THẾ GIỚI MUÔN MÀU

Bức ảnh tuyên truyền lớn nhất, và ảnh hưởng nhất của Trung Quốc (1966).

Mao 73 tuổi đã bơi 15 km trong 66 phút, khoảng 4 phút/ km dọc theo sông Dương Tử.

Kỷ lục thế giới trong khoảng thời gian đó là 17 phút/km. Nhưng bức ảnh tuyên truyền đó đã thành công lớn ở Trung Quốc.

VĂN HOÁ VIỆT CHỈ NGỒI RÌNH ĐỂ CHỈ TRÍCH
Nguyễn Cao Kỳ Duyên

Nữ MC kỳ cựu của hải ngoại đã có những dòng tâm sự trên trang cá nhân về sự khác biệt giữa văn hóa Việt và phương Tây.

Nguyễn Cao Kỳ Duyên đã đăng tải trên trang cá nhân một status dài chia sẻ quan điểm của cô về văn hóa Việt Nam ngày hôm nay. Theo đó, cô chỉ ra một yếu điểm lớn của văn hóa người Việt: thói quen chỉ trích. Qua câu chuyện của mình và của minh tinh Angelina Jolie, người đẹp bày tỏ hy vọng người Việt sẽ thay đổi cách suy nghĩ riêng.
“Anh Ngạn có lần nói với tôi về sự khác biệt giữa văn hóa Tây Phương và văn hóa Việt Nam: “Văn hóa Tây thiên về khuyến khích, còn văn hóa Việt thiên về chỉ trích”. Câu nói này tôi nghe qua rồi bỏ ngoài tai vì thật sư tôi và những bạn bè sống và lớn lên ở hải ngoại có bao giờ thực thụ đươc trải nghiệm văn hóa Việt Nam đâu? Bên ngoài chúng tôi là người Việt nhưng bên trong, từ cách suy nghĩ đến cách ứng sử thì phải nói chúng tôi hoàn toàn là những đứa Mỹ con. Thế hệ Việt Kiều nửa nạc nửa mỡ như tôi thường được gọi đùa là ‘banana’ (quả chuối) vì ở ngoài vàng nhưng ở trong lại trắng.

Cho đến gần đây qua mạng lưới mở rộng và kết hợp của mạng xã hội, tôi mới nếm thử mùi vị của ‘văn hóa chỉ trích’. Tôi đã bị không phải một lần mà bao nhiều lần, hầu như mỗi khi tôi post hình đi nghỉ mát, đi chơi, đi ăn hoặc những món ăn lạ (như bao nhiều triệu người khác), y rằng cũng có vài người hằn học comment: “Sao không để tiền đi làm từ thiện?”, “Có biết là bao nhiều người đang đói khổ không?”. Tôi “phiên dịch” như vậy nghe cho lịch sự chứ thật ra có nhiều câu nghe không được ngọt ngào như vậy (chẳng hạn như câu này của “Kimlien Kimlien: ‘Suot ngay dj ngj .mat voi an uog. Mjen trug dg bj bao lu kja. Do vo tam’ ).

Wow… một người không biết tôi và cũng không biết là tôi có cho cứu trợ cho miền Trung không đã vội kết án một cách gay gắt. Thật ra, tôi có làm từ thiện và có cho từ thiện khá đều đặn nhưng tôi ít nói ra. Không nói nhưng bị thiên hạ chỉ trích quá, lâu lâu tôi cũng phải “xì” ra cho những người như KimLien biết: “Dạ thưa bác, em cũng có cho từ thiện chứ không đến nỗi vô tâm như bác nghĩ”. Nhưng vừa hé ra lại gặp những người như bạn Trongtai Nguyen nhận xét: ‘Đã làm việc tốt thì không cần ai biết. Nói ra rồi chẳng để làm chi’, hay Lam Truc Huynh viết: ‘Đã có lòng làm từ thiện thì nên âm thầm, không nên phô trương cho mọi người biết’.

Đúng là làm cũng chết, không làm cũng chết (cười khổ). Ở ngoại quốc hoàn toàn khác hẳn. Điển hình là cô tài tử Angelina Jolie – thần tượng của tôi. Cô làm bao nhiêu việc thiện và đi đến đâu cũng có thông tin báo chí. Một trong những sứ mạng lớn của cô lồng trong các công tác từ thiện là cho thế giới biết đến và chú ý vào những việc cô đang quan tâm. Sau một chuyến viếng thăm của cô, những tổ chức từ thiện đó thường nhận được rất nhiều nguồn cứu trợ. Những ngôi sao quốc tế thường có những tổ chức từ thiện mà họ ủng hộ và ngược lại những tổ chức này rất mong họ dùng tiếng tăm, tên tuổi của họ để gây sự chú ý. Đó là một việc tốt. Tại sao người Việt cứ cho rằng: ‘Đi làm từ thiện phải âm thầm?’. Tôi có thể âm thầm cho một số tiền cá nhân rất nhỏ nhưng nếu tôi phô trương để trăm ngàn người biết đến và cho thêm thì tại sao không?

Sau những chuyến làm từ thiện báo chí lại đăng tin ‘Angelina Jolie và Brad Pitt mới mua lâu đài bao nhiêu triệu ở Paris’, tôi chẳng thấy người nào lên án ‘Tại sao ở Phi Châu bao nhiêu người chết đói, cô mới đi làm từ thiện mà bây giờ lại tiêu xài như vậy?’ (Cũng có thể vì KimLien KimLien không biết trang cá nhân của Angelina Jolie để cho người đàn bà “Đại Vô Tâm” này vài lời vàng ngọc?).

