18/08/2026
HỌC AIKIDO ĐỂ BIẾT, HAY ĐỂ HIỂU?
Những cảm nhận sau những ngày tập luyện tại sự kiện kỷ niệm 60 năm Aikikai Australia - Phần 8.
“Học Aikido để biết, hay để hiểu?” — đó là câu hỏi lặng lẽ xuất hiện trong chúng tôi sau buổi hướng dẫn của Hanan Janiv Shihan tại sự kiện kỷ niệm 60 năm Aikikai Australia. Đây cũng là lần đầu tiên chúng tôi có duyên được tham dự một lớp học của ông.
Là một trong ba học trò được Seiichi Sugano Shihan trao gửi trọng trách tiếp nối dòng chảy Aikido tại Úc, Hanan Janiv Shihan mang đến một phong cách rất riêng. Ông không giải thích dài dòng về kỹ thuật. Mỗi khi người tập gặp vướng mắc, ông hiếm khi đưa ra đáp án ngay. Ông nhẹ nhàng ra hiệu cho họ làm lại, chỉnh một chút vị trí đứng của người bạn tập, rồi từ tốn hỏi: “Bạn cảm thấy điều gì khác?”
Một câu hỏi đơn giản nhưng mở ra khoảng lặng để người tập tự dừng lại và cảm nhận. Nó khiến chúng tôi trăn trở: Bấy lâu nay mình đang học Aikido để biết, hay để thực sự hiểu?
Có những điều nếu chỉ giải thích bằng lời, chúng ta chỉ dừng ở mức "biết". Chỉ khi chính cơ thể nếm trải, sự "hiểu" mới dần hình thành. Tuy nhiên, tự cảm nhận không có nghĩa là người học phải tự mò mẫm tất cả. Với người mới tập, khi chưa có kinh nghiệm nhận ra lỗi sai, một câu hỏi gợi mở đôi khi chưa đủ. Họ cần những chỉ dẫn rõ ràng, cụ thể để tránh tạo thành thói quen sai lệch. Vì vậy, cái khéo của người thầy là biết khi nào cần chỉ dẫn trực tiếp, khi nào cần uốn nắn, và khi nào nên lùi lại tạo khoảng trống cho trò tự nghiệm.
Điều này cũng làm chúng tôi nghĩ đến một nghịch lý: kinh nghiệm là sức mạnh, nhưng cũng có thể trở thành giới hạn.
Khi mới tập, chúng ta chưa biết nên quan sát rất kỹ. Tập lâu hơn, thuộc đòn hơn, chúng ta dễ nghĩ mình đã hiểu và lặp lại kỹ thuật theo thói quen cũ. Ngược lại, nếu quá mải mê phân tích từng cảm giác nhỏ nhặt, tâm trí lại dễ bị mắc kẹt, làm chậm đi phản xạ tự nhiên trên thảm. Bởi vậy, người tập lâu năm cũng cần học lại cách trở thành một người mới: giữ sự cởi mở để nhìn lại điều quen thuộc, đồng thời thả lỏng để cơ thể tự do chuyển động.
Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi mới nhận ra "biết" và "hiểu" trong Aikido vốn là hai bờ sông rất xa nhau. Những ngày đầu, tôi chỉ dừng ở việc "biết" — thuộc tên đòn, bắt chước đúng hình thức bên ngoài. Chỉ đến khi va chạm đủ nhiều với thực tế, sự "hiểu" mới chậm rãi tìm đến. Nó không nằm ở lời nói hay trí nhớ, mà ẩn sau từng chuyển động: từ cách đặt trọng tâm, giữ khoảng cách, cho đến cái chạm tay đầy kết nối với bạn tập.
Nhưng giữa “Trí óc hiểu” và “Cơ thể làm được” vẫn là một khoảng cách rất lớn. Bạn có thể hiểu nguyên lý về sự cân bằng, nhưng khi đối mặt với áp lực đòn đánh, cơ thể vẫn co cứng. Vì vậy, học Aikido là hành trình đi từ Biết đến Hiểu, và từ Hiểu đến Trải nghiệm — để điều hiểu bằng trí óc trở thành phản xạ tự nhiên của cơ thể.
