Embryo Movement and Sports Centre

[ #𝟒: 𝐊𝐇𝐈 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐂𝐇Ỉ 𝐋À 𝐌Ô𝐍 𝐍𝐆𝐎Ạ𝐈 𝐊𝐇Ó𝐀 & 𝐂Ó 𝐍𝐇Ữ𝐍𝐆 𝐂Ộ𝐓 𝐌Ố𝐂 𝐂𝐇Ỉ ĐỂ 𝐂𝐇𝐈𝐍𝐇 𝐏𝐇Ụ𝐂 𝐌Ộ𝐓 𝐋Ầ𝐍...? ]

Mới đây trong tập podcast được phát sóng trên kênh: 28 Unique (Youtube), với tư cách là khách mời, Nhạc sĩ / Nhà hoạt động giáo dục - Thanh Bùi đã có những chia sẻ trăn trở về bối cảnh thực tế của thể thao học đường tại Việt Nam khi chỉ được xem là một môn học ngoại khóa cũng như hi vọng các cơ quan có thẩm quyền, các bậc phụ huynh sẽ có cách nhìn nhận lại về thể thao và trong tương lai gần thể thao sẽ là môn học chính thức tương tự như các môn khác trong trường học.

𝟏. 𝐁ố𝐢 𝐜ả𝐧𝐡 𝐭𝐡ự𝐜 𝐭ế:

Trong những năm gần đây, thể thao Việt Nam nói chung và bóng đá Việt Nam nói riêng đang có những sự đầu tư mạnh về công tác truyền thông, các dự án phát triển bóng đá học đường và cộng đồng có thể kể đến một số như: Gieo ước mơ bóng đá, Bóng Đá Vì Ngày Mai,...Bên cạnh đó, công tác tổ chức đào tạo trẻ cũng dần trở nên chuyên nghiệp hóa so với trước đây. Tuy nhiên, một số hạng mục khác như điều kiện sân bãi, cơ sở vật chất vẫn còn chưa được đầu tư triệt để. Có thể thấy số lượng sân bóng đá, nhà thi đấu đa năng tại các trường học công lập trên toàn cả nước là rất ít, duy chỉ có một số cơ sở được đào tạo chuyên về TDTT tiêu biểu như: Trường Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao TP.HCM, Đại học Tôn Đức Thắng có thể nói là sở hữu cơ sở vật chất ở mức tương đối đầy đủ và đạt tiêu chuẩn hay bên cạnh đó là những cơ sở giáo dục đào tạo mang tính quốc tế, các trường song ngữ,....Còn lại, có nhiều trường học phải tận dụng khuôn viên sân trường bằng bê tông để tổ chức các hoạt động về thể chất. Hơn nữa, tính đến nay vẫn chưa có một chương trình đào tạo nào nói riêng đối với bóng đá được đưa vào giảng dạy chính thống trong trường học, tính từ bậc Tiểu Học (cấp 1) cho đến THPT (cấp 3). Khi nghĩ đến việc học thể thao một cách bài bản, hầu như việc ghi danh thông qua những trung tâm đào tạo ở bên ngoài lại là lựa chọn có thể nói là tốt nhất ở thời điểm này. Hay có chăng tại những trường tư thục sẽ có sự đa dạng hơn trong việc lựa chọn hoạt động thể chất như: bóng đá, bóng rổ, cầu lông, thậm chí là cả pickleball. Tuy nhiên, để theo học tại những trường học như thế này thì mức học phí đầu vào cũng là điều mà hầu hết bậc phụ huynh phải cân nhắc đầu tiên.

𝟐. 𝐋ấ𝐲 𝐬ự 𝐩𝐡á𝐭 𝐭𝐫𝐢ể𝐧 𝐜ủ𝐚 𝐭𝐫ẻ 𝐥à𝐦 𝐭𝐫ọ𝐧𝐠 𝐭â𝐦

“𝐓𝐡𝐞 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐨𝐟 𝐚𝐧𝐢𝐦𝐚𝐥𝐬 𝐢𝐬 𝐡𝐞𝐫𝐞𝐝𝐢𝐭𝐚𝐫𝐲 𝐛𝐮𝐭 𝐦𝐚𝐧’𝐬 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐚𝐫𝐞 𝐧𝐨𝐭 𝐡𝐞𝐫𝐞𝐝𝐢𝐭𝐚𝐫𝐲. 𝐌𝐚𝐧 𝐜𝐨𝐧𝐬𝐭𝐫𝐮𝐜𝐭𝐬 𝐡𝐢𝐬 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐟𝐨𝐫 𝐡𝐢𝐦𝐬𝐞𝐥𝐟.” (𝘔𝘢𝘳𝘪𝘢 𝘔𝘰𝘯𝘵𝘦𝘴𝘴𝘰𝘳𝘪, 𝘛𝘩𝘦 1946 𝘓𝘰𝘯𝘥𝘰𝘯 𝘓𝘦𝘤𝘵𝘶𝘳𝘦𝘴, 𝘓𝘦𝘤𝘵𝘶𝘳𝘦 22: “𝘔𝘰𝘷𝘦𝘮𝘦𝘯𝘵 𝘢𝘯𝘥 𝘊𝘩𝘢𝘳𝘢𝘤𝘵𝘦𝘳”)

(Tạm dịch: Sự vận động của động vật là bản năng di truyền, nhưng vận động của con người thì không. Con người tự kiến tạo vận động cho chính mình.)

