16/09/2026
Çdo vdekje e nënës ka një rrëfim. Të dhënat e sakta na ndihmojnë t’i kuptojmë shkaqet dhe, kur është e mundur, të parandalojmë që të përsëritet.
Prandaj, është e rëndësishme të përmirësojmë mënyrën se si vdekjet regjistrohen dhe raportohen.
Iniciativa “Trajnimi i Trajnerëve”, e udhëhequr nga Ministria e Shëndetësisë, së bashku me ekspertë nga Instituti i Mjekësisë Ligjore dhe me mbështetjen e UNFPA-së dhe Action for Mothers and Children, u ofron profesionistëve shëndetësorë njohuri dhe aftësi praktike për plotësimin e saktë dhe të qëndrueshëm të certifikatave mjekësore të vdekjes, me fokus të veçantë në vdekjet e nënave. Trajnimi është i akredituar nga Oda e Mjekëve të Kosovës.
Siç theksoi Dr. Zara Miftari, Analiste e Programit për Shëndetin Seksual dhe Riprodhues në UNFPA, regjistrimi cilësor i shkaqeve të vdekjes është thelbësor për të kuptuar pse gratë vdesin gjatë shtatzënisë, lindjes dhe periudhës pas lindjes. Informacioni i besueshëm ndihmon në identifikimin e shkaqeve që mund të parandalohen, në forcimin e shërbimeve shëndetësore dhe në orientimin e politikave dhe vendimmarrjes aty ku nevojiten më së shumti.
Të dhëna më të mira na ndihmojnë të kuptojmë më shumë. Kjo na mundëson të veprojmë më mirë. Dhe veprimet më të mira mund të shpëtojnë jetë.
Çdo vdekje e nënës duhet të regjistrohet, të kuptohet dhe, kur është e mundur, të parandalohet.
***
Svaka smrt majke nosi svoju priču. Tačni podaci nam pomažu da je razumemo i, gde je moguće, sprečimo da se ponovi.
Zato je važno unapređivati način na koji se smrti evidentiraju i prijavljuju.
Inicijativa „Obuka trenera“, koju vodi Ministarstvo zdravlja, zajedno sa stručnjacima Instituta za sudsku medicinu, uz podršku UNFPA i AMC, pruža zdravstvenim radnicima znanja i praktične veštine za tačno i dosledno popunjavanje medicinskih potvrda o smrti, sa posebnim fokusom na smrt majki. Obuka je akreditovana od strane Lekarske komore Kosova.
Kako je istakla dr Zarife Miftari, analitičarka programa za seksualno i reproduktivno zdravlje u UNFPA, kvalitetno evidentiranje uzroka smrti ključno je za razumevanje zbog čega žene umiru tokom trudnoće, porođaja i perioda nakon porođaja. Pouzdane informacije pomažu u prepoznavanju uzroka koji se mogu sprečiti, jačanju zdravstvenih usluga i usmeravanju politika i odluka tamo gde su najpotrebnije.
Bolji podaci znače bolje razumevanje. Bolje razumevanje vodi ka boljem delovanju. A bolje delovanje može spasiti živote.
Svaka smrt majke treba da bude evidentirana, shvaćena i, gde god je moguće, sprečena.
***
Every maternal death tells a story. Accurate data helps us understand it and, where possible, prevent it from happening again.
That is why strengthening the way deaths are recorded and reported matters.
Led by the Ministry of Health, together with experts from the Institute of Forensic Medicine and with the support of UNFPA and AMC, the Training of Trainers initiative is equipping healthcare professionals with the knowledge and practical skills to complete medical death certificates accurately and consistently, with a particular focus on maternal deaths. The training is accredited by the Kosovo Doctors Chamber.
As Dr. Zarife Miftari, UNFPA SRH Programme Analyst, emphasized, quality death certification is essential to understanding why women die during pregnancy, childbirth and the postpartum period. Reliable information helps identify preventable causes, strengthen health services and guide policies and decisions where they are needed most.
Better data means better understanding. Better understanding means better action. And better action can save lives.
Every maternal death should be counted, understood and, whenever possible, prevented.
