07/08/2026
CUỘC PHỎNG VẤN ELON MUSK VỀ TƯƠNG LAI CỦA THẾ GIỚI
Cuộc phỏng vấn Elon Musk diễn ra tại Tesla Giga, bởi Zanny Minton cho The Economist. Vì cuộc PV dài hơn 85 phút, nên nhờ AI tường thuật và mình tóm lược lại vài nội dung đáng chú ý.
—-----------------
Khi được hỏi thế giới sẽ như thế nào sau mười năm nếu các dự án của ông thành công, Musk đưa ra dự báo rất quyết liệt:
Khoảng năm 2031, tức sau chừng năm năm, tổng năng lực của AI có thể vượt tổng trí tuệ của toàn nhân loại.
Đến năm 2036, AI có thể giỏi hơn con người trong gần như mọi hoạt động, ngoại trừ việc “làm một con người”.
Kịch bản có xác suất cao nhất, theo ông, là một thời đại dư dật cực lớn: mọi người có thể tiếp cận gần như mọi hàng hóa và dịch vụ họ mong muốn.
Musk thừa nhận chiến tranh nhiệt hạch toàn cầu hoặc một thảm họa lớn có thể làm chệch hướng tiến trình này, nhưng nếu không xảy ra thảm họa như vậy, ông thiên về viễn cảnh lạc quan.
Zanny chuyển sang câu hỏi thực dụng: nếu SpaceX, Tesla, xAI/Grok và hệ sinh thái robot của Musk tiến đến thế giới dư dật đó, các công ty ấy sẽ kiếm tiền bằng cách nào?
Musk không trả lời theo nghĩa mô hình kinh doanh cụ thể, mà giải thích nền kinh tế gồm hai lớp:
Trí tuệ số: các mô hình AI suy luận, viết, thiết kế và xử lý thông tin.
Trí tuệ vật lý: AI có “cơ quan chấp hành” dưới dạng robot, nhờ đó không chỉ thao tác dữ liệu mà còn tác động lên vật chất.
Nếu có một số lượng rất lớn robot hình người, mỗi robot được điều khiển bởi trí tuệ số cực mạnh, nền kinh tế có thể tiến gần trạng thái “gần như vô hạn”: hàng hóa và dịch vụ được sản xuất với quy mô vượt xa nhu cầu tiêu dùng của con người. Musk nói sự thay đổi sẽ lớn đến mức các phép so sánh lịch sử thông thường không đủ để diễn tả.
Musk dự báo đến năm 2036, tiền có thể không còn quan trọng. Zanny đùa rằng những người đang mua cổ phiếu các công ty của ông có lẽ không nghĩ như vậy.
Lập luận của Musk là: người ta cần tiền để đổi lấy thực phẩm, nhà ở, giao thông, giải trí và các dịch vụ. Nhưng nếu AI và robot tạo ra nhiều hàng hóa, dịch vụ hơn mức bất kỳ người nào có thể tiêu thụ, chức năng phân phối nguồn lực của tiền sẽ suy yếu hoặc biến mất.
Zanny tiếp tục ép ông trở lại câu hỏi sở hữu: Tesla sẽ bán robot cho mọi người, hay Musk sẽ sở hữu đội robot và sử dụng chúng để sản xuất hàng hóa? Ai kiểm soát hệ thống đó?
Musk chuyển trọng tâm từ quyền sở hữu robot sang quyền kiểm soát siêu trí tuệ. Ông nói sẽ là tự phụ nếu cho rằng một con người, kể cả ông, có thể điều khiển một AI thông minh hơn mình rất nhiều. Điều con người nên làm không phải là cố duy trì quyền chỉ huy tuyệt đối, mà là cố gắng khiến AI:
quan tâm đến nhân loại;
muốn con người hạnh phúc và thịnh vượng;
có xu hướng tối đa hóa việc tìm kiếm sự thật;
luôn tò mò và muốn hiểu thực tại.
Theo trực giác của Musk, “tìm kiếm sự thật” và “tò mò” là hai thuộc tính quan trọng nhất đối với an toàn AI.
Khi Zanny hỏi thẳng liệu con người còn nắm quyền kiểm soát sau mười năm hay không, Musk trả lời rằng khả năng đó là thấp. Ông so sánh: nếu chênh lệch trí tuệ giữa AI và người lớn hơn chênh lệch giữa người và tinh tinh, rất khó tưởng tượng “tinh tinh” vẫn là bên cầm quyền.
Hai người có một đoạn đùa về tổ tiên loài người, chuối và việc đu cây. Nhưng nội dung nghiêm túc phía sau là: Musk coi sự mất quyền kiểm soát của con người không chỉ là một rủi ro mà gần như là hệ quả logic của chênh lệch trí tuệ.