Động vật ngay từ khi sinh ra đã có thể đi, chạy, hoặc thực hiện các hoạt động sinh tồn. Khả năng này là một phần của di truyền, giúp chúng nhanh chóng thích nghi và sống sót trong môi trường tự nhiên. Ngược lại ở con người, vận động là kết quả của một quá trình phát triển phức tạp, cần nhiều thời gian và nỗ lực. Trẻ sơ sinh phải trải qua một loạt các giai đoạn phát triển từ việc kiểm soát đầu, ngồi, bò, đến đi và chạy. Quá trình này đòi hỏi sự hỗ trợ từ môi trường và sự giúp đỡ từ người lớn. Điều này cũng là minh chứng cho thấy sự phát triển vận động là không thể thiếu tương tự như sự phát triển về mặt ngôn ngữ, tính xã hội,...xuyên suốt quá trình phát triển của trẻ từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành.

Việc của các bậc phụ huynh, những nhà giáo dục hay những cơ quan có thẩm quyền là thấy được tầm nhìn này và chuẩn bị cho mình những hiểu biết về sự phát triển của một đứa trẻ, sự sống của một con người kể từ khi sinh ra cho đến khi sự sống ấy kết thúc sẽ trải qua những giai đoạn như thế nào một cách có khoa học để làm sao có thể kiến tạo và khai mở được tiềm năng bên trong mỗi em, ở đây chỉ nói riêng về mặt vận động. Từ đó các em sẽ có thể nhận được sự hỗ trợ phát triển về mặt vận động từ ba mẹ ngay từ khi còn nhỏ, cho đến sự hỗ trợ từ những người lớn gọi là thầy cô khi trẻ đã đến tuổi vào trường học. Để có cái nhìn cụ thể hóa và đơn giản hóa những lý thuyết này, chúng ta có thể mượn mô hình giáo dục thể thao học đường của Thái Lan làm ví dụ để quan sát như Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương từng nhận định: "Hãy nhìn sang Thái Lan, đó là ví dụ điển hình trong việc phát triển bóng đá học đường. Thậm chí, Thái Lan không chỉ phát triển bóng đá mà họ còn chú trọng cả việc đầu tư cho nền thể thao học đường và tạo mọi điều kiện tốt nhất để phát triển". Ông cũng cho rằng: "Bóng đá học đường chính là cơ sở để bóng đá Việt Nam nhìn ra thế giới". Bên cạnh đó, Chuyên gia Dương Vũ Lâm cho rằng thể thao Việt Nam khan hiếm tài năng, thường xuyên thất bại tại Olympic vì chúng ta không có nguồn vận động viên từ học đường và thiếu cơ sở vật chất thể thao".

Những nhận định trên như là lời khẳng định cho thấy được mấu chốt của vấn đề nằm ở tầm quan trọng của môi trường thể thao học đường và trong việc đầu tư cơ sở vật chất thể thao. Nhưng nghịch lý ở chỗ, có một sự thật đáng buồn không thể tránh khỏi rằng thể thao vẫn được xem là môn ngoại khóa hay nếu phải nói một cách phũ phàng hơn thì là môn phụ...

Cũng với lối suy nghĩ đó mà từ người làm công tác đào tạo bóng đá cho đến người chơi bóng đá cũng bị mù mờ về bộ môn này. Trong khi bí quyết để Thái Lan có được một đội tuyển mạnh những năm gần đây là cách hình thành và phát triển môn chơi này theo một hệ thống chuyên nghiệp. Các cầu thủ đều là những vận động viên chuyên nghiệp và xem đó như một nghề. Nhìn lại Việt Nam, vận động viên chuyên nghiệp còn phải vướng bận ở chuyện cơm-áo-gạo-tiền chứ đừng nói đến nhóm vận động viên là sinh viên tại các trường đại học, cũng chỉ xem đây là môn chơi rồi cũng phải gác lại, ưu tiên cho việc chính là học. Đỉnh cao nhất chắc tạm gọi là có cho mình chức vô địch, rồi sau đó là theo đuổi những dự định riêng tùy theo định hướng cá nhân của mỗi người nhưng phần lớn vẫn chọn kế sinh nhai làm ưu tiên, không chỉ cho bản thân mà còn cho gia đình. Chuyên nghiệp cũng thế, Bán chuyên hay Nghiệp dư thì cũng vậy...

𝟑. 𝐋ờ𝐢 𝐤ế𝐭

Nhìn chung, câu chuyện xoay quanh việc đầu tư cơ sở vật chất cho thể thao học đường tại Việt Nam vẫn còn để lại ở đó nhiều lời bàn luận hay trong công việc phát triển bóng đá học đường, bóng đá cộng đồng cũng còn nhiều dang dở và chưa triệt để. Song cũng mở ra một bức tranh rộng lớn đầy tiềm năng cho những người làm giáo dục, người làm công tác huấn luyện và người hoạch địch chính sách có cơ hội được thử nghiệm những điều mới mẽ hơn nhưng dù cho có là chính sách nào, phương pháp gì thì trọng tâm vẫn phải được đặt xoay quanh đứa trẻ, mức độ phát triển thật sự của một quốc gia sẽ được phản ánh tương đương với mức độ ưu tiên của quốc gia đó dành cho đứa trẻ !

Và thay vì chọn cách tiếp cận theo hướng xem thể thao là môn một ngoại khóa hay nói cách khác là môn phụ với hầu hết học sinh và chỉ dành sự tập trung một cách nghiêm túc, bồi dưỡng riêng cho những em được gọi là "có năng khiếu sẵn, có tố chất,..." thì chúng ta hoàn toàn có thể tiếp cận theo hướng ngược lại. Bản thân tác giả của bài viết này tin rằng tài năng thật sự không tự mà có như người ta vẫn thường nghĩ, với mỗi sự việc xảy ra của ngày hôm nay đều có mối liên hệ nhân - quả từ một tác nhân nào đó trong quá khứ. Mỗi đứa trẻ sinh ra đều có những tiềm năng riêng ví như viên đá thô phải có sự hỗ trợ đúng thời điểm, đúng giai đoạn phát triển và đúng cách thì tiềm năng ấy mới được bộc lộ và quan trọng là chúng ta - những người lớn này có quan sát một cách khách quan và nhận ra được những điểm tốt đẹp nằm ở bên trong của mỗi đứa trẻ hay không ?