Nói chung là văn hóa ngoại quốc khi làm điều gì tốt đều được khen ngợi khuyến khích. Còn văn hóa mình ngồi rình để chỉ trích. Có lẽ đã đến lúc chúng ta nên thay đổi cách suy nghĩ nhất là đối với lớp trẻ ngày nay để xã hội càng ngày càng tốt đẹp và tích cực hơn”.

CHỜ NHAU HƠN BA THẬP KỶ: CHUYỆN TÌNH VIỆT – TRIỀU TỪ THỜI CHIẾN KHIẾN THẾ GIỚI XÚC ĐỘNG

Trong thế giới hiện đại, nơi những cuộc tình có thể bắt đầu chỉ bằng một cú nhấp chuột và cũng có thể kết thúc chỉ sau vài dòng tin nhắn, thật khó tưởng tượng rằng có hai con người đã dành hơn 30 năm cuộc đời để chờ đợi nhau. Thế nhưng đó lại là câu chuyện có thật của ông Phạm Ngọc Cảnh, một chàng trai Việt Nam, và bà Ri Yong Hui, một cô gái Triều Tiên.

Câu chuyện của họ không chỉ là một mối tình đẹp mà còn là minh chứng cho sức mạnh phi thường của lòng chung thủy, sự kiên nhẫn và niềm tin vào tình yêu.

Mọi chuyện bắt đầu vào năm 1971. Khi đó, ông Phạm Ngọc Cảnh là một trong những sinh viên Việt Nam được cử sang Triều Tiên học tập trong bối cảnh cuộc chiến tại Việt Nam vẫn đang diễn ra ác liệt. Trong một lần thực tập tại một nhà máy phân bón ở miền Đông Triều Tiên, ông gặp cô gái trẻ Ri Yong Hui. Đó là một cuộc gặp gỡ bình thường như bao cuộc gặp gỡ khác, nhưng lại trở thành khoảnh khắc thay đổi số phận của cả hai con người.

Nhiều năm sau, ông Cảnh vẫn nhớ rất rõ cảm xúc của mình trong lần đầu tiên nhìn thấy bà Ri. Ông kể rằng ngay khi gặp cô gái ấy, trong lòng ông đã xuất hiện một ý nghĩ rất lạ: “Mình sẽ cưới người con gái này”. Về phần bà Ri, bà cũng không giấu được sự rung động trước chàng trai Việt Nam có gương mặt hiền lành, tính cách chân thành và ánh mắt đầy thiện cảm. Tình yêu đến với họ một cách tự nhiên, nhẹ nhàng nhưng sâu sắc.

Tuy nhiên, tình yêu ấy lại xuất hiện không đúng thời điểm. Những năm 1970 là giai đoạn mà việc kết hôn với người nước ngoài gần như không thể thực hiện đối với công dân của cả hai quốc gia. Họ yêu nhau nhưng không thể công khai tương lai. Họ hẹn hò trong sự dè dặt và luôn hiểu rằng con đường phía trước sẽ vô cùng khó khăn.

Năm 1973, ông Cảnh kết thúc thời gian học tập và trở về Việt Nam. Cuộc chia tay ấy để lại trong lòng cả hai nỗi buồn khó diễn tả. Từ đó, họ bước vào một hành trình chờ đợi kéo dài hơn ba thập kỷ. Những lá thư trở thành sợi dây kết nối duy nhất giữa hai con người ở hai đất nước khác nhau. Mỗi bức thư phải mất nhiều thời gian mới đến được tay người nhận, nhưng đối với họ, đó là những món quà vô giá giúp duy trì hy vọng và tình cảm.

Năm 1978, ông Cảnh có cơ hội quay trở lại Triều Tiên trong một đoàn công tác. Sau nhiều năm xa cách, hai người lại được gặp nhau. Cuộc gặp ngắn ngủi ấy càng khiến họ thêm tin tưởng vào tình yêu của mình.

Trước lúc chia tay, ông Cảnh chỉ hỏi bà một câu đơn giản: “Em có thể chờ anh được không?”. Bà Ri đã đồng ý mà không hề biết rằng lời hứa ấy sẽ kéo dài thêm hơn hai mươi năm nữa.

Thời gian cứ thế trôi qua. Tuổi trẻ dần qua đi. Bạn bè và những người xung quanh lần lượt lập gia đình, xây dựng tổ ấm riêng. Nhưng ông Cảnh và bà Ri vẫn giữ trọn lời hẹn ước năm nào.

Dù không thể ở cạnh nhau, họ vẫn sống với niềm tin rằng một ngày nào đó định mệnh sẽ cho họ cơ hội đoàn tụ.

Cuối những năm 1990, khi Triều Tiên trải qua nạn đói nghiêm trọng, ông Cảnh vô cùng lo lắng cho người mình yêu. Không biết bà Ri và gia đình đang sống ra sao, ông đã vận động bạn bè quyên góp và gửi hàng tấn gạo sang hỗ trợ người dân Triều Tiên. Đó không chỉ là nghĩa cử nhân văn mà còn là cách ông thể hiện sự quan tâm đối với người phụ nữ đã dành cả tuổi xuân để chờ đợi mình.

Sau nhiều năm kiên trì, điều kỳ diệu cuối cùng cũng xuất hiện. Năm 2002, nhân chuyến thăm Triều Tiên của đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, ông Cảnh tiếp tục gửi thư bày tỏ nguyện vọng được kết hôn với bà Ri Yong Hui. Không lâu sau, ông nhận được tin vui mà mình đã chờ đợi suốt hơn ba mươi năm. Chính quyền Triều Tiên chính thức phê chuẩn cuộc hôn nhân của họ và cho phép bà Ri giữ quốc tịch Triều Tiên. Đây được xem là một quyết định rất hiếm hoi vào thời điểm đó.

