giọng ai", bạn sẽ thấy có thật nhiều người đam mê ca hát nhưng giọng hát thì không ai có thể mê; hoặc chương trình "Giọng ca giấu mặt", bạn sẽ thấy có những người hát rất hay, phong cách cũng y chang ca sĩ, nhưng công việc hiện tại lại đang là bán kẹo kéo với mỗi ngày chỉ kiếm được từ 100-200 ngàn. Để thành công, người ta cần nhiều hơn thế.
Vậy thì yếu tố thứ ba giờ đây là quan trọng nhất, đó là làm thứ mình giỏi. Hay thậm chí là làm thứ mình xuất sắc. Muốn xuất sắc, trước tiên chuyên môn phải giỏi, đó là KIẾN THỨC. Tiếp theo đó, THÁI ĐỘ phải tốt. Và sau cùng, phải sở hữu những kỹ năng hiếm có khó tìm. Đặc biệt là những kĩ năng mà ngay cả máy móc cũng không thể thay thế được, đó mới chính là hướng đi cho cách mạng 4.0.
Năm 2017, làng cờ vây thế giới hoang mang khi kiện tướng Lee Sedol, người từng 18 lần vô địch các giải đấu quốc tế bất ngờ gục ngã 1-4 trước một cỗ máy tính (trí tuệ nhân tạo) mang tên Alpha Go. Alpha Go hay trí tuệ nhân tạo có thể làm những thứ con người không thể bắt kịp, chẳng hạn như tự thi đấu hàng triệu ván cờ với chính nó, tự học hỏi các nước đi của đối thủ, nhưng nó sẽ mãi mãi không bao giờ (hoặc cực kì khó) có được sự đồng cảm, lòng trắc ẩn, tinh thần động viên như con người. Trong Y tế, robot có thể tiêm cho con người các liều thuốc theo đúng tỉ lệ các loại hóa chất, nhưng nó sẽ mãi không bao giờ (hoặc cực kì khó) biết động viên, an ủi người nhà bệnh nhân, biết lắng nghe, tâm sự người thân khi khó khăn. Hay nói một cách khác, những kĩ năng liên quan đến con người là thứ mà robot cực kì khó để thay thế con người. Nếu tóm gọn trong một cụm từ, thì đó là NĂNG LỰC CẢM XÚC. Tức khả năng làm chủ cảm xúc bản thân, thấu hiểu cảm xúc người khác, biết lắng nghe, biết vượt lên chính mình, biết động viên, biết trách nhiệm, biết yêu thương, biết nỗ lực, biết thấu cảm, biết đồng cảm.
Như vậy, thứ mà ngày nay, cả người trưởng thành và thế hệ trẻ đều nên "đặt mình ngồi vào" đó chính là việc rèn luyện những kĩ năng cho tương lai thông qua trải nghiệm, thông qua sự nỗ lực, thông qua từng giây, từng phút sống. Không bao giờ là quá sớm để bắt đầu và cũng chưa bao giờ là quá muộn để không kịp thay đổi. Đã đến lúc, cần phải thay đổi các mô thức không còn hiệu quả của ngày xưa, đập đi xây mới tư duy trong hiện tại để sẵn sàng đương đầu với tương lai.
Are you ready?

VÌ SAO GIỚI TRẺ VIỆT NGÀY CÀNG YẾU ĐUỐI?
Khi đọc tiêu đề bài viết này, có thể bạn nghĩ rằng đây là một kết luận mang tính chất chụp mũ hoặc vơ đũa cả nắm. Tuy nhiên, nếu là một người có trong mình góc nhìn trung dung và kiến thức tâm lý, bạn sẽ phần nào hiểu được thực trạng vì sao giới trẻ Việt ngày nay, có nhiều bạn trẻ thực sự rất yếu đuối. Yếu đuối ở đây là yếu đuối về tinh thần, về ý chí, về nghị lực, về sức mạnh bên trong. Bài viết này sẽ đưa ra góc nhìn tâm lý lý giải cho điều này. Giới trẻ Việt ngày nay nói chung, và đặc biệt là thế hệ sinh sau 2000, tức có nhiều em tuổi TEEN bây giờ đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng mang tên "Chỉ số vượt khó". Nghịch lý nằm ở chỗ, vấn đề này không hoàn toàn nằm ở lỗi thuộc về các em, mà một phần còn thuộc về xã hội và đặc biệt chính từ những người trưởng thành chúng ta.
