Hữu Đức - Hamu Tanran

Vĩnh biệt bác Hội - Người nhạc sỹ của nhạc phẩm nổi tiếng “Ngày cưới”.

Người Chăm vẫn thường nói vui rằng:
“Đám cưới người Chăm sao thiếu được lời ca ‘Likhah’ (Ngày cưới) của bác được.”

"Likhah" (Ngày cưới) và những giai điệu "Gió nắng quê em" sẽ còn vang mãi trong lòng mỗi người dân Palei...

Cộng đồng và bà con Palei Hamu Tanran vừa nhận được tin buồn: Nhạc sỹ Raya - Quảng Đại Hội đã trút hơi thở cuối cùng vào lúc 23h30 ngày 19/02/2026 tại nhà riêng.

Sự ra đi của bác là một mất mát lớn đối với nền âm nhạc, nghệ thuật Chăm. Là một trí thức trưởng thành từ trước năm 1975, dù xuất thân là giáo viên nhưng tâm hồn bác luôn dành trọn cho âm nhạc dân tộc. Với hơn 20 ca khúc để đời, nhạc sỹ Raya đã mang đến những giai điệu vui tươi, gần gũi, len lỏi vào từng đám cưới, từng ngày hội lớn nhỏ của bà con.

Xin được gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình. Dẫu bác đã đi xa, nhưng hình ảnh người nhạc sỹ tài hoa, hiền hậu và những bài ca “Likhah” cùng "Gió nắng quê em" chắc chắn sẽ còn sống mãi trong niềm tự hào của Palei mình.

Tạm biệt bác - Người con ưu tú của làng

[Hamu Tanran - Ngày con cháu họ Amil Apuei hướng về cội nguồn]

“Sống gửi nhà vợ, thác về với mẹ”

Triết lý ấy chưa bao giờ hiện hữu rõ nét và xúc động hơn trong những ngày vừa qua tại làng Hamu Tanran.

Dù lễ nhập K*t đã khép lại, nhưng dư âm của ngày con cháu họ Amil Apuei hướng về cội nguồn vẫn còn nguyên vẹn. Đây là sự kiện mà phải vài mươi năm, cộng đồng mới lại được chứng kiến một nghi lễ nhập K*t có quy mô trang nghiêm và mang ý nghĩa sâu sắc đến như vậy.

Trong văn hoá mẫu hệ của người Chăm Ahiér, người đàn ông khi còn sống có thể dành trọn đời mình để tạo dựng sự nghiệp, chăm lo cho gia đình bên vợ. Tuy nhiên, người đàn ông không gia nhập vào dòng tộc bên vợ, mà vẫn duy trì dòng tộc theo huyết thống mẹ. Bởi vậy, khi nhắm mắt xuôi tay, họ sẽ phải trở về thực hiện nghi lễ nhập K*t theo dòng tộc của mình.

K*t là nơi lưu giữ những mảnh xương trán (klaong) giống như một nghĩa trang của dòng tộc. Khi sinh thời, các thành viên có thể sinh sống ở bất cứ đâu, nhưng đến cuối đời đều trở về yên nghỉ tại K*t của dòng tộc mình. Từ đó, các thế hệ nhận diện nhau không chỉ bằng huyết thống, mà còn bằng nguồn gốc dòng tộc, tạo nên sợi dây kết nối bền chặt giữa các thế hệ.

Để rồi khi nhắm mắt xuôi tay, người đàn ông lại trở về, thực hiện nghi lễ nhập K*t, trở về với dòng tộc của mình. Hình ảnh gia đình bên vợ cùng chung tay tiễn đưa người quá cố về bên nhà chồng là một nghĩa cử đầy nhân văn, như một lời trân trọng cuối cùng dành cho một đời sống đã đi qua.

Đây là một sự kiện mà phải rất lâu nữa, chúng ta mới có dịp được chứng kiến lại với quy mô lớn và ý nghĩa như vậy. Những hình ảnh được lưu giữ hôm nay chính là di sản vô giá, để mai này con cháu họ Amil Apuei nhìn lại và tự hào về gốc gác, cội nguồn của mình.