Cũng trong năm ấy, tại Bình Nhưỡng, ông Phạm Ngọc Cảnh và bà Ri Yong Hui cuối cùng đã trở thành vợ chồng hợp pháp. Hơn ba mươi năm sau ngày gặp nhau lần đầu, họ mới có thể nắm tay nhau bước vào lễ cưới. Đó không chỉ là ngày hạnh phúc nhất trong cuộc đời họ mà còn là cái kết đẹp cho một trong những chuyện tình đặc biệt nhất giữa Việt Nam và Triều Tiên.

Ngày nay, khi sống bình yên bên nhau tại Hà Nội, ông bà thường cùng ngồi xem lại những tấm ảnh cũ và nhắc về quãng thời gian xa cách tưởng chừng vô tận. Nhìn hai mái đầu bạc bên nhau, ít ai biết rằng đằng sau đó là hơn ba thập kỷ chờ đợi, hy sinh và lòng chung thủy hiếm có.

Câu chuyện của ông Phạm Ngọc Cảnh và bà Ri Yong Hui nhắc chúng ta rằng tình yêu đích thực không chỉ là những cảm xúc mãnh liệt lúc ban đầu. Tình yêu còn là sự kiên nhẫn, lòng tin và khả năng chờ đợi người mình yêu qua những năm tháng dài đằng đẵng của cuộc đời. Và có lẽ chính vì thế mà chuyện tình Việt – Triều này vẫn được nhiều người nhắc đến như một trong những câu chuyện tình đẹp nhất của thế kỷ XX.

Hôm qua ở bệnh viện Chợ Rẫy, nhìn bệnh nhân nằm khắp hành lang bệnh viện trong cái nắng chói chang ngoài sân rất bức rức khó chịu. Người bệnh đến từ nhiều vùng miền khác nhau, có người trồng cà phê, người làm sầu riêng, có người dạy học... đã để lại cho tôi suy nghĩ.

Tại sao chúng ta bệnh, có thể phòng ngừa được không? Câu trả lời là có — và nếu chủ động phòng bệnh sớm từ thay đổi thói quen trong gia đình, cách sống, ăn uống và những việc tưởng chừng rất nhỏ mà nhiều người chủ quan.

Ngày nay không khí ô nhiễm, môi trường thiếu trong lành, thức ăn nhiều hóa chất, đồ giả và cách sử dụng sản phẩm, thói quen dùng dẫn đến bệnh không chỉ ở người lớn mà còn có nguy cơ di truyền cho các thế hệ sau. Nhiều đứa trẻ sinh ra chưa kịp biết đi đã phải điều trị ung thư và nhiều bệnh lý khác như ngứa da, sức đề kháng kém.

Dưới đây Kha chỉ ra những thói quen, cách dùng mà mọi người thường mắc phải lại xem nhẹ nên không chịu thay đổi.

1. Đũa gỗ mốc và thớt gỗ dùng lâu không thay
Ít ai biết rằng đũa tre, đũa gỗ dùng lâu ngày bị mốc sẽ sinh ra độc tố Aflatoxin — chất được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm gây ung thư nguy hiểm nhất, đặc biệt ung thư gan. Thớt gỗ có vết nứt, rãnh sâu là ổ trú ẩn lý tưởng của nấm mốc và vi khuẩn dù rửa kỹ cũng không sạch hoàn toàn.

Khuyến nghị: Hãy thay đũa gỗ mỗi 3–6 tháng, thay thớt mỗi 1–2 năm. Tốt nhất dùng đũa inox và thớt kính hay nhựa trắng an toàn thực phẩm.
Lưu ý: Trước khi sử dụng, mới mua về nên đun sôi đũa thớt gỗ trong nước sôi với muối và giấm trắng.

2. Chén đĩa màu sắc rực rỡ, giá rẻ không rõ nguồn gốc
Đồ gốm sứ giá rẻ thường được nung ở nhiệt độ thấp, men màu chứa chì và cadmium chưa kết tinh hoàn toàn. Khi đựng thức ăn chua, nóng — các kim loại nặng này thôi ra thức ăn từng ngày, từng bữa. Chì tích lũy lâu dài làm giảm IQ trẻ em, tổn thương thận và gây ung thư. Hãy chọn chén đĩa sứ trắng trơn, có thương hiệu rõ ràng, tránh đồ màu sặc sỡ giá bèo.

3. Đựng đồ ăn nóng trong túi ni lông và hộp xốp trắng
Tô phở nóng đựng trong túi ni lông, hộp xốp — đây là thói quen cực kỳ phổ biến và cực kỳ nguy hiểm. Nhiệt độ cao khiến nhựa giải phóng BPA và Styrene — hai chất rối loạn nội tiết tố và gây ung thư. BPA giả lập estrogen trong cơ thể, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi và trẻ nhỏ. Phụ nữ mang thai dùng đồ nhựa thường xuyên — con sinh ra có nguy cơ dị tật, rối loạn hormone cao hơn rõ rệt.
Khuyến nghị: Hãy dùng hộp thủy tinh hoặc hộp inox 304,316Ti thay thế.

4. Quần áo nhuộm màu đậm, vải tổng hợp giá rẻ.

Thuốc nhuộm azo trong vải rẻ tiền — đặc biệt màu đen, đỏ, xanh đậm — khi gặp mồ hôi trên da sẽ phân hủy thành amine thơm, chất gây ung thư bàng quang đã được chứng minh. Vải polyester mỗi lần giặt thải ra hàng trăm nghìn sợi vi nhựa vào nguồn nước, rồi vào thức ăn chúng ta ăn mỗi ngày. Trẻ sơ sinh đặc biệt nhạy cảm vì da mỏng, thấm hút mạnh hơn.
Khuyến nghị: Ưu tiên chọn cotton tự nhiên, linen cho trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Quần áo mới mua về hãy giặt 1-2 lần trước khi mặc.