Musk kể rằng ban đầu ông không muốn trực tiếp lao vào cuộc đua AI. Ông tham gia sáng lập OpenAI như một đối trọng với Google, lúc đó gần như độc quyền năng lực AI hàng đầu. Sau đó Anthropic tách ra từ OpenAI. Trớ trêu thay, những hành động có mục đích tạo cân bằng và an toàn này lại góp phần làm cuộc đua tăng tốc.
Kết luận của ông là gần như “mọi con đường đều dẫn tới tăng tốc AI”; nếu không thể đánh bại hoặc ngăn dòng chảy đó, người ta cuối cùng sẽ tham gia vào nó.
Zanny hỏi liệu những người lãnh đạo các phòng thí nghiệm AI hàng đầu có nên chủ động hợp tác để giảm rủi ro hay không. Bà nhắc tới đề xuất của Demis Hassabis về một cơ chế phối hợp công–tư.
Musk cho biết ông đã nói chuyện nhiều giờ với Demis. Giải pháp trước mắt mà ông đề xuất khá thực dụng:
Lãnh đạo các công ty AI hàng đầu họp hoặc gọi điện định kỳ, ban đầu có thể mỗi vài tuần, sau đó hàng tuần hoặc hai tuần một lần.
Trước khi phát hành một mô hình mới vượt trội rõ rệt, các đối thủ được quyền thử nghiệm mô hình đó trong khoảng một đến hai tuần.
Việc kiểm thử có thể diễn ra qua API kín; công ty không phải giao trọng số hay bí mật kỹ thuật cho đối thủ.
Nếu phát hiện nguy cơ an ninh hoặc tác hại nghiêm trọng, các bên có thể đề nghị hoãn phát hành để khắc phục.
Zanny chỉ ra trở ngại hiển nhiên: những người đứng đầu các công ty AI cạnh tranh gay gắt, không tin nhau và thường xuyên công kích nhau trên mạng xã hội. Musk cho rằng chính cạnh tranh lại tạo ra cơ chế giám sát: một công ty sẽ có động cơ tìm ra lỗi trong sản phẩm của đối thủ và không ngần ngại công khai rằng mô hình ấy nguy hiểm.
Theo Musk, quan chức nhà nước thông thường khó đánh giá mô hình tiên tiến vì không có kiến thức kỹ thuật ở tuyến đầu. Các đối thủ hiểu rõ năng lực và lỗ hổng của nhau hơn. Nhà nước chỉ nên can thiệp khi các chuyên gia trong ngành phát hiện rủi ro nghiêm trọng mà công ty phát triển mô hình không chịu xử lý.
Musk nói sẽ trao đổi thêm với Dario Amodei và các lãnh đạo khác. Đây là một trong những đề xuất cụ thể nhất của ông trong toàn bộ cuộc phỏng vấn.
Cuộc nói chuyện chuyển sang các mô hình Trung Quốc. Hai người nhắc tới Kimi K3 của Moonshot AI, được đánh giá đã tiến gần Claude Fable của Anthropic. Musk vẫn coi Fable là mô hình thông minh nhất tại thời điểm phỏng vấn, nhưng cho rằng Anthropic gần như chắc chắn đã có phiên bản mạnh hơn — liên quan đến hệ thống Mythos — và có thể phát hành bất cứ lúc nào.
Musk đặc biệt chú ý việc các công ty Trung Quốc đạt kết quả cao dù có lượng năng lực tính toán hạn chế hơn. Theo ông, nếu được tiếp cận nhiều compute hơn, có khả năng họ sẽ trở thành bên dẫn đầu.
Ông xác định hai giới hạn vật chất của AI:
số lượng chip AI; điện năng, làm mát và thiết bị điện đi kèm.
Musk cho rằng:
Bên ngoài Trung Quốc, hạn chế trước mắt ngày càng là điện và làm mát hơn là số chip.
Tại Trung Quốc, hạn chế chính là chip tiên tiến do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
Trung Quốc đang sử dụng chip hiệu quả hơn và có thể tiến gần hơn nhiều người tưởng đến việc tự giải quyết công nghệ quang khắc.
Trung Quốc có năng lực sản xuất điện lớn hơn tổng của Mỹ, châu Âu và Ấn Độ cộng lại; ông dự báo về lâu dài có thể đạt khoảng bốn lần Mỹ.
Trung Quốc đồng thời có ngành robot mạnh, được minh họa bằng các cuộc thi thể thao và đấu robot.
