14/09/2026
AI trong giáo dục: Không phải cứ dùng nhiều AI là đã chuyển đổi AI
Gần đây tôi đọc và tìm hiểu khá nhiều về các mô hình đánh giá mức độ trưởng thành AI của doanh nghiệp trên thế giới, cũng như mô hình C.A.S.A.N của FPT.
Điều tôi thấy thú vị là: Một trường học, một trung tâm giáo dục hay một doanh nghiệp có thể sử dụng rất nhiều công cụ AI nhưng chưa chắc đã thực sự chuyển đổi bằng AI. Ví dụ, nhân viên dùng ChatGPT viết email, giáo viên dùng AI soạn bài, marketing dùng AI viết content, thiết kế dùng AI làm hình ảnh...
Tất cả đều rất hữu ích nhưng nếu mỗi người dùng một cách, dữ liệu nằm rải rác, kiến thức vẫn nằm trong đầu từng người và khi một nhân sự nghỉ việc thì rất nhiều kinh nghiệm cũng mất theo...thì AI mới chỉ đang giúp từng cá nhân làm việc nhanh hơn.
Tôi nghĩ giáo dục cần đi xa hơn. Từ những mô hình quốc tế và thực tế tôi đang tìm hiểu, tôi thử hình dung một mô hình riêng dành cho giáo dục, tạm gọi là E.D.U.C.A.
E – Education Strategy
AI phải gắn với chiến lược giáo dục, chứ không chỉ là một công cụ mới.
D – Data & Knowledge
Biến kiến thức của nhà trường, giáo viên và chuyên gia thành một hệ thống tri thức mà AI có thể hỗ trợ khai thác.
U – Users & Upskilling
Không chỉ đào tạo giáo viên và nhân viên dùng AI, mà còn giúp học sinh và phụ huynh biết sử dụng AI đúng cách.
C – Content & Customer Experience
AI giúp cá nhân hóa nội dung và trải nghiệm của người học, phụ huynh và khách hàng giáo dục.
A – Automation & AI Agents
Từ AI hỗ trợ con người đến AI có thể thực hiện một phần quy trình dưới sự giám sát của con người.
Và tôi hình dung 5 cấp độ phát triển:
1. Explore – Bắt đầu thử AI
2. Assist – AI hỗ trợ công việc
3. Systemize – AI được đưa vào hệ thống
4. Automate – AI bắt đầu tự động hóa
5. Transform – AI thay đổi cách tổ chức vận hành
Điều tôi quan tâm nhất không phải là: “Trường của bạn đang dùng bao nhiêu công cụ AI?”
Mà là: “AI đã tạo ra thay đổi thực sự nào trong cách nhà trường vận hành và tạo ra giá trị cho người học?”
Có thể trong vài năm tới, một trường học tốt không chỉ được đánh giá bằng cơ sở vật chất, chương trình học hay đội ngũ giáo viên mà còn bằng khả năng: Con người + Dữ liệu + AI + Chuyên môn giáo dục phối hợp với nhau như thế nào để tạo ra một trải nghiệm giáo dục tốt hơn.
Tôi vẫn đang tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện ý tưởng này.
Nếu làm được một “AI Maturity Assessment cho giáo dục Việt Nam”, tôi nghĩ nó sẽ khá thú vị: mỗi trường hoặc doanh nghiệp giáo dục có thể biết mình đang ở đâu trên hành trình AI, điểm yếu nằm ở đâu và bước tiếp theo nên làm gì.
AI trong giáo dục, theo tôi, cuối cùng không phải là câu chuyện “thay thế con người”. Mà là câu chuyện: Làm thế nào để con người có thể làm những việc có giá trị hơn nhờ AI.
- Hana Pham -
Cố vấn du học và hướng nghiệp trong kỷ nguyên AI
Hana @ NexGen Future