CÁCH MẠNG 4.0 - KHI MÁY MÓC THAY THẾ CON NGƯỜI
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 kéo theo hệ quả là hàng loạt máy móc và robot sẽ thay thế con người. Chẳng hạn như hàng loạt dây chuyền sản xuất được đưa vào, hàng loạt công nghệ như trí tuệ nhân tạo được triển khai sẽ báo động một tương lai không xa, hàng triệu người sẽ mất việc. Có lẽ mới đây nhất chính là việc Grab mua hoàn toàn Uber. Cách đây 2 năm, chúng ta còn hoài nghi về một hãng xe lạ ở đâu xuất hiện, nhưng giờ đây "đoàn quân áo xanh" đã thay thế việc làm của trăm ngàn lái xe truyền thống. Không chỉ thế, robot trong tương lai sẽ thay thế việc làm của rất rất nhiều người lao động không chỉ trong những lĩnh vực đơn giản mà cả những lĩnh vực có chuyên môn cao như đầu bếp, bác sĩ, luật sư, kế toán. Người ta dự đoán trong tương lai, gần 50% công việc sẽ bị thay thế do tự động hóa và người máy. Ở một số lĩnh vực, số lượng nhân viên cần thiết sẽ chỉ còn 1/10 so với hiện nay.
Chính vì thế, trong tương lai khoảng cách giàu - nghèo sẽ càng gia tăng. Nhóm những người rất giỏi sẽ rất giàu và ngược lại, nhóm những người trung bình sẽ rất nghèo. Những người giỏi nhất, có đủ tố chất và kĩ năng nhất sẽ làm chủ máy móc, robot - và ngược lại, phần lớn nhóm người còn lại sẽ bị máy móc thay thế. Như vậy, để có thể thành công trong tương lai, bắt buộc nhóm các bạn trẻ bây giờ phải hình thành nhóm kĩ năng, tố chất mà máy móc không thể làm được: chẳng hạn như thông minh cảm xúc, kĩ năng thương lượng, thuyết phục, tinh thần phục vụ, tinh thần chăm sóc, quan tâm mọi người,... và đồng thời, bắt buộc phải có khả năng đối mặt với cạnh tranh và áp lực cực kì lớn, khi mà chưa bao giờ tỉ lệ đào thải trong công việc lại cao như vậy.
KHI GIỚI TRẺ BỎ CUỘC QUÁ DỄ DÀNG
Như thế, để cạnh tranh trong tương lai, buộc thế hệ trẻ bây giờ phải có khả năng đương đầu với áp lực, khó khăn, sóng gió, nghịch cảnh cực kì tốt. Nhưng điều gì làm cho thế hệ trẻ giờ đây yếu đuối hơn trước rất nhiều?
Lý do thứ nhất là do yếu tố xã hội. Đây là một yếu tố khách quan. Thế hệ ngày xưa (7x, 8x và đầu 9x) được sinh ra trong một hoàn cảnh kinh tế khó khăn hơn, vì thế cuộc sống của họ khổ hơn. Chính bởi vì khổ hơn nên khả năng chịu khổ của họ tốt hơn. Chẳng hạn như ngày xưa, với nhiều người chỉ ao ước được "ăn no, mặc ấm"; khi kinh tế tốt hơn, phát triển hơn thì người ta chuyển sang thành "ăn ngon, mặc đẹp". Bởi vì sau này, kinh tế tốt hơn, điều kiện xã hội tốt hơn cho nên thế hệ sau sướng hơn. Bởi vì sướng hơn, nên khả năng chịu khổ kém hơn. Lấy một ví dụ rất đơn giản, chẳng hạn như ngày xưa, một đứa trẻ lớn lên có thể chỉ được gắn liền với một vài trò chơi dân gian hoặc truyền thống, về tâm lý ai cũng sẽ chán nhưng bởi vì không còn lựa chọn nào khác, không có đồ chơi nào khác, dẫn đến việc đứa bé ấy buộc phải chơi đi chơi lại một trò chơi. Ngược lại ngày nay, thật không khó bắt gặp một đứa bé với đủ thứ đồ chơi và đủ thứ công nghệ bên cạnh. Nhiều khi, cha mẹ muốn thuyết phục con một điều gì đó là phải đưa ra hàng loạt các thỏa thuận, các điều kiện thì con mới làm.