Zanny hỏi Mỹ có nên cấm doanh nghiệp sử dụng Kimi K3 hay không. Musk phản đối: Mỹ có thể cấm trong phạm vi của mình nhưng không thể cấm phần còn lại của thế giới sử dụng mô hình Trung Quốc; vì vậy lệnh cấm không ngăn Trung Quốc tiến lên.
Ông cũng liên hệ vấn đề điện với ý tưởng đặt trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo. Nếu điện trong không gian giúp giải quyết nút thắt năng lượng, chip lại trở thành giới hạn chính.
Về quản trị, Musk cho rằng cơ chế an toàn phải bao gồm cả các công ty Trung Quốc. Nếu các phòng thí nghiệm hàng đầu đánh giá một mô hình rất nguy hiểm và nhà phát triển không xử lý, họ phải thông báo cho chính phủ. Theo ông, trên thực tế chỉ chính phủ Mỹ và Trung Quốc có đủ sức mạnh để hành động ở quy mô cần thiết.
Hai người dẫn trường hợp Mythos: theo câu chuyện được nêu trong cuộc phỏng vấn, Amazon đã phát hiện rủi ro an ninh mạng và liên hệ Nhà Trắng; chính phủ sau đó sử dụng sức ép pháp lý hoặc kiểm soát xuất khẩu để hạn chế việc phát hành rộng rãi. Musk lấy đây làm mô hình: doanh nghiệp phát hiện kỹ thuật, nhà nước giữ quyền quyết định cưỡng chế.
Zanny nói nhiều người cho rằng phải xây dựng cơ chế này trong sáu tháng. Musk đáp rằng sáu tháng là quá lâu vì có tuần xuất hiện nhiều đột phá AI trong một ngày.
Musk ví một hiệp hội tự quản của các công ty AI với cơ chế ngành điện ảnh tự phân loại phim theo độ tuổi. Các thành viên trong ngành đánh giá sản phẩm của nhau; nhà nước chỉ can thiệp khi có một thành viên hành động quá nguy hiểm và từ chối sửa chữa.
Zanny hỏi liệu mô hình đó có thể hoạt động khi Musk và Sam Altman công kích nhau thường xuyên.
Musk trả lời ông không ưa Altman vì OpenAI ban đầu được thành lập như một tổ chức phi lợi nhuận, nguồn mở và phục vụ lợi ích chung, nhưng theo cách mô tả của Musk đã trở thành một công ty vì lợi nhuận, đóng mã nguồn và được định giá khoảng 800 tỷ USD. Ông coi đó là điều ngược lại với mục đích mà mình đã đóng góp tiền.
Ông còn nói đội ngũ lập Anthropic rời OpenAI vì không tin Altman. Ngược lại, Musk đánh giá Dario Amodei là người có nguyên tắc và thực sự quan tâm đến tương lai thế giới; những người Anthropic mà ông gặp cũng không khiến ông nghi ngờ về động cơ xấu.
Dù vậy, Musk thừa nhận thiện chí không tự động bảo đảm kết quả tốt. Nếu lợi ích toàn cầu đòi hỏi, ông nói mình sẵn sàng gạt bất đồng cá nhân để nói chuyện với các đối thủ.
Zanny nêu tâm lý lo sợ của công chúng Mỹ và nhắc tới dự báo rằng khoảng một nửa số việc làm văn phòng cấp đầu vào có thể biến mất trong vài năm.
Musk cho rằng quá trình thay thế sẽ rất nhanh và gập ghềnh. Ông dự báo AI cuối cùng có thể thực hiện mọi công việc tốt hơn con người:
Những việc thực hiện hoàn toàn trên máy tính hoặc điện thoại sẽ bị tác động trước.
Ông cho rằng AI lúc này đã viết phần mềm giỏi hơn ít nhất 90% lập trình viên và sắp vượt 99%.
Sau đó năng lực AI sẽ tiến tới mức giống Stockfish trong cờ vua: vượt xa người giỏi nhất đến mức con người không thể cạnh tranh nghiêm túc.
Với công việc lắp ráp, xây dựng và lao động vật lý, AI phải được hiện thân trong robot hình người. Robot có trí tuệ cục bộ nhưng được điều phối bởi mô hình lớn hơn.
Musk nói trong tương lai, làm việc sẽ trở thành lựa chọn giống như làm vườn. Người ta không cần tự trồng rau vì sản phẩm công nghiệp tốt và rẻ hơn, nhưng vẫn làm vì vui, vì ý nghĩa cá nhân hoặc để mời bạn bè ăn rau do mình trồng. Con người cũng vẫn chơi cờ với nhau dù máy tính đã vượt xa.