5. Băng vệ sinh kém chất lượng, có mùi thơm.

Vùng niêm mạc phụ nữ thấm hút mạnh gấp nhiều lần da thường. Băng vệ sinh rẻ tiền, có mùi thơm nhân tạo thường chứa dioxin từ quá trình tẩy trắng và các hóa chất cố định mùi. Dioxin tích lũy trong mô mỡ, gây rối loạn hormone sinh sản, lạc nội mạc tử cung và là yếu tố nguy cơ ung thư buồng trứng, tử cung. Khi phụ nữ mang thai còn mang mầm độc tố này trong người — thai nhi tiếp nhận qua nhau thai.
Khuyến nghị: Hãy chọn băng vệ sinh không mùi, không tẩy trắng hoặc dùng cốc nguyệt san silicone y tế.

6. Dầu gội và mỹ phẩm chứa hóa chất độc hại.

Da hấp thụ 60–70% những gì bôi lên bề mặt vào máu chỉ trong vài chục giây. Paraben trong kem dưỡng, sữa tắm giả lập estrogen và đã được tìm thấy trong mô ung thư vú. SLS trong dầu gội phá vỡ hàng rào bảo vệ da, khiến các chất độc khác thấm vào dễ hơn. Formaldehyde trong thuốc duỗi tóc khi gia nhiệt giải phóng khí độc ngay tại salon. Chì trong son môi — 100% nhãn son được FDA kiểm tra đều phát hiện có chì. Hãy tập thói quen đọc thành phần trước khi mua. Tránh sản phẩm có paraben, SLS, "fragrance" và các tên hóa học khó đọc mà bạn không biết là gì.

PHÁC ĐỒ PHÒNG NGỪA THỰC TẾ

🫄🫃🤰 Trước Khi Mang Thai (Tối Thiểu 6–12 Tháng)
Cả cha lẫn mẹ cần:
- Xét nghiệm kim loại nặng trong máu (chì, thủy ngân, cadmium, arsenic)
- Thải độc gan: bổ sung Milk Thistle, N-Acetyl Cysteine (NAC), Glutathione
- Loại bỏ hoàn toàn đồ nhựa, hộp xốp khỏi bếp
- Thay toàn bộ mỹ phẩm sang dòng "Clean Beauty" không paraben, không SLS
- Bổ sung Folate (400–800 mcg/ngày), không phải Folic Acid tổng hợp
- Lọc nước uống bằng bộ lọc RO + than hoạt tính
- Tăng cường rau xanh có màu đậm, giảm thịt đỏ, tránh thịt chế biến sẵn
🤱Trong Thai Kỳ
- Tuyệt đối không tiếp xúc thuốc trừ sâu, sơn nhà, dung môi
- Không dùng mỹ phẩm chứa retinol, hydroquinone, formaldehyde
- Không nhuộm tóc trong 3 tháng đầu
- Ưu tiên thực phẩm hữu cơ, rửa rau bằng baking soda + nước muối
- Dùng bình thủy tinh, hộp inox thay vì nhựa

Điều quan trọng nhất Kha muốn nói:

Bệnh không đến trong một ngày. Nó tích lũy qua từng bữa ăn, từng sản phẩm dùng hàng ngày, qua nhiều năm. Và đáng sợ hơn — khoa học đã chứng minh rằng những tổn thương này có thể truyền sang con cái qua cơ chế di truyền biểu sinh, dù con bạn chưa từng tiếp xúc trực tiếp với bất kỳ hóa chất nào. Nhiều gia đình dùng nồi cơm điện cũ, trầy xước vẫn không chịu thay mới. Nhiều cái Kha thấy mà xót xa, tại sao ăn chơi tốn chục triệu lại dễ chi mà xót tiền mua đồ tốt dùng.

Sức khỏe của thế hệ sau bắt đầu từ lối sống của chúng ta hôm nay.

Thay một chiếc đũa. Đổi một hộp đựng thức ăn. Đọc thành phần trước khi mua. Những thay đổi nhỏ — tích lũy lại — là món quà lớn nhất bạn có thể trao cho con cái mình.

"Phòng bệnh bằng hiểu biết — tốt hơn chữa bệnh bằng nước mắt."

⚕️ Lưu ý y khoa: Bài viết này mang tính giáo dục sức khỏe cộng đồng dựa trên các nghiên cứu khoa học được công bố. Để có tư vấn cá nhân hóa, vui lòng gặp bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng.

Nếu bài viết hữu ích, hãy chia sẻ để bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng. Sức khỏe là tài sản — hãy đầu tư đúng cách.

Lê Trọng Kha - 26/5/2026

CHƯỞNG MÔN PHÁI VIỆT VÕ ĐẠO (VOVINAM) – TÙ CẢI TẠO

Sau 1975, võ sư chưởng môn Lê Sáng đi tù mất 13 năm (1975-1988) và các võ đường Vovinam (Việt võ đạo) năm 1990 mới được phép hoạt động trở lại .

Cho đến nay, tôi vẫn không biết lý do ông vào tù nhưng với số năm tù của ông thì có thể đoán ông có một chức vụ cao trong chính quyền Việt Nam Cộng Hoà.

Dưới đây là chuyện đi tù cải tạo của võ sư Lê Sáng, chưởng môn Vovinam Việt Võ Đạo.