Chính vì thế mà hệ quả là giới trẻ ngày nay, họ không có một tố chất đó là khả năng "chịu đựng sự nhàm chán", làm gì cũng dễ chán, dễ nản. Trong khi, muốn thành công thì không có ai là không qua khổ luyện. Lý Tiểu Long muốn trở thành huyền thoại, bắt buộc phải có khả năng chịu đựng sự nhàm chán khi chỉ tập đi tập lại một cú đấm. Đó là lý do vì sao có câu nói "Tôi không sợ những người có thể đấm được 10.000 cú đấm khác nhau trong một lượt, nhưng tôi sợ một người có thể đấm 1 cú đấm nhưng lặp đi lặp lại 10.000 lần". Khi không có khả năng chấp nhận những giây phút nhàm chán của công việc, những lúc khó khăn, áp lực, sóng gió, thử thách... thì hệ quả là tỉ lệ giới trẻ nhảy việc cao hơn bao giờ hết. Tỉ lệ người trẻ bỏ cuộc một cách dễ dàng trở nên quá cao. Đó là lý do mà vì sao chúng ta thấy những ví dụ hàng ngày như vì áp lực với cha mẹ mà nữ sinh nhảy lầu tự tử hay tự tử vì chia tay mối tình, tự tử chỉ vì thi trượt,... toàn những lý do vô cùng "lãng xẹt".
KHI CHA MẸ YÊU THƯƠNG CON SAI CÁCH
Lý do thứ hai, đây là một phần xuất phát từ việc cha mẹ quá bao bọc con. Bởi vì tâm lý muốn con hạnh phúc, muốn những thứ tốt đẹp nhất cho con, cho nên nhiều khi cha mẹ yêu thương con sai cách. Có những bậc phụ huynh, yêu thương con bằng cách lo cho con đầy đủ vật chất. Khi giới trẻ quá sung sướng về vật chất, thì khả năng tự lập sẽ kém hơn. Bên cạnh đó, có những bậc phụ huynh yêu thương con bằng cách luôn bảo vệ con, bất chấp con đúng hay sai, yêu thương con bằng cách đứng ra nhận lỗi thay con. Chẳng hạn, khi một đứa trẻ nhỏ vấp ngã, không khó để thấy hình ảnh ông bà nói rằng "đánh chừa cái bàn, đánh chừa cái ghế", trong khi nếu đứa trẻ ngã, thì lỗi là do nó đi đứng không cẩn thận. Vô tình, về mặt tiềm thức phụ huynh đang dạy con thói quen đổ lỗi. Như thế, khi lớn lên, nếu khó khăn, nếu có thử thách, nếu môi trường làm việc nhiều áp lực, nó sẽ đổ lỗi cho sếp, đổ lỗi cho đồng nghiệp, đổ lỗi cho nền kinh tế. Và nếu như một người đổ lỗi quá nhiều thì người đó sẽ không bao giờ có thể thành công được.
Các nhà nghiên cứu về tâm lý học đường chỉ ra rằng, có một sai lầm tương đối nguy hiểm nơi trường học, đó là cách mà thầy cô đánh giá một học sinh. Những em nào hiền lành, ngoan ngoãn, lễ phép sẽ được đánh giá cao hơn. Trong khi những em nghịch ngợm, đánh lộn, đánh lạo thì bị coi là cá biệt. Những người làm giáo dục ở Mỹ chỉ ra một điều, khi mà tỷ lệ giáo viên nam ở trường tiểu học, trung học ngày càng ít đi thì các học sinh càng ngày càng bị ảnh hưởng bởi cô giáo nhiều hơn thầy giáo, điều này vô tình làm cho các em ít được học hơn về sự nam tính tự nhiên. Tương tự như vậy, có rất nhiều đứa trẻ được đánh giá là "ngoan, hiền" ở trường học khi ra đời lại trở nên quá ngây ngô, dễ bị dụ dỗ, dễ yếu đuối trước sóng gió. Trong khi, những học sinh bị coi là "ngỗ nghịch, hiếu thắng" nếu được uốn nắn khéo léo thì khi lớn lên, chúng sẽ trở thành những người mạnh mẽ. Lý do là bởi vì ngày còn nhỏ chúng "hiếu thắng" cho nên khi lớn lên, về bản năng chúng sẽ có trách nhiệm, chúng sẽ sẵn sàng bảo vệ bản thân, bảo vệ gia đình, bảo vệ tổ chức.