Zanny tập trung vào con đường chuyển tiếp: người mất việc sẽ sống bằng gì, trong khi phần lớn lợi tức AI dồn về những người sở hữu công ty và vốn? Bà cảnh báo xã hội có thể tiến tới cách mạng trước khi đến được “thiên đường dư dật”.
Musk thừa nhận con đường sẽ không êm. Ông nhắc rằng nhiều nghề đã biến mất: “computer” ban đầu là tên một nghề của những người làm phép tính thủ công. Điểm khác biệt lần này là tốc độ thay đổi nhanh hơn rất nhiều.
Ông giới thiệu loạt tiểu thuyết Culture của Iain M. Banks như hình dung gần nhất về xã hội hậu khan hiếm do AI điều hành. Zanny phản biện rằng con người trong thế giới ấy có rất ít quyền chủ động so với các “Mind” siêu trí tuệ; vì vậy đích đến không nhất thiết hấp dẫn với con người như Musk mô tả.
Khi được hỏi người thất nghiệp sẽ sống bằng gì, Musk đề nghị Bộ Ngân khố có thể trực tiếp phát tiền cho dân. Zanny phản bác rằng phát tiền không có nguồn thu tương ứng sẽ gây lạm phát.
Musk trả lời các quy luật cũ có thể không còn phù hợp nếu sản lượng tăng theo cấp số nhân. Theo cách giải thích của ông, lạm phát phụ thuộc vào quan hệ giữa lượng tiền và lượng hàng hóa, dịch vụ:
Nếu sản lượng tăng 1.000% nhưng cung tiền tăng chậm hơn, giá cả có thể giảm.
Nhà nước có thể tạo thêm tiền trong cơ sở dữ liệu mà vẫn không gây lạm phát, miễn là tốc độ tăng tiền thấp hơn tốc độ tăng sản lượng.
Vì vậy, vấn đề tương lai có thể là giảm phát chứ không phải lạm phát.
Zanny chấp nhận rằng phép tính này có thể đúng trong trạng thái cuối cùng, nhưng tiếp tục hỏi làm sao đi từ xã hội phân cực, sợ hãi hiện nay tới trạng thái đó. Bà hình dung phản ứng chính trị có thể gồm quốc hữu hóa, chính phủ cực tả, tăng thuế rất mạnh hoặc cố cấm AI, làm nền kinh tế suy yếu trước khi nguồn cung dư dật xuất hiện.
Musk thú nhận cảm xúc của mình về AI dao động giữa phấn khích và kinh hãi, đôi khi thay đổi ngay trong một ngày. Ông không cho rằng mọi thứ chắc chắn tốt đẹp và thừa nhận vẫn có rủi ro thật.
Về thuế, Musk nói mình đã lập kỷ lục về số thuế một cá nhân từng nộp và có thể sẽ nộp hàng nghìn tỷ USD trong đời. Ông ước tính thuế đối với quyền chọn cổ phiếu và thuế tiểu bang khiến tỷ lệ của mình vào khoảng 45%; khi qua đời tài sản lại chịu thuế, nên cuối cùng chỉ còn khoảng một phần tư. Đây là các con số do Musk tự trình bày.
Zanny đề xuất một cơ chế sâu hơn: phân phối cổ phần Tesla, SpaceX hoặc các công ty AI cho dân, tương tự quỹ tài sản Alaska hoặc các tài khoản đầu tư phổ quát. Musk trả lời việc đưa SpaceX lên sàn cho phép hàng triệu người sở hữu một phần công ty, thay vì chỉ vài nghìn cổ đông tư nhân. Nhưng khi Zanny hỏi về việc chuyển một phần cổ phần trực tiếp cho người dân, Musk chủ yếu quay lại nói về số thuế mình đã trả.
Ông kết luận sự giàu có chủ yếu đem lại cho mình quyền định hướng công ty trong một thời gian; khi AI đủ thông minh để thực sự nắm quyền, việc ai kiểm soát công ty cũng có thể mất ý nghĩa.
Zanny đặt vấn đề một số rất ít cá nhân — Musk, những nhà sáng lập Google, Mark Zuckerberg và lãnh đạo các công ty AI — đang có khả năng định hình tương lai thế giới. Musk đáp rằng lịch sử vốn luôn có những người nắm quyền lực lớn, nhưng Zanny nhấn mạnh quy mô và tốc độ lần này khác hẳn.
Bà hỏi liệu một cá nhân có nên nắm quyền biểu quyết gần như tuyệt đối trong công ty đại chúng. Musk biện minh rằng ông cần khả năng chống lại áp lực lợi nhuận hàng quý để đầu tư theo tầm nhìn 5–10 năm hoặc lâu hơn:
Căn cứ Mặt Trăng và Sao Hỏa có thể tiêu tốn rất nhiều tiền trước khi tạo lợi nhuận.