☆

Tôi biết Võ sư Lê Sáng Chưởng môn phái Việt Võ Đạo tức Vovinam từ lúc còn mới chập chững bước vào nghiệp báo bổ qua lời giới thiệu của một môn sinh của ông lúc đó mới mang chuẩn Hồng đai Nguyễn Đức Quỳnh Kỳ.

Sau đó có một vài lần đến võ đường của Vovinam gần nơi tôi làm việc để xem Quỳnh Kỳ dạy võ cho các môn đệ của anh và đến tổ đường Vovinam ở 31 đường Sư Vạn Hạnh để xem Quỳnh Kỳ học võ với võ sư Chưởng môn Lê Sáng. Rồi sau đó, miệt mài với nghề nghiệp, với chiến trường nên tôi không còn hình ảnh nào với môn phái này nữa suốt trong thời gian chiến tranh.

Cho mãi đến năm 1976, khi tôi từ biệt giam ở nhà tù Chí Hòa Ra ngồi tù ở phòng tập thể số 14 khu ED thì gặp lại võ sư Lê Sáng. Khoảng thời gian này, buồng giam 14 khu ED là một buồng giam có nhiều điểm đặc biệt về tù nhân. Chẳng hạn như trong số hơn 60 tù nhân, có cựu Thủ Tướng VNCH Phan Huy Quát và con trai là Phan Huy Anh, Phó Đại sứ Nam Hàn tại VNCH (rất tiếc tôi đã quên mất tên vị này), linh mục Trần Hữu Thanh (người cầm đầu phong trào tố cáo tham nhũng), Võ sư Choji Suzuki một người Nhật nhưng quốc tịch Việt Nam chuyên dạy môn võ Suucho Karate-Do cho cảnh sát quốc gia và quân đội VNCH, Chủ tịch Dân Xã Đảng Phan Bá Cầm, cụ Nguyễn Phan tổng giám đốc công ty bột giặt NET, Lưu Nhật Thăng, một chủ báo Hoa ngữ ở Chợ Lớn từng là thư ký của Kim Dung, nhà văn chuyên viết tiểu thuyết kiếm hiệp nổi tiếng ở Hong Kong, ông Tám Mộng người được nói là cầm đầu một trong những lực lượng vũ trang của Phật Giáo Hòa Hảo, ông Nguyễn Thế Thông giáo sư Anh văn rất nổi tiếng của Saigon vào thời đó.

Năm 1976, ghẻ bắt đầu hoành hành tại khắp các khu ở nhà tù Chí Hòa và riêng buồng 14 khu ED. Ghẻ kềnh ghẻ càng, ghẻ khủng khiếp. Ghẻ làm DA hư hại nặng có thể gây tử vong, và một trong những nạn nhân đầu tiên của dịch ghẻ là cựu Thủ tướng Căm Bốt Sơn Ngọc Thành.

Trong buồng giam chỉ có võ sư Lê Sáng là coi như bị nhẹ nhất chỉ ở kẽ ngón chân và ngón tay. Có lẽ thấy ông còn mạnh và quắc thước nên ghẻ có vẻ kiêng nể? Vì phòng chật và nóng như lò than nên ban đêm Lưu Nhật Thăng thường dựa vào tường ngủ đứng, còn võ sư Lê Sáng thì ngồi tập và điều tức rất kín đáo tại chiếu nằm của mình.

Ông tránh để vệ binh canh gác phòng giam nhìn thấy ông tập, bởi vì vào thời đó, nếu bọn công an trại giam biết ai có võ chúng sẽ gây phiền hà vô cùng. Ông ít nói chuyện, hay ngồi trầm ngâm với chiếc điếu cày. Nhưng với đám tù chính trị còn thanh niên như chúng tôi thì ông không ngại gì khi giảng giải về phái võ mà ông là Chưởng môn. Võ sư Lê Sáng Không bao giờ đề cập đến quyền cước của môn phái mà ông chỉ nhấn mạnh đến Tinh thần của nó.

Ông nói nhiều đến điều gọi là “cách mạng tâm thân” để giữ vững tinh thần anh em chúng tôi và để hướng về tương lai. Võ sư thường nhấn mạnh: “Ở trong tù, đói khát như thế này thì làm Sao gia đình thỏa mãn nhu cầu cho chúng ta được. Phải biết sống về tinh thần. Thực phẩm chỉ là phụ đệm”.

Dĩ nhiên, chúng tôi hiểu rằng nói thì dễ nhưng làm rất khó. Nhưng nhìn dáng dấp ông lúc nào cũng vững chãi, đường bệ, với hàm râu dài, nụ cười rất tươi, đôi mắt sáng quắc, ăn nói không thừa, không thiếu, giọng nói mạnh, sang sảng nhưng ôn tồn, lịch sự ngay cả khi trả lời những câu hỏi rất thiếu giáo dục của bọn cán bộ trại giam, chúng tôi vững tin ở cách rèn luyện tinh thần mà ông thường chỉ dạy cho anh em trẻ chúng tôi.

Võ sư Lê Sáng là người rất uyên bác về thơ đường. Có nhiều buổi tối ông ngâm thơ Đường cho chúng tôi nghe nhưng anh em thích nhất là khi ông ngâm bài “Hồ Trường”. Nhiều anh em đã không tránh được ngậm ngùi mỗi lần nghe ông ngâm bài thơ này. Ông cũng ít kể chuyện, nhưng khi nghe ông kể chuyện kiếm hiệp của Kim Dung hay kể về bộ Tam Quốc Chí, anh em trong buồng giam theo dõi một cách hào hứng, có thể quên đói và quên hẳn cảnh tù đày.