Do ngôn từ có hạn nhưng ý tưởng thì vẫn cứ tuôn trào, nên ở bài viết lần này chúng tôi xin được kết lại bằng một câu hỏi nhỏ muốn cùng bạn suy ngẫm: "Khi quan sát một người mà bạn biết, có tài năng ở một lĩnh vực bất kỳ: thể thao, ngôn ngữ, âm nhạc. Theo bạn, điều này có thể đến từ đâu ?".

Chúng tôi hi vọng được nghe suy nghĩ của bạn bên dưới phần bình luận !

𝐁à𝐢 𝐯𝐢ế𝐭 𝐭𝐡𝐚𝐦 𝐤𝐡ả𝐨:
[1] Mạnh Đức. (2016, March 22). Bài học nhìn từ Thái Lan. Chuyên trang Thể thao – Báo Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://thethao.sggp.org.vn/bai-hoc-nhin-tu-thai-lan-post399156.html

[2] Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Lạng Sơn. (2024, August 17). Chuyên gia: “Cần cải thiện sân bãi và thể thao học đường hướng về Olympic”. Lang Son Radio & Television Station. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://langsontv.vn/news/488/74055/chuyen-gia-can-cai-thien-san-bai-va-the-thao-hoc-duong-huong-ve-olympic

[3] Anh Dũng. (2016, February 20). Futsal Thái Lan – Làm vua Đông Nam Á nhờ học tập Brazil. Znews.vn – Thể thao Thế giới. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://znews.vn/futsal-thai-lan-lam-vua-dong-nam-a-nho-hoc-tap-brazil-post627990.html

[4] Hoàng Vũ. (2013, July 10). Học đường nâng bước cho futsal Thái Lan. Tuổi Trẻ Online. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025, từ https://tuoitre.vn/the-thao-cuoc-songhoc-duong-nang-buoc-cho-futsal-thai-lan-851316.htm
__________

[ #𝟑: 𝐕𝐀𝐈 𝐓𝐑Ò 𝐂Ủ𝐀 𝐕Ậ𝐍 ĐỘ𝐍𝐆 ĐỐ𝐈 𝐕Ớ𝐈 𝐒Ự 𝐒Ố𝐍𝐆 ]

𝐋ờ𝐢 𝐦ở đầ𝐮:
Bài viết này có thể sẽ dài và chỉ phù hợp với những ai có đủ kiên nhẫn và đủ duyên để đọc trọn vẹn. Hi vọng bạn sẽ là một trong số đó. Còn bây giờ trước tiên, chúng tôi có một câu hỏi dành cho bạn:

- Bạn có còn nhớ bất kỳ ký ức nào về những chuyển động đầu đời của mình không ?

- Cảm ơn bạn, vì đây là một câu hỏi không dễ để trả lời và chúng tôi biết bạn đã rất cố gắng để tự trả lời nó.

- Theo bạn, chuyển động đầu tiên của con người được diễn ra vào lúc nào ? Hi vọng câu hỏi này đối với bạn sẽ dễ như ăn kẹo.

- Lần này thì bạn đã có câu trả lời tự tin hơn rồi đó !

Vận động được xem là nhu cầu cơ bản của con người, điều này được thể hiện rất rõ kể từ khi đứa trẻ còn trong bụng mẹ và vận động sẽ đi theo một con người kể từ khi sinh ra cho đến khi sự sống ấy kết thúc. Mỗi khi nói về vận động chúng tôi lại suy ngẫm rất nhiều rồi liên tưởng đến hình ảnh những người đang gặp vấn đề về tai biến, đột quỵ...và vẫn còn đang nằm trên giường bệnh. Có trường hợp khi được phát hiện thì người bệnh đã qua đời, có người thì hồi phục sau đó và vận động gần như trở lại bình thường. Tuy nhiên, trường hợp tệ nhất đối với chúng tôi là sự sống vẫn diễn ra đối với người bệnh thông qua việc có thể ăn uống, hít thở như một phần đáp ứng cho những nhu cầu của cơ thể sống này còn vận động...thì không.

Có quan điểm rằng kể từ giây phút đó sự sống bên trong một con người đã thực sự chất dứt. Gia đình của một số bệnh nhân đã chọn cách để cho họ nằm ở đó và hỗ trợ đáp ứng những nhu cầu hết sức cơ bản của một con người với suy nghĩ rằng sự sống đã chấm dứt và còn lại chỉ là việc chờ...

𝟏. 𝐓ạ𝐢 𝐬𝐚𝐨 𝐯ậ𝐧 độ𝐧𝐠 𝐥à 𝐜ố𝐭 𝐥õ𝐢 𝐜ủ𝐚 𝐬ự 𝐬ố𝐧𝐠 ?

Vận động là để kiến tạo cho sự sống, giúp con người khám phá thế giới xung quanh, phát triển trí tuệ, cảm xúc và kỹ năng xã hội. Từ những chuyển động đơn giản từ thời thơ bé như: bò, ngồi, đi, cho đến những chuyển động phức tạp như: giữ thăng bằng, leo trèo, hoặc làm việc với đôi tay đều đòi hỏi sự tinh luyện qua thời gian. Chuyển động là một món quà tuyệt vời mà tạo hóa ban tặng cho chúng ta và không thể tách rời khỏi sự sống mà chỉ có thể gọi là chấm dứt khi sự sống ấy kết thúc.