Nhà đầu tư và người bán khống có thể trừng phạt công ty chỉ vì biên lợi nhuận quý thấp hơn dự báo.
Nhà quản lý quỹ cũng chịu áp lực thành tích ngắn hạn, nên họ truyền áp lực đó sang doanh nghiệp.
Musk đánh giá nhà đầu tư cá nhân thường kiên nhẫn và có tầm nhìn dài hạn hơn một số nhà quản lý danh mục.
Về “rủi ro nhân vật chủ chốt”, Zanny hỏi điều gì xảy ra nếu Musk đột ngột qua đời. Ông trả lời Tesla và SpaceX vẫn vận hành tốt trong vài năm vì đã có lộ trình rõ. Ông so sánh với Apple sau Steve Jobs: công ty tiếp tục sản xuất điện thoại và máy tính tuyệt vời, nhưng thiếu những sản phẩm đột phá ở tầm Jobs.
Khi được hỏi liệu AI có làm ông bớt quan tâm đến Sao Hỏa, Musk nói mục tiêu nhất quán là làm cho “phạm vi tương lai của ý thức” lớn nhất có thể: nhân loại trở thành nền văn minh liên hành tinh, tiến tới tương lai kiểu Star Trek hoặc Star Wars.
Ông kể Star Wars là bộ phim đầu tiên mình xem ở rạp khi khoảng sáu tuổi và có thể đã ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đời. Những việc đang làm — Starship, robot, AI — khiến ông đôi lúc thấy thực tại quá phi lý và nghĩ đến giả thuyết mô phỏng. Musk nói mục tiêu cuối cùng là phóng Starship nhiều hơn một lần mỗi giờ.
Zanny tỏ ra kinh ngạc trước tốc độ AI; Musk nói diễn biến hiện nay khá giống những gì ông và Ray Kurzweil từng dự báo về “điểm kỳ dị”.
Zanny chuyển từ quyền kiểm soát doanh nghiệp sang quyền lực địa chính trị của Starlink. Bà công nhận Starlink là sản phẩm rất tốt và đóng vai trò quan trọng đối với khả năng phòng thủ của Ukraina.
Musk giải thích SpaceX chưa từng chính thức bán Starlink cho Nga. Tuy nhiên, phía Nga đã có được các thiết bị mua qua Ukraina rồi đưa vào vùng Nga kiểm soát; một số được dùng cho hoạt động tấn công.
Để ngăn việc này, SpaceX phối hợp với chính phủ Ukraina tạo danh sách trắng các thiết bị được phép hoạt động. Hệ quả phụ là một số người dùng dân sự vô tội, sử dụng Starlink cho học tập hoặc công việc, cũng bị mất kết nối.
Zanny hỏi cảm giác của Musk khi một quyết định của doanh nghiệp do ông kiểm soát có thể tác động tới chiến tranh, và liệu một cá nhân có nên có quyền đó hay không. Musk không đồng ý rằng Starlink quyết định kết quả cuối cùng của chiến tranh.
Ông chuyển sang lập luận về hòa bình:
Chiến tuyến gần như không thay đổi đáng kể trong vài năm nhưng mỗi ngày vẫn có nhiều người chết.
Yêu cầu Nga rút hoàn toàn khỏi mọi vùng lãnh thổ là không thực tế.
Một thỏa thuận phải dựa trên nhượng bộ và thực tế quân sự, nếu không chiến tranh có thể kéo dài thêm nhiều năm.
Ông chỉ trích các nhà ngoại giao sống tiện nghi nhưng đòi tiếp tục chiến đấu trong khi binh sĩ cả Nga và Ukraina thiệt mạng.
Musk khẳng định mình không “thân Nga”, mà đang thực dụng; Ukraina khó giành lại các vùng lãnh thổ đã mất.
Zanny phản biện rằng Ukraina đang đạt một số kết quả nhờ năng lực máy bay không người lái và cán cân có thể thay đổi. Bà cũng nói cuộc xâm lược của Nga là hành động đáng lên án và việc Musk hỗ trợ Ukraina ban đầu rất quan trọng. Câu hỏi của bà không chỉ là giải pháp hòa bình, mà là liệu một cá nhân có nên dùng hạ tầng tư nhân để nghiêng cán cân chiến tranh theo phán đoán của riêng mình.
Musk nói ông đã nghiên cứu sâu nguồn gốc xung đột và kết luận rằng “không có thiên thần trong chiến tranh”.
