01/08/2026
HAY CHÓNG MẶT KHI ĐỨNG DẬY? ĐỪNG CHỈ NGHĨ LÀ THIẾU MÁU
Bạn có thường xây xẩm, hoa mắt vài giây mỗi khi đứng dậy từ tư thế ngồi hoặc nằm?
Nhiều người sẽ nghĩ ngay: “Chắc mình thiếu máu, thiếu sắt.” Thực tế, thiếu máu là một nguyên nhân khá phổ biến. Tuy nhiên, đó không phải là nguyên nhân duy nhất. Mất nước, thiếu điện giải, tác dụng phụ của thuốc, bệnh lý tim mạch, rối loạn thần kinh tự chủ hay stress kéo dài đều có thể góp phần gây nên tình trạng này.
Điều quan trọng là đừng vội bỏ qua những tín hiệu nhỏ mà cơ thể đang gửi đến bạn.
1. Điều gì xảy ra khi bạn đứng dậy?
Trong y học, hiện tượng này được gọi là hạ huyết áp tư thế đứng (Orthostatic Hypotension).
Khi bạn chuyển từ nằm hoặc ngồi sang đứng, trọng lực khiến một lượng máu tạm thời dồn xuống chân. Ngay lập tức, hệ thần kinh tự chủ sẽ kích hoạt phản xạ co mạch và tăng nhẹ nhịp tim để duy trì lượng máu lên não.
Nếu phản xạ này diễn ra chậm hoặc không đủ hiệu quả, bạn sẽ cảm thấy hoa mắt hoặc chóng mặt trong vài giây.
Thiếu máu là một trong những nguyên nhân thường gặp vì khi lượng hồng cầu hoặc hemoglobin giảm, khả năng vận chuyển oxy đến não cũng giảm theo. Ngoài ra, mất nước, thiếu điện giải, một số loại thuốc, bệnh lý tim mạch hoặc rối loạn thần kinh tự chủ cũng có thể gây ra tình trạng tương tự.
⸻
2. Stress có liên quan như thế nào?
Nếu các nguyên nhân thường gặp đã được loại trừ, hãy thử nhìn rộng hơn đến mối liên hệ giữa stress kéo dài và hệ thần kinh – nội tiết.
Khi chúng ta chịu áp lực trong thời gian dài, trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận (HPA axis) liên tục hoạt động để điều hòa hormone cortisol, giúp cơ thể thích nghi với stress.
Nếu trạng thái này kéo dài, hệ thần kinh tự chủ có thể mất đi sự linh hoạt vốn có. Điều này ảnh hưởng đến khả năng điều hòa nhịp tim, huyết áp và thích nghi khi thay đổi tư thế. Vì vậy, ở một số người, stress mạn tính có thể góp phần làm tăng cảm giác mệt mỏi, hồi hộp hoặc chóng mặt khi đứng lên, đặc biệt khi đi kèm thiếu ngủ, mất nước hoặc chế độ dinh dưỡng chưa đầy đủ.
Điều đó không có nghĩa stress là nguyên nhân duy nhất, nhưng đây là một yếu tố đáng lưu tâm khi nhìn nhận sức khỏe một cách toàn diện.
⸻
3. Tự “check-in” với cơ thể
Hãy dành một phút để quan sát:
* Chóng mặt chỉ xuất hiện vài giây khi đứng lên hay kéo dài cả ngày?
* Bạn có thường xuyên sống trong trạng thái căng thẳng, vội vã hoặc khó thư giãn?
* Bạn có ngủ đủ giấc trong thời gian gần đây?
* Bạn có uống đủ nước và bổ sung đầy đủ các khoáng chất cần thiết?
* Bạn có cảm thấy tim đập nhanh hoặc hồi hộp khi thay đổi tư thế?
* Bạn có đang ăn kiêng quá mức hoặc từng được chẩn đoán thiếu máu?
Những câu hỏi nhỏ này có thể giúp bạn hiểu rõ hơn điều cơ thể đang muốn nhắn gửi.