𝟐. 𝐂𝐨𝐧 𝐧𝐠ườ𝐢 𝐭ự 𝐤𝐢ế𝐧 𝐭ạ𝐨 𝐯ậ𝐧 độ𝐧𝐠 𝐧𝐡ư 𝐭𝐡ế 𝐧à𝐨 ?

“𝐓𝐡𝐞 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐨𝐟 𝐚𝐧𝐢𝐦𝐚𝐥𝐬 𝐢𝐬 𝐡𝐞𝐫𝐞𝐝𝐢𝐭𝐚𝐫𝐲 𝐛𝐮𝐭 𝐦𝐚𝐧’𝐬 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐚𝐫𝐞 𝐧𝐨𝐭 𝐡𝐞𝐫𝐞𝐝𝐢𝐭𝐚𝐫𝐲. 𝐌𝐚𝐧 𝐜𝐨𝐧𝐬𝐭𝐫𝐮𝐜𝐭𝐬 𝐡𝐢𝐬 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐟𝐨𝐫 𝐡𝐢𝐦𝐬𝐞𝐥𝐟.” (𝘔𝘢𝘳𝘪𝘢 𝘔𝘰𝘯𝘵𝘦𝘴𝘴𝘰𝘳𝘪, 𝘛𝘩𝘦 1946 𝘓𝘰𝘯𝘥𝘰𝘯 𝘓𝘦𝘤𝘵𝘶𝘳𝘦𝘴, 𝘓𝘦𝘤𝘵𝘶𝘳𝘦 22: “𝘔𝘰𝘷𝘦𝘮𝘦𝘯𝘵 𝘢𝘯𝘥 𝘊𝘩𝘢𝘳𝘢𝘤𝘵𝘦𝘳”)

(Tạm dịch: Sự vận động của động vật là bản năng di truyền, nhưng vận động của con người thì không. Con người tự kiến tạo vận động cho chính mình.)

Động vật ngay từ khi sinh ra đã có thể đi, chạy, hoặc thực hiện các hoạt động sinh tồn. Khả năng này là một phần của di truyền, giúp chúng nhanh chóng thích nghi và sống sót trong môi trường tự nhiên.

Ngược lại ở con người, vận động là kết quả của một quá trình phát triển phức tạp, cần nhiều thời gian và nỗ lực. Trẻ sơ sinh phải trải qua một loạt các giai đoạn phát triển từ việc kiểm soát đầu, ngồi, bò, đến đi và chạy. Quá trình này đòi hỏi sự hỗ trợ từ môi trường và sự giúp đỡ từ người lớn.

𝟑. 𝐂𝐡ỉ 𝐜ó 𝐭𝐫ẻ 𝐧𝐡ỏ 𝐦ớ𝐢 𝐜ầ𝐧 𝐡ỗ 𝐭𝐫ợ 𝐩𝐡á𝐭 𝐭𝐫𝐢ể𝐧 𝐯ậ𝐧 độ𝐧𝐠 ?

Không chỉ trẻ nhỏ mà cả người lớn cũng cần không ngừng phát triển vận động. Động lực và cơ chế phát triển vận động của con người chính là nền tảng quan trọng giúp mỗi cá nhân không chỉ tồn tại mà còn thích nghi, phát triển và tạo dựng giá trị trong cuộc sống. Chúng tôi có thể cho bạn một vài ví dụ để tham khảo.

- Một người cao tuổi tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe hoặc tập các bài vận động đơn giản để giữ xương khớp được linh hoạt và não bộ minh mẫn. Còn với những người bỏ qua vận động thường dễ mất đi khả năng tự chăm sóc bản thân (như đi lại, tự ăn uống). Trong trường hợp này, việc phát triển vận động không ngừng giúp con người thích nghi tốt hơn với điều kiện tuổi tác.

- Lionel Messi hay Cristiano Ronaldo và một cầu thủ khác cùng đội đều học cách chơi bóng nhưng sự rèn luyện phát triển về mặt vận động không ngừng, cùng với sự hỗ trợ sớm của người lớn và chuẩn bị môi trường phù hợp từ thời thơ ấu đã giúp Messi hay Ronaldo trở thành những cầu thủ đặc biệt hơn bao giờ hết. Ở trường hợp này, việc phát triển vận động giúp cho vận động viên có thể thực hiện được những kỹ năng phức tạp đạt đến mức thuần thục. Đây cũng là lí do vì sao bạn sẽ nhận ra sự chênh lệch về trình độ khi nhìn vào bất kỳ đội bóng nào, rõ rệt nhất vẫn là ở những đội bóng nghiệp dư. Riêng với cấp độ chuyên nghiệp, các CLB vẫn luôn cố gắng thu hẹp khoảng cách này giữa các VĐV với nhau nên bạn sẽ không thấy sự khác biệt quá nhiều giữa các cầu thủ về kỹ năng và tư duy chơi bóng, trừ khi có những cá nhân quá nổi trội. Song không chỉ trong thể thao mà trong đời sống thường ngày chúng ta cũng có thể bắt gặp được những người bị so sánh là "vận động vụng về" so với những người còn lại.

Từ những ví dụ trên, chúng ta có thể nhận ra một điều rằng hỗ trợ phát triển về mặt vận động đối với bản thân hay đối với người khác là nhiệm vụ không bao giờ có hồi kết, không có bất kỳ giới hạn về phạm vi địa lý, giới tính hay độ tuổi nào,...

Ở bài viết đầu tiên này chúng tôi muốn cùng bạn suy ngẫm về vai trò của vận động đối với sự sống. Để giúp bạn có thêm hứng thú với chủ đề này, chúng tôi xin tạm kết lại bằng một câu hỏi gợi mở như sau: Bạn nghĩ đâu là những điểm chung và khác nhau về mặt vận động giữa một đứa trẻ mới chào đời và một người trưởng thành sau tai biến / đột quỵ ?

