15/08/2026
Rất cảm ơn Facebook đã cho xem lại bài viết này. Đây là một bài chia sẻ rất chân thành của tôi tới mọi người về một công phu rất quan trọng trong quá trình luyện tập môn Vĩnh Xuân Nội Gia của chúng tôi. Tôi xin chân thành chia sẻ lại tới mọi người, nhất là với những người học trò của tôi nhập môn chưa lâu.
Chân thành cảm ơn sự quan tâm của mọi người
Võ sư Nguyễn Ngọc Nội
MỘT SỐ TRAO ĐỔI QUANH VIỆC “THỞ BỤNG”
Hôm vừa rồi có một bạn đặt vấn đề với tôi, muốn tôi nói rõ hơn về việc THỞ BỤNG cũng như những liên quan về việc THỞ BỤNG với quyền thuật Vĩnh Xuân Nội gia (VXNG). Sau khi suy nghĩ, tôi có nhận lời với bạn đó, đồng thời tôi cũng nói sẽ chia sẻ rộng nội dung này trên trang FB để mọi người cùng xem và tham khảo. Tuy nhiên lĩnh vực này cũng liên quan đến nhiều mặt, tôi chỉ xin trình bầy một số ý cô đọng nhất, sau này nếu có dịp thuận tiện, tôi xin trao đổi thêm.
Trên thực tế, việc tập THỞ BỤNG có rất nhiều nơi dạy và có rất nhiều người đã và đang tập. Song những điều tôi trao đổi dưới đây là những kiến thức mà tôi đã được học, đã tập luyện và đã dạy cho các học trò của mình trong mấy chục năm qua, hy vọng mọi người cùng được hiểu thêm về lĩnh vực này.
THỞ BỤNG, đó là cách nói đơn giản và hình tượng về một phương pháp thở liên quan đến phần bụng của cơ thể. Bởi khi thở theo phương pháp này, bụng sẽ phồng lên, xẹp xuống theo nhịp thở, ta nhìn thấy được.
Nguyên tắc thở theo phương pháp này rất đơn giản: Thở vào (hít vào) BỤNG PHỒNG (phình) lên, thở ra BỤNG XẸP lại. Nói ngắn lại đó là một quy trình BỤNG PHỒNG - XẸP khi thở.
Cứ như vậy, việc phồng lên, xẹp xuống liên tục trong suốt quá trình tập thở, không có giai đoạn ngưng giữa các nhịp. Hiểu theo một cách khác, thì đây phương pháp THỞ HAI KỲ. Thời gian một buổi tập dài ngắn là phụ thuộc vào thời gian và khả năng tập trung vào quá trình tập của các bạn. Điều quan trọng là các bạn phải đưa được Ý cùng với hơi thở xuống bụng, rồi sau đó mới nghĩ đến chuyện dẫn khí.
Trên đây là tôi trao đổi về phương pháp thở (còn được gọi là ĐIỀU TỨC).
Khi vào buổi tập, các bạn cần phải tuân thủ trình tự tập, đó là phải: ĐIỀU THÂN (phải ngồi đúng cách) rồi mới ĐIỀU TỨC ( tập thở). Có như vậy việc tập thở mới hiệu quả.
Với việc THỞ BỤNG nói riêng và với tất cả các phương pháp thở khác, khi ĐIỀU THÂN, quan trọng nhất với người tập là phải ngồi giữ lưng luôn ngay thẳng, thả lỏng toàn thân, đặc biệt là với bụng. Nếu bạn tập thở chỉ để dưỡng sinh, thì thế ngồi trong ĐIỀU THÂN, không nhất thiết phải ngồi theo thế Kiết già, Bán già, mà có thể ngồi xếp bằng, ngồi trên ghế cao, bàn chân chạm đất; hai tay bắt ấn (tay để ngửa phía trên đầu gối, đầu ngón cái chạm đầu ngón trỏ nhẹ nhàng) hoặc bàn tay ôm vào đầu gối, hoặc hai bàn tay chồng lên nhau để hai đầu ngón cái chạm nhau, chân nào trên thì tay bên đó lên trên, nếu ngồi ghế cao có thể để úp tay trên đùi, đầu ngón tay chạm đầu gối. Khi ngồi, ánh mắt nếu nhìn thẳng sẽ song song với mặt đất, tuy nhiên trong tư thế như vậy, bạn phải đưa ánh mắt nhìn vào chóp mũi rồi khép nhẹ. Khuôn mặt thả lỏng, miệng mím nhẹ trong dáng hơi cười (hàm tiếu), đầu lưỡi hơi cong đưa lên chạm vòm hàm răng trên.