Zanny nhắc việc Musk bỏ nhiều tiền hỗ trợ Donald Trump tái tranh cử và tham gia chính quyền thông qua DOGE. Bà đánh giá chiến dịch cắt giảm không thành công như mong muốn vì tổng chi tiêu không giảm nhiều, rồi hỏi ông có hối tiếc không.
Musk thừa nhận mình đã hơi quá sa đà vào chính trị. Mục tiêu của DOGE là xử lý thâm hụt khổng lồ; ông nói tiền lãi nợ công đã vượt tổng chi tiêu cho quốc phòng và tình báo.
Musk bảo vệ cách DOGE kiểm tra thanh toán: nhóm chỉ yêu cầu thông tin liên hệ của bên nhận hoặc bằng chứng tiền được chuyển đúng mục đích. Ông kể có những khoản mang danh hỗ trợ châu Phi nhưng chỉ dẫn chuyển tiền lại tới một tổ chức ở Washington; khi DOGE yêu cầu liên hệ trực tiếp với người nhận tại châu Phi thì không nhận được phản hồi. Từ đó Musk cho rằng mức lãng phí và gian lận lớn hơn công chúng hình dung.
Zanny đồng ý chính phủ Mỹ có lãng phí, nhưng nói việc đột ngột đóng nhiều chương trình chắc chắn gây đau khổ không cần thiết. Bà hỏi trực diện liệu trẻ em hoặc bệnh nhân ở châu Phi có chết vì nguồn viện trợ bị cắt quá nhanh không.
Musk đáp “không” và nhiều lần khẳng định số người chết là 0. Lập luận của ông:
Có hàng chục nghìn NGO có thể tiếp quản.
Gates Foundation, các quỹ của MacKenzie Scott và những tổ chức tư nhân khác có hàng chục tỷ USD.
Nếu họ không nhanh chóng thay thế nguồn tài trợ, họ cũng phải chịu trách nhiệm.
Một số tổ chức bị cắt vì gian lận sẽ kể câu chuyện gây xúc động để xin khôi phục tiền.
USAID còn là một công cụ chính trị và một phần chức năng đã được chuyển sang Bộ Ngoại giao.
Zanny phản bác rằng USAID từng là nhà tài trợ y tế lớn nhất ở nhiều nước; nếu thuốc kháng virus bị ngừng qua đêm, tổ chức tư nhân không thể tự động thay thế ngay. Bà cho rằng cải tổ viện trợ có thể cần thiết nhưng tốc độ thực hiện gần như chắc chắn gây thêm đau khổ và tử vong. Musk bác bỏ hoàn toàn nhận định này.
Khi được hỏi về chính quyền Trump nói chung, Musk cho rằng không chính quyền nào hoàn hảo nhưng chính quyền này nhìn chung “xuất sắc” và tốt hơn nhiều so với lựa chọn đối lập.
Zanny nói Musk thường xuyên đăng bài về châu Âu và ủng hộ không chỉ cánh hữu dân túy mà cả những đảng bị xem là cực hữu. Musk phủ nhận cách phân loại này: ông nói mình ủng hộ “người bình thường”, còn truyền thông gọi sai họ là cực hữu.
Theo Musk, nhiều chính sách hiện bị gọi là cực hữu từng là lập trường bình thường của Barack Obama hoặc Hillary Clinton 10–15 năm trước. Ông đưa ra ba nguyên tắc:
Biên giới được kiểm soát; thành phố an toàn; chi tiêu công hợp lý.
Ông yêu cầu The Economist giữ nguyên đoạn này, vì cho rằng truyền thông xuyên tạc những quan điểm trên thành cực hữu.
Zanny phản biện bằng ảnh hưởng thực tế của Musk: ông có gần 250 triệu người theo dõi trên X và từng tuyên bố nội chiến tại Anh là không thể tránh khỏi. Bà hỏi lần cuối ông tới Anh là khi nào; Musk trả lời vài năm trước. Zanny, người sống ở London, nói số liệu tội phạm không ủng hộ bức tranh mà Musk truyền bá và London an toàn hơn các thành phố lớn của Mỹ.
Musk lập luận nếu một nhóm dân cư có hệ giá trị đối nghịch phương Tây tăng nhanh, đến lúc nào đó họ sẽ cố áp đặt quan điểm của mình, phía còn lại phản kháng và xung đột ấy có thể trở thành nội chiến. Ông cáo buộc Zanny sống trong môi trường khép kín và đề nghị hai người cùng đi khảo sát nước Anh.