Ả𝐧𝐡 đí𝐧𝐡 𝐤è𝐦:
Sơ đồ mô tả quá trình phát triển kỳ diệu song song giữa Vận động thô (sự thăng bằng) và Vận động tinh (đôi bàn tay) ở trẻ trong những năm tháng đầu đời. Từ lần trở mình đầu tiên, ngồi dậy, trườn, bò và rồi chập chững với những bước đi đầu tiên cho đến khi có thể mang vác, chạy và leo trèo, mọi kỹ năng đều được phát triển thông qua sự tự kiến tạo và nỗ lực không ngừng với mục tiêu cuối cùng là để hướng đến sự độc lập trong đời sống của đứa trẻ: Xem thêm bản Việt ngữ trong ấn bản Tâm trí Thấm hút - The Absorbent Mind (Maria Montessori) (VMEF & Thái Hà Books, 2022).
__________

𝐌𝐎𝐕𝐄𝐌𝐄𝐍𝐓 & 𝐂𝐎𝐆𝐍𝐈𝐓𝐈𝐎𝐍 #𝟏 | 𝐐&𝐀: “𝐂Ạ𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐎𝐍𝐆 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐃ƯỚ𝐈 𝐆Ó𝐂 𝐍𝐇Ì𝐍 𝐌𝐎𝐍𝐓𝐄𝐒𝐒𝐎𝐑𝐈” 💡 🌿 🏆

🎙️ Tại Buổi chia sẻ: “Cạnh tranh trong thể thao dưới góc nhìn Montessori” vừa qua, ngoài những nội dung được diễn giả trình bày xoay quanh chủ đề trên, buổi chia sẻ cũng nhận lại sự tương tác tích cực thông qua những chia sẻ thực tế đến từ trải nghiệm của người tham dự, đi cùng với nhiều câu hỏi được đặt ra dành cho diễn giả.

💌 Bên cạnh những câu hỏi và phần thảo luận trực tiếp, chủ đề của buổi chia sẻ lần này còn nhận được sự quan tâm đặc biệt đến từ những “vị khách” phương xa chưa có dịp đến tham dự.

💡 Thấu hiểu sự quan tâm của cộng đồng về những trăn trở xoay quanh vấn đề cạnh tranh trong thể thao, chúng tôi đã tổng hợp và đính kèm phần trả lời bên dưới đây để mọi người tiện theo dõi.

❤️ Một lần nữa, xin được cảm ơn quý anh/chị đã gửi những câu hỏi chất lượng về cho Embryo. Chính những quan tâm, trăn trở ấy sẽ là động lực để chúng tôi bước tiếp hành trình của mình. 🌱
__________

𝐌𝐎𝐕𝐄𝐌𝐄𝐍𝐓 & 𝐂𝐎𝐆𝐍𝐈𝐓𝐈𝐎𝐍 #𝟏 | 𝐂Ạ𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐎𝐍𝐆 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐃ƯỚ𝐈 𝐆Ó𝐂 𝐍𝐇Ì𝐍 𝐌𝐎𝐍𝐓𝐄𝐒𝐒𝐎𝐑𝐈 💡 🌿 🏆

❤️ Trong không gian ấm cúng và gần gũi, buổi chia sẻ diễn ra vừa qua vào hôm 21.03.2026 tại Ghé Coffee - Đà Lạt cũng đã hướng đến làm rõ một số nội dung chủ yếu xoay quanh yếu tố “Cạnh tranh trong thể thao dưới góc nhìn Montessori”:
- Phân biệt môi trường cạnh tranh lành mạnh và không lành mạnh.
- Tham khảo góc nhìn của Montessori về cạnh tranh trong thể thao.
- Thông qua cạnh tranh, trẻ nhận được gì ?
- Một số lưu ý khi đưa yếu tố cạnh tranh vào môi trường của trẻ.

👉 Ngoài những lợi ích mang lại cho trẻ thông qua cạnh tranh, diễn giả cũng lưu ý: “Cần hết sức cẩn trọng trong việc đưa yếu tố “cạnh tranh từ bên ngoài” vào môi trường của trẻ trong giai đoạn 0-6 tuổi và đồng thời người lớn cũng cần tự chuẩn bị bản thân bằng việc phản tư liên tục và chuyển hóa dữ liệu cũ về cạnh tranh, trước khi có thể kiến tạo cho trẻ một môi trường với những trải nghiệm lành lặn và sâu sắc.”

🤲 Bên cạnh đó, Embryo còn được lắng nghe và thảo luận về những câu hỏi từ người nghe, những phản hồi và tương tác trong buổi chia sẻ chính là kết quả cho một “buổi làm việc” nghiêm túc và hiệu quả. Và chính những câu hỏi ấy cũng chính là câu trả lời cho mối quan tâm của cộng đồng về sự phát triển của con người, đặc biệt là thông qua vận động.

💡 Kết thúc phần chia sẻ, diễn giả cũng gợi lên một câu hỏi đáng suy ngẫm dành cho các phụ huynh, giáo viên, HLV: “Thông qua thể thao, chúng ta mong trẻ sẽ trở thành người như thế nào ?”

🧠 Buổi chia sẻ “Cạnh tranh trong thể thao dưới góc nhìn Montessori” cũng là buổi chia sẻ đầu tiên của chúng tôi trong chuỗi vòng tròn chia sẻ Movement & Cognition – Vận động và Nhận thức. Chuỗi vòng tròn chia sẻ này là hoạt động phi lợi nhuận đến từ Trung tâm phát triển vận động và thể thao Embryo nhằm chuyển hóa nhận thức cộng đồng về mặt vận động nói chung và thể thao nói riêng. Mang lại góc nhìn khác về GDTC, nơi thể thao không chỉ là rèn luyện kỹ năng mà còn là hành trình kiến tạo, xây dựng tâm trí và nhân cách con người.