Một điều tôi xin lưu ý với các bạn là giai đoạn kết thúc buổi tập thở, giai đoạn này được gọi là XẢ THIỀN. Với các bạn tập Thiền khi ngồi Thiền cũng phải biết điều này. Trước khi đứng dậy, các bạn phải đảo lại thế chân, chân bên dưới đổi lên trên. Sau đó ngồi để cơ thể thở tự nhiên khoảng 2 - 5 phút, rồi mới đứng dậy. Đây là điều bắt buộc nằm trong quy trình một buổi tập thở.
Trong quá trình tập luyện thở, các bạn phải tuân thủ NĂM NGUYÊN TẮC QUAN TRỌNG TRONG VIỆC TẬP LUYỆN THỞ, đó là: ÊM, ĐỀU, CHẬM, SÂU, DÀI. Đối với những người tập thở bụng thì chỉ cần quan tâm đến 3 (ba) Nguyên tắc đầu: ÊM, ĐỀU, CHẬM. Hai nguyên tắc sau dành cho những người tập lên cao. Các bạn không tuân thủ những nguyên tắc này, việc tập thở của bạn sẽ kém hiệu quả. Bạn cần hiểu:
ÊM: tức là khi bạn tập thở người bên cạnh không biết bạn đang tập thở.
ĐỀU: tức là thời gian hơi thở ra và hơi thở vào bằng nhau. Thời gian này phụ thuộc vào cơ thể và mục tiêu đặt ra của bạn.
CHẬM: tức là bạn thở từ từ (chậm), không thở gấp gáp, nhanh. Tốc độ thở cũng phụ thuộc vào cơ thể bạn và thời gian bạn đặt ra trong việc giữ ĐỀU nói ở trên.
(Vì giới hạn một bài viết trên FB, nên tôi không phân tích chi tiết từng phần)
Ngoài tên gọi THỞ BỤNG, người ta còn dùng những tên gọi khác nhau về phương pháp thở này, như: THỞ ĐAN ĐIỀN, THỞ THAI TỨC, THỞ QUY NGUYÊN. Tuy tên gọi khác nhau, song mục đích duy nhất bao trùm lên tất cả là đưa năng lượng khí về Đan Điền
Tôi xin điểm đôi ý về tên gọi những phương pháp thở này.
THỞ ĐAN ĐIỀN: Người xưa lấy Đan Điền để đặt tên cho phương pháp thở bụng. Qua đó muốn nhấn mạnh vai trò quan trọng của Đan Điền trong phương pháp thở.
THỞ THAI TỨC: Bằng trí tuệ vô cùng tuyệt vời, các Tiền nhân đã nhận ra giá trị vô cùng lớn lao đối với cơ thể con người qua việc thở bằng bụng của các thai nhi trong bụng mẹ, và các Tiền nhân đã áp dụng phương pháp thở này vào trong quy trình tập luyện thở - THỞ BỤNG, và gọi là THỞ THAI TỨC.
THỞ QUY NGUYÊN: Quy nguyên tức là VỀ GỐC. Đan Điền là nơi hấp thu, tích tụ năng lượng khí - Prana. Do đó, ngoài việc hấp thụ năng lượng trong khí qua việc thở, những năng lượng phân tán trong cơ thể cũng phải luôn đưa được về Đan Điền. Ví như trong tập luyện VXNG của chúng tôi, chúng tôi đưa năng lượng từ Đan Điền ra thân, tay, chân để thực thi quyền, sau khi tập xong, phải ngồi THỞ BỤNG đưa các năng lượng chưa giải phóng ra khỏi cơ thể về gốc (Đan Điền).
Trên thực tế nhiều người hiểu rất đơn giản: thở là quá trình trao đổi khí (oxy- cacbonic) trong phổi mà không hiểu bản chất của việc tập thở chính là hấp thu năng lượng khí - năng lượng vũ trụ - PRANA vào cơ thể. Bởi BẢN CHẤT CỦA KHÍ CHÍNH LÀ NĂNG LƯỢNG. Việc trao đổi khí oxy - cacbonic ở phổi chỉ là thực hiện chức năng thuần túy để duy trì hoạt động của cơ thể mà thôi.
Để đưa được năng lượng khí (tôi xin gọi tắt là khí) vào Đan Điền, chúng ta phải tập luyện. Và điều quan trọng đầu tiên để đưa được khí vào Đan Điền, ta phải biết tập trung Ý.
Khi nói tới Ý, tôi xin được nói thêm một số điều để các bạn rõ:
Khi muốn đưa khí xuống Đan Điền hay tới bất cứ đâu trong cơ thể, bạn phải dùng Ý, theo Nguyên tắc “LẤY Ý KHIỂN KHÍ”. Trong VXNG của chúng tôi thực hiện đầy đủ Nguyên tắc này là “LẤY Ý KHIỂN KHÍ, LẤY KHÍ RA LỰC”. Điều này chính là NGUYÊN TẮC tối thượng thứ hai trong ba nguyên tắc đầu tiên trong môn VXNG, đó là “LẤY KHÍ LÀM NGUỒN LỰC “. Nếu chúng ta thở vô thức (để thở tự nhiên), năng lượng trong khí không bao giờ xuống được Đan Điền, khí chỉ vào tới phổi rồi quay ra. Chỉ khi tập trung tinh thần trong quá trình tập thở, từ đó dùng Ý dẫn khí (hít vào) để đưa năng lượng trong khí xuống Đan Điền và được Đan Điền hấp thụ, giữ lại.