Sống trong môi trường bị giam hãm như vậy, mỗi hành động của những tù nhân nổi tiếng trong buồng giam 14 khu ED đều bị chú ý. Chẳng hạn như cứ vào mỗi buổi sáng, vị phó đại sứ Nam Hàn sửa lại bộ quần áo tù cho chỉnh tề rồi ông bước lại chiếu nằm của cựu Thủ Tướng Phan Huy Quát bắt tay vị cựu thủ tướng VNCH, cúi gập đầu xuống để chào và sau đó hai người mới thăm hỏi sức khỏe của nhau. Võ sư Lê Sáng nói với chúng tôi: “May ra mà trong cảnh nhiễu nhương hỗn tạp, giậu đổ bìm leo này, trong buồng giam còn có được những hình ảnh đẹp đẽ của nền văn minh”.

Khi chúng tôi bị chuyển lên trại Hàm Tân Z-30C vào những tháng đầu của năm 1977, đám vệ binh giải giao thường dùng dây xích để xiềng cứ 5 người một rồi khóa vào chân ghế ngồi trên những chiếc xe đò. “Xâu” đầu tiên được đưa lên xe gồm những người mà tôi còn nhớ rõ, đó là Võ sư Lê Sáng, ông Phan Bá Cầm,nhà báo Lâm Tường Dũ, Đoàn Bá Phụ (cựu trung úy Nhảy Dù) và tôi. Lên đến trại Hàm Tân, chúng tôi và Võ sư Lê Sáng vẫn được phân phối vào một trại lao động.

Sau khi ở Hàm Tân Z-30C được vài tháng thì võ sư Lê Sáng bị dẫn vào nhà kỷ luật và bị cùm lần thứ nhất trong đời tù chỉ vì ông có bộ râu dài. Viên cán bộ an ninh trại lúc đó là thượng úy Tý nói với ông: “Các anh nên nhớ nhé, chỉ có bác mới được để râu”.

Ông ta cho gọi thợ hớt tóc (cũng là mấy anh em tù cải tạo) đến. Võ sư Lê Sáng ôn tồn:

- “Cán bộ muốn cạo thì xin cứ thi hành, nhưng tôi không vi phạm nội quy của trại, cán bộ nên nhớ như thế nhé”.

Ông đứng im lặng như một gốc cây, mắt sáng quắc nhìn thẳng vào mặt tên Tý. Nhưng khi thợ hớt tóc vừa đến gần ông thì tên Tý gọi giật lại: “Thôi. Cứ để cho anh ấy để râu nhưng đem cùm xem có chịu cạo râu không”. Võ sư Lê Sáng bị cùm hai tuần lễ nhưng kể từ sau đó không ai trong bọn cán bộ trại giam còn để ý gì đến râu tóc của võ sư Lê Sáng nữa.

Khó khăn thứ hai của Chưởng môn Việt võ đạo là do chính tiếng tăm của ông. Không hiểu bọn cán bộ “súng dài” tức công an vũ trang chuyên canh gác tù ở các bãi lao động bàn tán với nhau như thế nào mà không một tên nào dám đi gần ông.

Tại bãi lao động, một tù cải tạo phải đứng cách xa vệ binh 5 thước khi phải báo cáo xin đi tiểu tiện, nhưng riêng võ sư Lê Sáng phải đứng cách vệ binh 10 thước. Biết được điều đó nên võ sư Lê Sáng rất thận trọng trong đi đứng tại bãi lao động để tránh hiểu lầm. Một lần buổi sáng tập họp trước cổng trại giam để xuất trại đi lao động, võ sư Lê Sáng bị kêu ở lại trại để “làm việc” (khai cung). Buổi trưa khi lao động về, chúng tôi túm lại hỏi ông xem có chuyện gì, nhưng ông chỉ cười và nói: “Chẳng có chuyện gì cả. Vài học trò, đồ đệ cũ của tôi từ Bắc vào thăm”.

Sau này, trong những lúc ngồi nói chuyện riêng tư vào những ngày nghỉ lao động, võ sư Lê Sáng cho biết là Hà Nội nghe tiếng ông, muốn vào thăm ông và cho người thử thách, nhưng ông từ chối vì, theo lời ông, “tôi học võ để rèn luyện tinh thần, không phải là để thi đấu, tôi là chưởng môn mà còn đi dương danh là một lỗi lầm với môn phái, tôi không làm điều ấy”.

Chúng tôi ở với nhau ở Hàm Tân Z-30C đến năm 1979 thì bị chuyển trại theo phương án 4 tức là sẽ là “tù cải tạo muôn năm”. Chúng tôi được lọc lựa ra và đưa vào danh sách “chết” tức là danh sách của những tù cải tạo không thể cải tạo được, và không bao giờ được xét tha theo quan điểm của công an trại giam. Thế là đang đêm chúng tôi lại bị gọi tên, bị xiềng đưa lên xe đò và đưa lên A-20 Xuân Phước, trại mà Bộ Công An gọi là trại trừng giới. Tôi đã viết khá nhiều điều về trại này, nên ở đây tôi chỉ nói đến hoàn cảnh của Chưởng môn Việt võ đạo khi bị đưa đến cái trại nổi tiếng khủng khiếp này trong suốt giai đoạn I, từ 1980 cho đến cuối 1988. Đến A-20 được 3 tháng thì Chưởng môn Vovinam Lê Sáng vào cùm ngay. Lần vào cùm này không do bất cứ một lỗi lầm về nội qui của võ sư Lê Sáng mà chỉ vì ông được sự kính nể và quí mến của anh em trong trại từ tập trung cải tạo, tù chính trị có án hay tù hình sự, ở cách ông cư xử và chia sẻ đói khổ với anh em, ở tinh thần vững chãi để đối phó với mọi hoàn cảnh khó khăn cùng quẫn trong tù ngay cả những lúc bị ép cung, ông cũng không hé ra một lời nào có thể xâm hại đến người khác.