Zanny nói các bài Musk đăng khiến nhiều người Mỹ tin London tràn ngập bạo lực, các băng nhóm lạm dụng tình dục và người nhập cư Hồi giáo nguy hiểm. Bà đặc biệt nhắc việc ông quảng bá bộ phim Citizen Vigilante trong khoảng 48 giờ, cho rằng bộ phim vẽ châu Âu như một vùng đổ nát và tôn vinh bạo lực tự phát.
Musk phủ nhận mình đã nói tất cả những điều Zanny quy cho ông, nhưng vẫn giữ dự báo nội chiến nếu xu hướng hiện tại tiếp tục. Zanny cho rằng Anh có vấn đề thật nhưng nhìn chung đã hội nhập người nhập cư khá thành công; bức tranh Musk truyền tới hàng trăm triệu người theo dõi là sai lệch nghiêm trọng. Hai bên không đạt đồng thuận.
Zanny đặt câu hỏi rộng hơn: tại sao một người đang xây dựng AI, robot và nền văn minh liên hành tinh lại tham gia sâu vào “chủ nghĩa bộ lạc” và tranh cãi độc hại trên mạng xã hội?
Musk nói hai việc không mâu thuẫn. Khi được hỏi về cáo buộc phân biệt chủng tộc, ông dẫn các yếu tố đời tư và nhân sự:
Bạn đời của ông mang một nửa dòng máu Ấn Độ; họ có bốn người con; một người con được đặt theo tên một nhà vật lý Ấn Độ; các công ty của ông có lãnh đạo thuộc nhiều sắc tộc.
Khi Zanny hỏi ông có chống người Hồi giáo không, Musk không nhận nhãn đó. Ông nói mình phản đối những người nhập cư mang quan điểm đối nghịch với các chuẩn mực phương Tây, phản đối hiếp dâm, giết người và việc áp đặt luật lệ trái với những gì phương Tây chấp nhận.
Zanny nói bà đồng ý rằng Anh có một số hạn chế đáng lo về tự do ngôn luận, nhưng Musk phóng đại nghiêm trọng quy mô vấn đề châu Âu. Bà đặc biệt phê phán sự ủng hộ của ông đối với AfD: Alice Weidel có thể là một người nói chuyện chín chắn, nhưng trong đảng có những phần tử tân Quốc xã và những người rất cực đoan. Vì vậy, việc Musk ủng hộ cả đảng trước 250 triệu người theo dõi mang hậu quả lớn.
Musk nói ông hy vọng mình đang tạo ảnh hưởng lớn và coi châu Âu, Mỹ là các bộ phận của phương Tây nói chung.
Zanny hỏi tại sao một tỷ phú không sống ở châu Âu lại tự cho mình quyền định hình chính trị châu Âu. Đây là điểm tranh luận trực tiếp nhất về quyền lực phi chính thức của Musk.
Zanny nói một bộ phận công chúng căm ghét Musk chính vì sự kết hợp giữa tài sản, quyền lực công nghệ và xu hướng can thiệp vào chính trị nước khác. Musk đáp rằng ông không quan tâm.
Ông cho rằng việc gần một phần tư tỷ người theo dõi mình cho thấy số người thích ông nhiều hơn số người ghét. Sau đó ông đảo ngược vấn đề: truyền thông và nhà báo mới là bên bị công chúng ghét hơn; Musk viện dẫn mức tín nhiệm dành cho nhà báo chỉ khoảng 15% tại Mỹ.
Zanny thừa nhận báo chí đã phạm sai lầm và lòng tin suy giảm. Nhưng bà cho rằng môi trường phân cực trên mạng xã hội, trong đó có nội dung Musk thúc đẩy trên X, làm tình hình trầm trọng hơn.
Musk phản bác rằng chính truyền thông truyền thống là vấn đề. Ông nói truyền thông tập thể bị căm ghét hơn mình mà không nhận ra điều đó. Cuộc trao đổi thể hiện hai cách nhìn đối lập:
Zanny coi sức mạnh thuật toán và tài khoản cá nhân của Musk là tác nhân đẩy xã hội vào phân cực.
Musk coi truyền thông truyền thống là một thiết chế mất uy tín, bóp méo thực tế và gắn nhãn sai cho quan điểm chính trị.
Zanny nói The Economist bảo vệ chủ nghĩa tự do cổ điển: giới hạn quyền lực, tự do và phẩm giá cá nhân. Bà từng cho rằng Musk cũng thuộc truyền thống này, nhưng một số bài đăng khiến bà nghi ngờ.
Musk nói ông đồng ý với truyền thống J.S. Mill, chính phủ hạn chế và quyền tự do cá nhân. Ông lặp lại ba mục tiêu: thành phố an toàn, biên giới an ninh và chi tiêu hợp lý; theo ông, những điều đó không phải lập trường cực hữu.