⸻
4. Khi nào cần đi khám?
Hãy đến cơ sở y tế nếu bạn có một trong các dấu hiệu sau:
* Ngất hoặc cảm giác sắp ngất.
* Chóng mặt kèm nhìn mờ, nhìn đôi, nói khó hoặc tê yếu tay chân.
* Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột.
* Tim đập nhanh, đánh trống ngực kéo dài.
* Triệu chứng kéo dài nhiều ngày hoặc ngày càng nặng dù đã nghỉ ngơi và điều chỉnh lối sống.
Đây có thể là dấu hiệu của những bệnh lý cần được chẩn đoán và điều trị sớm.
⸻
5. Trao cho cơ thể điều kiện để tự phục hồi
Bên cạnh việc ngủ đủ, uống đủ nước và duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, cơ thể cũng cần một khoảng thời gian thật sự để phục hồi sau những áp lực của cuộc sống.
Đó cũng là điều Yatra mong muốn mang đến.
Một buổi thực hành tại Yatra Yoga & Healing Garden không chỉ là một giờ tập yoga, mà là một giờ bạn dành trọn cho chính mình.
Trong mỗi buổi học, chúng mình kết hợp:
🌿 Yoga hỗ trợ thân – tâm – trí, thực hành mindfulness trong từng chuyển động và định tuyến để giúp bạn kết nối sâu hơn với cơ thể.
🌿 Hơi thở và thiền định, được lồng ghép từ 5–10 phút trong mỗi buổi học, hỗ trợ điều hòa hệ thần kinh và nuôi dưỡng sự bình an từ bên trong.
🌿 Không gian gần gũi thiên nhiên, với nhiều cây xanh, ánh sáng tự nhiên và ban công xanh mát để mỗi buổi tập cũng là một khoảng nghỉ cho tâm trí.
🌿 Lối sống lành mạnh, thông qua những chia sẻ từ đội ngũ giáo viên. Khi cần, bạn cũng có thể tham khảo thêm ý kiến từ các chuyên gia mà Yatra kết nối.
Chúng mình tin rằng cơ thể luôn có khả năng tự điều chỉnh và tự phục hồi khi được trao những điều kiện phù hợp.
Đôi khi, điều bạn cần không phải là cố gắng nhiều hơn, mà là dành cho bản thân một khoảng lặng để tái tạo năng lượng.
⸻
Có lẽ cơ thể hiếm khi “lên tiếng” một cách vô cớ.
Nếu bạn thường xuyên chóng mặt, mệt mỏi hoặc luôn cảm thấy mình phải “gồng” để vượt qua mỗi ngày, hãy dành thời gian lắng nghe cơ thể thay vì chỉ cố gắng chịu đựng.
Đừng chờ đến khi kiệt sức mới bắt đầu chăm sóc bản thân.
🎁 Yatra dành tặng bạn 2 buổi trải nghiệm miễn phí với 2 giáo viên khác nhau, để bạn có cơ hội cảm nhận nhiều phong cách hướng dẫn và tìm được lớp học phù hợp trước khi quyết định đồng hành lâu dài.
Biết đâu điều cơ thể đang cần chỉ đơn giản là một giờ mỗi tuần được trở về với chính mình. 🌿
⸻
Tài liệu tham khảo
* American Academy of Family Physicians. Orthostatic Hypotension: A Practical Approach.
* Cleveland Clinic. Orthostatic Hypotension.
* Cleveland Clinic. Hypothalamic–Pituitary–Adrenal (HPA) Axis.
* Cleveland Clinic. Cortisol.
* Endocrine Society. Adrenal Hormones.
⸻
🌿 YATRA – Yoga & Healing Garden
Đồng hành cùng bạn trên hành trình trở về với chính mình.
📍 Lầu 1, 40 Nguyễn Cửu Vân, P.17, Bình Thạnh, TP.HCM
📩 Zalo: 0779 188 009