Mục tiêu của một trại tù kiểu A-20 là dùng mọi biện pháp để đập tan những đối kháng của tù cải tạo kể cả biện pháp: Kỷ luật khắt khe, cho ăn thật đói, làm việc thật nặng, ốm đau không có thuốc, giá thấp nhất của biện pháp kỷ luật là từ 1 năm đến 5 năm cùm, gia đình thăm gặp rất khó khăn nên phải gởi tiếp tế cho tù cải tạo qua đường bưu điện. Trong bối cảnh này, bọn an ninh trại giam nhắm vào việc triệt hạ những thần tượng của tù cải tạo. Cũng chỉ vì thế mà Chưởng môn Việt võ đạo Lê Sáng vào cùm hết một năm. Khi ra khỏi nhà kỷ luật, sức khỏe của cụ Sáng có sa sút, nhưng giọng nói vẫn sang sảng và đôi mắt vẫn sáng quắc. Ra khỏi nhà kỷ luật hôm trước thì hôm sau ông đi lao động ngay. Võ sư Lê Sáng nói: “Ra ngoài cho khỏe”.

Quả thật sức khỏe của võ sư Chưởng môn Vovinam phục hồi rất nhanh. Ông nói: “Vì khí trời”. Khi võ sư Lê Sáng về tiếp tục sinh hoạt ở đội lao động được vài tuần lễ thì tôi cùng một số bạn khác vào nằm cùm mãi cho đến năm 1985 mới gặp lại võ sư Lê Sáng tại phân trại B của A-20 để chuẩn bị chuyển trại. Thấy sức khỏe của tôi “xuống” quá, ông khuyên: “Tôi thấy anh cần giữ sức khỏe. Chúng ta phải sống để trở về mới còn có ích cho đời”.

Trước Noel 1985, chúng tôi chuyển trại về Z-30A nằm trong phương án đặc biệt mà Hà Nội đã thỏa thuận với Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, đó là thỏa thuận về chương trình HO. Võ sư chưởng môn Việt Võ Đạo Lê Sáng được thả tại Z-30A, trước thời gian tôi cũng như một số anh em khác từng làm tờ Hợp Đoàn, tờ báo chui ở A-20 bị “điệu” về trại Phan Đăng Lưu để chờ ngày ra tòa. Nhưng cuối cùng, vụ án được hủy bỏ và chúng tôi được đưa trở lại Z-30A tiếp tục nằm trong nhà kỷ luật.

Khoảng cuối năm 1987, tôi nhận được một tin nhắn từ ngoài vào: “Bố Sáng nói phải giữ sức khỏe để trở về mới có ích cho đời”. Tôi hiểu lời nhắc nhở này và còn giữ cho tới bây giờ.

Năm 1988, tôi được thả về và ít lâu sau có đến tổ đường của Vovinam trên đường Sư Vạn Hạnh để thăm võ sư Chưởng môn.

Lúc này tổ đường Vovinam đã được củng cố. Các môn sinh người ngoại quốc từ Âu châu và các môn sinh Vovinam từ khắp Việt Nam đã lục tục kéo về để ra bái lạy Chưởng môn. Trong câu chuyện thăm hỏi tôi, ông cứ nhắc mãi đến “cách mạng tâm thân” và tính nhân bản của Việt võ đạo. Ông tiếc cho tuổi trẻ của chúng tôi, nhưng ông không hề tỏ ra ân hận hay oán trách những gì mà những người thắng trận đã ngược đãi những người Việt Nam yêu nước chỉ vì họ ở trong một chế độ chính trị khác. Võ sư Chưởng môn Vovinam nhấn mạnh: “*Lịch sử Việt Nam trong giai đoạn vừa qua rồi sẽ phải được viết lại một cách đàng hoàng hơn*”.

Bây giờ, cụ Lê Sáng đã ra người thiên cổ. Cụ thọ 91 tuổi. Trong bức hình chụp Võ sư Lê Sáng mà các bạn ở Việt Nam gởi cho, tôi thấy đôi mắt võ sư Chưởng môn Việt võ đạo vẫn sáng quắc như ngày nào. Tôi viết những kỷ niệm trên với Võ sư Chưởng môn Việt Võ Đạo trong thời tù để gọi là đại diện cho một số anh em cựu tù của trại Hàm Tân Z-30C, A-20 và Z-30A bái vọng cố quốc để tiễn đưa cố võ sư Chưởng môn và đồng thời là một người bạn tù đáng kính trọng từng chia sẻ với anh em chúng tôi những năm tháng đen tối của lịch sử Việt Nam.

Bởi trong những đêm tối ấy, ông vẫn như ngọn đèn sáng dẫn dắt tinh thần anh em chúng tôi. Cố võ sư Chưởng môn là một người cả đời hy sinh cho Việt Võ Đạo và đây cũng là lý do ông cụ không bao giờ lập gia đình. Tuy nhiên, cụ rất nhiều con tinh thần vì trong tù chúng tôi đều gọi Võ sư Chưởng môn Vovinam là bố, “Bố Lê Sáng”.

Vả lại ngày nay, trên khắp thế giới, hàng chục ngàn môn sinh Vovinam cũng đang thổn thức vì những mất mát không có gì bù đắp được cho môn phái vì sự khuất bóng của Võ sư Chưởng môn.

Vũ Ánh.

🇺🇸 BẠN CÓ BIẾT NGƯỜI VIỆT NAM ĐẦU TIÊN TẠI HOA KỲ TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN QUÂN SỰ HOA KỲ WEST POINT LÀ VÀO NĂM 1977?