THẢ BẦY SÓI VÀO ĐÀN HƯƠU - ĐÃ ĐẾN LÚC CẦN CHO GIỚI TRẺ VẤP NGÃ NHIỀU HƠN
Triết lý thả bầy sói vào đàn hươu xuất phát từ một hiện tượng thực tế. Trong một khu rừng, khi một đàn hươu sinh sống, ban đầu bởi vì lo sợ sẽ bị sự tấn công của bầy sói, cho nên người ta mới cách ly các con sói sang một khu rừng khác. Nhưng rồi, người ta chợt nhận ra sức đề kháng của đàn hươu ấy kém hơn, tỉ lệ hươu bị bệnh cao hơn, khả năng chạy của đàn hươu kém hơn. Sau một thời gian nghiên cứu, họ nhận ra rằng nguyên nhân cho tất cả hiện tượng đó là bởi vì những con hươu đang được AN TOÀN quá mức. Thế rồi, họ quyết định làm một điều ngược lại, đó là thả bầy sói vào đàn hươu. Chuyện gì đã xảy ra? Đàn hươu từ cuộc sống an toàn nay đã chuyển sang sống trong sợ hãi. Chúng luôn bị rình rập bởi những con sói, và điều tất yếu, chúng không thể tránh khỏi những lần truy sát, rượt đuổi diễn ra hàng ngày. Điều gì đến cũng phải đến, những con yếu nhất đàn, những con kém nhất đàn bị đàn sói ăn thịt. Nhưng rồi, thời gian sau, sức đề kháng của đàn hươu tăng mạnh hơn nhiều so với ngày xưa. Lý do là bởi vì bây giờ chúng cảnh giác hơn, phải cố gắng nhiều hơn, phải hoạt động nhiều hơn, phải chạy nhiều hơn. Đồng thời, khi những con hươu yếu nhất, kém nhất đã bị chết, thì những con còn lại - những con hươu mạnh mẽ nhất, trong quá trình sinh sản đã tạo ra thế hệ tiếp theo có gen di truyền tốt hơn, mạnh mẽ hơn.
Tương tự như vậy, nếu chúng ta đang có những thành viên là người trẻ trong gia đình, trong tổ chức, hoặc con em còn đang trên ghế giảng đường, có lẽ đã đến lúc cần cho các bạn được tôi luyện và trải nghiệm nhiều hơn. Cho các bạn va vấp cuộc đời nhiều hơn, trải nghiệm và học nhiều kĩ năng mà trường học không dạy. Chẳng hạn như học cách nâng cao năng lực cảm xúc cá nhân để đối mặt với áp lực, học cách rèn luyện các thói quen hữu ích để nâng cao chỉ số vượt khó, nâng cao năng lực cảm xúc xã hội để tránh bị đào thải bởi máy móc. Khi giới trẻ bớt được bao bọc, phải va chạm và trải nghiệm nhiều hơn, phải đối mặt với rủi ro và sự nguy hiểm nhiều hơn, thì chắc chắn sẽ có những bạn yếu đuối phải gục ngã. Nhưng cũng có những bạn sẽ trở nên thành công.
Điều này cũng giống như cách mà đại bàng dạy con tập bay. Không một con đại bàng nào lại dạy con mình cách đi lòng vòng quanh vườn như một con gà, thay vì thế nó làm tổ ở trên vách núi. Và cách mà đại bàng con được học bay là bị đại bàng bố mẹ đạp cho rơi từ trong hang ra ngoài không trung. Có 80% số đại bàng con sẽ bị rơi tự do, xác bị đập vào vách núi, rơi xuống vực. Và số ít đại bàng con còn lại, phải nỗ lực hết sức đập cánh để không phải chịu kết cục thảm hại như số đại bàng kia. Cuối cùng, phần thưởng của chúng là trở thành chúa tể trời xanh.