Nói tới Đan Điền, đã có rất nhiều tài liệu nói rất rõ về Đan Điền, tôi chỉ xin điểm qua. Từ nhiều nghìn năm qua, các Tiền nhân đã tìm ra một vị trí bên trong cơ thể, cách rốn khoảng 2cm, là nơi có thể hấp thụ và tích tụ được năng lượng trong khí - Prana vào trong người thông qua việc luyện thở. Càng tập thở tốt, năng lượng càng ngày càng được tích lũy nhiều ở Đan Điền. Đến một mức độ nào đó, nguồn năng lượng được tích lũy này sẽ trở thành một nguồn năng lượng sống rất mạnh, có thể giúp cho cơ thể chiến thắng bệnh tật, luôn khỏe mạnh, có thể tạo ra được những khả năng cao trong nhiều hoạt động của cơ thể mà bình thường con người không làm được, đồng thời giúp cho con người trường thọ, ví như được uống Đan dược. Trong VXNG của chúng tôi ngoài những Nguyên tắc rất quan trọng trong luyện công thì trong việc thực thi quyền thuật, chúng tôi có một Nguyên tắc quan trọng khác đó là “Ý TỤ, KHÍ TỤ, LỰC TỤ”. Nói thêm cho vui nhưng thực ra cũng để các bạn dễ hình dung Nguyên tắc này, các bạn xem phim chưởng thấy các bậc cao nhân khi đánh nhau có những lúc hai tay để phía trước (như ôm quả bóng) xoay xoay hai tay rồi đẩy ra (phóng ra) một luồng lực (hầu hết họ dùng thêm hình ảnh luồng gió mầu xoáy giữa hai bàn tay cho sinh động). Đó chính là hình thức các cao nhân TỤ Ý vào hai bàn tay, từ đó TỤ KHÍ dẫn đến TỤ LỰC vào đó, sau đó phóng ra lực mạnh nhất đánh đối thủ. Qua điều chia sẻ trên, tôi cũng muốn các bạn hiểu thêm về một Nguyên tắc rất quan trọng liên quan tới điều tôi viết ra ở trên trong quyền thuật NỘI GIA nói chung và trong quyền thuật VXNG nói riêng, đó là Nguyên tắc “DỤNG Ý BẤT DỤNG LỰC “.
Chỉ với một số điều tôi trao đổi ở trên, các bạn thấy xuyên suốt trong đó là Ý. Bạn muốn tập thở tốt, bạn phải đặt Ý vào trong suốt quá trình tập thở. Muốn đặt Ý tốt, bạn phải nâng cao khả năng tập trung. Với trên gần 50 năm tập luyện VXNG và tập Yoga trước đó, tôi xin được khuyên các bạn: nếu các bạn không có nhu cầu tập lên cao thì các bạn chỉ cần tập THỞ BỤNG thôi đã rất đầy đủ trên nhiều phương diện đối với cơ thể và cả trong cuộc sống, đặc biệt là trong dưỡng sinh. Bản thân thầy trò chúng tôi, dù đã có chút thành công trên con đường tập luyện VXNG, song vẫn thường xuyên phải thở bụng.
Tôi hy vọng với những trao đổi này đủ để người bạn hỏi tôi, cùng mọi người có thể hình dung và hiểu được những điểm cơ bản trong việc tập THỞ BỤNG cùng một số mặt liên quan trong môn VXNG của chúng tôi.
Chân thành cám ơn sự quan tâm của các bạn.
Warszawa, ngày 10 tháng 7 năm 2021
Võ sư Nguyễn Ngọc Nội
* Các bạn có thể xem thêm một số bài liên quan tôi đã viết trước đây trong trang Web của Võ đường (wingchun.com.vn) hoặc trong cuốn TUYỂN TẬP 10 NĂM NHỮNG BÀI VIẾT VỀ VĨNH XUÂN, VĨNH XUÂN NỘI GIA VÀ VÕ ĐƯỜNG VIỆT NAM VĨNH XUÂN NỘI GIA QUYỀN (2003 - 2013), hoặc cuốn DƯỠNG SINH VĨNH XUÂN NỘI GIA QUYỀN.
Võ đường Việt Nam Vĩnh Xuân Nội Gia trực thuộc Võ Đường Việt Nam Vĩnh Xuân Nội Gia Quyền.