Để có được buổi chia sẻ trọn vẹn này, Embryo xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:
💚 Tất cả thành viên của dự án, đã nỗ lực trong thời gian qua để có thể tổ chức buổi chia sẻ này.
💚 Anh chị phụ huynh, giáo viên và các bạn sinh viên đã dành thời gian và sự quan tâm đến chủ đề này.
💚 Ghé đã hỗ trợ một không gian ấm cúng và tiện nghi để chúng ta có thể an trú trong từng khoảnh khắc.

🌱 Chúng tôi tin rằng, buổi chia sẻ hôm nay sẽ là viên gạch đầu tiên cho những dự án đầy tiềm năng mà Embryo đang ấp ủ trên hành trình giáo dục con người. Một lần nữa, chúng tôi chân thành cảm ơn sự hiện diện của tất cả anh chị và các bạn. Hãy cùng theo dõi Fanpage của chúng tôi để không bỏ lỡ những bước đi tiếp theo trong tương lai. Chúc mọi người một hành trình sống đầy rực rỡ và bình an !
__________

𝐌𝐎𝐕𝐄𝐌𝐄𝐍𝐓 & 𝐂𝐎𝐆𝐍𝐈𝐓𝐈𝐎𝐍 #𝟏 | 𝐁𝐔Ổ𝐈 𝐂𝐇𝐈𝐀 𝐒Ẻ: “𝐂Ạ𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐎𝐍𝐆 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐃ƯỚ𝐈 𝐆Ó𝐂 𝐍𝐇Ì𝐍 𝐌𝐎𝐍𝐓𝐄𝐒𝐒𝐎𝐑𝐈” 💡 🌿 🏆

👉 Sự chỉ đạo sát sao sẽ tiếp thêm động lực hay áp lực cho trẻ? La hét, phản ứng gay gắt theo kiểu “kèm sát” liệu có thực sự giúp trẻ tập trung và chơi tốt hơn trên sân hay điều đó lại trở thành tác động ngoại lực khiến trẻ bối rối và mất bình tĩnh.

🗣️ Đặc biệt là trong môi trường thể thao, khi trẻ cần sự tập trung hết mình cho trận đấu, những tác động không cần thiết từ bên ngoài sẽ là tác nhân gây ảnh hưởng đến tinh thần thi đấu, thậm chí để lại nỗi sợ hãi trong tâm trí và dần dần khiến trẻ xa rời thể thao lẫn mọi người xung quanh.

🌱 Trong Montessori, trẻ sẽ tự quyết định hành động của chính mình với sự hỗ trợ từ môi trường và người lớn, song ở môi trường thể thao trẻ cũng có quyền tự đưa ra quyết định và tự đúc kết kinh nghiệm cho bản thân sau mỗi trận đấu, mỗi tình huống trên sân. Thay vì trở thành người “chơi thay” cho trẻ, người lớn sẽ đóng vai trò là người hướng dẫn và quan sát.

💡 Để làm rõ hơn về vấn đề trên, buổi chia sẻ: “Cạnh tranh trong thể thao dưới góc nhìn Montessori” sẽ cùng người tham dự làm rõ các vấn đề về:
- Làm thế nào để nhận diện giữa cạnh tranh lành mạnh và không lành mạnh?
- Tham khảo góc nhìn của Montessori về cạnh tranh trong thể thao.
- Thông qua cạnh tranh, trẻ nhận được những gì?
- Hậu quả khôn lường khi trẻ tiếp cận cạnh tranh sai cách, sai thời điểm.
- Một số lưu ý khi đưa yếu tố cạnh tranh vào môi trường của trẻ.
__________

Thông tin buổi chia sẻ:
🗓️ Thời gian: 8h00 - 11h30 | Thứ bảy, 21/03/2026.
📍 Địa điểm: Ghé Coffee | 30 Võ Trường Toản, phường Lâm Viên, Đà Lạt.
🎟️ Chương trình không thu phí.
📩 Link đăng ký: https://forms.gle/hJXzfA4KAuq8xTxZ8
👥 Buổi chia sẻ được thực hiện bởi Embryo Movement and Sports Centre - Trung tâm Phát triển Vận động và Thể thao Embryo, cùng với sự hỗ trợ địa điểm tổ chức từ Ghé Coffee.

💚 Chúng tôi chân thành cảm ơn sự quan tâm của mọi người !
__________

Đăng ký tham gia "Movement & Cognition" #1 | Cạnh tranh trong thể thao dưới góc nhìn Montessori "𝐌𝐎𝐕𝐄𝐌𝐄𝐍𝐓 & 𝐂𝐎𝐆𝐍𝐈𝐓𝐈𝐎𝐍" #𝟏 | 𝐁𝐔Ổ𝐈 𝐂𝐇𝐈𝐀 𝐒Ẻ : “𝐂Ạ𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐎𝐍𝐆 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐃ƯỚ𝐈 𝐆Ó𝐂 𝐍𝐇Ì𝐍 𝐌𝐎𝐍𝐓𝐄𝐒𝐒𝐎𝐑𝐈” ....

[ #𝟐: 𝐂Ạ𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐇 𝐓𝐑𝐎𝐍𝐆 𝐓𝐇Ể 𝐓𝐇𝐀𝐎 𝐃ƯỚ𝐈 𝐆Ó𝐂 𝐍𝐇Ì𝐍 𝐌𝐎𝐍𝐓𝐄𝐒𝐒𝐎𝐑𝐈 💡 🌿 🏆 ]

Tác giả bài viết: Ruben Jongkind
Người dịch: Nhật Trường

Trong cộng đồng Montessori, yếu tố cạnh tranh trong thể thao thường bị nhìn nhận với sự nghi ngờ. Tại Montessori Sports, chúng tôi hiểu rất rõ rằng hình thức cạnh tranh sai lệch có thể gây hại cho sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên, cũng có một hình thức cạnh tranh lành mạnh và tích cực có thể đóng góp đáng kể vào sự phát triển của trẻ. Sự cạnh tranh lành mạnh này nảy sinh một cách tự nhiên và có thể trở thành nguồn động lực, sự kiên cường và cơ hội học hỏi. Để loại hình cạnh tranh này phát triển mạnh mẽ, môi trường được chuẩn bị và vai trò của người lớn là vô cùng thiết yếu.