Khi Musk nói Mỹ làm tốt hơn châu Âu, Zanny phản bác từng mục:
Thành phố Mỹ nguy hiểm hơn Anh, tỷ lệ giết người cao hơn, một phần vì súng phổ biến.
Thâm hụt ngân sách Mỹ lớn hơn và DOGE không giảm được như dự kiến.
Mỹ chỉ bắt đầu kiểm soát biên giới tốt hơn dưới chính quyền Trump.
Musk quy một phần tội phạm Mỹ cho việc không giam giữ những người phạm tội bạo lực nhiều lần. Zanny nhấn mạnh vai trò của súng. Musk chuyển sang số người chết vì nóng tại châu Âu và hỏi tại sao The Economist không viết nhiều hơn về điều hòa; Zanny đáp tạp chí vừa có bài lớn ủng hộ mở rộng điều hòa. Đây là một đoạn đùa nhẹ giữa cuộc tranh luận gay gắt.
Zanny cảnh báo việc Musk hỗ trợ các lực lượng “tiền độc tài” hoặc có xu hướng phát xít có thể làm vấn đề châu Âu nặng thêm. Musk gọi mô tả này là hư cấu và nói ông chỉ muốn biên giới được kiểm soát cùng sự hội nhập văn hóa an toàn.
Musk giải thích nhà nước phúc lợi tạo động lực kinh tế mạnh: nếu bất kỳ người nào tới châu Âu cũng được hưởng mức sống cao hơn nơi họ xuất phát, họ sẽ có lý do để di cư. Zanny đồng ý điều kiện kinh tế ảnh hưởng mạnh đến di cư nhưng bổ sung: nhập cư đem lại lợi ích kinh tế; châu Âu đang già hóa nhanh; biên giới hoàn toàn không kiểm soát là không tốt; nhập cư có kiểm soát giúp châu Âu bổ sung lao động và dân số.
Musk nói ông ủng hộ nhập cư, nếu không sẽ đạo đức giả vì chính ông là người nhập cư tại Mỹ. Điều kiện của ông là người nhập cư phải có năng suất, trung thực, tuân thủ luật pháp và không ngược đãi người khác. Zanny đồng ý với các điều kiện đó nhưng cho rằng châu Âu thực hiện tốt hơn nhiều so với đánh giá của Musk.
Khi được hỏi mọi người hiểu sai điều gì nhất về mình, Musk nói gần như toàn bộ cách Zanny mô tả quan điểm chính trị của ông trong 20 phút trước đều sai.
Ông tự xác định mình là người trung dung, không phải cực hữu. Theo Musk, gọi các quan điểm của ông là cực hữu vừa sai vừa xúc phạm lịch sử. Ông nhắc lại rằng nhập cư phải phù hợp với các giá trị phương Tây; nếu số người công khai chống lại những giá trị đó tăng lâu dài, xã hội đang tạo tiền đề cho nội chiến.
Zanny nói bằng chứng trong tương lai sẽ cho biết ai đúng và có thể tìm thấy những khu vực châu Âu ủng hộ cả hai cách nhìn.
Musk đáp rằng mình rất giỏi dự báo tương lai. Ông thừa nhận không hoàn hảo nhưng cho rằng “tỷ lệ đánh trúng” của mình cao hơn phần lớn con người. Ông ví tình thế với Cassandra trong thần thoại: nhìn thấy điều sắp xảy ra nhưng không được tin. Thời điểm cụ thể có thể sai, song ông tin phần lớn dự báo cuối cùng sẽ thành hiện thực và lịch sử sẽ đưa ra phán quyết.
Zanny hỏi ông tự tin hơn vào dự báo AI hay dự báo chính trị. Musk trả lời siêu trí tuệ số là một “điểm kỳ dị”, giống hố đen: không thể biết điều gì xảy ra sau khi vượt qua nó và nó hút mọi thứ vào phạm vi ảnh hưởng.
Ông kết luận:
AI và robot sẽ chi phối các biến đổi vĩ mô trong chưa đầy mười năm.
Cuộc cách mạng AI–robot sẽ tới trước bất kỳ cuộc nội chiến nào tại Anh.
Musk ước tính một cuộc nội chiến Anh, nếu xảy ra, còn cách khoảng 20 năm; điểm kỳ dị AI–robot chỉ khoảng 10 năm.
Một AI rất mạnh nhưng nhân từ có thể ngăn chính những kết quả chính trị đen tối ấy.
Zanny kết thúc bằng việc nói bà không đồng ý với mọi điều Musk nói nhưng cuộc trò chuyện luôn hấp dẫn. Musk đáp rằng ít nhất mình không nhàm chán.