Tên ông là Hòa Generazio.

Ông sinh năm 1954 tại Huế, Việt Nam, trong một gia đình ho âàng tộc triều Nguyễn. Mẹ ông là chắt gái của một Hoàng đế nhà Nguyễn - triều đại cuối cùng trị vì Việt Nam trước khi đất nước rơi vào chiến tranh.

Khi Hòa 13 tuổi, Cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân đã thay đổi tất cả. Mẹ ông lo ngại cộng sản sẽ nhắm đến con trai bà vì dòng máu hoàng tộc. Vì vậy bà đã đưa ra quyết định đau đớn nhất mà một người mẹ có thể làm.
Bà gửi gắm ông cho một người lính Mỹ.

Thượng sĩ Nhất Russell Generazio đã đưa cậu bé Hòa về Billerica, Massachusetts. Hòa hầu như không biết tiếng Anh. Ông mới 13 tuổi và cách xa một đại dương với tất cả những gì quen thuộc.

Năm năm sau, ông tốt nghiệp thủ khoa Trường Trung học Billerica Memorial.

Và chỉ 5 năm sau khi đặt chân đến Hoa Kỳ, ông nhận được đề cử của Tổng thống vào West Point. Ông tốt nghiệp khóa 1977, thuộc Đại đội B-3 (The Bandits). Liên tục nằm trong Danh sách Dean’s List suốt bốn năm. Đội bóng đá varsity. Thành viên Câu lạc bộ Trượt tuyết. Phục vụ trong CPRC năm thứ hai. Học trường Nhảy dù mùa hè năm 1975. Thi đậu Trường Ranger ngay lần đầu — tốt nghiệp với danh hiệu Winter Ranger tháng 3 năm 1978.

Câu chuyện cá nhân đầy cảm hứng của ông đã truyền động lực cho các bạn cùng khóa. Ông được bổ nhiệm vào binh chủng Pháo binh Phòng không.

Ông nhận bằng Thạc sĩ Quản lý Hoạt động tại MIT và Tiến sĩ tại Georgia Tech.

Ông phục vụ 29 năm trong quân ngũ. Được tặng Huân chương Sao Đồng và Legion of Merit trong Chiến tranh Vùng Vịnh. Ông có mặt tại Ngũ Giác Đài ngày 11 tháng 9 năm 2001 — cách điểm bị tấn công chỉ 100 yards. Ông giữ chức Tham mưu trưởng Quân sự cấp cao cho Phó Thứ trưởng Quân đội. Trưởng phòng Phân tích Tài nguyên tại Ban Phân tích và Đánh giá Chương trình Quân đội. Hỗ trợ Cơ quan Phòng thủ Tên lửa trong 5 năm. Ông nghỉ hưu với cấp bậc Đại tá (Full Bird Colonel). Sau khi nghỉ hưu, ông trở thành nhà thầu quốc phòng được kính trọng và chuyên gia về Kiểm tra & Đánh giá.

Ông từng nói rằng ông chọn West Point “để trả ơn đất nước này vì tất cả những gì nó đã ban tặng cho mình.”

Đại tá Hòa Generazio — tên khai sinh Nguyễn Văn Hòa — qua đời ngày 6 tháng 10 năm 2022 và được an táng tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington.

Từ kinh đô Huế hoàng gia đến Nghĩa trang Quốc gia Arlington. Tất cả chỉ trong một đời người.

Câu chuyện của ông xứng đáng được kể lại và ghi nhớ. 🙏

ÚC GIỮ HẠNG 4 TRONG TOP 10 QUỐC GIA ĐÁNG ĐỊNH CƯ NHẤT THẾ GIỚI NĂM 2026…

Theo Immigration Index mới nhất do Remitly công bố, Úc tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những điểm đến định cư hấp dẫn nhất thế giới, xếp thứ 4/82 quốc gia, tăng 6 bậc so với năm trước.

Bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên 34 tiêu chí thuộc 16 nhóm quan trọng như: y tế, việc làm, an toàn, chất lượng cuộc sống, môi trường, giao thông công cộng và cộng đồng người nhập cư.

Trong đó, Úc ghi điểm mạnh nhờ:
Hệ thống y tế chất lượng cao, xếp thứ 2 thế giới (nhờ Medicare)
Môi trường sống lý tưởng: đứng thứ 4 thế giới
Thân thiện với gia đình xếp thứ 6 thế giới
Mức lương tối thiểu thuộc hàng cao nhất thế giới
Cộng đồng người nhập cư phát triển mạnh, dễ hòa nhập
Chất lượng cuộc sống & mức độ hạnh phúc luôn nằm trong nhóm dẫn đầu

Việc lọt vào top 4 toàn cầu cho thấy Úc không chỉ duy trì sức hút bền vững mà còn tiếp tục cải thiện vị thế trên bản đồ di trú thế giới, trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều người đang tìm kiếm môi trường sống an toàn, ổn định và nhiều cơ hội phát triển lâu dài.

Top 10 quốc gia đáng định cư và sinh sống nhất năm 2026:
1️⃣ Thụy Sĩ
2️⃣ Iceland
3️⃣ Luxembourg
4️⃣ Úc
5️⃣ Đức
6️⃣ Ireland
7️⃣ Hoa Kỳ
8️⃣ Đan Mạch
9️⃣ Na Uy
🔟 Tây Ban Nha

Dù mức độ cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng cao, Úc vẫn duy trì vị thế vững chắc trong nhóm những điểm đến hàng đầu thế giới, nhờ môi trường sống ổn định, chất lượng cuộc sống cao và nhiều cơ hội phát triển lâu dài.

Nguồn: EdunetworkAustralia.