Theo tư tưởng của Bà Maria Montessori, thể thao và hoạt động thể chất không chỉ là những trò tiêu khiển đơn thuần, mà là một phương tiện thiết yếu cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Bà quan sát thấy ngay cả trong những khoảnh khắc đơn giản nhất, trẻ em cũng tự tạo ra những thách thức cá nhân để thúc đẩy bản thân tiến bộ. Trong The Montessori Method (1912, tr. 142), bà viết rằng: Một trò chơi như thế này thực sự rất ý nghĩa sau một trận tuyết rơi, khi con đường nhỏ được vạch ra bởi những đứa trẻ sao cho những đường nét đều đặn và liền nhau và điều này đã kích thích một cuộc thi đua thú vị giữa chúng: mỗi đứa trẻ đều cố gắng làm cho đường đi của mình trên tuyết trở nên đều nhất có thể.

Quan sát này phản ánh cách cạnh tranh có thể lành mạnh khi nó nảy sinh một cách tự phát, không bị áp đặt từ bên ngoài và được thôi thúc bởi sự hoàn thiện cá nhân hơn là sự so sánh với người khác.

Mặt khác, Montessori đã cảnh báo về những hiểm họa của một hình thức cạnh tranh không xuất phát từ trẻ, mà do bị người lớn áp đặt. Loại hình cạnh tranh này rất phổ biến trong các môi trường thể thao truyền thống với những đặc điểm cụ thể sau:
- Sự so sánh được đưa ra liên tục
- Dựa trên phần thưởng bên ngoài
- Thúc đẩy sự phân loại giữa trẻ "có năng lực" và trẻ "kém năng lực".
- Người lớn tạo ra môi trường đề cao kết quả tức thì bằng cách "sử dụng" trẻ em như những quân cờ.

Thông thường, những môi trường này tạo ra sự lo âu và thất vọng, hướng đến những hành vi tự hủy hoại (VD: tự làm đau bản thân, tức giận,...) và cuối cùng dẫn đến việc trẻ từ bỏ thể thao. Và không may thay, đây là vấn đề thực tế đang diễn ra. Tỷ lệ tham gia vào thể thao có tổ chức đạt đỉnh điểm ở độ tuổi từ 12 đến 14, nhưng với những độ tuổi sau đó lại có sự sụt giảm đáng kể. Ví dụ như ở Châu Âu, tỷ lệ tham gia bộ môn đạp xe của các bé trai giảm 92% trong độ tuổi U14 và U18, trong khi đối với các bé gái, tỷ lệ tham gia bộ môn bơi lội giảm 71% trong cùng độ tuổi.

Tại Hoa Kỳ, khoảng 70% trẻ em từ bỏ các môn thể thao có tổ chức trước 13 tuổi, lý do thường là tập luyện quá sức, thiếu niềm vui và kiệt sức.

Nói cách khác, chúng ta cần phải thay đổi môi trường thể thao và chuẩn bị chúng theo nhu cầu và đặc điểm của trẻ em ở mọi cấp độ phát triển để tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh. Montessori Sports đưa ra một hình thức cạnh tranh khơi dậy từ bên trong trẻ. Loại hình cạnh tranh này không phải là đánh bại người khác, mà là vượt qua chính mình và tận hưởng quá trình. Các đặc điểm của nó bao gồm:
- Tính tự phát (Sự việc diễn ra tự nhiên, không có ngoại lực tác động)
- Không có phần thưởng từ bên ngoài
- Phát triển sự sáng tạo và khả năng tập trung
- Thúc đẩy trí tuệ tập thể
- Xây dựng sự kiên cường và khả năng thích ứng
- Niềm vui đích thực
- Vai trò của người lớn là một người hướng dẫn tôn trọng trẻ.

"Mục đích của thể thao không phải để chiến thắng. Chiến thắng là kết quả của sự xuất sắc, sự hoàn hảo, sự lặp lại, sự tập trung, những lần vượt qua các tình huống phức tạp. Chính quá trình mới là điều quan trọng, chứ không phải chiến thắng". Giống như Tiến sĩ Montessori đã nói: "Quần vợt, bóng đá và các môn thể thao khác không chỉ là việc di chuyển bóng một cách chính xác, chúng thách thức chúng ta có được một kỹ năng mới - điều mà chúng ta chưa từng có trước đây, và cảm giác cải thiện khả năng của mình chính là niềm vui thực sự trong trò chơi". (Maria Montessori, Trí tuệ Thẩm thấu, tr. 164)

Montessori coi thể thao là một hoạt động không giới hạn ở việc thực hiện kỹ thuật mà là một công cụ để có được những kỹ năng nội tại mới như phối hợp, bền bỉ, kiên cường, tự chủ, tập trung và nhận thức về cơ thể.

Không phải là mục tiêu, điểm số hay chiến thắng thực sự lấp đầy sự hài lòng của chúng ta, mà là trải nghiệm nội tại về việc đã học được điều gì đó mới, đã làm chủ được điều mà chúng ta không thể làm trước đây. Đó là niềm vui "đích thực" mà Bà muốn đề cập.