Rời thảm tập hôm ấy, điều còn đọng lại trong chúng tôi là một lời nhắc nhở: Học Aikido không chỉ để tích lũy thêm kỹ thuật, mà để hiểu sâu hơn điều mình đang làm. Càng đi lâu trên con đường này, điều đáng quý không phải là mình đã biết bao nhiêu, mà là giữ được tâm thế cởi mở: biết lắng nghe, biết quan sát, biết khi nào cần tìm kiếm lời chỉ dẫn, và biết khi nào nên chậm lại để cơ thể tự trôi theo khoảnh khắc.
Bởi cuối cùng, người thầy có thể chỉ hướng đi hay sửa một động tác, nhưng có những điều không thể truyền bằng lời. Chỉ khi tự mình bước đi và sống với nó qua thời gian, chúng ta mới thực sự hiểu. Và đến một lúc nào đó, ta sẽ nhận ra: điều mình từng nghĩ là “đã hiểu”, thật ra chỉ mới là điểm bắt đầu của một lần hiểu khác.
LEARNING AIKIDO: TO KNOW, OR TO UNDERSTAND?
“Do we learn Aikido to know, or to understand?” — this quiet question came to us after a seminar with Hanan Janiv Shihan at the Aikikai Australia 60th Anniversary event. It was also our first time learning directly from him.
As one of the three students entrusted by Seiichi Sugano Shihan to carry forward Aikido in Australia, Hanan Janiv Shihan brought a very unique style to the class. He didn't give long technical explanations. Whenever someone struggled, he rarely handed them the answer right away. Instead, he gently asked them to try again, adjusted their partner's position a little, and calmly asked: “What do you feel different now?”
It was a simple question, but it created a moment of pause for the practitioner to stop and listen to their own body. It made us reflect deeply: are we learning Aikido just to know, or to truly understand?
When something is only explained in words, we stay at the level of "knowing." Only when experienced firsthand does that knowledge turn into real understanding in the body. However, self-learning doesn't mean students have to figure out everything alone. Beginners lack the experience to spot their own mistakes, so a simple question isn't always enough. They need clear instructions to avoid forming bad habits. A good teacher knows when to instruct directly, when to correct, and when to step back and let the student feel for themselves.
This brought us to an interesting paradox: experience is a strength, but it can also become a limitation.
When we are new, we observe with great care because we know nothing. As we train longer and know more, it’s easy to think we already understand and fall into autopilot. On the other hand, overanalyzing every minor detail can trap the mind and slow down our natural reactions on the mat. That is why experienced practitioners also need to learn like a beginner again—remaining open to familiar ideas while keeping the body relaxed.
Looking back at my journey, I realize that "knowing" and "understanding" in Aikido are two very different shores. In the early days, I stopped at "knowing"—memorizing technique names and copying the outer form. Only through enough real practice did "understanding" slowly arrive. It doesn't live in words or memory; it hides beneath every movement—from finding your center and keeping proper distance, to connecting with your partner.
Yet, there is still a big gap between “My mind understands” and “My body can do it.” You can understand balance conceptually, but under real pressure, your body might still freeze. That is why practicing Aikido is a journey from knowing to understanding, and from understanding to living experience—until what we grasp mentally becomes a natural physical instinct.
Leaving the mat that day, what remained was a gentle reminder: we learn Aikido not just to collect techniques, but to understand ourselves more deeply. The further we go on this path, the most precious thing isn't how much we know, but keeping an open mind: knowing when to listen for guidance, when to slow down and feel, and when to let the body move naturally with the moment.
In the end, a teacher can point the way or fix a stance, but some things cannot be passed on through words alone. Only by walking the path ourselves do we truly understand. And one day, we will realize that what we once thought we "understood" was merely the starting point of a whole new level of understanding.