--------
Nguồn ảnh: Minh Kháng - Flycam Ninh Thuận


*t

Làng Hamu Tanran rộn ràng chuẩn bị cho đại lễ nhập K*t

Nhắc đến làng Hamu Tanran, có lẽ không ai là không biết đến họ Amil Apuei (Cây me lửa), dòng họ được xem là đông đúc và lớn nhất tại Hamu Tanran. Những ngày này, khuôn viên K*t của dòng họ đã được con cháu chung tay phát quang cây cối, dọn dẹp sạch sẽ. Không gian tâm linh đang dần trở nên trang nghiêm hơn bao giờ hết để chuẩn bị cho sự kiện nhập K*t vào ngày 3/2 tới đây.

Họ Amil Apuei năm nay sẽ làm lễ nhập K*t cho 82 Klaong (sau khi hỏa táng, các mảnh xương trán được gọt thành hình tròn như đồng xu, đựng trong hộp kim loại gọi là Klaong). Đây là một con số rất lớn, cho thấy sự quy mô, bền chặt và tinh thần gắn kết sâu sắc của dòng họ qua nhiều thế hệ.

Lễ nhập K*t không diễn ra thường xuyên, có khi 15 năm, 20 năm hoặc thậm chí lâu hơn, tùy theo điều kiện và sự chuẩn bị của từng dòng tộc. Chính vì thế, lễ nhập K*t của họ Amil Apuei năm nay mang ý nghĩa vô cùng thiêng liêng, là dịp để con cháu tưởng nhớ tổ tiên, nối dài mạch nguồn truyền thống và gìn giữ đạo lý uống nước nhớ nguồn.

Lễ nhập K*t của họ Amil Apuei được xem như một sự kiện văn hóa, tâm linh có ý nghĩa đối với làng Hamu Tanran, nơi ký ức tổ tiên, niềm tin tâm linh và sự gắn kết cộng đồng cùng hội tụ.

--------

[Hamu Tanran - Nét đẹp của cổng làng]

Ký ức cổng làng như một cuốn phim, cứ tua trở lại, hoài mong những gì thân thuộc.

Cổng làng tiễn chân chúng ta đi khắp mọi miền, rồi lại rộng mở thân thương đón ta trở về với cha mẹ, với quê hương.
Một diện mạo cổng làng xưa và nay của palei.

--------

THÔNG BÁO: VỀ VIỆC DI DỜI ĐOÀN LÔ TÔ VÀ GIẢI QUYẾT PHẢN ÁNH

Liên quan đến bài viết phản ánh về sự việc của đoàn lô tô đã đăng tải trước đó, xin phép được cập nhật thông tin tình hình mới nhất đến bà con.

Về việc giải quyết: Sau khi nhận được thông tin phản ánh, đại diện chính quyền địa phương đã nhanh chóng làm việc. Phía chính quyền đã có cam kết cụ thể về việc yêu cầu đoàn lô tô di dời đi nơi khác trong thời gian sớm nhất.

Về cam kết lâu dài: Cơ quan chức năng cũng khẳng định sẽ thắt chặt quản lý, đảm bảo từ nay về sau sẽ không để xảy ra những sự việc tương tự gây ảnh hưởng đến đời sống và an ninh trật tự của làng.

Vì sự việc đã được các cấp chính quyền tiếp nhận và giải quyết dứt điểm đúng như nguyện vọng của bà con, nên xin phép được gỡ bỏ bài đăng trước đó để giữ không gian yên bình cho fanpage cũng như tránh những tranh luận không đáng có.

Rất cảm ơn bà con đã quan tâm, chia sẻ và cùng chung tay xây dựng làng quê chúng ta ngày càng tốt đẹp hơn.

Trân trọng!

[Hamu Tanran - Đêm Rằm Đầu Ngõ]

“Đêm rằm đầu ngõ, trăng lên cao như dát vàng lên mái cổng làng.

Con đường làng, dưới ánh trăng lung linh, gió mát thổi về bọn thanh niên nữ tú xúng xính bên “Tiệm trà chanh Mưa” kể chuyện xưa, tạo nên khúc nhạc đêm rằm của palei trở nên dịu êm hơn.”

P/s: Nay Ad đang ngồi đây, thanh niên nữ tú nào ra tiệm trà thì Ad mời!

--------

TÌNH HÌNH SÁNG NAY

Sáng nay, mực nước tại khu vực bờ tràn hàng cây dương vẫn giữ nguyên như chiều tối hôm qua, chưa có dấu hiệu rút.

Bà con khi đi lại vào buổi sáng nay thì hết sức cẩn thận, đặc biệt là những ai đi làm sớm.

Mong mọi người chú ý an toàn và hạn chế qua lại khu vực nước cao khi không cần thiết.

Hamu Tanran 06h00 20/11/2025 🌧