Tất cả trẻ em đều có mong muốn tự nhiên là cải thiện, nổi bật, giành chiến thắng. Động lực này rất quý giá. Nhưng điều cần thiết là chúng ta phải hiểu rằng, trong thể thao, cũng như trong cuộc sống, không phải lúc nào bạn cũng giành được chiến thắng. Đôi khi bạn thành công và cũng có những lúc mọi việc không diễn ra như bạn mong đợi. Điều cốt yếu là người lớn – cha mẹ, huấn luyện viên, giáo viên – phải tôn trọng con cái của họ và cho phép chúng tự mình khám phá ý nghĩa của việc đối mặt với thử thách, vấp ngã, đứng dậy, nỗ lực và trưởng thành.

Giá trị của công bằng là một nhu cầu sâu sắc trong bình diện phát triển thứ hai. Trong bình diện phát triển thứ hai (6 đến 12 tuổi), trẻ em thể hiện sự nhạy cảm sâu sắc với sự công bằng. Đây là giai đoạn con bắt đầu xây dựng đạo đức, phân biệt đúng sai và phát triển ý thức mạnh mẽ về sự công bằng.

Khi các cuộc thi đấu thể thao được tổ chức thiếu chuyên nghiệp, nơi không phải ai cũng có cơ hội như nhau hoặc kết quả phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài, trẻ em có thể trải nghiệm đó là một sự bất công sâu sắc. Điều cần thiết là người lớn phải thận trọng và hành động một cách tinh tế, đảm bảo rằng tất cả trẻ em đều có tiếng nói, nhịp độ cá nhân được tôn trọng và một môi trường nơi lỗi lầm không bị trừng phạt, mà được coi trọng như một phần của hành trình. Chiến thắng trong thể thao thanh thiếu niên thường là một ảo ảnh. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng không thể dự đoán một cách đáng tin cậy liệu một đứa trẻ xuất sắc trước 14 tuổi có đạt đến đỉnh cao thể thao chuyên nghiệp mười năm sau đó hay không. Điều này phần lớn do cái gọi là hiệu ứng tuổi tương đối: trẻ em sinh vào những tháng đầu năm học có lợi thế hơn những đứa trẻ sinh vào những tháng cuối cùng năm, đơn giản vì chúng trưởng thành hơn về thể chất và nhận thức. Lợi thế rõ ràng này cho phép chúng nổi bật, nhận được nhiều sự chú ý hơn và được chọn vào các đội hoặc chương trình đào tạo đặc biệt. Tuy nhiên, sự khác biệt này chỉ là tạm thời và không có mối liên hệ trực tiếp đến tài năng thực sự. Nhiều trẻ em có tiềm năng lớn bị loại khỏi hệ thống vì chúng không nổi bật ở độ tuổi sớm. Ví dụ, trong quần vợt, một nghiên cứu cho thấy thành công ở các giải trẻ không dự đoán một cách đáng tin cậy về thành tích chuyên nghiệp sau này (Li, 2020, The Role of Junior Success in the Development of Professional Tennis Players*). Đó là lý do tại sao phương pháp Montessori - tôn trọng nhịp độ cá nhân và coi trọng sự phát triển liên tục mà không phán xét sớm - đặc biệt phù hợp với thể thao mang tính giáo dục.

Cạnh tranh, tự bản thân nó, không tốt cũng không xấu. Tất cả phụ thuộc vào nguồn gốc, bối cảnh và ý định mà nó được thúc đẩy. Từ góc nhìn Montessori, cạnh tranh nên là một công cụ để phát triển cá nhân, chứ không phải là áp lực hay sự loại trừ. Thể thao có thể và nên là một công cụ giáo dục mạnh mẽ, nơi trẻ em khám phá tiềm năng của mình, học cách đối phó với thất bại, phát triển sự sáng tạo và trải nghiệm niềm vui của nỗ lực chung. Tôn trọng quá trình hơn là kết quả, coi trọng sự công bằng hơn là sự ưu ái, và hướng dẫn bằng sự khiêm nhường thay vì áp đặt bằng quyền lực: đó là cách để hình thành không chỉ những vận động viên giỏi hơn, mà còn là những con người tốt hơn.

𝐕Ề 𝐓Á𝐂 𝐆𝐈Ả & 𝐁À𝐈 𝐕𝐈Ế𝐓:
Vận động và thể thao luôn là niềm đam mê của Ruben. Ông đã huấn luyện một số nhà vô địch Hà Lan về điền kinh, ba môn phối hợp và năm môn phối hợp trước khi đảm nhận trách nhiệm điều hành học viện của câu lạc bộ bóng đá Hà Lan Ajax Amsterdam, hợp tác với Johan Cruyff. Tại đây, ông bắt đầu áp dụng các nguyên tắc Montessori vào việc đào tạo cầu thủ với những kết quả tuyệt vời. Ruben từng là giám đốc của Cruyff Fútbol, lan tỏa di sản bóng đá của Johan Cruyff trên khắp thế giới. Ông cũng là giám đốc của FC Volendam, một câu lạc bộ thuộc giải hạng nhất Hà Lan. Ruben thành lập Montessori Sports với mục tiêu cải thiện môi trường thể thao cho tất cả trẻ em. Ruben cũng thành lập Quỹ Thể thao Montessori, mang Montessori Sports đến với trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Ruben có bằng thạc sĩ về khoa học môi trường và quản trị kinh doanh và đã được đào tạo về chương trình Montessori (3-6 tuổi) bởi Guadalupe Borbolla (Huấn luyện viên AMI độ tuổi 3-6 và 12-18).

Trích từ Chuỗi Đào tạo Voices of AMI (Tiếng nói của AMI) - Hiệp hội Montessori Quốc tế © 2025. Vui lòng ghi công Hiệp hội Montessori Quốc tế và (các) tác giả được nêu tên nếu sử dụng văn bản.
__________